Raadsvoorstel 79 (bijlage) Programmabegroting 2025.

Programmabegroting 2025

Begroting 2025

Inhoudsopgave Algemeen ................................................................................................................................................ 3 Inleiding............................................................................................................................................... 5 Kerngegevens ...................................................................................................................................... 5 Algemeen financieel beeld.................................................................................................................. 8 Programma's ......................................................................................................................................... 16 1. Bestuur & Burger .......................................................................................................................... 16 2. Veiligheid....................................................................................................................................... 24 3. Sociaal Domein.............................................................................................................................. 32 4. Volksgezondheid ........................................................................................................................... 44 5.

Onderwijs & Educatie.................................................................................................................... 48 6. Verkeer, vervoer & waterstaat ..................................................................................................... 52 7. Sport, cultuur & recreatie ............................................................................................................. 57 8. Milieu & duurzaamheid ................................................................................................................ 69 9. Economie & toerisme.................................................................................................................... 78 10. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing... .................................................... 86 11. Algemene Dekkingsmiddelen ..................................................................................................... 98 Paragrafen........................................................................................................................................... 108 1. Lokale heffingen .......................................................................................................................... 108 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 119 3.

Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 128 4. Financiering ................................................................................................................................. 134 5. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 140 6. Verbonden partijen ..................................................................................................................... 149 7. Grondbeleid ................................................................................................................................ 195 8. Openbaarheidsparagraaf (WOO) ................................................................................................ 201 Bijlagen................................................................................................................................................ 202 Bijlage 1 Overzicht van reserves en voorzieningen ........................................................................ 202 Bijlage 2 Overzicht verloop algemene reserve ............................................................................... 204 Bijlage 3 Overzicht uitgeleende & opgenomen gelden ..................................................................

207 Bijlage 4 Overzicht begrotingsevenwicht 2024-2028 ..................................................................... 208 Bijlage 5 Overzicht baten en lasten ................................................................................................ 213 Bijlage 6 Overzicht incidentele baten en lasten.............................................................................. 215 Bijlage 7 Overzicht structurele stortingen en onttrekkingen aan reserves.... ................................ 217 Bijlage 8 Meerjarig investeringsschema 2025 - 2028 ..................................................................... 218 Bijlage 9 Overzicht wettelijke indicatoren ...................................................................................... 219 Bijlage 10 Opbouwtabel algemene uitkering2025-2028 ................................................................ 221

2

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 Bijlage 11 Ontwikkelingen na voorjaarsbrief en ruimtevragende onderwerpen………………………….222 Bijlage 12 Ombuigingen en dekkingsvoorstellen……………………………………………………………………..….223 Bijlage 13 Was-wordt tabel WMO/jeugd 2024/2025………………………………………………………………….224 Bijlage 12 Afkortingenlijst………………………………..……………………………………………………………………..….227

Gemeente Brunssum

3

Begroting 2025

Algemeen Voorwoord Op grond van de “Financiële verordening gemeente Brunssum 2023” biedt het college van B en W uw Raad de Programmabegroting 2025 en de Meerjarenbegroting 2026-2028 ter vaststelling aan. De programma's in deze begroting zijn dit jaar anders van opzet dan de afgelopen jaren, zoals ook eerder dit jaar in de auditcommissie afgesproken. Wat is er veranderd: Programma 6, dat in de begroting 2024 al geen inhoud meer had, is nu vervallen en de resterende programma's zijn doorgenummerd. Dat betekent dus dat er nu nog in totaal 11 programma's zijn. De 11 programma's hebben een andere opzet gekregen, die voor elk programma gelijk is. Een programma bevat geen beleidsopgaves meer en doelen/resultaten zijn niet meer gekoppeld aan taakvelden. In plaats daarvan bevat een programma een inleiding en vervolgens speerpunten met de opgaves uit het uitvoeringsprogramma (het nummer van de opgave uit het Uitvoeringsprogramma staat achter het speerpunt) en vervolgens belangrijke overige speerpunten. Bij de speerpunten worden, daar waar dat aan de orde is, de bijstellingen uit de Voorjaarsbrief en bijstellingen als gevolg van ontwikkelingen/keuzes na de voorjaarsbrief opgenomen. Elk programma wordt afgesloten met een financieel overzicht van dat programma op taakveld niveau.

Een overzicht van alle bedragen per product per taakveld is dit jaar als apart boekwerk (productencatalogus) ter informatie met de begroting meegestuurd. Zoals in de Voorjaarsbrief al aangegeven zijn er forse ombuigingen nodig in deze begroting. Om de gekozen ombuigingen duidelijk zichtbaar te maken is er voor gekozen om in elk programma de rubriek 'ombuigingen' op te nemen met daarin (voor zover aan de orde, want niet elk programma bevat ombuigingen) een tabel met gekozen ombuigingen met daarbij per ombuiging een korte toelichting. Naast de 11 programma's bevat de begroting net als andere jaren de verplichte paragrafen en meerdere bijlages met veelal financiële informatie.

4

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Inleiding Vorig jaar schreven wij in de Inleiding voor de Begroting 2024: Brunssum barst van de ambities in de komende jaren. Dit college is in 2022 aan de slag gegaan met grondige verbouwing van de gemeente Brunssum – zowel van onze stad als van onze gemeentelijke taken en dienstverlening. Die verbouwing zetten wij de komende jaren over de volle breedte voort. Nu, een jaar verder, zijn die ambities – en de urgentie die onder deze ambities ligt – onverminderd groot. Maar het speelveld waarop wij deze ambities tot uitvoering willen brengen, is dramatisch veranderd. Er komen forse bezuinigingen op ons af. Het Rijk snijdt in het Gemeentefonds, onze belangrijkste bron van inkomsten. Wij stevenen af op tekorten van € 3,5 miljoen in 2026, € 3 miljoen in 2027 en € 2,3 miljoen in 2028. Dat betekent dat de gemeente Brunssum in de komende jaren fors minder inkomsten heeft. Dat zet een grote druk op ons voorzieningenniveau. En op onze ambities. In ons coalitieakkoord hebben wij de volgende uitgangspunten vastgelegd: • We voeren een financieel gezond beleid en zorgen voor een structureel sluitende begroting. • We zetten middelen in voor slimme (duurzame) investeringen. • We streven naar zo laag mogelijke lasten voor burgers en ondernemers.

De opgave voor de Begroting 2025 is daarmee uitzonderlijk complex: het vertalen van een miljoenenbezuiniging in een sluitende begroting, met beperkte lastenstijging voor onze inwoners, en tegelijkertijd ruimte voor investeringen zodat Brunssum de komende jaren niet ‘stil’ staat. Want we moeten dóór met Brunssum. Dit college is aangetreden met een opdracht. Ons wacht een forse taak om Brunssum beter te maken. Dat betekent investeren in betaalbare woningen. In een fijn centrum voor winkelen en uitgaan. In verkeer en openbaar vervoer. In nieuwe scholen daar waar nodig. In toeristische parels. We investeren niet alleen in stenen, maar ook in een betere samenleving die voor iedereen werkt. Een samenleving waar we omkijken naar mensen die bedreigd worden in hun bestaanszekerheid, naar kinderen die opgroeien in armoede, gezinnen die de energierekening niet kunnen betalen, mensen die het gevoel hebben dat de overheid er niet voor hen is. Naar mensen die kwetsbaar zijn, eenzaam zijn, of het thuis niet redden zonder ondersteuning. De afgelopen jaren hebben we volop gebouwd aan een sterk en sociaal Brunssum, aan een gemeenschap die open, inclusief en leefbaar is voor iedereen. De stappen die we gezet hebben, mogen niet stilvallen nu het Rijk met forse bezuinigingen komt. We willen doorgaan op de ingeslagen weg, en het liefst hier en daar nog een tandje erbij.

Bezuinigen is zoveel meer dan minder geld uitgeven. Juist in deze tijd moet het besef doordringen dat de oplossing niet ligt in minder, maar in anders. Brunssum – en dat is het goede nieuws – is financieel een gezonde gemeente. We hebben altijd een sluitende begroting kunnen presenteren, we hebben een goede positie in onze financiële reserves.

Gemeente Brunssum

5

Begroting 2025 We hebben daarom vooral naar de eigen gemeentelijke organisatie gekeken om de bezuinigingen op te vangen. Hervormingen van de taken op het gebied van Jeugd en de Wmo leiden tot besparingen. Personeelslasten vallen lager uit. Door extra financiering voor re-integratie verwachten we minder cliënten voor ISD BOL vanaf 2026. Door onderuitputting in de exploitatie van onder meer het WSP kunnen we extra geld inzetten voor Brunssum. Et cetera. Deze en andere maatregelen hebben uiteindelijk geleid tot een bedrag van € 4,3 miljoen aan structurele ombuigingen. Daarbij zijn, zoals we onszelf hebben opgedragen, onze inwoners ontzien: de lastenstijgingen hebben we beperkt weten te houden. En we zijn erin geslaagd om geld te reserveren voor een extra investeringsfonds dat oploopt tot 1,8 miljoen euro in 2028. Geld dat we onder meer willen inzetten voor een jongerencentrum, het opwaarderen van het Urbanpark, de renovatie van zwembad De Bronspot, de ontwikkeling van een Integraal Kindcentrum Oost, het uitvoeringsplan Schutterspark, en meer! Het resultaat van dit alles is een sluitende begroting voor 2025. Daar zijn we trots op. Want een sluitende begroting is óók een investering in een beter Brunssum. Tot slot dit nog. Het succes van onze aanpak staat of valt met samenwerking.

Samenwerking door het aangaan van allianties met partijen in de samenleving – in regionaal verband met provincie en rijk, en lokaal met het maatschappelijk middenveld en onze burgers. Samenwerking die het mogelijk maakt dat we, ondanks de ombuigingen, niet hoeven te kiezen voor minder, maar kunnen kiezen voor anders. Want door samenwerking kunnen we bestaande structuren, patronen en processen doorbreken en daarmee de voorwaarden creëren om met innovatieve en duurzame oplossingen te komen voor de grote opgaven waar we, als samenleving, voor staan. We hebben dus een uitgelezen kans om de verbouwing van Brunssum verder vorm te geven. Het is de ambitie van dit gemeentebestuur om daarmee slagvaardig door te gaan: met het maken van duidelijke keuzes voor een vitale toekomst.

6

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Kerngegevens Kerngegevens per 1 januari 2024 2023 2022 2021 A. SOCIALE STRUCTUUR 1. Inwoners (volgens CBS) per 1 januari Aantal inwoners (volgens CBS) per 1 januari 27.770 27.682 27.674 27.677 0-4 jaar 1.078 1.082 1.067 1.039 5-14 jaar 2.388 2.390 2.370 2.405 15-19 jaar 1.300 1.321 1.312 1.348 20-24 jaar 1.335 1.360 1.386 1.330 25-29 jaar 1.389 1.369 1.425 1.420 30-49 jaar 6.202 6.093 6.085 6.173 50-64 jaar 6.591 6.727 6.814 6.875 65 jaar en ouder 7.487 7.340 7.215 7.087 Geschat buitenlandse militairen 1.700 1.700 1.700 1.700 2. Particuliere huishoudens (volgens CBS) Aantal particuliere huishoudens (volgens CBS) 13.775 13.658 13.603 14.045 Eenpersoonshuishoudens 5.590 5.437 5.336 5.336 Meerpersoonshuishoudens 8.185 8.221 8.267 8.709 Gemiddeld aantal personen per huishouden 2 2 2 2 3. Periodieke uitkeringsgerechtigden (volgens ISD-BOL) Aantal periodieke uitkeringsgerechtigden (volgens ISD-BOL) 671 643 652 743 uitgedrukt in percentage van aantal inwoners 2,4% 2,3% 2,4% 2,7% I.O.A.W. 16 17 17 21 PW 655 626 635 722 4. Tewerkgestelden in sociale Werkvoorzieningschappen (in arbeidsjaren) Aantal tewerkgestelden in sociale Werkvoorzieningschappen 283 300 316 332 (in arbeidsjaren) uitgedrukt in percentage van aantal inwoners 1,0% 1,1% 1,1% 1,2% 5.

Overige aantallen *) huishoudens met lage inkomens 5.400 5.483 5.423 5.413 uitgedrukt in percentage van aantal huishoudens 39,2% 40,1% 39,9% 38,5% eenouderhuishoudens 1.148 1.143 1.132 1.132 uitgedrukt in percentage van aantal huishoudens 8,3% 8,4% 8,3% 8,1% uitkeringontvangers (waaronder PW, IOAW/IOAZ, WAO, 3.663 3.637 3.605 3.609 WSW) uitgedrukt in percentage van aantal inwoners 13,2% 13,1% 13,0% 13,0% B. FYSIEKE STRUCTUUR 1. Bedrijfsvestigingen *) Aantal bedrijfsvestigingen *) 2.215 2.141 1.960 1.960 2. Oppervlakte land in hectare Oppervlakte land in hectare 1.725 1.725 1.725 1.725 Oppervlakte binnenwater in hectare 9 9 9 9 3. Woonruimten *) **) Aantal woonruimten *) **) 14.782 14.981 14.768 14.758 *) bron: gegevens uit berekeningspecificatie algemene uitkering; deze zijn gebaseerd op CBSinformatie. **) vanaf 2021 inclusief 199 chalets (voorheen mochten deze maar als 1 geteld worden)

Gemeente Brunssum

7

Begroting 2025

Algemeen financieel beeld Van Voorjaarsbrief naar Begroting In juli van dit jaar presenteerden wij de Voorjaarsbrief 2024. De cijfers hierin schetsten een zorgwekkend beeld, met nadelige resultaten variërend van € 3,5 miljoen in 2026 tot € 2,4 miljoen structureel in 2028. Deze nadelige resultaten komen primair voort uit gewijzigd Rijksbeleid aangaande de financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeenten. Naast het aanpakken van de tekorten, wilde het College, in overeenstemming met het coalitieprogramma en de reeds ingezette koers door het College en de gemeenteraad, verder investeren in Brunssum. Daarom heeft het College de verantwoordelijkheid genomen om tijdens het zomerreces ombuigingen voor te bereiden om tot een sluitende begroting te komen. Primair zet het college daarbij in op kostenreductie bij medebewindtaken en op interne bezuinigingen. Tezamen, is er een pakket ombuigingen van structureel € 4,3 miljoen verwerkt in deze begroting. Met dit pakket is de begroting structureel sluitend. Tevens bieden de ombuigingen de gewenste ruimte van afgerond 1,8 miljoen structureel. Hiermee kan in lijn met het vastgestelde coalitieprogramma verder worden geïnvesteerd in Brunssum.

Er ligt nu een structureel sluitende begroting voor, waarbij de verhoging van de lasten voor onze inwoners beperkt is gebleven, het voorzieningenniveau op peil blijft en de focus op verdere verbeteringen naar de toekomst overeind blijft. In het kader van de huidige begroting is het van belang te benadrukken dat de beschikbare middelen volledig zijn toegewezen. Hierdoor is er op dit moment geen ruimte voor aanvullende wensen of verzoeken. Onderstaande tabel geeft het saldo begroting weer zoals opgenomen in de Programmabegroting 2025.

Begrotingssaldo 2025-2028 Bedragen in € (- is voordeel)

Begrotingssaldo 2025 2026 2027 2028 Begrotingssaldo voorjaarsbrief 2024 1.714.806 3.549.290 3.064.687 2.389.229 1. Ontwikkelingen en ruimtevragende onderwerpen 570.886 405.304 513.943 118.870 2. Ombuigingen en dekkingsvoorstellen -2.631.069 -4.166.330 -3.876.336 -4.316.984 3. Investeren in Brunssum 40.000 483.040 1.783.800 1.808.885 Saldo begroting zonder mutatie algemene reserve -305.377 271.305 1.486.095 0 4. Storting/onttrekking algemene reserve Saldo begroting 2025

8

305.377 0

-271.305 -1.486.095 0 0

Gemeente Brunssum

0 0

Begroting 2025 1. Ontwikkelingen na voorjaarsbrief en ruimtevragende onderwerpen Na de publicatie van de Voorjaarsbrief zijn er enkele ontwikkelingen geweest die in de begroting 2025 verwerkt moesten worden. Zo zijn enkele autonome ontwikkelingen en reeds genomen besluiten verwerkt in de begroting. Daarnaast zijn er op enkele onderwerpen aanvullende middelen noodzakelijk. Deze zijn ook verwerkt. In bijlage 11 treft u deze punten aan. 2. Ombuigingen en dekkingsvoorstellen Het pakket ombuigingen en dekkingsvoorstellen dat voorligt komt tot een bedrag van € 4,3 miljoen structureel. In onderstaande tabel ziet u de voorstellen die structureel meer dan € 100.000 behelzen. Het totaaloverzicht van de ombuigingen vindt u in bijlage 12. Daarnaast wordt in de programmabegroting in elk programma afzonderlijk een toelichting gegeven op de opgenomen ombuigingen.

Ombuigingen en dekkingsvoorstellen Bedragen in € (- is voordeel)

Ombuigingen en dekkingsvoorstellen 1. Hervormingsagenda Jeugd 2. Duurzame uitstroom ISD BOL 3. Verlaging raming personeelskosten 4. Stelpost BTW Compensatiefonds 5. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage 6. Verhoging OZB 5% 7. WSP onderuitputting expl. bijdrage 8. Verlagen formatie directieteam 9. ISD Bol onderuitputting expl. bijdrage 10. Aanpassing Regeling bijdrage eigen risico Zorgverzekeringswet

2025 -725.000 0 -460.545 -325.000 -90.000 -142.887 0 -136.000 0 -100.000

2026 -688.000 -228.000 -473.461 -325.000 -159.000 -146.315 -193.000 -136.000 -111.000 -100.000

2027 -888.000 -456.000 -493.016 -325.000 -164.000 -149.680 -173.000 -136.000 -111.000 -100.000

2028 -1.088.000 -684.000 -510.224 -325.000 -164.000 -153.122 -145.000 -136.000 -111.000 -100.000

Totaal posten > € 100.000 structureel Overige posten Totaal ombuigingen en dekkingsvoorstellen

-1.979.432 -651.637 -2.631.069

-2.559.776 -1.606.554 -4.166.330

-2.995.696 -880.640 -3.876.336

-3.416.346 -900.638 -4.316.984

1. Hervormingsagenda Jeugd We hanteren het uitgangspunt, dat we door invulling te geven aan de maatregelen in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd een besparing kunnen realiseren die overeenkomt met het bedrag dat het Rijk opbouwend zal korten op de jeugdbudgetten. Dit vraagt de nodige inzet vanuit onze organisatie. Daarvoor willen we ook een betere sturing en inzicht organiseren. Hier gaan we in 2025 specifieker mee aan de slag en ook de jaren erna op voortbouwen. Winstwaarschuwing is wel dat wij zien dat de landelijke koers niet op alle onderdelen consistent is en daarmee ook onzekerheden geeft over de haalbaarheid op langere termijn. 2. Duurzame uitstroom ISD BOL Door een extra incidentele financiering van een plan van aanpak voor extra re-integratie projecten inburgeraars, streven we er naar om vanaf 2026 de geambieerde reductie van het cliëntenbestand met jaarlijks 2% te realiseren.

Gemeente Brunssum

9

Begroting 2025 3. Verlaging raming personeelskosten Omdat er door verloop van personeel steeds minder ambtenaren in het maximum van hun schaal zitten, is de personeelsbegroting naar beneden bijgesteld. Hierdoor ligt de raming van deze kosten meer in lijn met de werkelijkheid. 4. Stelpost BTW Compensatiefonds Het BTW Compensatiefonds is in het leven geroepen om door een gemeente betaalde BTW terug te kunnen vorderen. Hiervan is sprake bij inkoopfacturen die voor overheidstaken dienen. Alles wat niet gedeclareerd wordt, vloeit terug naar het gemeentefonds (en dus de algemene uitkering). Van de provincies mogen gemeenten hierop anticiperen tot een maximum van 100% van de laatste onderuitputting. Op basis van de afrekening 2023 kunnen we de jaren 2025 en verder bijstellen met € 0,325 mln. 5. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Per 1 januari 2026 wordt vanuit het Rijk de inkomensafhankelijke eigen bijdrage opnieuw ingevoerd. Dit leidt tot een lagere toestroom richting de Wmo en hogere inkomsten uit eigen bijdrage. 6. Verhoging OZB 5% Voorgesteld wordt om de OZB met 5% te verhogen in plaats van de reguliere CPI indexering. Dit is eenmalig een extra verhoging van 2,2%. 7. WSP onderuitputting exploitatie Bijdrage Vooruitlopend op de eindafrekening 2025 e.v. van de GR Werkgevers Servicepunt Parkstad gaan we de helft van de gerealiseerde onderuitputting over 2020-2023 reeds aframen.

Dit na afstemming met de provincie. 8. Verlagen formatie directieteam Het vertrek van één directeur biedt de mogelijkheid voor herbezinning op die benodigde formatie. Het budget van 1 fte directie wordt afgeraamd. De komende tijd gebruiken we om vanuit de praktijk te ontdekken tegen welke knelpunten we aanlopen in de nieuwe situatie. Indien nodig leidt dit tot een voorstel van het (gedeeltelijk) terugdraaien van deze maatregel. 9. ISD Bol onderuitputting exploitatie Bijdrage Vooruitlopend op de eindafrekening 2025 e.v. van ISD BOL ramen we de helft van de gemiddelde gerealiseerde jaarlijkse onderuitputting over 2020-2023 reeds af. Dit na afstemming met de provincie. 10. Aanpassing Regeling bijdrage eigen risico Zorgverzekeringswet De afgelopen jaren is de gemeentezorgpolis steeds populairder geworden. Vanuit deze polis wordt het eigen risico van de zorgverzekering reeds afgedekt. Dit zien we o.a. terug door een grote onderuitputting in de jaren 2020, 2021 en 2022. Naar aanleiding daarvan heeft het college in eerste instantie de bijdrage verhoogd naar €200 per jaar. Een verhoging die niet tot een verandering van de eerder geconstateerde trend leidt.

Kijkend naar de landelijke veranderingen die aangaande het eigen risico op stapel staan, zoals een gemaximeerd eigen risico per ziekenhuisbezoek (waardoor niet meer in één keer het gehele eigen risico opgemaakt wordt) en een meer dan halvering van het eigen risico in 2027, wordt de tegemoetkoming in de ziektekosten van chronisch zieken verlaagd naar €100 per jaar.

10

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 Niet toegepaste ombuigingen en dekkingsvoorstellen Naast de bovengenoemde ombuigingen zijn er ook ombuigingen en dekkingsvoorstellen die door het College bewust niet zijn toegepast. Deze zouden te veel afbreuk doen aan de ingezette koers van het College en de Gemeenteraad. Het gaat om de volgende alternatieven: • • • • • • • • • • • • • • • • •

OZB verhoging met 10%: Om de lastenverhoging voor onze inwoners te beperken, kiezen we er niet voor om de OZB met 10% extra te verhogen. Inperking van de mantelzorgwaardering: Wij waarderen onze mantelzorgers en willen niet bezuinigen op dit onderwerp. Wel kijken we hoe we de personele inzet op dit onderwerp kunnen optimaliseren. Beperken inclusie aanpak: We kiezen ervoor om de inclusie-aanpak niet te beperken, omdat dit essentieel is voor een samenhangende gemeenschap. Tarieven hulp bij huishouden: We gaan niet eenzijdig de tarieven voor hulp bij huishouden aanpassen. Sportsubsidies: Sportsubsidies blijven behouden om sport en beweging te stimuleren. Stoppen met schoolzwemmen: We kiezen ervoor om schoolzwemmen te behouden vanwege het belang voor de veiligheid en gezondheid van kinderen. Stoppen met wijkgericht werken: Wijkgericht werken blijft een prioriteit om lokale problemen effectief aan te pakken. Activiteiten laaggeletterdheid: Wij blijven initiatieven ondersteunen die gericht zijn op het bestrijden van laaggeletterdheid. Verlaging bijdrage VGZ-vergoeding Zuid-Limburg: In het kader van armoedebestrijding zullen wij deze bijdrage niet verlagen. Afschaffen regeling Maatschappelijke Participatie: Het College vindt maatschappelijk participeren belangrijk en vindt het ongewenst om op dit punt te bezuinigen.

Stoppen Parelloop: De Parelloop blijft bestaan als belangrijk sportevenement voor de gemeenschap. Subsidies buurtverenigingen: Buurtverenigingen blijven gesubsidieerd om lokale initiatieven te ondersteunen. Minder faciliteren kermis: De kermis blijft volledig gefaciliteerd om tradities en gemeenschapsgevoel te behouden. Verkoop oude raadhuis: Het oude raadhuis wordt niet verkocht om historische waarde en gemeentelijke functies te behouden. Verkoop Brikke Oave: Brikke Oave blijft eigendom van de gemeente om culturele activiteiten te ondersteunen. Samenvoegen voetbalverenigingen: Samenvoeging van voetbalverenigingen zal niet worden opgelegd. Vrijwilligheid blijft uitgangspunt. Privatiseren Zwembad de Bronspot: Zwembad de Bronspot blijft in gemeentelijk beheer om toegankelijkheid en kwaliteit te waarborgen.

3. Investeren in Brunssum We willen graag verder investeren in Brunssum. Daarom is een stelpost ‘Investeren in Brunssum’ opgenomen in de begroting 2025. Dit bedrag loopt op tot afgerond € 1,8 miljoen. Het College denkt aan diverse investeringsonderwerpen die al eerder genoemd zijn in het coalitieprogramma en andere richtinggevende raadsvoorstellen zoals: • • • •

de museale functie van het pompgebouw in Schutterspark; een jongerencentrum; renovatie van zwembad De Bronspot; ontwikkeling van IKC Oost;

Gemeente Brunssum

11

Begroting 2025 • • • • • • • • • •

aankoop van groeve Mourik; verduurzamen van eigen vastgoed; opwaarderen van Urbanpark; tennislocatie; restauratie Badhokjes; galerijen/keermuren Op Gen Hoes; uitvoeringsplan Schutterspark; de woonwagenlocatie; ontwikkeling van de Benjamin; het realiseren van een Integraal Huisvestingsplan scholen (IHP).

Voorgesteld wordt dat voor elke investering die put uit de stelpost ‘Investeren in Brunssum’ een apart raadsbesluit noodzakelijk is. Hierdoor blijft het mandaat bij de gemeenteraad om op basis van een goed voorstel middelen beschikbaar te stellen. 4. Inzet algemene reserve Het begrotingssaldo is structureel sluitend vanaf 2028. Voorgesteld het voordelige saldo in 2025 van afgerond € 0,3 miljoen te storten in de algemene reserve en de saldi voor 2026 en 2027 van de respectievelijk € 0,3 miljoen en € 1,5 miljoen uit de algemene reserve te onttrekken.

12

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Taakveldenoverzicht Bedragen in € (x 1000)

Taakvelden XT-01 - Bestuur XT-02 - Burgerzaken XT-03 - Beheer ov. gebouwen/gronden XT-04 - Overhead XT-05 - Treasury XT-061 - OZB woningen XT-062 - OZB niet-woningen XT-064 - Belastingen overig XT-07 - Algemene uitkering XT-08 - Overige baten en lasten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer XT-12 - Openbare orde en veiligheid XT-21 - Verkeer en vervoer XT-22 - Parkeren XT-31 - Economische ontwikkeling XT-32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur XT-33 - Bedrijfsloket en -regelingen XT-34 - Economische promotie XT-41 - Openbaar basisonderwijs XT-42 - Onderwijshuisvesting XT-43 - Onderwijsbeleid leer XT-51 - Sportbeleid en -activering XT-52 - Sportaccommodaties XT-53 - Cultuurpres. participatie & prod. XT-55 - Cultureel erfgoed XT-56 - Media XT-57 - Openbaar groen en recreatie XT-61 - Samenkracht & burgerparticipatie XT-62 - Toegang en eerstelijnsvoorzien. XT-63 - Inkomensregelingen XT-64 - Begeleide participatie XT-65 - Arbeidsparticipatie XT-66 - Maatwerkvoorzieningen WMO XT-671A - Hulp bij huishouden (WMO) XT-671B - Begeleiding (WMO) XT-671D - Over. maatwerkarrang. (WMO) XT-672A - Jeugdhulp begeleiding XT-672B - Jeugdhulp behandeling XT-672D - Jeugdhulp zonder verblijf over.

XT-673A - Pleegzorg XT-673B - Gezinsgericht XT-673C - Jeugdhulp met verblijf overig XT-674B - Jeugdhulp cris/LTA/GGZ-verblijf XT-674C - Gesloten plaatsing XT-681A - Beschermd wonen WMO XT-681B - Maatschapp.- en vrouwenopv. Gemeente Brunssum

Begroting 2025 2.390 1.141 177 15.334 -571 -4.935 -1.884 428 -81.119 65 2.560 1.021 4.064 84 472 269 40 -19 5 1.318 916 419 1.869 1.390 4 552 2.293 3.964 933 6.123 12.599 967 2.051 4.624 4.010 -304 3.700 4.740 248 750 106 2.738 649 356 122 2

Begroting 2026 2.381 1.068 177 16.312 -557 -5.054 -1.930 429 -78.107 508 2.631 1.028 4.126 9 394 50 39 -25 5 1.315 914 444 1.831 1.442 4 565 2.286 3.924 866 5.837 11.776 806 2.051 4.599 4.088 -408 3.774 3.626 255 764 108 2.804 657 362 121 2

Begroting 2027 2.327 1.004 166 17.601 -526 -5.170 -1.974 449 -79.841 1.809 2.705 1.038 4.126 8 343 50 39 -31 5 1.312 904 484 1.824 1.815 4 578 2.307 4.005 800 5.649 11.280 818 2.095 4.685 4.167 -408 3.846 3.520 261 779 111 2.869 666 369 120 2

Begroting 2028 2.246 996 166 18.534 -521 -5.289 -2.019 452 -81.877 1.834 2.782 1.049 4.176 8 341 50 39 -37 5 1.310 903 482 1.818 1.466 4 592 2.307 4.056 800 5.420 10.806 817 2.120 4.783 4.245 -408 3.893 3.428 261 793 111 2.924 675 376 120 2 13

Begroting 2025 Taakvelden XT-682A - Jeugdbescherming XT-682B - Jeugdreclassering XT-71 - Volksgezondheid XT-72 - Riolering XT-73 - Afval XT-74 - Milieubeheer XT-75 - Begraafplaats XT-81 - Ruimtelijke ordening XT-82 Grondexpl. (niet-bedrijventerrein) XT-83 - Wonen en bouwen Saldo van baten en lasten Mutaties Reserves Resultaat

Begroting 2025 36 37 1.559 -1.611 -1.334 1.557 73 939 622 1.584 120 -120 0

Begroting 2026 36 37 1.530 -1.618 -1.361 1.552 71 851 598 1.589 1.582 -1.582 0

Begroting 2027 36 38 1.664 -1.620 -1.386 1.547 69 846 556 1.588 2.329 -2.329 0

Begroting 2028 36 39 1.664 -1.624 -1.412 1.545 66 842 553 1.589 336 -336 0

Begroting 2025 3.531 3.581 48.146 1.559 2.239 4.147 6.526 -1.316 762 3.145 -72.505 120 -120 0

Begroting 2026 3.449 3.658 45.677 1.530 2.234 4.134 6.572 -1.356 458 3.038 -68.220 1.582 -1.582 0

Begroting 2027 3.332 3.743 45.300 1.664 2.222 4.135 7.012 -1.390 400 2.990 -67.487 2.329 -2.329 0

Begroting 2028 3.243 3.831 44.887 1.664 2.218 4.184 6.668 -1.425 393 2.984 -68.719 336 -336 0

Programmaoverzicht Bedragen x € 1.000

Programma Prog 01 - Bestuur en ondersteuning Prog 02 - Veiligheid Prog 03 - Sociaal Domein Prog 04 - Volksgezondheid Prog 05 - Onderwijs en educatie Prog 06 - Verkeer, vervoer, waterstaat Prog 07 - Sport, cultuur en recreatie Prog 08 - Milieu en duurzaamheid Prog 09 - Economie en Toerisme Prog 10 – Volkshuisv/leefomg/stedel vern Prog 11 - Algemene Dekkingsmiddelen Saldo baten en lasten Mutaties Reserves Resultaat

14

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Begrotingsresultaat (structureel en reëel evenwicht)

Gemeente Brunssum

15

Begroting 2025

Programma's 1. Bestuur & Burger

Inleiding Het programma Bestuur & Burger richt zich vooral op het versterken van de rollen en de verhouding tussen raad, college en ambtelijke organisatie in relatie tot onze burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We streven daarbij een open en positief-kritische cultuur na om de problemen en uitdagingen van Brunssum samen met die omgeving daadkrachtig op te pakken. We doen dat planmatig via de vastgestelde actiepunten uit het coalitieakkoord en het uitvoeringsprogramma, en waar nieuwe inzichten ontstaan, voeren we de nodige koerswijzingen door en voegen we nieuwe accenten toe. Zo kunnen we continu samen in transparantie de opgaven van Brunssum beoordelen, oppakken en realiseren. Burger- en overheidsparticipatie is daarbij één van de belangrijkste drijfveren in ons bestuurlijk en ambtelijk handelen geworden. We zijn er voor Brunssum en de Brunssummers en geloven in de kracht van samenwerking. Burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden daarbij steeds meer uitgedaagd om actief deel te nemen en verantwoordelijkheid te nemen. Samen kom je tot de beste resultaten met het juiste draagvlak. Naast die intensievere samenwerking met burgers, ondernemers en maatschappelijk middenveld, werken we om onze doelen te halen ook intensief samen met andere overheden, vooral op regionaal niveau.

De opgaven die onze gemeentegrenzen duidelijk overstijgen pakken we als volwaardig partner op in die regionale samenwerkingen. We werken samen in gemeenschappelijke regelingen, waarbij we als opdrachtgever samen met andere gemeenten grip houden op het functioneren, de op te leveren kwaliteit en op de uitgaven van die gemeenschappelijke regelingen. De kosten verbonden aan deze regelingen staan de komende jaren onder druk. In samenspraak met onze partners kijken we hoe deze beheersbaar blijven, zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de samenwerking. Ook de spiegeling van ons beleid i.r.t. onze partners levert ons de laatste jaren veel voordeel op. We zijn een integer en transparant bestuur. We hebben de afgelopen jaren via geactualiseerd beleid, gedragscodes, kernwaarden en integriteitsprotocollen een goede basis gelegd, en de borging ervan wordt momenteel doorgevoerd. Een goede wisselwerking tussen raad, college, ambtelijke organisatie en griffie is een belangrijke succesfactor. We constateren dat de maatschappij continu verandert, andere eisen stelt aan een gemeentelijke overheid en participatie daarbij een grote rol speelt. Onze organisatie volgt een transparant proces om daarin mee te veranderen. Onze werkwijze, houding en ons gedrag dienen aan te sluiten bij deze veranderingen.

We gaan het komende jaar daarom nadrukkelijk aandacht geven aan de veranderende rol- en taakinvulling van

16

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 zowel de bestuurlijke als ambtelijke organisatie. Daarbij bepalen we welke gedragskenmerken hierbij passen en laten die landen in de nieuwe besturingsfilosofie. Deze veranderingen maken onderdeel uit van het proces van organisatieontwikkeling. Binnen dit programma behoort ook de opgave om de gemeentelijke dienstverlening aan onze burgers op een hoog niveau te houden en verder door te ontwikkelen. Flexibiliteit, maatwerk, integraliteit, klantgerichte opstelling, bereikbaarheid en innovatie zijn daarbij de leidende principes. Zo zal de bereikbaarheid in aanbod, openingstijden en kanalen verder onderzocht worden, de integrale opzet van onze klantcontacten verder vergroot dienen te worden en zal er meer meegedacht moeten worden in individuele oplossingen waar dat kan; nog beter luisteren naar de behoefte die er is. Allemaal thema’s die verankerd worden in onze nieuwe aanpak om de burger beter van dienst te zijn. Dat vergt naast aanpassingen in houding en gedrag, ook verbeteringen en vereenvoudiging van klantprocessen, waar mogelijk toepassing van deregulering en goede afstemming met de mogelijkheden die de digitale informatiehuishouding biedt.

Kaderstellende nota's • • • •

Strategische visie Brunssum 2025 (2012). Besturingsfilosofie (2008). Kadernota verbonden partijen (2016). Huwelijksbeleid gemeente Brunssum (2021).

Gemeente Brunssum

17

Begroting 2025

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Gedragscodes en besturingsfilosofie (3 & 8) Wat willen we bereiken: Met de actualisering van gedragscodes voor bestuur en ambtelijke organisatie en het opstellen van nieuw integriteitsbeleid en integriteitsprotocollen voor de ambtelijke organisatie, is een stevig en richtinggevend fundament gelegd voor een constructieve samenwerking tussen bestuur en ambtelijke organisatie. Samen met onze kernwaarden wordt dit de leidraad hoe we handelen en samenwerken met onze burgers en maatschappelijke organisaties én met elkaar omgaan en de wijze hoe we daarop reflecteren. We zijn hiermee de goede weg ingeslagen en de eerste verbeteringen zijn ook voelbaar op verschillende beleidsterreinen en contactmomenten. Maar we beseffen ons ook terdege dat gedragsverandering een proces is van de lange adem en dat daarin continu richtinggevend geïnvesteerd moet worden. Omdat de maatschappij verandert, moeten wij ook meebewegen. Naast rechtmatigheid en presteren, worden participatie en samenwerken belangrijker. We komen daarop uitvoeriger terug bij programma 11, bij het onderdeel organisatieontwikkeling. In ieder geval geldt dat de veranderende maatschappij een daarop geënte verandering van bestuur en organisatie vraagt.

Daarom zetten we ons in om de rollen van de nieuwe toekomstige organisatie, samen met uw raad en de ambtelijke organisatie daarop uit werken, en ook de taken duidelijk vast te leggen, net als de gedragskenmerken die daarbij horen. Als we dat samen hebben vastgelegd, hebben we impliciet ook de nieuwe wijze hoe we met elkaar en met de samenleving omgaan vastgelegd. Dat kunnen we dan vangen onder de term nieuwe besturingsfilosofie voor Brunssum.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 1.1 Monitoring en duiding van gedrag door de integriteitsfunctionaris via het aangeschafte kwaliteitssysteem voor monitoring Framework Ethiek & Integriteit. 1.2 Het onder regie van de directie, samen met bestuur, griffie en ambtelijke organisatie, opstellen van en uitvoering geven aan de nieuwe besturingsfilosofie, waarbij rol, taken en gedragskenmerken worden geënt op de veranderende vraag vanuit de maatschappij. We pakken dit op middels het proces van organisatieontwikkeling.

2. Herijken strategische visie (4) Wat willen we bereiken: In 2023 is de keuze gemaakt om het herijken van de strategische visie onderdeel te laten maken van de in 2024 op te stellen omgevingsvisie. In 2023 is gestart met het proces om te komen tot een integrale omgevingsvisie. De strategische visie voor Brunssum wordt hierin geïntegreerd. Het plan van aanpak is opgeleverd in juni 2023 en de analysefase is afgerond. Het participatieproces loopt op dit moment. Oplevering van de omgevingsvisie staat gepland in de loop van 2025. We komen hierop uitvoeriger terug bij programma 10.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 2.1 Vaststellen van de omgevingsvisie (met daarin geïncorporeerd de strategische visie voor Brunssum).

18

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

3. Burgerbetrokkenheid (5) Wat willen we bereiken: Dat onze maatschappij aan verandering onderhevig is, is een understatement. Het dichten van de kloof tussen burger en overheid is op meerdere vlakken een gigantische opgave. Het structureel verbinden van de leefwereld van de burger met de ontstane systeemwereld van de overheid is essentieel in deze verandering. Een verandering die naar verwachting enige jaren duurt. Burgers pakken steeds meer de handschoen op om hun eigen leefomgeving te verbeteren. Afstemming met de overheid is hierbij soms nodig om het een succes te laten zijn. Dit moet gebeuren door middel van gezamenlijk overleg waarbij alle partijen (collegeleden, raadsleden en burgers) elkaar beter gaan begrijpen. Het doel van deze werkwijze is tot een gedragen concept te komen, dat op brede steun kan rekenen in de directe leefomgeving. Hierbij is een passende en adequate houding van o.a. de ambtenaar noodzakelijk. De in juni 2024 aangenomen wet Versterking participatie op decentraal niveau dwingt alle betrokken deelnemers tot verandering. Daarbij wordt de participatie door de burger bij wet verankerd voor zowel voorbereiding, uitvoering als evaluatie van plannen. Voorgaande vat de koers in grote lijnen samen welke het bestuur in het uitvoeringsprogramma 2022 – 2026 heeft beschreven.

Ook wordt het uitdaagrecht wettelijk verankerd, waarbij de burger de overheid uitdaagt haar leefomgeving kwalitatief te verbeteren. Omdat participatie niet op zichzelf staand is, wordt dit thema verbonden aan programmatisch werken en het proces van organisatieontwikkeling. Op deze manier werken we toe aan het Brunssum van de toekomst. De ‘kwartiermaker participatie’ heeft een aanjaagrol wat betreft (de inbedding van) burgerparticipatie, in nauwe samenhang met andere majeure ontwikkelingen, zoals programma Noord-Oost en de Toekomstvisie Brunssum. Vanuit gedeelde verantwoordelijkheid samenwerken aan ‘ons Brunssum’ versterkt de onderlinge verbondenheid.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 3.1 De 'kwartiermaker participatie' wordt geïntegreerd in (de ontwikkeling van) het programma Noord-Oost waarbij de ontwikkeling van burgerparticipatie al lerend wordt verbeterd. Het in het uitvoeringsprogramma genoemde 'Samen voor Brunssum' krijgt haar opzet en uitvoer vanuit het programma Noord-Oost. 3.2 De 'kwartiermaker participatie' draagt zowel intern als extern zorg voor meer bewustwording wat betreft burger- en overheidsparticipatie en zorgt voor verdere inbedding van deze thema’s. Deze rol heeft de kwartiermaker eveneens in de raadswerkgroep verbinden. 3.3 Door het aannemen van de wet ‘Versterking participatie op decentraal niveau’ wordt een start gemaakt met het opstellen van een participatieverordening. 3.4 Onderzoeken welke diversiteit aan participatievormen (bijv. online i.c.m. fysieke vormen) goed werkbaar en effectief zijn zodat deze kunnen worden uitgebouwd en ingebed. 3.5 Bij lopende en komende participatietrajecten worden verbeterpunten meegenomen naar nieuwe trajecten en worden werkprocessen geïncorporeerd met verbeterpunten.

Gemeente Brunssum

19

Begroting 2025

4. Verbinden en reflecteren (6 & 9) Wat willen we bereiken: De Raadswerkgroep Verbinden continueert de ingeslagen weg van verbinden van zowel interne als externe actoren in het politiek – bestuurlijk – ambtelijk speelveld. Doel van deze werkwijze is de kloof tussen het vertrouwen in politici en burger te verkleinen. De rol van de werkgroep als klankbord, aanjager, adviseur en monitor wordt verder uitgediept. De komende periode werken we intensief samen met de griffier. Er wordt dynamisch ingespeeld op hetgeen nodig is om de interne en externe inhoudelijke en organisatorische verbindingen te verbeteren. De werkgroep komt iedere zes weken bij elkaar. De voorzitter koppelt regelmatig terug en haalt ideeën op in de commissie ABA, de portefeuillehouder in het college van B&W en de griffier in het MT. Vanuit de werkgroep kunnen voorstellen worden aangedragen. Een voorstel dat in januari 2024 door de raad is aangenomen, is het beleidsplan communicatie gemeenteraad Brunssum 2024 – 2026. De griffie gaat (aan de hand van het uitvoeringsplan en beschikkend over de juiste budgetten) verder met de uitvoering van de kaders in het plan. De coalitie wil reflectiemomenten van het ambtelijk-bestuurlijk samenspel inbouwen.

Het doel van dit actiepunt is te komen tot verbetering(en) in de samenwerking tussen de ambtelijke organisatie en het bestuur (gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders). Daarnaast worden er concrete doelstellingen en werk-procesafspraken gemaakt.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 4.1 De uitvoering van het communicatieplan volgen en meer verbondenheid creëren tussen de interne wereld van de gemeenteraad en de externe wereld van de Brunssumse burger. Daarbij wordt op gepaste wijze en in goed overleg samengewerkt met de ambtelijke organisatie. 4.2 Door het periodiek inplannen van reflectiemomenten toetsen we het ambtelijk-bestuurlijk samenspel in de praktijk regelmatig aan hetgeen we met elkaar hebben afgesproken.

5. Regionale samenwerking (10 & 11) Wat willen we bereiken: Regionale samenwerking is belangrijk voor ons, omdat steeds meer opgaven en problemen onze gemeentegrenzen overstijgen. Daarnaast hebben we samen met de omliggende (Parkstad)gemeenten vergelijkbare ambities voor de toekomst. Door de krachten te bundelen, kunnen we op verschillende gebieden schaalvoordelen behalen en korte lijnen naar de rijksoverheid houden. Hierdoor zijn we beter in staat om onze strategische langetermijndoelen te behalen. Parkstad Limburg is in de eerste plaats het schaalniveau waarop wij in nauwe samenwerking met de omliggende gemeenten de regionale ambities en uitdagingen oppakken. Een sterke regio is goed voor alle deelnemende gemeenten. Binnen Stadsregio Parkstad Limburg werken we samen met de andere Parkstadgemeenten op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische Structuurversterking (SES) en Grensoverschrijdende samenwerking (GROS) om een ‘brede welvaart’ in de regio te realiseren. De Strategische agenda van Stadsregio Parkstad Limburg 2021-2030 is hierbij koersbepalend. De regiodeals en het Volkshuisvestingfonds zijn voorbeeldprojecten waarin we vele subsidies hebben gekregen die ons als Parkstad ontwikkelingsmogelijkheden heeft gegeven en waardoor we kansen 20

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 hebben gekregen die ons op de landelijke agenda zetten. De gemeentelijke bijdrage aan Stadsregio Parkstad Limburg is gestegen, o.a. als gevolg van een inflatiecorrectie op diverse budgetten en een extra bijdrage voor de lobby subsidieverwerving. In het jaar 2025 zullen we ons in Parkstad-verband bezighouden met de derde (en laatste) ronde van de Regio deal, de Kansenagenda als uitvloeisel van het rapport ‘Elke regio telt’ en de uitwerking van ‘Het toekomstverhaal voor Parkstad 2040’. Ook zullen we ter uitvoering van Agenda Zuid-Limburg de verdere verbinding met de andere Zuid-Limburgse gemeenten zoeken. Naast Stadsregio Parkstad Limburg werken we bestuurlijk en ambtelijk proactief samen in diverse andere gemeenschappelijke regelingen. Een deel van onze taken zijn belegd bij deze samenwerkingsverbanden. Een aanzienlijk deel van onze financiële middelen is dan ook gereserveerd voor de uitvoering van deze taken. Het is daarom essentieel dat wij als opdrachtgever binnen de samenwerkingsverbanden een actieve rol spelen, daadkrachtig optreden en stappen nemen om de samenwerking zo effectief mogelijk te laten verlopen. De kosten verbonden aan deze regelingen staan echter de komende jaren onder druk en zullen in samenspraak met de partners verder beheerst moeten worden, waarbij getracht wordt te komen tot verantwoorde, goede resultaten.

Er moeten daarom, net als dat geldt voor onze eigen organisatie, ook in die samenwerkingsverbanden keuzes gemaakt moeten worden om de bedrijfsvoering efficiënter in te richten, waarbij de kwaliteit van de dienstverlening van gelijk hoog niveau dient te blijven. Dit veranderingsproces zullen we bestuurlijk en ambtelijk in 2025 zorgvuldig opzetten, uitwerken en begeleiden, zodat vanaf 2026 de resultaten zichtbaar worden.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 5.1 We zetten de deelname aan de regionale werkgroep ‘gemeenschappelijke regelingen’ om meer grip te krijgen op de verschillende verbonden partijen voort. De focus zal in 2025 liggen op een goede balans tussen onze strategische inzet en de te behalen resultaten. 5.2 We streven ernaar dat kostenverhogingen binnen een gemeenschappelijke regeling, waar mogelijk, in de eigen begroting worden opgevangen, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de op te leveren resultaten.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Stadsregio Parkstad Limburg Raadscommunicatie

Begroting 2025 25.582 80.000

Begroting 2026 60.582 80.000

Begroting 2027 63.582

Begroting 2028 82.582

Dit betreft de aanpassing van de begroting Stadsregio Parkstad Limburg zoals vastgesteld in de gemeenteraad en opgenomen in de voorjaarsbrief. Het uitvoeringsbudget raadscommunicatie is opgenomen conform raadsvoorstel.

Gemeente Brunssum

21

Begroting 2025

6.Komen tot een burgergerichte dienstverlening (7) Wat willen we bereiken: De huidige samenleving vraagt om een flexibele en klantgerichte opstelling van onze organisatie naar de buitenwereld. De coalitie streeft een meer omgevingsbewuste en burgergerichte dienstverlening na. Concreet betekent dit onder meer dat de beschikbaarheid en bereikbaarheid van de gemeente, de wijze van klantcontact, en de informatiestructuur nog beter worden afgestemd op de behoeften van de burgers. Brunssum wil excelleren in haar dienstverlening en bedrijfsvoering. In het proces staat de burger centraal. Het is van belang dat de gemeentelijke dienstverlening integraal is afgestemd en daar waar nodig geüniformeerd wordt. Daarnaast ontbreekt structurele monitoring op de kwaliteit van de dienstverlening. Aan het eind van deze raadsperiode is de gemeentelijke dienstverlening integraal geoptimaliseerd, zodat we de burger nog beter van dienst kunnen zijn.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 6.1 Opstellen Visie op Dienstverlening. 6.2 Vertalen resultaten nulmeting klanttevredenheidsonderzoek naar een uitvoeringsplan dienstverlening en de activiteiten uit het uitvoeringsplan dienstverlening (verbeterplan) uitvoeren.

Ombuigingen Bedragen in € (- is voordeel)

Ombuiging Opleidingsbudget collegeleden Rekenkamer Studiebudget Raad Opzeggen identicoms Totaal programma 1

2025 -5.000 -11.440 -2.642 -7.300 -26.382

2026 -5.000 -11.440 -2.642 -7.300 -26.382

2027 -5.000 -11.440 -2.642 -7.300 -26.382

2028 -5.000 -11.440 -2.642 -7.300 -26.382

Opleidingsbudget collegeleden Het opleidingsbudget van de collegeleden wordt verlaagd. Door het budget bij te stellen, begroten we realistischer en wordt bijgedragen aan de ombuigingen. Tegelijkertijd worden collegeleden met het bijgestelde budget toch nog gefaciliteerd om vakgerichte studies en trainingen te volgen, zodat ze hun functie vakbekwaam kunnen blijven uitoefenen en kunnen blijven deelnemen aan congressen. Rekenkamer Voor het budget van de onafhankelijke rekenkamer adviseert het Ministerie van Binnenlandse Zaken om €1,30 euro per inwoner te reserveren. We zien in Brunssum dat dit bedrag zelden wordt benut en dus realistischer begroot kan worden. Studiebudget raad De praktijk leert dat het begrote studiebudget raad voor studiekosten, excursies en congressen, niet benut wordt. Door het budget bij te stellen begroten we realistischer Opzeggen identicoms Het abonnement op de identicoms voor de beveiliging van de baliemedewerkers en de BOA’s wordt opgezegd. Er is gekozen voor een andere procedure en middelen van beveiliging.

22

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000,-)

Taakvelden Lasten XT-01 - Bestuur XT-02 - Burgerzaken Baten XT-01 - Bestuur XT-02 - Burgerzaken Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2025 4.028 2.397 1.632 -493 -3 -490 3.535

Begroting 2026 4.047 2.388 1.658 -593 -3 -590 3.454

Begroting 2027 4.029 2.334 1.695 -693 -3 -690 3.336

Begroting 2028 3.940 2.253 1.687 -693 -3 -690 3.247

23

Begroting 2025

2. Veiligheid

Inleiding Dit programma gaat over de verschillende aspecten van veiligheid, crisisbeheersing en brandweer, integrale veiligheid, ondermijning en zorg en veiligheid. Het realiseren van een veilig gevoel is een gezamenlijke opgave, waarbij veel partijen een rol spelen en elkaar nodig hebben. De gemeente is regievoerder en werkt nadrukkelijk samen met alle partners om zo een veilige omgeving te creëren voor iedereen die woont, werkt en verblijft in Brunssum. Momenteel spelen er op veiligheidsgebied enkele relevante ontwikkelingen. Er is sprake van een stijgende trend als het gaat om drugshandel, burenoverlast, het rijden onder invloed, huiselijke twist, overlast van personen met onbegrepen gedrag en jeugdoverlast. Ontwikkelingen in de maatschappij en de terugtrekkende politie zorgen ervoor dat boa's een prominentere rol hebben in de openbare ruimte. In dit programma zal de verdere professionalisering van de boa's terugkomen. Ten behoeve van het terugdringen van jeugdcriminaliteit in de wijken heeft de gemeente van het ministerie van Justitie en Veiligheid voor drie jaar extra gelden ontvangen. Het gaat hierbij om gebiedsgerichte preventieve aanpak (Preventie met Gezag) om te voorkomen dat jongeren uitgroeien tot grote criminelen.

Kaderstellende nota's • •

24

Integraal veiligheidsplan SVBBL 2023-2026. Beleidsplan handhaving omgevingsrecht 2019-2022 (met de komst van de Omgevingswet wordt dit beleid aangepast).

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Straatcoaches/jeugdboa’s en jongerenwerk (13) Wat willen we bereiken: Binnen het uitvoeringsprogramma richt het veiligheidsveld ‘Jeugd en Veiligheid’ zich op het verbeteren van veiligheidsbeleving van jongeren (onder de 23 jaar) en een afname van jeugdcriminaliteit. Hieronder vallen thema’s als jeugdoverlast, jeugdgroepen, alcohol en drugsgebruik en veiligheid in en om de school. In de afgelopen jaren kwamen de thema’s jeugdoverlast- en criminaliteit steeds prominenter naar voren. Steeds vaker manifesteren zich (grote) groepen jeugd in Brunssum en omgeving Parkstad. Zowel in de Driehoek SVBBL als in de Driehoek Parkstad is bestuurlijk en ambtelijk de behoefte naar voren gekomen om structureel te investeren in dit veiligheidsveld. In Brunssum worden nog steeds straatcoaches ingezet, wat zijn vruchten lijkt af te werpen. Zij bezoeken locaties waar veel overlast van jeugdgroepen is en staan in nauw contact met de gemeente, politie en het maatschappelijk werk. Het CMWW zet jongeren- en straathoekwerkers in om contact te leggen met de jongeren op straat en een vertrouwensband met hen op te bouwen. Op deze wijze zetten wij niet alleen in op een zinvolle besteding van vrije tijd en het benutten van de talenten van jongeren, maar ook op vroeg signalering en preventie.

Hierdoor hebben wij periodiek een actueel beeld van de jeugdgroepen en overlastlocaties. Signalen omtrent criminele activiteiten worden hierbij met de politie gedeeld om criminele groepen inzichtelijk te maken en problematische individuen, jeugdgroepen en structurele overlastlocaties krijgen een aanpak op maat die bestaat uit een combinatie van preventie, repressie en nazorg. Om de informatiepositie te verbeteren wordt er contact gelegd met scholen (basisonderwijs en voortgezet onderwijs) en worden politiemensen en handhavers getraind op het verkrijgen van een actuele informatiepositie en een betere benadering richting jeugd. Er is binnen Parkstad sprake van een Jeugd Preventie Platform (JPP). Hierdoor is er een beter zicht op de jongeren die zich over de gemeentegrenzen heen verplaatsen en hebben we een goede informatiepositie voordat binnen een bepaalde gemeente specifieke maatregelen en interventies worden ingezet. Deze manier van werken is zowel integraal als efficiënt.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 1.1 Samen met jeugd en partners kijken we naar de realisatie en invulling van hangplekken voor zowel binnen als buitenlocaties. 1.2 In Parkstadverband continueren wij de samenwerking met onze ketenpartners en zetten wij in op meer eenduidigheid in ons beleid, betere informatie-uitwisseling en een effectievere aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit.

Gemeente Brunssum

25

Begroting 2025

2.Boa's en politie meer zichtbaar in de wijken (14) Wat willen we bereiken: Door verschillende oorzaken, zowel maatschappelijk als politiek, is de capaciteit van de politie ernstig onder druk komen te staan. In Brunssum werken de boa's en politie op verschillende niveaus (strategisch, tactisch en operationeel) samen in de wijken om deze veilig en leefbaar te houden. Ze zijn zichtbaar in de wijk aanwezig en hebben de beschikking over fietsen, scooters en een handhavingsauto. Zij surveilleren in de wijk en gaan in gesprek met de bewoners en ondernemers. Er is sprake van een proactieve houding en zij nemen de regie bij leefbaarheid in de wijken. De boa's houden toezicht en handhaven in de openbare ruimte. Dit betekent dat ze bezig zijn met de aanpak van overlast, verloedering of veiligheid. Zij weten wat er in de wijken speelt en zijn vaak het eerste aanspreekpunt van inwoners. De boa's stimuleren mensen om zich aan de regels te houden en zo bij te dragen aan een plezierige woonomgeving. Zij zijn een extra paar ogen en oren voor de gemeente, voor de politie, voor jeugdwerkers en voor wijkteams. Zo dragen ze bij aan de leefbaarheid van de openbare ruimte en zijn ze in veel situaties een onmisbare samenwerkingspartner van de politie. Elke wijk heeft een eigen boa. De boa's werken veel samen met de wijkagenten. De boa's hebben zich ontwikkeld tot een professionele handhaver.

Die professionaliseringsslag gaat ook de komende periode door. We zetten in op permanente her- en bijscholing, een adequate uitrusting met portofoons en bodycams en efficiënt handhaven door automatisering. We overwegen een jeugdboa aan het team toe te voegen. Bovendien hebben de Boa's een nieuwe (lease)auto in gebruik genomen. De auto valt op door de nieuwe kleurstelling. Dit zorgt voor een betere zichtbaarheid en herkenbaarheid van onze Boa's. De extra kosten hiervoor bedragen € 5.000,-, bovenop het bestaande budget.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 2.1 De lokale prioriteiten worden opgenomen in een uitvoeringsplan. 2.2 Samenwerking op verschillende thema’s tussen politie en boa's (denk aan jeugd, handhaving Alcoholwet, (verkeers-)veiligheid bij scholen en evenementen). 2.3 Continuering van de lobby van de burgemeesters richting Den Haag om meer politiecapaciteit in Limburg te krijgen.

Financiële bijstellingen Bedragen in € (- is voordeel)

Extra auto leasen t.b.v. de BOA's

Begroting 2025 5.000

Begroting 2026 5.000

Begroting 2027 5.000

Begroting 2028 5.000

Voorgesteld wordt een extra leaseauto in te zetten voor de BOA’s. Deze auto valt op door de nieuwe kleurstelling. Dit zorgt voor een betere zichtbaarheid en herkenbaarheid van onze Boa's.

26

Gemeente Brunssum

Begroting 2025

3. Humaan Damoclesbeleid (15) Wat willen we bereiken: Artikel 13b Opiumwet – ook wel aangeduid als de Wet Damocles – biedt de burgemeester de mogelijkheid om drugshandel te bestrijden door middel van het opleggen van een last onder bestuursdwang. Het Damoclesbeleid wordt weloverwogen toegepast. De burgemeester heeft de mogelijkheid om af te wijken van het beleid. Gebruikmaking van deze bevoegdheid vereist dat er in een woning of lokaal of op een daarbij behorend erf sprake is van (1) drugshandel, (2) de aanwezigheid van een handelshoeveelheid drugs of (3) de aanwezigheid van voorwerpen of stoffen waarvan betrokkene weet of ernstige reden heeft te vermoeden dat zij bestemd zijn voor bijvoorbeeld het telen of bereiden van drugs. De last onder bestuursdwang betreft in de regel de (gedeeltelijke) sluiting van de woning of het lokaal. Het beleid biedt ruimte om maatwerk toe te passen. Team VTH zoekt in een dergelijke casus zowel de interne als de externe samenwerking op, zodat er een goed beeld wordt gevormd van de situatie. Indien nodig wordt geschakeld met politie en het CMWW.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 3.1 Voortzetting van het huidige Damoclesbeleid.

4. Cameratoezicht / knelpunten veiligheid (12) Wat willen we bereiken: In Brunssum zijn vier vaste camera's aanwezig, namelijk op het Lindeplein, in het bovenste gedeelte van de Kerkstraat, in de Schiffelerstraat en in het openluchttheater. Het inzetten van cameratoezicht kent zijn begrenzing in een wettelijk kader om de privacy van mensen te beschermen. Cameratoezicht is geen doel op zich, maar is een noodzakelijk aanvullend instrument om bij te dragen aan een veilige gemeente voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers. Het bevoegd orgaan bij het plaatsen van camera’s in de openbare ruimte is de burgemeester. Gelet op het hiervoor beschreven spanningsveld is het belangrijk om in beleid aan te geven op welke manier de burgemeester invulling geeft aan de bevoegdheid om cameratoezicht in te zetten. Brunssum heeft (nog) geen geschreven beleid om cameratoezicht in te zetten. Wel worden er afwegingscriteria gehanteerd.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025: 4.1 Doorontwikkeling van de visie op de inzet van cameratoezicht als onderdeel van het integraal veiligheidsbeleid. 4.2 Het opstellen van een beleidskader cameratoezicht op openbare plaatsen.

Gemeente Brunssum

27

Begroting 2025

Overige speerpunten 5. Openbare orde, veiligheid en crisisbeheersing Wat willen we bereiken: Overlast willen we zo veel mogelijk beperken en tegengaan, waardoor het prettig verblijven is in het openbaar gebied. Om dat te bereiken werken we samen met professionals en bewoners, onder meer door zichtbaar toezicht en handhaving in de wijken (boa's, wijkagenten, straatcoaches). Overlast signaleren wij hierbij in een vroeg stadium en pakken wij samen met onze ketenpartners aan. Urgente casuïstiek krijgt direct prioriteit, al dan niet onder procesregie van het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad. We werken daarnaast samen met het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) om georganiseerde criminaliteit in Brunssum aan te pakken. Het RIEC adviseert en ondersteunt de gemeente bij de bestuurlijke aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Maar ook de lopende activiteiten voor bestrijding van georganiseerde criminaliteit (mensenhandel, drugscriminaliteit, witwassen, vastgoedfraude, bestuurlijk afpakken en milieucriminaliteit) worden gecontinueerd, net als de aanpak in het kader van het Bibob-beleid. Een goede kwaliteit van de fysieke veiligheid en brandweerzorg en het in stand houden van een adequaat niveau van crisisbeheersing en voorbereiding van rampenbestrijding zijn eveneens belangrijke randvoorwaarden om overlast zoveel mogelijk te beperken en tegen te gaan.