Raadsvoorstel 79 (bijlage) Programmabegroting 2025.

Daarom blijven we onverminderd inzetten op het behoud van de kwaliteit van brandweerzorg, zoals vastgelegd in het regionale dekkingsplan (inclusief de effecten van Uitruk op Maat en de geplande nieuwbouw van kazernes). De gemeentelijke bijdrage aan de VRZL is fors toegenomen, o.a. als gevolg van de doorwerking van de CAO-effecten 2024, de doorwerking index 2023, de dotatie FLO (functioneel leeftijdsontslag) en de opleidingskosten.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 5.1 Naast een vakbekwaamheidstraject worden verschillende thema’s opgepakt om met name de lokale crisisorganisatie organisatie-breed te borgen en daarmee te laten aansluiten op de regionale samenwerking. Daarnaast wordt het Bibob-beleid herijkt

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

VRZL

Begroting 2025 216.988

Begroting 2026 220.599

Begroting 2027 227.493

Begroting 2028 304.755

Dit betreft de aanpassing van de begroting Veiligheidsregio Zuid-Limburg zoals vastgesteld in de gemeenteraad en opgenomen in de voorjaarsbrief.

28

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

6. Preventie met gezag Wat willen we bereiken: De gemeente Brunssum heeft van het ministerie van Justitie en Veiligheid 1,5 miljoen ontvangen verdeeld over drie jaar om de toenemende jeugdcriminaliteit aan te pakken. De subsidie is in het kader van het landelijke programma Preventie met Gezag. De ontwikkelingen in jeugdcriminaliteit laten zien dat deze problematiek een breed spectrum aan strafbare handelingen omvat, variërend van kleine vergrijpen, tot zeer ernstige delicten. Afgelopen jaren waren er regelmatig overlastgevende locaties met (grote) groepen jeugd. Dit betrof zowel mildere als zwaardere vormen van overlastgroepen. Het uit zich in de wijken door geluidsoverlast, intimiderend aanwezig zijn, zwerfvuil achterlaten en soms ook in vernielingen en andere vormen van kleine criminaliteit. In sommige gevallen uit zich dit in een conflict tussen bewoners en jeugdigen, waarbij er afgelopen jaar ook sprake was van een geweldsincident. Het doel is het verminderen van jeugdcriminaliteit, zorgen dat jeugd een betere toekomst met perspectief krijgt en, tot slot, het verbeteren van de veiligheid in de buurten op straat.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 6.1 Een uitvoeringsprogramma Preventie met Gezag opstellen. 6.2 In samenwerking met verschillende partijen (Openbaar Ministerie en gemeenten Heerlen, Kerkrade en Landgraaf) wordt uitvoering gegeven aan gerichte interventies om zodoende de jeugdcriminaliteit te verminderen en de jongeren een positieve toekomst te kunnen bieden. 6.3 De brede preventieve aanpak van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit is een groeiende en lerende aanpak. Samen met wetenschap, beleid en praktijk wordt voortdurend gereflecteerd op de voortgang en effectiviteit van interventies. Hierdoor kunnen we steviger inzetten op interventies die goede resultaten opleveren, maar ook stoppen met interventies of werkwijzen die niet werken.

7. Ondermijning Wat willen we bereiken: De afgelopen jaren is veel progressie geboekt in de aanpak van ondermijning. Tegelijkertijd heerst ook het besef dat we samen met onze partners nog veel winst kunnen en moeten behalen. Wij blijven daarom hard werken om de bestaande aanpak te verbeteren en de lokale en maatschappelijke weerbaarheid te verhogen. Daarnaast analyseren wij in samenwerking met ketenpartners nieuwe fenomenen op het gebied van ondermijning en ontwikkelen daar waar nodig een gerichte aanpak. Wij blijven onverminderd inzetten op het creëren van bewustwording onder inwoners, ondernemers en ketenpartners en blijven streven naar het verder verhogen van de meldingsbereidheid. Als we ons focussen op de gemeente Brunssum dan wijst een analyse uit dat in onze gemeente voornamelijk in verhoogde mate sprake is van ‘misbruik van vastgoed’ en ‘drugsproblematiek’. Dit zijn reeds geprioriteerde thema’s. Daarnaast is ook sprake van enkele overige thema’s op het gebied van ondermijnende criminaliteit, zoals mensenhandel, Outlaw Motor Gangs (OMG) en fraude. Gezien het 'misbruik van vastgoed' en 'drugsproblematiek' geven we hier ook de komende periode prioriteit aan. Met innovatieve methoden werken we samen met verschillende partners om drugsgerelateerde activiteiten in de gemeente op te sporen, en we blijven ons inzetten voor de

Gemeente Brunssum

29

Begroting 2025 preventie van synthetische drugsdumpingen. Het Damoclesbeleid en Bibob-beleid houden we actueel. We werken aan het verder versterken van de weerbaarheid van de gemeente tegen de invloed van ondermijning. Daarnaast zetten we in op het verbeteren van onze informatiepositie (data-analyse). Om beter zicht te krijgen op de voedingsbodem van ondermijnende criminaliteit in wijken en buurten, maken we gebruik van de City Deal Zicht op Ondermijning. Inwoners en ondernemers krijgen voorlichting over ondermijning, de gevolgen ervan en de mogelijkheden om signalen anoniem te melden. De regio Parkstad ambieert een versteviging van de aanpak, zowel preventief als repressief, van (ondermijnende) criminaliteit om daarmee ondermijnende activiteiten zoveel als mogelijk tegen te gaan, te verstoren en te stoppen. Dit binnen het streven naar een veilig woon- en leefklimaat in zowel het buitengebied, als stedelijke en dorpse woonmilieus met actieve en vitale leefgemeenschappen, waarbij zowel een preventieve als repressieve aanpak gecombineerd wordt ingezet. Op dit moment zijn er tijdelijke gelden beschikbaar gesteld voor in ieder geval de periode 2024-2026. De basis van de regionale Act! teams is de intergemeentelijke samenwerking binnen deze regio.

Het Act! Interventieteam Parkstad heeft als mantra het ondersteunen, ontzorgen en aanjagen van de bestuursrechtelijke aanpak van de ondermijnende criminaliteit in de regio Parkstad. Daar waar wenselijk worden andere (opsporings-)instanties zoals politie, Belastingdienst, NVWA en Arbeidsinspectie gevraagd aan te sluiten. Het Act! Interventieteam Parkstad zit momenteel in de opbouwende fase. Naast een projectleider bestaat het team in Parkstad verder uit een coördinerend toezichthouder, toezichthouder ondermijning, werkvoorbereider en een data-analist.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 7.1 We zetten in op regionale samenwerking middels de ondermijningstafel en het informatieknooppunt Parkstad. 7.2 Er is een regionaal interventieteam (het Act!) geformeerd dat (integrale) acties uitvoert op aangedragen (ondermijnings-) casuïstiek en thema’s. In elke Parkstad gemeente vinden 25 integrale actiedagen per jaar plaats. Het streven is een veilig en passend woon- en leefklimaat met actieve en vitale leefgemeenschappen en om criminele processen te verstoren. 7.3 De (bestuurlijke) weerbaarheid van de partners tegen ondermijnende en criminele invloeden wordt verhoogd. 7.4 We onderzoeken de mogelijkheid om prostitutiebeleid op te stellen en zorgen voor regionale afstemming hieromtrent.

Ombuigingen In dit programma zijn geen ombuigingen verwerkt.

30

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000,-

Taakveld Lasten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer XT-12 - Openbare orde en veiligheid Baten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer XT-12 - Openbare orde en veiligheid Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 3.599 2.560 1.040 -19 0 -19 3.581

Begroting 2026 3.677 2.631 1.046 -19 0 -19 3.658

Begroting 2027 3.762 2.705 1.057 -19 0 -19 3.743

Begroting 2028 3.850 2.782 1.068 -19 0 -19 3.831

31

Begroting 2025

3. Sociaal Domein

3.1 Inleiding Het begrip sociaal domein gaat over de samenhang van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet. De Gemeente Brunssum heeft haar visie op het sociaal domein verwoord in de visie sociaal domein. Hierin wordt omschreven hoe Brunssum idealiter de toekomst ziet: • • • • • •

Brunssum is een sociale leefgemeenschap met een kleurrijke diversiteit aan mensen. Het is een schitterende omgeving waar het heerlijk wonen, werken en leven is. De burger, de mens, staat centraal. Eigen mogelijkheden en kracht vormen de basis van waaruit iedereen op zijn manier streeft naar een goed en gelukkig leven. Zelf én samen zijn we verantwoordelijk voor een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. We voelen ons betrokken en hebben oog voor onze mede Brunssumer en de omgeving waarin we leven. We dragen daar allemaal aan bij. Brunssum is onze stad waar we met elkaar leven en voor elkaar zorgen. Brunssum: Goed leven.

Het uitgangspunt van de gemeente Brunssum is dat iedereen (naar mogelijkheden en omstandigheden) participeert in de samenleving. Daar waar nodig bieden we ondersteuning aan inwoners met als doel om, op termijn, eventueel met de inzet van het sociale netwerk, weer zelfstandig te kunnen functioneren. Dit doen we op het gebied van werk en inkomen, zorg/ondersteuning voor ouderen, jeugd en jongeren en inwoners met een fysieke, verstandelijke, geestelijke en/of psychosociale beperking, ter bestrijding van armoede en bevordering van gezondheid. In de aanpak werken we integraal; in onze visie staan problemen en zorgen niet op zichzelf. Deze werken door op verschillende leefgebieden en zelfs bij meerdere generaties. We werken daarom samen in de meerjarige en integrale aanpak van achterstanden, in onze gemeente, in de regio Parkstad en ook op Zuid-Limburgse schaal. Wanneer de kracht van de burger de samenleving versterkt, is er minder behoefte aan individuele (dure) voorzieningen vanuit de gemeente.

32

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

3.2 Kaderstellende nota’s • • • • • • • • • • • • •

Kadernota (Masterplan) Sociaal Domein: Wij zijn Brunssum (2018) Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 ISD BOL beleidsplan 2023-2026 Evaluatie minimabeleid en beleidskaders 2021-2024 Centrumregeling verwerving Jeugdhulp regio Zuid-Limburg en Service Level Agreement 2024-2028 Visie opvang en beschermd wonen Parkstad (2018-2026) Lokale Inclusieagenda Brunssum 2024-2028 Wettelijke voorschriften zoals neergelegd in de gemeentelijke verordeningen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet) Regiovisie “Geweld hoort nergens Thuis in Zuid-Limburg” Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (Jeugd) Onderzoek naar verruiming inkomensgrenzen minima(2023) Plan van aanpak Regionale Werkhubs 2024-2027 Plan van aanpak SPUK GALA 2023-2026

Gemeente Brunssum

33

Begroting 2025

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Vernieuwing en verbinding (19 &24) Wat willen we bereiken: De populatie ouderen neemt in de komende jaren in Brunssum verder toe. Dit leidt tot een toenemend beroep op de Wmo. Bij jeugd neemt de complexiteit van de casussen toe. Daarnaast blijven stijgende kosten een punt van zorg met het oog op kansenongelijkheid en armoede. Er is behoefte om te duiden waar we staan en welke verdere ontwikkelingen we zien om daarmee strategische keuzes voor de toekomst te maken. Het zien en horen van noden van onze burgers zal moeten leiden het bieden van juiste kwaliteit van de hulp maar we moeten er ook voor zorgen dat de financiën beheersbaar blijven. Het einddoel is om de ondersteuning van de (hulpbehoevende) inwoners op peil te houden, zo effectief & doelmatig mogelijk in te richten, en vooral te laten aansluiten bij de levensfase van de betreffende burger. We streven naar een toekomstbestendig sociaal domein ingericht op basis van maatschappelijke opgaven en de noden van de burger. Via een procesmatige aanpak, waarbij we zowel beleidsinhoudelijk als uitvoeringsgericht onze koers aanscherpen, geven we vorm en inhoud aan dit ontwikkelproces. Dit doen we middels drie fases: 1. Analysefase, 2 Richtinggevende fase en 3. Implementatiefase.

Het verbinden van gezondheidsbeleid met een gezonde fysieke leefomgeving en het mobiliteits- en inclusiebeleid wordt ook onderdeel van deze vernieuwing.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 1.1 In 2025 krijgt de ontwikkelrichting, op basis van een gedegen analyse, vorm en wordt de implementatie hiervan in gang gezet.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Sociaal domein indexering

Begroting 2025 305.304

Begroting 2026 311.669

Begroting 2027 301.598

Begroting 2028 752.058

Actualisering index door toepassing van OVA-index voor 2025 en de CPI-index volgens de meicirculaire voor de volgende jaren.

2. Inclusieagenda (16) Wat willen we bereiken: Iedereen in Brunssum telt mee, praat mee en doet naar vermogen mee in de Brunssumse samenleving. De focus voor een inclusief Brunssum is gericht op fysieke, informatie- en sociale en maatschappelijke toegankelijkheid. Daarnaast is er nadrukkelijke aandacht voor antidiscriminatie. In het geval van fysieke toegankelijkheid is het uitgangspunt dat iedereen met of zonder beperking, fysiek toegang heeft tot zowel de openbare gebouwen als ook de winkels in Brunssum. Daarnaast wordt er ook rekening gehouden met de veiligheid. Om dat te bereiken zullen een aantal bestaande gebouwen getoetst worden en zal er bij ver- en nieuwbouwprojecten rekening gehouden worden met inclusie waarbij (ervarings-)deskundigen worden betrokken.

34

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 Bij informatietoegankelijkheid gaat het erom dat iedere burger toegang heeft tot zowel digitale als analoge begrijpelijke informatie en dat we ervoor zorgen die informatie op vaste, vertrouwde manieren én plekken te vinden is. In sociaal en maatschappelijk opzicht is er sprake van een pro-actieve en open houding naar inwoners toe. Iedereen wordt gelijkwaardig behandeld en kan meepraten. Uitganspunt is te denken en te doen vanuit de kracht van de diversiteit en het potentieel van mensen. Dit zal gebeuren in nauwe samenwerking met inwoners én partners in Brunssum.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 2.1 Uitvoeren van de lokale inclusie agenda gericht op fysieke-, sociale- en informatietoegankelijkheid.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Lokale inclusie agenda

Begroting 2025 62.000

Begroting 2026 32.000

Begroting 2027 12.000

Begroting 2028 12.000

Conform raadsvoorstel zijn middelen opgenomen in de begroting voor de lokale inclusie agenda.

3. Gemeente breed vrijwilligersplatform (28) Wat willen we bereiken: Door persoonlijk contact en aandacht willen we de zelf- en samenredzaamheid van burgers vergroten. De sociale basis in Brunssum moet versterkt worden waarbij de vele initiatieven nauwer met elkaar verbonden worden. Bij het versterken van de sociale basis zullen vrijwilligers, mantelzorgers en alle andere informele zorgverleners nadrukkelijk worden meegenomen. Ook zal dit een plek krijgen in de herijking van het sociaal domein.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 3.1 Samen met het CMWW versterken we de sociale basis met als doel het vergroten van de zelf- en samenredzaamheid waar aandacht is voor het stimuleren van laagdrempelige vrijwillige inzet en 'omzien naar elkaar'.

4. Versterken van (kinder-)armoedebestrijding (17) Wat willen we bereiken: De inkomenspositie van minima moet duurzaam verbeterd worden naast het bevorderen van(maatschappelijke) participatie en het voorkomen van uitsluiting. Door armoede en schuldhulp proactief en integraal te benaderen vergroten we de bereikbaarheid en een zo optimaal mogelijk gebruik van regelingen. Verder zetten we in op preventie en vroeg signalering om 'erger' te voorkomen en investeren we extra in het voorkomen en bestrijden van kinderarmoede. De schuldhulpverlening door de Kredietbank Limburg aan burgers met geldproblemen blijft op kwalitatief goed niveau en de bekostiging ervan blijft binnen het beschikbare budget. Armoedebeleid en schuldhulpverlening worden continu geactualiseerd op basis van actuele gebeurtenissen, beschikbaar budget en innovatieve oplossingen en is onderdeel van de integrale aanpak binnen het Sociaal Domein.

Gemeente Brunssum

35

Begroting 2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 4.1 In de aanpak van vroegsignalering wordt meer ingezet op het bereiken van de doelgroep met een score van minimaal 15% in de benchmark. 4.2 Bevorderen dat 75% van het aantal kinderen uit een minimagezin (120% inkomensgrens) een aanvraag doet bij Stichting Leergeld. 4.3 De dienstverlening van Kredietbank Limburg (KBL) voldoet aan de vereisten van de basisdienstverlening schuldhulpverlening onder de wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs). 4.4 De nieuwe bekostigingsstructuur van KBL is geïmplementeerd en is een reële verdeling van kosten onder de deelnemende gemeenten. 4.5 Het gebruik van de Voorzieningenwijzer stijgt naar minimaal 40 adviesgesprekken in 2025 4.6 In 2025 wordt een nieuw beleidsplan schuldhulpverlening vastgesteld

5. Integraal jeugdbeleid / passende jeugdhulp (18) Wat willen we bereiken: We maken de omslag van curatief naar preventief beleid. De vrij toegankelijke hulp en ondersteuning bij opvoeden en opgroeien is verstrekt door de instelling van een praktijkondersteuner Jeugd, de uitbreiding van School Maatschappelijk Werk én de uitbreiding van jeugd- en gezinswerkers die worden verbonden aan onderwijs en voorscholen. De betrokken partijen maken hierover afspraken. Daarnaast wordt d.m.v. collectieve voorlichting meer en actiever ingezet op gedragsverandering bij ouders en kinderen. Geïndiceerde jeugdhulp hebben we regionaal ingekocht. Vanaf 01-01-2024 zijn nieuwe contracten gesloten met een aantal strategische partners binnen het segment ambulante jeugdhulp. Samen met deze partners en onze lokale samenwerkingspartners stellen we een uitvoeringsplan op voor de doorontwikkeling van de jeugdhulp voor de komende 10 jaar. In gezamenlijkheid met gecontracteerde zorgaanbieders, voorliggende partijen en gemeenten wordt een projectstructuur opgezet voor de doorontwikkeling van de ambulante jeugdhulp. Er wordt gestuurd op kritische prestatie indicatoren door middel van regionale contractregieteams. De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Daarbij wordt van alle partijen inzet verwacht.

Gemeenten en het rijk gaan structureel investeren in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Ook komt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Jeugdigen en ouders moeten met hun ondersteuningsvragen op een laagdrempelige manier terecht kunnen in de wijk. Bij het behandelen van een hulpvraag is het perspectief van de jeugdige het uitgangspunt. En bij het behandelen van een hulpvraag worden alle leefgebieden uitgevraagd en daar hulp geboden waar nodig. In Parkstad wordt de samenwerking geïntensiveerd, waarbij de samenwerking met JENS cruciaal is.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 5.1 De inzet van partners in het voorliggend veld wordt vergroot door ondersteuningsvragen te bespreken en verdelen in het triageoverleg tussen team jeugd, CMWW en POH-jeugd.

36

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 5.2 Om eerder de juiste hulp te kunnen geven, aan alle jeugdigen, wordt gestuurd op een betere instroom, doorstroom en uitstroom van jeugdigen in de geïndiceerde jeugdhulp d.m.v. procesregie. 5.3 De operationalisering en harmonisatie rondom de transformatie van de jeugdhulp wordt in de gemeenten Brunssum, Kerkrade en Simpelveld gezamenlijk opgepakt binnen het ontwikkeltraject. Waarbij in de uitvoering zo veel mogelijk wordt samengewerkt op Parkstad breed niveau.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Sociaal domein jeugd

Begroting 2025 1.127.500

Begroting 2026 0

Begroting 2027 0

Begroting 2028 0

Dit betreft het terugdraaien van de landelijke bezuiniging op jeugdhulp (volgens advies provincie).

Overige speerpunten 6.Thuis blijven wonen en meedoen in eigen omgeving Wat willen we bereiken: De algemene opgave is dat inwoners van Brunssum, van jong tot oud, zo verantwoord en zelfstandig mogelijk kunnen functioneren in hun eigen omgeving en daarbij actief deelnemen aan de samenleving, zodat ook eenzaamheid voorkomen wordt. Daarbij staat de eigen verantwoordelijkheid en het omzien naar elkaar, centraal. Daarnaast moeten inwoners - indien het op eigen kracht niet lukt - gebruik kunnen maken van toereikende algemene en/of collectieve voorzieningen (voorliggend veld) waarbij zij laagdrempelig ondersteund worden en waardoor zij mee kunnen blijven doen in de samenleving. Op deze wijze wordt de hulpvragende burger eerder adequaat geholpen en wordt het beroep op maatwerkvoorzieningen beperkt. De Wmo bevat - indien het op eigen kracht en middels algemene/collectieve voorzieningen niet lukt - de volgende maatwerkvoorzieningen: Hulp bij het Huishouden, Begeleiding en Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, hulpmiddelen (bijvoorbeeld rolstoel), woningaanpassingen en collectief vervoer. In 2025 wordt het belang van het gebruikmaken van eigen kracht, het omzien naar elkaar en het adequaat versterken van het voorliggend veld nog groter in verband met de steeds schaarser wordende middelen.

Hierbij is en blijft het uitgangspunt dat we de meest kwetsbare burger toereikend blijven ondersteunen indien daar noodzaak toe is, maar ook dat lichtere hulpvragen meer op eigen kracht en door de omgeving opgelost kunnen worden. In het kader van het stimuleren van informele zorg en dus omzien naar elkaar, blijven we de Brunssumse burger die mantelzorg verleent passend waarderen en krijgen zij waar nodig goede ondersteuning om overbelasting te voorkomen. De financiële bijstelling op dit speerpunt betreft de tariefstijging was & strijkservice via Betere Buren als gevolg van gestegen energie- en loonkosten.

Gemeente Brunssum

37

Begroting 2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 6.1 Op basis van de inventarisatie voorliggend veld gaan we aan de slag met het efficiënter inrichten van het voorliggend veld. 6.2 We herzien het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers en nemen dit mee in het versterken van de sociale basis.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Sociaal domein WMO Zorg en Veiligheidshuis

Begroting 2025 100.000 13.324

Begroting 2026 100.000 16.758

Begroting 2027 100.000 19.919

Begroting 2028 100.000 35.582

Door CAO-effecten en hogere energielasten is er een tariefstijging bij Betere Buren voor de was- en strijkservice (sociaal domein WMO). Dit betreft de aanpassing van de begroting Zorg- en Veiligheidshuis zoals vastgesteld in de gemeenteraad en opgenomen in de voorjaarsbrief.

7. Inkomensregelingen / participatie Wat willen we bereiken: Hoe meer mensen een inkomen krijgen, hoe minder mensen een beroep doen op een uitkering. Voor iedereen die geen inkomen en vermogen heeft bestaat het wettelijk recht op een uitkering. In de afgelopen 6 jaren is het aantal uitkeringsgerechtigden gedaald met 23%. Het is nu moeilijker om het huidige bestand verder te laten dalen. Daarom investeren we extra in taalonderwijs in combinatie met re-integratie. In Brunssum heeft de raad de wens uitgesproken het minimumloon, waarop de uitkering gebaseerd is, zodanig te verhogen dat deze een solide basis biedt om rond te komen. Naast het beoordelen en uitvoeren van uitkeringszaken is uitstroom de belangrijkste opgave en ook inhoud geven aan het begrip participeren naar vermogen en met ontwikkelingskansen voor de burgers. Wij verbeteren de arbeidspositie voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Geen talent gaat verloren. We zoeken steeds naar mogelijkheden om betaald werk mogelijk te maken. We investeren vanaf 2027 extra geld om meer inwoners van Brunssum een beschutte werkplek te kunnen aanbieden en we streven ernaar om in 2028 de wettelijke taakstelling daarover te realiseren. De participatiewet wordt in een ketensamenwerking uitgevoerd door de intergemeentelijke instelling ISD BOL, WOZL-WSP en ook de BV Beter Buren.

Betere Buren begeleidt ontwikkel- en werkervaringsplekken in het kader van de duurzaamheidsopgave in Brunssum. Via Social Return kunnen deelnemers van Betere Buren een werkervaringsplek krijgen bij de contractpartijen, die voor de diverse programma's rondom duurzaamheid in Brunssum, worden ingehuurd. Idealiter is er één centraal punt voor het matchen van vraag en aanbod. De gemeente organiseert zich meer in wijken.

De gedachte daarbij is onder andere om burgers, naar vermogen, te betrekken bij werkzaamheden/activiteiten in de eigen omgeving. ‘Met, voor en door de buurt’ is daarbij het motto. Het Werkgevers Servicepunt ondersteunt bij de actieve (arbeids-)participatie van Brunssumse burgers.

38

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 7.1 Aan medewerkers van Betere Buren met een grote afstand tot de arbeidsmarkt wordt een arbeidsovereenkomst aangeboden, bij voorkeur onder de regeling Beschut Werk. 7.2 Het plan van aanpak voor Sociaal Ontwikkelbedrijven wordt (mede) gefinancierd door het Rijk en geïmplementeerd. 7.3 Voor het versnellen van de uitstroom van Statushouders op de arbeidsmarkt wordt het plan van aanpak geïmplementeerd.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

ISD-BOL (Bedrijfsvoeringskstn/overige) ISD-BOL WOZL WSP Omnibuzz Krediet Bank Limburg Sociaal domein participatie Beschut werk

Begroting 2025 543.000 696.506 49.511 271.384 49.920 106.000 694.900 0

Begroting 2026 543.000 670.946 112.614 230.421 27.048 144.000 668.375 0

Begroting 2027 543.000 656.678 57.016 208.433 27.221 167.000 630.083 220.000

Begroting 2028 543.000 656.678 -339.539 123.749 57.925 167.000 605.649 220.000

Dit betreft de aanpassing van de begroting 2025 aan de ingediende begrotingen van diverse verbonden partijen (ISD-BOL, WOZL, WSP, Omnibuzz, Krediet Bank Limburg) zoals vastgesteld in de gemeenteraad en opgenomen in de voorjaarsbrief. Voor wat betreft de aanpassing sociaal domein participatie. In de meicirculaire 2024 wordt de Rijksbijdrage WSW bijgesteld. Deze wordt doorbetaald naar GR WOZL. Voor de continuering van beschut werk (Betere Buren) is het noodzakelijk het budget vanaf 2027 structureel in de begroting op te nemen.

Ombuigingen Bedragen in € (- is voordeel)

Ombuiging WOZL gemiddelde onderuitputting exploitatie bijdrage WSP gemiddelde onderuitputting exploitatie bijdrage ISD Bol gemiddelde onderuitputting exploitatie bijdrage Aanpassing Regeling bijdrage eigen risico Zorgverzekeringswet Beëindigen rolstoelpool Instellen plafond gebruik CVV (Omnibuzz)

Gemeente Brunssum

2025 0

2026 -54.000

2027 -51.000

2028 -47.000

0

-193.000

-173.000

-145.000

0

-111.000

-111.000

-111.000

-100.000

-100.000

-100.000

-100.000

-2.000 -90.000

-2.000 -90.000

-2.000 -90.000

-2.000 -90.000

39

Begroting 2025 Ombuiging Gratis was- en strijkservice enkel bij medische noodzaak Afschalen facilitering gezonde lunches Impact Hervormingsagenda Jeugd Herijken subsidies Smo-raad Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Meer sturen op PGB i.p.v. ZiN bij HbH Stopzetten van bestuursovereenkomst informele zorg Structurele onderuitputting bedrijfsvoeringskosten Wmo ISD-BOL duurzame uitstroom -/-2% vanaf 2026 Totaal programma 3

2025 0

2026 -41.500

2027 -41.500

2028 -41.500

-10.000 -725.000 -5.000 -90.000 -25.000 -32.500

-10.000 -688.000 -5.000 -159.000 -25.000 -50.000

-10.000 -888.000 -5.000 -164.000 -25.000 -50.000

-10.000 -1.088.000 -5.000 -164.000 -25.000 -50.000

-30.000

-30.000

-30.000

-30.000

0

-228.000

-456.000

-684.000

-1.109.500

-1.786.500

-2.196.500

-2.592.500

Eigen risico Zorgverzekeringswet De afgelopen jaren is de gemeentezorgpolis steeds populairder geworden. Vanuit deze polis wordt het eigen risico van de zorgverzekering reeds afgedekt. Dit zien we o.a. terug door een grote onderuitputting in de jaren 2020, 2021 en 2022. Naar aanleiding daarvan heeft het college in eerste instantie de bijdrage verhoogd naar €200 per jaar. Een verhoging die niet tot een verandering van de eerder geconstateerde trend leidt. Kijkend naar de landelijke veranderingen die aangaande het eigen risico op stapel staan, zoals een gemaximeerd eigen risico per ziekenhuisbezoek (waardoor niet meer in één keer het gehele eigen risico opgemaakt wordt) en een meer dan halvering van het eigen risico in 2027, wordt de tegemoetkoming in de ziektekosten van chronisch zieken verlaagd naar €100 per jaar. Rolstoelpool Gegeven het zeer beperkte gebruik van de rolstoelpool wordt deze voorziening stopgezet. Indien burgers tijdelijk een rolstoel nodig hebben, kunnen zij gebruik maken van de voorziening vanuit de zorgverzekeringswet. Indien men structureel een rolstoel nodig heeft, is een Wmo melding altijd een mogelijkheid. Gebruik van CVV (Omnibuzz) Voor het gebruik van CVV (Omnibuzz) wordt er een plafond ingesteld. Dit om ervoor te zorgen dat iedereen die het nodig heeft, gebruik kan blijven maken van doelgroepenvervoer.

Op deze wijze worden de schaarse middelen rechtvaardig ingezet en kan eenieder die het nodig heeft aan de basale vervoersbehoefte voldoen. Was- en strijkservice Het is van belang dat de mensen die in het kader van de Wmo gebruik maken van de was- en strijkservice hier ook daadwerkelijk noodzaak toe hebben. Om die reden gaan we de medische noodzaak toetsen om te bepalen of iemand gebruik mag maken van de was-en strijkservice in het kader van de Wmo. Daarnaast verkennen we in 2025 op welke wijze we een passende eigen bijdrage voor de was- en strijkservice kunnen invoeren vanaf 2026. Het bedrag dat we hiermee kunnen besparen is moeilijk in te schatten: door de beoordeling van de medische noodzaak kan het aantal mensen dat gebruik maakt van de was- en strijkservice afnemen, dit scheelt dus in de kosten. Echter, de sterke vergrijzing waarmee we te maken hebben in Brunssum is hierop eveneens van invloed. Faciliteren gezonde lunches in de wijk Om ook juist de eigen vaardigheden van de mensen die hier gebruik van maken te versterken, is het

40

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 na meerdere jaren facilitering nu zaak dat zij zelf zorgdragen voor een gezonde lunch, zo nodig met ondersteuning vanuit het CMWW. Dit sluit aan bij de gehanteerde uitgangspunten binnen het sociaal domein (bevorderen eigen kracht, samenkracht). Hervormingsagenda jeugd We hanteren het uitgangspunt, dat we door invulling te geven aan de maatregelen in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd een besparing kunnen realiseren die overeenkomt met het bedrag dat het Rijk opbouwend zal korten op de jeugdbudgetten. Dit vraagt de nodige inzet vanuit onze organisatie. Daarvoor willen we ook een betere sturing en inzicht organiseren. Hier gaan we in 2025 specifieker mee aan de slag en ook de jaren erna op voortbouwen. Winstwaarschuwing is wel dat wij zien dat de landelijke koers niet op alle onderdelen consistent is en daarmee ook onzekerheden geeft over de haalbaarheid op langere termijn. Herijken subsidie SMO-raad In de huidige verordening kent de SMO-raad meerdere taakstellingen. Samen met de SMO-raad streven we ernaar om terug te gaan naar de basis, hun primaire taak: het adviseren van het college aangaande het sociaal domein. Dit in combinatie met het gegeven dat we de afgelopen jaren steeds geld terugontvingen van de Smo-raad, maakt dat we de subsidie die zij ontvangen verlagen naar 10.000 euro.

Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Per 1 januari 2026 wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage opnieuw ingevoerd. Dit leidt tot een lagere toestroom richting de Wmo en hogere inkomsten uit eigen bijdrage. ISD Bol gemiddelde onderuitputting exploitatiebijdrage Vooruitlopend op de eindafrekening 2025 e.v. van ISD BOL ramen we de helft van de gemiddelde gerealiseerde jaarlijkse onderuitputting over 2020-2023 reeds af. Dit na afstemming met de provincie. ISD-BOL duurzame uitstroom -/-2% vanaf 2026 Door een extra incidentele financiering van een plan van aanpak voor extra re-integratie projecten inburgeraars, streven we ernaar om vanaf 2026 de geambieerde reductie van het cliëntenbestand met jaarlijks 2% te realiseren. Meer sturen op PGB i.p.v. ZiN bij Hulp bij Huishouden (HbH) De invulling van een maatwerkvoorziening Wmo kan in de vorm van Zorg in Natura (ZIN) en via Persoonsgebondenbudget (Pgb). Bij sommige cliënten past Zorg in Natura beter en bij sommige Pgb, dit is per situatie verschillend. Indien de situatie het toelaat gaan we het gebruik van Pgb stimuleren om op die wijze hetzelfde doel, namelijk een schoon en leefbaar huis, op efficiëntere wijze te bereiken.

Stopzetten van bestuursovereenkomst informele zorg Gelet op de ervaringen in de afgelopen jaren gaan we ervan uit, dat het ondersteunen van mantelzorgers lokaal op betere en efficiëntere wijze kan worden uitgevoerd. Structurele onderuitputting bedrijfsvoeringskosten Wmo De onderuitputting binnen het bestaande budget kan worden afgeraamd. WOZL gemiddelde onderuitputting exploitatiebijdrage Vooruitlopend op de eindafrekening 2025 e.v. van WOZL gaan we de helft van de gemiddeld gerealiseerde onderuitputting over 2020-2023 reeds aframen. Dit is met de provincie afgestemd.

Gemeente Brunssum

41

Begroting 2025 WSP gemiddelde onderuitputting exploitatiebijdrage Vooruitlopend op de eindafrekening 2025 e.v. van de GR Werkgevers Servicepunt Parkstad gaan we de helft van de gerealiseerde onderuitputting over 2020-2023 reeds aframen. Dit is met de provincie afgestemd.

42

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000,-

Taakveld Lasten XT-61 - Samenkracht en burgerparticip. XT-62 - Toegang en eerstelijnsvoorzien. XT-63 - Inkomensregelingen XT-64 - Begeleide participatie XT-65 - Arbeidsparticipatie XT-66 - Maatwerkvoorzieningen WMO XT-671A - Hulp bij huishouden (WMO) XT-671B - Begeleiding (WMO) XT-671D - Ov maatwerkarrang (WMO) XT-672A - Jeugdhulp begeleiding XT-672B - Jeugdhulp behandeling XT-672D - Jeugdhulp zonder verblijf ov. XT-673A - Pleegzorg XT-673B - Gezinsgericht XT-673C - Jeugdhulp met verblijf overig XT-674B - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-vb XT-674C - Gesloten plaatsing XT-681A - Beschermd wonen WMO XT-681B - Maatsch.- en vrouwenopvang XT-682A - Jeugdbescherming XT-682B - Jeugdreclassering Baten XT-61 - Samenkracht en burgerparticip. XT-62 - Toegang en eerstelijnsvoorzien. XT-63 - Inkomensregelingen XT-65 - Arbeidsparticipatie XT-66 - Maatwerkvoorzieningen WMO XT-671D - Over maatwerkarrang (WMO) Totaal

Begroting 2025 61.275 4.118 933 18.241 12.599 967 2.184 4.624 4.010 116 3.700 4.740 248 750 106 2.738 649 356 122 2 36 37 -12.825 -154 0 -12.118 0 -133 -420 48.450

Begroting 2026 58.984 4.044 866 17.955 11.776 807 2.187 4.599 4.088 116 3.774 3.626 255 764 108 2.804 657 362 121 2 36 37 -12.899 -120 0 -12.118 0 -136 -524 46.085

Begroting 2027 58.532 4.046 800 17.766 11.280 819 2.236 4.685 4.167 116 3.846 3.520 261 779 111 2.869 666 369 120 2 36 38 -12.823 -41 0 -12.118 0 -140 -524 45.708

Begroting 2028 58.122 4.097 800 17.538 10.806 817 2.264 4.783 4.245 116 3.893 3.428 261 793 111 2.924 675 376 120 2 36 39 -12.827 -41 0 -12.118 0 -144 -524 45.295

N.B. de wijzigingen van de wettelijk verplichte IV3 indeling voor 2025 zijn nog niet verwerkt. Technisch kan dit pas met ingang van 1-1-2025. In bijlage 13 ‘was-wordt tabel WMO/jeugd 20242025’ geven wij de wijzigingen weer.

Gemeente Brunssum

43

Begroting 2025

4. Volksgezondheid

Inleiding Gezondheid is een thema dat steeds nadrukkelijker op de agenda staat, omdat een goede gezondheid de basis vormt voor verdere ontwikkeling, zelfredzaamheid en uiteindelijk voor levensgeluk. Het is daarmee een belangrijk strategisch onderwerp geworden waarin verdere stappen gezet moeten worden en de verbinding gezocht moet worden met een gezonde fysieke leefomgeving en het mobiliteits- en inclusiebeleid. Dit betekent een nauwere samenwerking tussen het fysieke en sociale domein. Onze speciale aandacht gaat uit naar het bevorderen van een gezondere levensstijl, het verbreden van het concept van de 'gezonde basisschool van de toekomst,' en naar thema’s zoals klimaat en gezondheid. Minder gezond zijn, betekent namelijk een negatief effect op de ontwikkeling, de zelfredzaamheid, (arbeids)participatie en welbevinden van onze burgers. Daarmee is er een groter risico tot mindere kansen voor de toekomst zodat mensen minder goed mee kunnen doen en zichzelf niet kunnen redden. Hierdoor zijn ze afhankelijk van derden (bijvoorbeeld door zorg of overheidssteun).

Kaderstellende nota's • • • • • •

44

Regionale nota gezondheidsbeleid 2020-2023; verlenging tot en met 2024 Gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg Wet Publieke gezondheidszorg (WPG) Preventie en handhavingsplan jeugd en alcohol 2021 - 2024 Gezond Actief Leven Akkoord Integraal Zorg Akkoord

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Opstellen herstelplan corona (25) Wat willen we bereiken: Om te kunnen inspelen op de noden van de Brunssumse samenleving is het oorspronkelijke Coronafonds bij raadsbesluit van 21 maart jl. 2023 omgevormd tot een crisis- en herstelfonds. In datzelfde raadsbesluit zijn ook de kaders voor dit fonds vastgesteld. Monitoring vindt plaats via de P & C cyclus.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 1.1 Monitoring en terugkoppeling via de P&C cyclus.

2. Voldoende AED's en reanimatie-vrijwilligers(29) Wat willen we bereiken: 2.1 Het is zaak zoveel mogelijk burgerhulpverleners te enthousiasmeren een (herhalings-)cursus reanimeren te gaan volgen om het Reanimatie Oproep Programma in stand te houden en uit te breiden. 2.2 Brunssum heeft een goedwerkend AED-netwerk.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 2.1 Burgers enthousiasmeren om hulpverlener te worden en cursus te volgen en het netwerk te promoten. 2.2 AED's worden goed onderhouden en indien noodzakelijk vervangen.

Gemeente Brunssum

45

Begroting 2025

Overige speerpunten 3. Een gezond(er) leven voor alle inwoners. Wat willen we bereiken: Bevorderen van gezond leven vraagt om een domein-overstijgende, integrale en langjarige aanpak op verschillende niveaus. Lokaal verbinden we het gezondheidsbeleid met diverse andere beleidsprogramma's op het sociaal domein, namelijk onderwijs, sport, jeugd, wijkgericht-werken en cultuur en evenementen. Schoolzwemmen en het JOGG-programma waarbij wij werken aan het structureel gezonder maken van de omgeving waardoor een gezonde leefstijl voor kinderen en jongeren makkelijker wordt, zijn hier mooie voorbeelden van. Maar ook op het fysieke domein met de beleidsprogramma's Milieu en Duurzaamheid waarbij het o.a. gaat over de gezondheidseffecten door de leefomgeving en de klimaatsveranderingen. De GGD Zuid-Limburg is een belangrijke partner in het uitvoeren van het (regionale) gezondheidsbeleid en op basis van wetten voert de GGD een pakket van diensten uit. Om de trend van achterblijvende gezondheidssituaties te doorbreken en de zorg in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden, hebben het Rijk, de provincie, gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en zorginstellingen gezamenlijk afspraken gemaakt. Landelijk in de vorm van het Integraal Zorg Akkoord en het Gezond Actief Leven Akkoord en regionaal door de Trendbreuk aanpak.

Herkenbare programma’s zijn JOGG, Kansrijke Start, Gezonde Basisschool van de toekomst en Healthy-live.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 3.1 Brede vormen van voorlichting rondom gezondheid aanbieden zoals voorlichting over de gezondheid bedreigende gevolgen van roken en overmatig alcohol gebruik. Rookvrije ruimten bevorderen. Landelijke initiatieven zoals de gezonde sportkantine en de rookvrije sportomgeving brengen we onder de aandacht bij verenigingen. 3.2 Inwoners voldoende ondersteuning bieden bij een gezonde leefstijl zodat medische zorg niet of minder nodig is. 3.3 Deelnemen aan het Zuid-Limburgse programma "Trendbreuk" met als doel de gezondheidsachterstanden ten opzichte van Nederland terug te dringen. 3.4 Inwoners ouder dan 18 jaar met overgewicht of obesitas een leefstijlprogramma aanbieden (Healthy life), kinderen vanaf 2 t/m 12 jaar drinken water en eten fruit en groenten. Kinderen op de basisschool krijgen het JOGG-programma aangeboden. 3.5 Onderzoeken van de haalbaarheid van de aanpak "Welzijn op Recept" in samenwerking met huisartspraktijken en het welzijnswerk van het CMWW. 3.6 Gebruik maken van de subsidieregeling "Brede SPUK " door uitvoering te geven aan het Gezond Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorg Akkoord. 3.7 Het opzetten van een ketenaanpak valpreventie voor thuiswonende ouderen (65+) met een valrisico.

46

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

GGD Baten spuk GALA

Begroting 2025 284.758 -475.000

Begroting 2026 214.930 -375.000

Begroting 2027 214.930 0

Begroting 2028 214.930 0

Dit betreft de aanpassing van de begroting GGD zoals vastgesteld in de gemeenteraad en opgenomen in de voorjaarsbrief. In 2025 en 2026 zijn de incidentele baten spuk GALA opgenomen.

Ombuigingen In dit programma zijn geen ombuigingen verwerkt.

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000,-)

Taakveld Lasten XT-71 - Volksgezondheid Baten XT-71 - Volksgezondheid Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 1.699 1.699 -140 -140 1.559

Begroting 2026 1.650 1.650 -120 -120 1.530

Begroting 2027 1.664 1.664 0 0 1.664

Begroting 2028 1.664 1.664 0 0 1.664

47

Begroting 2025

5. Onderwijs & Educatie

Inleiding De taken van de gemeente met betrekking tot onderwijs omvatten het toezien op en uitvoering geven aan de leerplicht en kwalificatieplicht, zorgen voor adequate onderwijshuisvesting, het leerlingenvervoer, onderwijsachterstandbeleid (OAB), voorschoolse educatie (VVE), gelijke kansen en andere wettelijke taken. Ook het onderwerp laaggeletterdheid valt onder dit programma bij het taakveld “educatie”. In het programma Onderwijs werken we samen met schoolbesturen, peuteropvang, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, leerplicht (bureau Voortijdig Schoolverlaten), team Jeugd, CMWW en ouders aan goede onderwijsvoorzieningen in de gemeente Brunssum, ieder vanuit zijn eigen taken en verantwoordelijkheden. Samen voelen we ons verantwoordelijk om alle kinderen op te kunnen laten groeien in een kansrijke omgeving en hen daarbij gelijke en optimale ontwikkelingskansen te bieden. We investeren in het (jonge) kind: ons beleid is erop gericht dat alle kinderen, ongeacht hun achtergrond, kunnen profiteren van goede kinderopvang/peuteropvang en goed onderwijs, op weg naar een goede toekomst. Een passende onderwijsroute en een gezonde jeugd zijn kernbegrippen. Hierbij is een stimulerende leeromgeving belangrijk. We zijn van mening dat participatie van ouders hierbij van groot belang is. Iedere wijk beschikt over een basisschool.

Kaderstellende nota's • • • • • • • • • •

48

Bestuursovereenkomst Voortijdig Schoolverlaten Parkstad 2021-2025 (leerplicht en kwalificatieplicht) Toezichtkader en statuten Movare Openbaar Onderwijs Verordening Leerlingenvervoer gemeente Brunssum Lokaal educatieve agenda (LEA) Brunssum 2019-2022, inclusief verlenging 2023 Educatieve Agenda Parkstad 2024-2026 Intentieovereenkomst en pedagogische fundamenten m.b.t. ontwikkeling Integrale Kindcentra Brunssum Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Brunssum 2021-2030, inclusief de daarin beschreven businesscases per integraal kindcentrum en de daarvoor gewenste/benodigde huisvesting van de partners en de verbinding met de wijk. Businesscase verduurzamen startklas (Movare/gemeenten) Subsidiebeschikking 2021 Gelijke Kansen Alliantie, Ministerie OCW Programma Voorloperstraject Rijke Schooldag van Ministerie OCW

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Kansengelijkheid en goed onderwijs (20, 21 & 22) Wat willen we bereiken: Onze ambitie is om alle kinderen met dezelfde talenten het recht op gelijke kansen te bieden zodat zij een goede toekomst tegemoet gaan. Onderwijs kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren, zo nodig met maatwerk. Het onderwijs is verantwoordelijk voor kwalitatief goed onderwijs, de gemeente Brunssum ondersteunt bij het voorkomen en aanpakken van onderwijsachterstanden. We hebben speciale aandacht voor het verbreden van het concept ‘gezonde basisschool van de toekomst’. Ieder kind krijgt een gezonde pauze door groente en fruit en of een ontbijt. Wij vinden het van belang dat in de scholen een pedagogisch klimaat heerst waarbij een doorlopende leerlijn ervoor zorgt dat het beste uit ieder kind wordt gehaald, gericht op een goede en passende ontwikkeling van het kind naar volwassenheid. We streven daarbij naar een zorgeloze jeugd en kunnen opgroeien in hun eigen leefomgeving en wijk met een school in iedere wijk. We werken toe naar groene en blauwe schoolpleinen. We zorgen voor een passende onderwijsroute voor elk kind. Ieder kind krijgt een passend schooladvies bij de overstap van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs.

Ook bieden wij zo nodig kinderen en gezinnen ondersteuning en begeleiding in het voorliggend veld, waardoor geïndiceerde zorg kan worden voorkomen. En we zetten doelgroeparrangementen in het speciaal (basis)onderwijs. Voorscholen, onderwijs, JGZ en team Jeugd werken in dit verband nauw samen. Jongeren zijn bij schoolverlaten voldoende redzaam om een volgende stap te zetten naar het mbo, studeren of naar werken.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 1.1 Verder stimuleren gelijke kansen in het onderwijs middels inzet van ondersteuning om vroegtijdig en laagdrempelig ontwikkelingsachterstanden te signaleren en te bestrijden. Dit gebeurt onder andere door middel van het aanbieden van voldoende plekken voorschoolse educatie op de kinderopvang, bestrijding dyslexie en dyscalculie op de basisscholen, logopedische screening en het bekostigen van de "startklas" voor kleuters die nog onvoldoende schoolrijp zijn. 1.2 Ontwikkelen van een nieuw OAB-plan in samenhang met een nieuwe Lokaal Educatieve Agenda (LEA). 1.3 Realiseren van een brede taalrijke voorziening in Brunssum, Kanskracht. 1.4 Alle jonge kinderen op alle Brunssumse (voor)scholen krijgen groente en fruit, waardoor we het concept 'de Gezonde basisschool van de Toekomst' op een praktisch uitvoerbare wijze verbreden. 1.5 Bevorderen van kinderparticipatie via de kindergemeenteraad en de kidsreporters. 1.6 Ervoor zorgdragen, dat iedere jongere een startkwalificatie behaalt en zoveel mogelijk leerlingen de reguliere onderwijsroute volgen. 1.7 Inzet van ondersteuning in voorliggend veld voor leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs en hun gezinnen, die dat nodig hebben.

Gemeente Brunssum

49

Begroting 2025

2.Klimaatbeheersing / vergroening basisscholen(23) Wat willen we bereiken: Het klimaat in de school (temperatuur en ventilatie) is van groot belang voor de cognitieve leerprestaties van de leerlingen. Het klimaat in de Brunssumse scholen is sterk wisselend. De schoolgebouwen voldoen aan het wettelijke Bouwbesluit. In de oude schoolgebouwen is er evenwel sprake van een mindere en/of slechte ventilatie en in de zomer hoge temperaturen. In overleg met de scholen en schoolbesturen willen we de klimaatbeheersing in de schoolgebouwen daar waar nodig verbeteren op basis van eigenaarschap, samenwerking en mogelijke subsidies. Dit alles met als doel het gehele jaar te kunnen zorgen voor een optimaal werkklimaat voor leerlingen en personeel. Bij nieuw te bouwen scholen realiseren we duurzame en goed geventileerde scholen volgens de normen van Frisse Scholen B-Kwaliteit. Haalbaarheid in overleg en samenwerking met schoolbesturen is hierbij van belang. Vergroening van schoolpleinen houdt niet alleen in het plaatsen van bomen, maar omvat ook andere onderwerpen die een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van een kind naar volwassenheid. Op een groen schoolplein is namelijk een selectie aan natuurlijke elementen aanwezig. Groene schoolpleinen zijn zo ingericht dat kinderen worden uitgedaagd te spelen in en met natuurlijke elementen.

De groene schoolpleinen zijn een uitdagend en dynamisch samenspel met de natuur om grenzen en risico's te verkennen. Verschillende vormen van groen dragen bij aan de biodiversiteit en voorkomen wateroverlast en hittestress. Het past ook in de ontwikkeling van scholen naar de gezonde school en hebben ook een effect op de binnentemperatuur van het gebouw. Voor groene schoolpleinen is de ambitie om kinderen in een meer groene omgeving te laten spelen: minder stenen en meer groen.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 2.1 Samen met schoolbesturen realiseren van een goed binnenklimaat volgens de normen van Frisse Scholen B-Kwaliteit in de schoolgebouwen. 2.2 De resultaten van het onderzoek goede klimaatbeheersing scholen uitgevoerd in 2023/2024 worden in samenwerking met de schoolbesturen (geen gemeentelijk eigendom) in de loop van 2024/2025 uitgewerkt in een operationeel plan. De scholen in eigendom van gemeente worden hierin meegenomen. 2.3 Vergroening van schoolpleinen wordt in gezamenlijk overleg met schoolbesturen in 2024/2025 aan de orde gesteld en realisatie van de schoolpleinen wordt fasegewijs uitgevoerd.

50

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Overige speerpunten 3. Aanbod onderwijsvoorzieningen Wat willen we bereiken: In Brunssum blijft een breed aanbod aan onderwijsvoorzieningen aanwezig in de eigen wijk. We streven naar behoud van voortgezet onderwijs in Brunssum. Ook willen we rondom het kind/gezin de ondersteuningsstructuur zo laagdrempelig mogelijk verder inrichten met partners in het voorliggend veld. We zorgen voor adequaat onderhoud van de door de gemeente beheerde (brede) scholen en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP).

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 3.1 Ouders hebben vrije keuze in de school voor hun kind. In iedere wijk hebben wij een voorschool en basisschool. Ieder kind kan in Brunssum naar een voorschool en basisschool (c.q. school voor speciaal basisonderwijs). 3.2 Realiseren van het IHP op basis van de laatste leerlingenprognoses en opstellen nieuwe Verordening Onderwijshuisvesting. 3.3 Het nader uitwerken van het IKC (Integraal Kind Centrum) Oost en het toewerken naar het nader uitwerken van de huisvesting van basisschool de Benjamin. 3.4 Behoud voortgezet onderwijs in Brunssum (Compass). 3.5 Nadere planvorming inzake het 'Romboutsgebouw' na oplevering van de businesscase 'gezonde exploitatie'.

Ombuigingen In dit programma zijn geen ombuigingen verwerkt.

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000,-)

Taakveld Lasten XT-41 - Openbaar basisonderwijs XT-42 - Onderwijshuisvesting XT-43 - Onderwijsbeleid leer Baten XT-42 - Onderwijshuisvesting XT-43 - Onderwijsbeleid leer Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 4.599 5 2.716 1.878 -2.360 -1.398 -962 2.239

Begroting 2026 4.594 5 2.713 1.876 -2.360 -1.398 -962 2.234

Begroting 2027 4.582 5 2.711 1.866 -2.360 -1.398 -962 2.222

Begroting 2028 4.579 5 2.708 1.865 -2.360 -1.398 -962 2.218

51

Begroting 2025

6. Verkeer, vervoer & waterstaat

Inleiding In dit programma wordt gewerkt aan een goed en veilig functionerend verkeerssysteem en adequaat beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Waar mogelijk wordt de openbare ruimte verbeterd met het oog op het verbeteren van de leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersveiligheid. De openbare ruimte bestaat onder andere uit wegen, groen, riolering en openbare verlichting. Ter indicatie, de openbare ruimte bestaat uit 143 kilometer wegen, 180 km riolering, 16.500 bomen en ruim 6.200 lichtmasten. Het Mobiliteitsplan 2022-2032 Brunssum inclusief het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit omvat het kaderstellend verkeers- en vervoersbeleid voor de gemeente Brunssum. Het verkeersbeleid gaat uit van de prioriteit op lopen en fietsen. Bij de herinrichting van de wegen is het van belang dat wandelaars en fietsers dan op één staan. Verkeersveiligheid en de infrastructuur van het openbaar vervoer hebben daarbij hoge prioriteit. Het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit gaat verder in op de uitvoeringsmaatregelen om tot de gewenste doelen te komen. Ook parkeren valt onder dit programma. Het gaat hier om het veiligstellen van de bereikbaarheid van (nieuwe) woonwijken en winkelcentra met voldoende parkeervoorzieningen. In Brunssum is het parkeren voor zowel bewoners als bezoekers gratis en waar nodig wordt er gewerkt met blauwe zones.

De parkeernormen zoals opgenomen in onze Parkeernota vormen het uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Daar waar mogelijk lossen we parkeerproblemen in bestaande situaties op door te voorzien in meer parkeerplaatsen. Verder valt onder dit programma het beheer van de openbare ruimte om een prettige en gezonde leefomgeving te creëren. Veel opgaven raken de openbare ruimte en dienen dan ook integraal te worden ingepast. Zie bijvoorbeeld programma 7 en 8 waarbij vergroenen alsook de energietransitie een steeds grotere rol gaan spelen in de openbare ruimte. Door alle vraagstukken integraal te bekijken blijven we werken aan een fijne openbare ruimte waar inwoners graag wandelen, fietsen en elkaar kunnen ontmoeten.

Kaderstellende nota's • • • • • 52

Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg (2020) Mobiliteitsvisie SUMP Parkstad 2021-2030 Mobiliteitsplan Brunssum 2022-2032 en Uitvoeringsprogramma Mobiliteit Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR 2024 - 2028) Parkeernota 2022 Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Overige speerpunten 1. Mobiliteit Wat willen we bereiken: Om de mobiliteitsbehoefte van onze inwoners te faciliteren zetten we in op kwalitatief goed openbaar vervoer. De basis daarvoor vormt het Arriva vervoerplan dat in 2025 wordt vastgesteld en waarbij de gemeente een adviserende rol heeft. Ook faciliteren we deelmobiliteit concepten (fiets en auto) evenals elektrisch rijden. We zullen gemeentelijk laadpalenbeleid vaststellen en het verkeerscirculatieplan actualiseren.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 1.1 Waar mogelijk in overleg met Parkstad het fietsdeelsysteem uitbreiden en verdere verkenningen uitvoeren naar de mogelijkheden om een deelauto systemen binnen de gemeente in te voeren. 1.2 Het vaststellen van het gemeentelijk laadpalenbeleid. 1.3 Het actualiseren van het verkeerscirculatieplan.

2. Openbare ruimte Wat willen we bereiken: Wij streven naar een schone, hele en veilige openbare ruimte die door iedereen op een goede en toegankelijke manier gebruikt kan worden en waar minder zwerf- en dumpafval aanwezig is. Het onderhouden, vervangen en schoonhouden van de openbare ruimte gebeurt conform het in 2024 vastgestelde IBOR 2024-2028, waarbij de kwaliteit van de openbare ruimte op niveau B gehouden wordt. Op projectbasis wordt bekeken waar mogelijke verbeteringen aangebracht kunnen worden die bijdragen aan een duurzaam ingerichte openbare ruimte. We gaan een openbare ruimte creëren die optimaal is ingericht voor fietsers en wandelaars. Bij de herinrichting van de openbare ruimte staan fietsers en voetgangers op de eerste plaats zodat we Brunssum de 10 minuten wandel en fietsstad laten zijn. Door het vergroenen van de openbare ruimte (zie ook de programma's 7 en 8) wordt de kwaliteit van de leefomgeving anders. Zo ontstaat er meer ruimte voor verblijven en ontmoeten in de openbare ruimte. In samenwerking met de Regiegroep Brunssum Schoon blijven we uitvoering geven aan het plan van aanpak Zwerfafval en zo mogelijk wordt dit plan verder geoptimaliseerd. In 2023 is het PvA zwerfafval vastgesteld met daarbij een plaatsingsrichtlijn.

Om meer duidelijkheid te krijgen over waar we in de toekomst wel of geen prullenbakken gaan plaatsen gaan we de plaatsingsrichtlijn optimaliseren (Optimalisatieplan openbare prullenbakken) waarbij tevens de inzet is om te komen tot een afname van de huidige aantal prullenbakken.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 2.1 In 2025 worden de projecten zoals benoemd in paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen, onderdeel "wegen", opgepakt. 2.2 Het opstellen van een kwaliteitskader openbare ruimte met als doel vanuit de integrale blik opgaven ruimtelijk in te passen rekening houden met een duurzaam, prettig en gezond woon- en leefklimaat.

Gemeente Brunssum

53

Begroting 2025 2.3 Het opstellen en actualiseren van het beheersplan openbare verlichting en het Riolering kostendekkingsplan ter uitvoering van het in 2024 vastgestelde IBOR 2024-2028. 2.4 Opstellen van een optimalisatieplan prullenbakken openbare ruimte.

3. Verkeersveiligheid Wat willen we bereiken: Wij streven naar een duurzame en veilig ingerichte infrastructuur zodat er sprake is van een goede verkeersveiligheid. Het streven daarbij is dat sprake is van nul verkeersslachtoffers. Uitvoering zal worden gegeven aan het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit waarbij we inzetten op het afwaarderen van wegen van 50 naar 30 km/h in lijn met de doelen uit het nationaal Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Door het jaar heen lossen we kleine verkeerskundige knelpunten op door de aanschaf van drempels, middengeleiders of het uitvoeren van kleine infrastructurele maatregelen. Wij nemen verder deel aan het netwerkconvenant ROVL Provincie Limburg waarbij we in het kader van verkeerseducatie projecten aangesloten zijn bij de Verkeersactieve school en de Doelgroepenaanpak.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 3.1 De volgende wegen worden in 2025 afgewaardeerd van 50 naar 30 km/h: - Merkelbeekerstraat, tussen Kennedylaan en Clemensdomein - Wieënweg – Hendrik van Veldekestraat - Kruisbergstraat

4. Parkeren Wat willen we bereiken: We gaan zorgdragen voor een goede bereikbaarheid van (nieuwe) ruimtelijke initiatieven en winkelcentra met voldoende parkeervoorzieningen voor auto's. We gaan monitoren of er voldoende parkeercapaciteit is in bepaalde gebieden en waar mogelijk breiden we de parkeercapaciteit uit. In lijn met de parkeernota 2022 wordt bij (nieuwe) ruimtelijke plannen parkeren zoveel als nodig op eigen terrein gerealiseerd. Wat betreft het fietsparkeren is in afwachting van de evaluatie van de fietsenstalling centrum en Buro Brunssum (de fietsenstalling is ondergebracht in Buro Brunssum) eenmalig geld gereserveerd.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 4.1 Het doorlopend uitvoeren van parkeeronderzoek en toetsen van ruimtelijke initiatieven aan de gemeentelijke parkeernormering. 4.2 Evalueren van de fietsenstalling centrum / Buro Brunssum.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Fietsenstalling centrum

54

Begroting 2025 60.000

Begroting 2026 0

Begroting 2027 0

Begroting 2028 0

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 Voor 2025 zijn incidenteel middelen opgenomen voor de fietsenstalling centrum. Na evaluatie wordt beoordeeld of dit budget (in combinatie met buro Brunssum) structureel opgenomen gaat worden in de begroting.

Ombuigingen Bedragen in € (- is voordeel)

Ombuiging Besparen electra straatmeubilair Afromen overschot energie Openbare Verlichting Besparing energie ivm verduurzaming Uitbesteed onderhoud openbare straatverlichting Afschrijvingstermijn auto's verlengen van 5 naar 8 jaar Kwaliteit werken openbare ruimte monitoren Totaal programma 6

2025 -15.300 -80.000

2026 -15.300 -80.000

2027 -15.300 -80.000

2028 -15.300 -80.000

-6.500 -50.000

-13.000 -35.000

-20.000 -35.000

-20.000 -35.000

-27.938

-33.788

-36.788

-43.538

-15.000

-30.000

-40.000

-50.000

-194.738

-207.088

-227.088

-243.838

Electra straatmeubilair Het beschikbare budget wordt de laatste jaren niet meer gebruikt en wordt afgeraamd. Afromen overschot energie Openbare Verlichting De markt lijkt qua energiekosten stabieler en daarom kunnen we, uitgaande van de huidige energieprijzen, de begroting naar beneden bijstellen. Besparing energie i.v.m. verduurzaming Voor het einde van worden ±1000 conventionele lampen vervangen voor LED. Per lamp levert dit, uitgaande van het huidige budget en de huidige energieprijzen, ca € 20,- minder energiekosten op per jaar. Uitbesteed onderhoud openbare straatverlichting I.v.m. het verduurzamen van lichtmasten en armaturen kunnen de onderhoudskosten omlaag. Er is minder preventief onderhoud nodig bij ledlampen. Afschrijvingstermijn auto's verlengen van 5 naar 8 jaar Door de afschrijvingstermijnen van auto’s in overeenstemming te brengen met de feitelijke gemiddelde termijn dat auto’s daadwerkelijk vervangen worden, worden de structurele kosten lager. Kwaliteit werken openbare ruimte monitoren Er vindt meer werk door derde partijen plaats in de openbare ruimte (bv. glasvezel aanleggen). Doordat er geen toezicht is op dit werk, blijkt de kwaliteit van het straatwerk achteruit te gaan. Dat zien we ook terug in meldingen die burgers doen. Uiteindelijk levert dit voor de gemeente hogere onderhouds- en vervangingskosten op.

Door meer toezicht uit te voeren (uitvoeren van dit toezicht wordt verdisconteerd in de leges), gaat de kwaliteit minder snel achteruit. Hetgeen leidt tot een besparing in onderhoudskosten.

Gemeente Brunssum

55

Begroting 2025

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000,-)

Taakveld Lasten XT-21 - Verkeer en vervoer XT-22 - Parkeren Baten XT-21 - Verkeer en vervoer Totaal

56

Begroting 2025 4.292 4.209 84 -145 -145 4.147

Begroting 2026 4.279 4.271 9 -145 -145 4.134

Begroting 2027 4.280 4.272 8 -145 -145 4.135

Begroting 2028 4.330 4.321 8 -145 -145 4.184

Gemeente Brunssum

Begroting 2025