Raadsvoorstel 64 (bijlage) Jaarstukken 2020 gemeente Brunssum (definitief).docx

Realisatie Begroting 2 3 0 0 0 0 12 21 -2 -4 0 13 -5 -2 1 -2 6 42 -11 19 0

91

570207 - Sanering-/Reconstructie Bomenbestand 570209 - Directe Kapitaalslasten etc. Plantsoenen 570210 - Fontein Vijverpark 570211 - Fontein Lindeplein 570212 - Straatbeelden/Kunstwerken TOTAAL LASTEN 030020 - Speeltuingebouw Klaver 4 030022 - Pand Klaver 4 570005 - Groen- toerisme en recreatiebeleid 570022 - Speeltuin Buschkesberg 570050 - Schutterspark Algemeen 570052 - Schutterspark Kinderboerderij 570200 - Groencoördinatie 570201 - Bosbeheer 570202 - Groen- en natuurbeleid 570210 - Fontein Vijverpark 570211 - Fontein Lindeplein 570212 - Straatbeelden/Kunstwerken TOTAAL BATEN Resultaat

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 570005 - Groen- toerisme en recreatiebeleid

570020 - Speeltuinen

570050 - Schutterspark Algemeen

570201 - Bosbeheer 570202 - Groen- en natuurbeleid

152

256

104

74

33

-40

7 39 10 2.345 -6 -17 -30 -4 -18 -3 -1 -8 -6 -10 -10 -11 -125 2.220

32 17 2.494 -8 -20 -30 0 -16 -3 -7 -2 -3 -3 -18 -111 2.383

-7 -7 7 149 -2 -3 0 4 2 0 1 1 4 7 7 -7 14 162

Toelichting belangrijkste afwijkingen Vanwege het gereedkomen van de Buitenring Parkstad Limburg zijn er éénmalig extra kosten gemaakt ad € 12.000 voor een bijdrage aan de toeristische bewegwijzering naar de Golfbaan, Schutterspark en Brunssumerheide. Vanwege de (tijdelijke) sluiting van speeltuinen zijn in 2020 éénmalig extra kosten gemaakt voor onderhouds- (o.m. vervanging en reiniging zand) en snoeiwerkzaamheden in diverse speeltuinen ad € 20.000 In 2020 zijn diverse werkzaamheden verricht in het kader van het Uitvoeringsplan Schutterspark. Er zijn per saldo beperkt meerkosten gemaakt ad € 13.000 voor werkzaamheden die doorlopen in 2021. Incidentele overschrijding van € 7.000,- als gevolg van ontvangen afrekening van de Bosgroep over 2019. In het jaar 2020 zijn in de wijk Schuttersveld werkzaamheden verricht inzake het beheer en sanering van beeldbepalende bomen in particuliere tuinen voor een bedrag van € 41.800,-. Dit was niet geraamd. Deze overschrijding van de uitgaven wordt gedekt door een onttrekking te doen uit de reserve Bomenfonds voor hetzelfde bedrag via het taakveld XT-010 Mutaties reserves van deze jaarrekening. Deze overschrijding heeft geen gevolgen voor het jaarrekening resultaat 2020.

92

570203 - Onderhoud Gereedschap Machines 570204 - Plantsoenen

570207 - Sanering-/Reconstructie Bomenbestand

570209 - Directe Kapitaallasten etc. Plantsoenen

570210 - Fontein Vijverpark

Incidentele onderschrijding van € 11.000,- als gevolg van lagere onderhoudskosten gereedschap en machines. Het inrichten van bloemrijke bermen alsmede extra onderhoud aan een aantal beeldbepalende bomen heeft geleidt tot een overschrijding van in totaal € 19.000,Als gevolg van een lang aanbestedingstraject (Europese aanbesteding) is het snoeiwerk van 2019 pas in 2020 uitgevoerd. Verder zijn er op diverse plaatsen (extra) bomen geplant (op den Trichter) en heeft er een sanering van bomen (Vondelstraat) plaatsgevonden. Dit heeft geleidt tot een incidentele overschrijding van € 104.000,Het saldo van de producten plantsoen (570203 t/m 570207) leidt tot een incidentele overschrijding van in totaal € 112.000,- welke wordt gedekt d.m.v. een onttrekking uit de reserve MIP-Groen via taakveld XT-010 Mutaties Reserves (zie ook par. 3 onderhoud kapitaalgoederen). Kapitaallasten op dit product geraamd inzake het krediet Herinrichting Treebeekplein (€ 1.000.000,-). Dit werk is nog niet gereed en daarom nog geen kapitaallasten doorberekend op dit product. Incidentele onderschrijding van € 40.000,In 2020 heeft geen onderhoud plaats gevonden i.v.m. voornemen tot revisie c.q. vernieuwen fontein in 2021. Daardoor onderschrijding van € 7.000,- aan zowel de inkomsten als uitgaven kant.

93

PROGRAMMA 9 MILIEU TERUGBLIK Riolering In 2020 is gewerkt conform het MIP-OR (zie ook par. 3 Onderhoud kapitaalgoederen). De reconstructie van de wijk Op den Haan is afgerond waarmee het rioolstelsel aldaar is geoptimaliseerd en de openbare ruimte (grotendeels) is afgekoppeld. Daarmee is deze wijk klimaat adaptief ingericht. Kortom er wordt voldaan aan de wettelijke taken en er wordt gewerkt aan de uitdagingen op het gebied van klimaatadaptatie. Ook in de Rembrandtstraat is in 2020 het rioolstelsel vernieuwd en de openbare ruimte afgekoppeld (wederom klimaat adaptief). Verder is een gedeelte van het riool op de Molenstraat vervangen (dit in het kader van de aanleg van het warmtenet van Mijnwater) en tot slot zijn diverse inspecties en reparaties uitgevoerd. Afval Ondanks goed afvalscheidingsgedrag van de inwoners, hebben niet-beïnvloedbare factoren geleid tot een verhoging van de afvalstoffenheffing voor 2020, zoals een forse verhoging van de afvalstoffenbelasting, een kostenstijging in de afvalverwerking en oplopende brandstofprijzen. Milieubeheer Het afgelopen jaar waren de stikstof- en PFAS problematiek 'hot topics'. Beide hebben in Brunssum echter niet tot grote problemen geleid. Het is niet voorgekomen dat projecten in uitvoering stilgelegd moesten worden, zoals elders wel het geval was.

Door het actief uitoefenen van het Wabo meldingen- en vergunningenstelsel, en het toetsen aan wettelijke kaders en beleidsregels op het gebied van o.a. geluid en bodem, is ook in 2020 gewaarborgd dat de gemeente -binnen haar bevoegdheden- zorgdraagt voor een aangenaam woon- en leefklimaat. Uiteraard heeft ook hier Corona een rol gespeeld. Zo zijn er beduidend minder meldingen- en vergunningen procedures doorlopen. Begin 2020 is een afvalrecycling bedrijf gestopt, waardoor een einde kwam aan grootschalige overlast voor de omgeving. De situatie ter plaatse wordt nauwlettend gevolgd. Klimaatakkoord Afspraken uit het Klimaatakkoord hebben een eerste beslag gekregen binnen de organisatie. Zie verder onder RES (taakveld XT-74 / resultaat 1.2 en resultaat 3.1).

94

Taakveld: Riolering (XT-72) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Instandhouding riolering conform MIP-OR 2018-2021. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Verkrijgen van inzicht in toestand en functioneren van de riolering. 1.2 Voldoen aan de wettelijk verplichte basisinspanning ten behoeve van overstorten.

1.3

1.4

1.5

1.6

Terugblik

De noodzakelijke rioolinspecties voor 2020 zijn uitgevoerd. Met het reconstrueren van de wijk Op den Haan (werk in 2020 afgerond) alsmede de reconstructie van de Rembrandtstraat is de werking van het rioolstelsel verder geoptimaliseerd waarmee mede voldaan wordt aan de wettelijke taak. In stand houden riolering en met name In 2020 zijn diverse huisaansluitingen binnen de de huisaansluitingen op gemeentelijk gemeente hersteld en zijn incidentele reparaties aan eigendom. het rioolstelsel verricht. (Nieuwe) woningen / bedrijven voorzien In 2020 zijn alle nieuwe woningen/bedrijven op het van een aansluiting op gemeentelijk gemeentelijk rioolstelsel aangesloten. riool. Inzake kolkreiniging zorg dragen voor In 2020 zijn alle kolken één tot drie keer (afhankelijk goede afwatering van de weg en een van de noodzaak) per jaar gereinigd. vrije afvoer van (afval)water. In 2020 worden de projecten benoemd In 2020 is uitvoer gegeven aan de projecten zoals in paragraaf 3 Onderhoud omschreven in paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen, onderdeel "Riolering" Kapitaalgoederen, te weten de reconstructie van de uitgevoerd. wijk op den Haan alsmede de reconstructie van de Rembrandtstraat. Enkel de reconstructie van de Merkelbeekerstraat is door vertraging in de planvoorbereiding niet in 2020 uitgevoerd. Start van dit werk in 2021.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Klimaatadaptatie – water gerelateerde aspecten worden beleidsmatig verankerd en bewustwording moet worden gecreëerd. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 2.1 Het stimuleren van burgers om eigen In 2020 zijn in totaal 7 beschikkingen t.b.v. de hemelwater afkomstig van daken en stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater tuinen af te koppelen van het riool afgegeven. Dit is minder dan vooraf verwacht en middels een gezamenlijke vermoedelijk te wijten aan Covid-19. Ook is verder subsidieregeling van het Waterschap en uitvoer gegeven aan communicatie omtrent het de gemeente Brunssum i.c.m. een thema Water middels de campagne "waterbewust". “waterbewust” campagne (loopt nog door t/m eind 2021). 2.2 Het in Parkstad verband onderzoeken In 2020 zijn geen nieuwe thema's in Parkstad van nieuwe mogelijkheden om de verband opgepakt. Op de thema's waarop reeds gezamenlijke wateropgave zo effectief werd samengewerkt (o.a. onderhoud gemalen, en efficiënt mogelijk in te richten (cf. rekenmodellen, reiniging en inspectie, relining etc.) is deze samenwerking ook in 2020 gecontinueerd.

95

Samenwerkingsovereenkomst Waterketen regio Parkstad). FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Riolering (XT-72) exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2020 Realisatie 2020

720000 - Salarislasten riolering 720001 - MIP-Riolering 720002 - Onderhoud Riolering 720003 - Rioolinspecties 720004 - Overige Kosten-baten Riool 720006 - Bijdrage aan Heerlen Caumerbeek 720007 - Rioolaansluitingen 720009 - Rioolreiniging TOTAAL LASTEN 720004 - Overige Kosten-baten Riool 720007 - Rioolaansluitingen TOTAAL BATEN Resultaat TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 720001 - MIP-Riolering

720002 - Onderhoud Riolering 720004 - Overige Kosten-baten Riool

720007 - Rioolaansluitingen

720009 - Rioolreiniging

376 1.792 114 25 113 4 8 46 2.478 -3.589 -23 -3.612 -1.134

376 1.776 160 24 108 4 39 61 2.548 -3.659 -29 -3.689 -1.141

Realisatie Begroting 0 -16 46 -1 -5 0 31 15 70 -70 -6 -77 -7

Toelichting belangrijkste afwijkingen Incidentele onderschrijding van € 16.000,- als gevolg van minder aantal deelnemers stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater dan begroot. Incidentele overschrijding van € 45.000,- als gevolg van enkele onvoorziene doch noodzakelijke rioolreparaties. De incidentele overschrijding van inkomsten met € 70.000,zijn het gevolg van m.n. een onttrekking van € 96.000,- uit de voorziening riolering egalisatie tarieven/onderhoud (zie ook par. 1 Lokale heffingen en par. 3 onderhoud kapitaalgoederen). Incidentele overschrijding van de lasten met € 31.000,- als gevolg van m.n. de aanleg van nieuwe rioolaansluitingen op de nieuwbouwlocaties Tarcisius en appartementencomplex Past. Savelbergstraat. Incidentele overschrijding van de baten met € 6.000,- als gevolg van hogere legesopbrengsten primaire en secundaire aansluitingen bij bovenstaande nieuwbouwlocaties. Incidentele overschrijding van € 15.000,- als gevolg van hogere reinigings- en stortkosten t.b.v. het uitvoeren van diverse inspecties van het riool.

96

Taakveld: Afval (XT-73) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De landelijke doelstellingen ten aanzien van de productie van huishoudelijk restafval behalen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Continuering van de gescheiden afvalinzameling.

1.2 Afvalinzameling waarin het hergebruik van grondstoffen voorop staat en dat tegen een zo gunstig mogelijk tarief voor onze burger en maatschappelijk verantwoord.

Terugblik Het scheidingspercentage is net als in voorgaande jaren ook in 2020 verder verbeterd. Het scheidingsper-centage met het nieuwe beleid bedraagt ruimt 71%. Ondanks goed afvalscheidingsgedrag van de inwoners, hebben niet-beïnvloedbare factoren geleid tot een verhoging van de afvalstoffenheffing voor 2020, zoals een forse verhoging van de afvalstoffenbelasting, een kostenstijging in de afvalverwerking en oplopende brandstofprijzen. Afval Samenwerking Limburg doet nu onderzoek om van afvalstoffen naar grondstoffen te komen.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Burgers en bedrijven moeten niet in de verleiding worden gebracht om afval in het milieu te dumpen daarom wordt het gebruik van het milieupark gestimuleerd.. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 De gemeente zal het twee keer per jaar gratis aanbieden van grofvuil handhaven.

Terugblik In 2020 is 6496 keer gratis grofvuil aangeboden in Brunssum. Met 14.251 aansluitingen hebben gemiddeld procent 33% van de huishoudens gebruik gemaakt van deze optie. Veelal zijn de dumpingen in het milieu ook geen grofvuil, maar klein huishoudelijk afval. Het bestrijden van dit soort afval gebeurt middels andere methoden.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Afval (XT-73) exploitatie (x € 1.000) 730000 - Salarislasten afval 730001 - Kosten-baten afval 730002 - Kosten-baten PMD-papier etc. TOTAAL LASTEN 730001 - Kosten-baten afval

Begroting 2020 Realisatie 2020 32 2.350 400 2.782 -3.444

33 2.274 606 2.913 -3.460

Realisatie Begroting 0 -75 206 131 -16

97

730002 - Kosten-baten PMD-papier etc. TOTAAL BATEN Resultaat

-400 -3.844 -1.062

-462 -3.922 -1.009

-62 -78 -53

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product

Toelichting belangrijkste afwijkingen

730001 - Kosten-baten afval

De kosten van Rd4 zijn hier € 67.000 lager uitgevallen dan geraamd. (zie ook de hogere kosten op product 730002; per saldo is het geraamde bedrag 2020 betaald). Het aantal ledigingen en dus de variabele inkomsten ("diftarinkomsten") zijn ten opzichte van2019 gestegen met € 37.000. Ook zijn er meer inkomsten ontvangen uit de afvalstoffenheffing (€ 43.000,-). In totaal dus € 80.000,meer inkomsten.

730002 - Kosten-baten PMD-papier etc.

De onttrekking aan de voorziening is € 65.000 lager dan geraamd. Dit komt door de voordelen op dit product en de afwijkingen op product 730002. Voor de fiscus (BTW) moeten de kosten en inkomsten van PMD en papier afzonderlijk worden geregistreerd. Dit product moet in samenhang met product 730001 worden bekeken. In de begroting is op basis van aanname een bedrag van € 400.000,- opgenomen. De realisatie 2020 ligt zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant (€ 62.000,- resp. € 206.000,-) hoger dan de gedane aanname. De baten en uitgaven bevatten een afrekening 2019 van € 60.000 c.q. € 96.000. In de praktijk blijken de kosten en opbrengsten (incl. BTW) van de PMD- en papier-inzameling nagenoeg in evenwicht.

Taakveld: Milieubeheer (XT-74) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Tot en met 2020 werken we aan het behalen van de PALET-doelstellingen: 1ste 8% energiebesparing en de 1ste 8% duurzame energieopwekking die lokaal/regionaal wordt opgewekt. In de navolgende periode verwerken we de opgave die voortkomt uit de nieuwe RES Zuid Limburg in ons opvolgende PALET Uitvoeringsprogramma. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Het verder realiseren van het Uitvoeringsprogramma PALET 20162020.

Terugblik In 2020 is verder uitvoering gegeven aan het Uitvoeringsprogramma PALET 3.0. Zo gaat het Zonnepanelen-project Parkstad Limburg gestaag door. De gemeente heeft in het afgelopen jaar het budget hiervoor kunnen ophogen met 3 miljoen euro

98

1.2 Meebouwen met de regio aan de (concept) RES Zuid Limburg

naar 6 miljoen euro. Daarnaast is eind 2020 de woonwijzerwinkel van start gegaan, om het verduurzamen van woningen verder te stimuleren en faciliteren. In juni hebben de zonnepanelen op sporthal Rumpen hun eerste duurzaam opgewekte elektriciteit geleverd. We onderzoeken hoe we de Bronspot kunnen renoveren en verduurzamen, wat ter zake mogelijk is bij gemeentelijke sportaccommodaties en we hebben geregeld hoe om te gaan met zonnepanelen in het beschermd stads en dorpsgezicht. Samen met de regio is gestart met de uitwerking van de concept Regionale Energiestrategie Zuid Limburg (RES 1.0). Een RES is een regionaal samenwerkingsverband voor de ruimtelijke inpassing van de energietransitie. Brunssum maakt deel uit van de RES ZL, samen met de provincie, het Waterschap en andere maatschappelijke partners. De RES-regio moet zorgdragen voor een regionale vertaling van nationale afspraken in het Klimaatakkoord gemaakt door de Klimaattafels 'elektriciteit' en 'gebouwde omgeving'. Brunssum trekt hierin samen op met de andere parkstadgemeenten.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Een “circulaire economie” is een economie gericht op een inclusieve maatschappij waarin iedereen mee doet en waarbij de klimaatproblemen worden aangepakt vanuit de gedachte, people, planet en profit / prosperity. Om invulling te kunnen geven aan de ambities uit het coalitieakkoord 2018-2022 zal er een visie ontwikkeld worden en zal er beleid geformuleerd worden. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 Een visie circulaire economie ontwikkelen.

Terugblik Er is in 2020 een startnotitie circulaire economie opgesteld en deze is vastgesteld door de gemeenteraad op 15-12-2020. Op basis van deze startnotitie kan er een visie- en beleidsdocument worden opgesteld.

Doel: Wat wilden we bereiken 3 We werken via visie- en planvorming toe naar een aardgasvrij Brunssum in 2050. We doen al ervaring op in de Proeftuin Aardgasvrije wijk Brunssum Noord. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 3.1 Uitwerken (en eventueel al In 2019 is daarnaast begonnen met de ambtelijke vaststellen) Warmteplan Gemeente voorbereidingen voor een regionaal deel en een Brunssum. Voor de buurten/ wijken die lokaal deel van het Warmteplan. Dit Warmteplan, voor 2030 van het aardgas af gaan is het ook wel Transitievisie Warmte genoemd, moet alternatief met de laagste aangeven welke wijken in de gemeente voor 2030 maatschappelijke kosten opgenomen. aardgasvrij worden gemaakt. Ook bevat het plan het beste alternatief (op basis van maatschappelijke kosten) voor aardgas op wijkniveau. Dit plan moet

99

uiterlijk eind 2021 door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Ook dit proces wordt regionaal gecoördineerd. Hiervoor is een regionale warmtecoördinator aangesteld en ‘gestationeerd‘ bij Parkstad Limburg. 3.2 Op basis van het afsprakenkader tussen Proeftuin aardgasvrij Gemeente, Weller en Mijnwater De gemeente heeft afgelopen jaar verder de regierol invulling geven aan een communicatie- op zich genomen -die het Rijk eist- voor het en participatieplan, waarbij de aardgasvrij maken van proeftuin Brunssum Noord (meer specifiek De Lemmender). Doel van het project buurtbewoners en andere belanghebbenden in de Proeftuin, is leren. Hiervoor wordt deelgenomen aan het landelijk kennis- en leerprogramma vanuit het betrokken worden in de ministerie BZK en de VNG. Intern is een ambtelijke planontwikkeling. werkgroep samengesteld om te onderzoeken hoe vanuit de verschillende actuele beleidsontwikkelingen – organisatie breed - integraal wijkgericht werken georganiseerd kan worden. De ervaringen die opgedaan worden in de proeftuin zijn weer van waarde voor de Warmtevisie en vice versa. Onderzoek vindt plaats naar de technische en financiële haalbaarheid van de pilot.

Doel: Wat wilden we bereiken 4 Er moeten voldoende toepassingsmogelijkheden voor grond en voor het duurzaam hergebruiken van gebiedseigen mijnsteen, blijven bestaan zodat maatschappelijke ontwikkelingen worden gefaciliteerd, waarbij risico’s voor mens en milieu worden uitgesloten en de bodemkwaliteit op klasse-niveau niet verslechtert. De landelijke problematiek rondom de PFAS-stoffen wordt gemonitord. Indien nodig wordt het gemeentelijke bodembeleid hierop geactualiseerd. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 4.1 Uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving conform het lokale bodembeleid voor grond en mijnsteen.

Terugblik In 2020 is een aanvulling gemaakt op de Nota bodembeheer grond 2014 in het kader van PFAS. Er zijn geen wijzigingen nodig gebleken in de bodemkwaliteitskaart voor Brunssum. En in 2020 is een werkgroep regionaal beleid gestart in het kader van het mijnbouwverleden en mogelijke nazorg.

Doel: Wat wilden we bereiken 5 Dat de luchtkwaliteit, geluid en omgevingslawaai blijven binnen de geldende landelijke en Europese normen. Dat geldt eveneens voor blootstelling aan onaanvaardbare externe veiligheidsrisico’s van vervoer, opslag en verwerken van gevaarlijke stoffen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 5.1 Zorgdragen voor een aangenaam woon- Daar waar aan de orde in dossiers is hier uitvoering en leefklimaat, door taken en normen aan gegeven. voortvloeiend uit de Wet Geluidhinder en de Wet Milieubeheer te realiseren. 5.2 Monitoring luchtkwaliteit (2019) via Idem landelijke `Monitoringstool'.

100