Raadsvoorstel 64 (bijlage) Jaarstukken 2020 gemeente Brunssum (definitief).docx

GEMEENTE BRUNSSUM

JAARSTUKKEN 2020

2

INHOUD Voorwoord

6

Leeswijzer

7

JAARVERSLAG 2020

8

Inleiding

10

Algemeen financiële verslaggeving

13

Terugblik op de Programma’s

18

Programma 1 Bestuur en Burger

20

Taakveld: Bestuur (XT-01) Taakveld: Burgerzaken (XT-02)

21 24

Programma 2 Veiligheid Taakveld: Crisisbeheersing en brandweer (XT-11) Taakveld: Openbare orde en veiligheid (XT-12)

Programma 3 Sociaal Domein Taakveld: Inkomensregelingen (XT-63) Taakveld: Begeleide participatie (XT-64) Taakveld: Arbeidsparticipatie (XT-65) Taakveld: Maatwerkvoorzieningen (WMO) (XT-66) Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18+ (XT-671) Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18- (XT-672) Taakveld: Geëscaleerde zorg 18+ (XT-681)

Programma 4 Volksgezondheid

28 29 30

35 37 41 43 45 46 48 52

54

Taakveld: Volksgezondheid (XT-71)

55

Programma 5 Onderwijs en educatie

57

Taakveld: Openbaar basisonderwijs (XT-41) Taakveld: Onderwijshuisvesting (XT-42) Taakveld: Onderwijsbeleid en leerlingzaken (XT-43)

Programma 6 Wijkgericht werken, integratie, participatie. Taakveld: Samenkracht en burgerparticipatie (XT-61) Taakveld: Wijkteams (XT-62)

Programma 7 Verkeer, vervoer en waterstaat

58 59 61

66 67 71

73

Taakveld: Verkeer en vervoer (XT-21) Taakveld: Parkeren (XT-22)

74 78

Programma 8 Sport, cultuur en recreatie

79

Taakveld: Sportbeleid en -activering (XT-51) Taakveld: Sportaccommodaties (XT-52) Taakveld: Cultuurpresentatie, -productie en -participatie (XT-53) Taakveld: Media (XT-56) Taakveld: Openbaar groen en recreatie (XT-57)

Programma 9 Milieu Taakveld: Riolering (XT-72) Taakveld: Afval (XT-73) Taakveld: Milieubeheer (XT-74) Taakveld: Begraafplaats (XT-75)

Programma 10 Economie en toerisme

80 81 84 87 88

92 93 95 96 101

103

3

Taakveld: Economische ontwikkeling (XT-31) Taakveld: Fysieke bedrijfsinfrastructuur (XT-32) Taakveld: Bedrijfsloket en -regelingen (XT-33) Taakveld: Economische promotie (XT-34)

Programma 11 Volkshuisvesting en RO Taakveld: Ruimtelijke ordening (XT-81) Taakveld: Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) (XT-82) Taakveld: Wonen en bouwen (XT-83)

Programma 12 Algemene Dekkingsmiddelen Taakveld: Mutaties reserves (XT-010) Taakveld: Beheer overige gebouwen en gronden (XT-03) Taakveld: Overhead (XT-04) Taakveld: Treasury (XT-05) Taakveld: OZB woningen (XT-061) Taakveld: OZB niet-woningen (XT-062) Taakveld: Belastingen overig (XT-064) Taakveld: Algemene uitkering gemeentefonds (XT-07) Taakveld: Overige baten en lasten (XT-08) Taakveld: Vennootschapsbelasting (XT-09)

104 105 107 108

109 110 114 118

123 124 126 127 132 133 134 134 135 136 136

Paragraaf 1 Lokale Heffingen

140

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

148

paragraaf 3 onderhoud kapitaalgoederen

155

Paragraaf 4 Financiering

168

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

172

Paragraaf 6 Verbonden Partijen

177

Paragraaf 7 Grondbeleid

205

JAARREKENING 2020

211

1. Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

213

2. Overzicht incidentele baten en lasten

216

3. Structurele onttrekkingen en stortingen in reserves

217

4. Balans en toelichting

218

5. Gebeurtenissen na balansdatum

244

6. Wet Normering Topinkomens (WNT) verantwoording 2020

245

7. Sisa-bijlage 2020

246

bijlage 1 Overzicht restantkredieten

253

Bijlage 2 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld

254

Bijlage 3 Subsidieregister

257

Bijlage 4 Overzicht wettelijke indicatoren Kerngegevens

261

Bijlage 5 Kerngegevens per 1 januari

265

Bijlage 6 Overzicht coronagelden 2020

267

Bijlage 7 Proef rechtmatigheidsverantwoording

269

Bijlage 8 Overzicht gebruikte afkortingen

270

4

5

VOORWOORD Geachte raadsleden, Bij deze bieden wij u de jaarstukken 2020 aan. Hierin leggen wij verantwoording af over de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid dat is vastgelegd in de programmabegroting 2020 en is bijgesteld bij de 1e en 2e bestuursrapportage 2020. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De jaarrekening is gecontroleerd door de accountant. In dit boekwerk zijn ook de uitkomsten van de proef met de rechtmatigheidsverantwoording door het college, opgenomen worden. Vanaf volgend jaar is deze verantwoording een taak van het college en niet meer van de accountant. In het jaarverslag is de programmaverantwoording (12 programma’s) opgenomen. Over elk voorgenomen resultaat uit de begroting wordt in de programmaverantwoording verantwoording afgelegd. In de jaarstukken kijken we vooral terug. Het (financieel) resultaat heeft echter ook betekenis voor de toekomst.

Brunssum, 22 juni 2021. Burgemeester en wethouders van Brunssum

6

LEESWIJZER De jaarstukken bestaan uit het Jaarverslag en de Jaarrekening alsmede een aantal bijlagen. Het Jaarverslag is ingedeeld in een aantal onderdelen. Inleiding Hierin leest u de algemene inleiding. Algemene financiële verslaglegging U treft hier de financiële verslaglegging op hoofdlijnen aan en het algemene beeld over de vermogenspositie c.q. de Reserves en Voorzieningen. Terugblik op de programma’s Dit hoofdstuk bevat de programmaverantwoording. Deze is als volgt opgebouwd: - per programma een algemene inhoudelijke terugblik en verantwoording over het uitgevoerde beleid; - binnen een programma per taakveld een terugblik en verantwoording voor elk resultaat dat we wilden gaan realiseren in 2020, en - een verklaring van de belangrijkste financiële afwijkingen per taakveld (afwijkingenrapportage) - het kan zijn dat er in optellingen afrondingsverschillen zitten Paragrafen De in het BBV voorgeschreven verplichte paragrafen zijn hierin opgenomen. De analyse en verantwoording van de salarissen gebeurt op concernniveau in de paragraaf Bedrijfsvoering en niet in de terugblik op de programma’s. Jaarrekening 2020 In het onderdeel Jaarrekening treft u de volgens het BBV verplichte onderdelen aan, die ook aan goedkeuring van de accountant onderhevig zijn. Meer specifiek gaat het om de Balans, het overzicht van Baten en Lasten en de Sisa-bijlage.

Bijlagen In de bijlagen treft u nog een aantal overzichten aan waaronder het Subsidieregister 2020 en Kerngegevens van Brunssum. En ook is een afkortingenlijst toegevoegd.

7

JAARVERSLAG 2020

8

9

INLEIDING In dit jaarverslag blikken we terug op het begrotingsjaar 2020. Het begrotingsjaar 2020 stond in belangrijke mate helaas in het teken van de corona pandemie. Op alle taakvelden en leefgebieden had dit gevolgen. Desondanks hebben wij voor Brunssum weer veel kunnen realiseren zoals u in deze jaarrekening kunt zien. Brunssum is als zelfstandige gemeente, een gemeente die haar zaken goed op orde heeft. Om te beginnen heeft Brunssum een voortrekkersrol in de regio gespeeld met het instellen van een gemeentelijk coronafonds van een miljoen euro waar aanvullend op voorliggende regelingen burgers en verenigingen in nood mee geholpen worden en waardoor een initiatief als “koop lokaal” gestalte krijgt. Verder is er sprake van een doorbraak met een realistisch Centrumplan waardoor binnen een aantal jaren een levendig centrum gerealiseerd wordt. Op tal van plekken worden bouwplekken onderzocht zodat ook de stagnatie in de woningmarkt een positieve impuls krijgt zoals de ontwikkelingen rond de Pastoor Savelsberghstraat, de Tarcicius locatie en de Oude Egge. Ook in Treebeek (zuidzijde plein) is eind 2020 gestart met het bouwen van nieuwe woningen. Qua ontwikkeling van de Oostflank werken we nu, na het debacle van NWW, aan een verkenning op echte banen en duurzame bedrijven in samenwerking met de regio en provincie.

Er is contact met meerdere geïnteresseerde partijen voor vestiging op de Oostflank. Met de vorderingen van de verbouwing en overkapping van het openluchttheater krijgt ook de cultuur weer een positieve injectie. Dit is uniek voor Zuid-Limburg. In het sociaal domein is het door de burger gewaardeerde WMO, Jeugd- en participatie beleid voortgezet met nieuwe aanbestedingen, blijvende uitstroom ondanks de coronaperikelen en versterking van de integrale toegang middels het loket sociaal centraal. De minimaregelingen zijn toegankelijker voor een grotere doelgroep en worden beter onder de aandacht van de burger gebracht en de schuldhulpverlening kenmerkt zich door een goede ketensamenwerking, een preventieve vergewisplicht en weerbaarheidstraining middels mobility mentoring vooral via Os Hoes. We zijn hierbij in staat gebleken het voorzieningenniveau voor de inwoners van Brunssum te handhaven. Met de succesvolle komst van het Noorderhuis heeft de wijkgerichte aanpak gestalte gekregen en dat is een groot succes getuige de reacties van de burgers. Wat betreft de wijken zien we dat ondanks de corona periode de wijkteams zeer actief blijven en dat het burgerinitiatief “Brunssum Schoon”, brede aanhang en navolging vindt. De gemeente ondersteunt, faciliteert en verbindt deze zaken en contacten.

Denk daarbij ook aan de SMO-raad, de Centrale bond van Ouderen, de Koempels, de lokale FNV en (ondernemers)verengingen. Het lokaal welzijnswerk middels het CMWW heeft tal van initiatieven ondernomen tegen de vereenzaming voor zowel oud als jong ten tijde van de lock down periodes en steunt in samenwerking met Burgerkracht Limburg nieuwe initiatieven vanuit de burgers in samenwerking met de gemeente. In het onderwijs en de vroegtijdse en voorschoolse educatie zijn er grote stappen genomen middels verstevigd onderwijsachterstanden beleid en de ingezette koers voor een integraal kind centrum en een integraal huisvestingsplan. Meer harmonie in de samenleving evenals Jongeren op Gezond Gewicht en de Gezonde Basisschool voor de toekomst dragen ook bij aan de positieve ontwikkeling van de kinderen en jeugdigen en maken het onderwijsaanbod in Brunssum aantrekkelijk en

10

veelzijdig. Met het LVO is onderhandeld over de toekomst van Compass met als inzet conform de raadsbesluiten behoud van middelbaar onderwijs in Brunssum. Het voormalige Rombouts college is in gebruik bij het LVO voor Compass en de eerste opvang anderstaligen alsmede welzijnsinstellingen. Ook is de afdeling ouderenwerk van CMWW verhuisd van de Brikke Oave naar voormalig Rombouts zodat er een goede synergie met de bibliotheek tot stand komt in de dienstverlening. De openbare bibliotheek heeft haar werk aangepast voortgezet voor zowel de burger en het onderwijs ten tijde van de corona. De bibliotheek is verder in onderhandeling met de bibliotheek Kerkrade over een fusie met als gevolg meer diensten voor de gebruikers. De visie Schutterspark werd in 2020 verder doorontwikkeld. Initiatieven liggen deels bij de ondernemers (exploitanten) en deels bij de gemeente. De gemeente ondersteunt en faciliteert de ondernemers in hun initiatieven, en zorgt voor verbeteringen aan gemeentelijke eigendommen en in de openbare ruimte. Ook is een gezamenlijke marketing en communicatie-aanpak gestart. Een ander belangrijke thema is duurzaamheid en de daarmee verbonden energietransitie. Vanuit het programma PALET lopen diverse op zichzelf staande dossiers zoals het zonnepanelenproject en een onderzoek naar windenergie.

Ook zijn er zonnepanelen geplaatst op het dak van Sporthal Rumpen, is het project Op gen Hoes in afronding, zijn subsidieregelingen via de Woonwijzerwinkel beschikbaar gesteld en lopen er gesprekken over concrete initiatieven met de Energiecoöperatie Energiek Brunssum. In regionaal verband is gewerkt aan een RES (Regionale Energiestrategie) en is een Transitievisie Warmte in ontwikkeling die richting moet geven aan de toekomstige transitieopgave in buurten en wijken. Parallel daaraan is in 2020 verder inhoud gegeven aan het project Proeftuin Aardgasvrije Wijk (PAW). Duidelijk is dat draagvlak bij huurders en eigenaren als ook een financieel haalbaar technisch concept noodzakelijk zijn om de transitieopgave te laten slagen. Een denktank over dit onderwerp is een nieuwe manier om de burgerparticipatie te vergroten die is ingezet in 2020. Ook mag de Omgevingswet niet onbenoemd blijven. De de nieuwe wet is uitgesteld tot 1-1-2022 maar de technische voorbereidingen (digitaal stelsel omgevingswet DSO) als ook de gesprekken met de raad over ambities en reikwijdte, zijn in 2020 voortgezet. De visie van de omgevingswet dus de burger vooraf en optimaal bij zaken te betrekken, strookt volledig met het coalitieprogramma. Bestuurlijk waren de wisseling van dhr. Leers als waarnemend-burgemeester naar een kroonbenoemde burgemeester mw.

Van der Rijt en een vaste aanstelling van een nieuwe gemeentesecretaris belangrijke ontwikkelingen die voor de noodzakelijke bestuurlijk continuïteit gezorgd hebben. Op het gebied van veiligheid stond meer handhaving voorop onder aanvoering van de gemeente en in samenwerking met de nieuwe wijkagenten en de maatschappelijk partners. Overlast van jongeren, huftergedrag en ondermijning blijven terugkerende thema’s. Evenementen zoals de Parade, Parelloop. Oktoberfeesten etc. zijn helaas afgelast vanwege de corona. In dit kader is de tomeloze inzet van medewerkers het vermelden waard ook als het gaat om de gezondheidszorg waarbij de GGD een enorme werkdruk kende in het kader van de vaccinaties en testen. Daarnaast ging het “gewone werk” als bestrijding infectieziektes, voorlichting en de acties in het kader van de trendbreuk door. Bij een zelfstandig Brunssum hoort ook een financiële sterke positie die het afgelopen jaar bevestigd is. 11

Al met al een heel ongewoon enerverend jaar waarin we weer trots kunnen terugkijken naar de Brunssumse gemeenschap, want Brunssum zijn we samen en iedereen hoort erbij. Financieel

Prog.

Ingevolge artikel 3 lid 3 van de financiële verordening wordt hieronder het verloop van de begrotingscijfers weergegeven. Omschrijving

UITGAVEN 1 Bestuur en ondersteuning 2 Veiligheid 3 Sociaal Domein 4 Volksgezondheid 5 Educatie en Gezondheid 6 Wijkger. werken, integr., partic 7 Verkeer,vervoer en waterstaat 8 Sport, cultuur en receatie 9 Mileu 10 Economie en toerisme 11 Volkshuisvesting en RO 12 Algemene middelen Totaal uitgaven INKOMSTEN 1 Bestuur en ondersteuning 2 Veiligheid 3 Sociaal Domein 4 Volksgezondheid 5 Educatie en Gezondheid 6 Wijkger. werken, integr., partic 7 Verkeer,vervoer en waterstaat 8 Sport, cultuur en receatie 9 Mileu 10 Economie en toerisme 11 Volkshuisvesting en RO 12 Algemene middelen Totaal inkomsten

Oorspronke wijziging lijke 1 begroting 2020 1e berap 3.401.575 2.939.061 49.895.513 1.098.940 3.666.541 3.513.893 3.949.795 7.247.165 5.981.061 768.470 10.245.622 13.747.365

32.750 57.293 606.006 24.788 435.814 -9.209 -22.000 289.259 647.098 445.000 232.000 1.233.436

106.455.001

3.972.235

-502.625 -20.932 -50.000 -12.019.624 -71.503 0 0 -1.725.793 -286.719 -40.977 -145.117 -661.455 -5.000 -7.522.359 -308.330 -8.845.864 -74.661.925 -3.559.013 -106.455.001 -3.972.235

wijziging 2 MPG grex

adm.correctie wijziging 3 Grex Regiodeal

-109.072 457.548

27.353 3.061.951

650.000

348.476

3.089.304

650.000

wijziging 4 2e berap

Bijgestelde

raming UITGAVEN -79.970 3.354.355 7.515 3.003.869 725.774 51.227.293 -96.653 1.027.075 108.773 4.211.128 -52.000 3.452.684 -35.000 3.892.795 -699.828 6.836.596 -504.958 6.123.201 -150.000 981.751 -309.000 14.338.121 2.681.971 17.662.772 1.596.624

116.111.640

INKOMSTEN -250.819 -67.625 -12.048.480 0 5.916 -2.006.596 -40.977 -38.000 -183.117 77.826 -588.629 -7.522.359 -226.611 -90.000 -12.455.363 -650.000 -1.850.126 -80.721.064 251.806 3.307 42.647

109.072 -457.548

-27.353 -3.061.951

-348.476

-3.089.304

-650.000 -1.596.624

-116.111.640

Begroting(s)wijzigingen met datum raadsbesluit: Oorspronkelijke begroting incl. amendement Raadsbesluit 2019/79 d.d. 12-11-2020 1e begrotingswijziging 1e bestuursrapportage 2020 Raadsbesluit 2020/40 d.d. 26-05-2020 2e begrotingswijziging Grondexploitatie MPG Raadsbesluit 2020/35 d.d. 30-06-2020 Administratieve correctie Grex: in de begroting zijn de saldi op grexen inzake overboeking naar balans per saldo verwerkt. Het saldo is nu uitgesplitst naar inkomsten en uitgaven. 3e begrotingswijziging Regiodeal Raadsbesluit 2020/62 d.d. 23-09-2020 4e begrotingswijziging 2e bestuursrapportage 2020 Raadsbesluit 2020/66 d.d. 28-10-2020

12

ALGEMEEN FINANCIËLE VERSLAGGEVING 1. FINANCIEEL RESULTAAT EN ANALYSE Resultaat Het financieel resultaat over 2020 is € 4.146.000,- positief. In 2019 was het financieel resultaat € 2.651.000,- positief. Het positieve resultaat in de rekening 2020 is voor het grootste gedeelte het gevolg van de corona crisis. Analyse De corona crisis heeft grote invloed op het rekeningresultaat over 2020. Aan de ene kant zijn er vanuit het rijk via de algemene uitkering incidenteel extra coronagelden ontvangen, die niet meer in de begroting verwerkt konden worden en dus het rekeningresultaat positief beïnvloeden. En aan de andere kant heeft de corona crisis geleid tot extra uitgaven. Een overzicht hiervan is op 2 maart 2021 aan de raad voorgelegd, via een raadsinformatiebrief. Bijlage 6 bevat dit overzicht, voor wat betreft het boekjaar 2020. Daarnaast zijn echter door de hele begroting heen budgetten gedeeltelijk niet benut omdat voorgenomen activiteiten, ambities en vernieuwingen vertraging opliepen, dan wel niet doorgingen. Dit kwam doordat de samenleving als gevolg van o.a. de lockdown gedeeltelijk tot stilstand is gekomen (denk aan scholen die dicht waren, evenementen die niet doorgingen, de avondklok etc.). Het is niet precies aan te geven hoe groot het aandeel van de coronacrisis is in de omvang van het rekeningresultaat.

Dat komt doordat het niet uitputten van een geraamd bedrag vaak een combinatie van oorzaken heeft, waarvan de coronacrisis er één is. In totaliteit is € 2,2 miljoen van het rekeningresultaat (mede) toe te schrijven aan de coronacrisis. De vraag is wat dit betekent voor na de coronacrisis. Mogelijk dat tweede helft 2021 en in 2022 (extra) middelen misschien wel dubbel en dik nodig gaan zijn, omdat problemen zich mogelijk later manifesteren en er op een aantal fronten een inhaalslag nodig is (bijvoorbeeld bij sport, cultuur en evenementen). Wij monitoren dit nauwgezet en In de Voorjaarsbrief en in de begroting 2022 komen wij hier op terug. Voordelen: - Via de algemene uitkering is het 2e en 3e Coronapakket van bijna € 1,0 mijloen ontvangen. Het 1e Coronapakket was al via de 2e Bestuursrapportage in de begroting 2020 verwerkt. Voordeel 1 miljoen. - Door hogere rijksinkomsten BUIG, minder uitkeringen en minder bijzondere bijstand is er een voordeel van 1,3 miljoen. - Er is een voordeel op het saldo van de overige overheadkosten van (0,3 miljoen) ten opzichte van de begroting. - Ook is er een voordeel op de WOZL/WSP (0,5 miljoen) – In 2020 is de in 2019 verstrekte subsidie Parade Brunssum ad € 400.000 grotendeels terugontvangen. Onder aftrek van gemaakte kosten werd € 327.000 terugontvangen omdat de Parade 2020 wegens Corona niet is doorgegaan. Voordeel 0,3 miljoen.

13

- Lagere bedrijfsvoeringskosten ISD-BOL (0,2 miljoen) - Minder begeleiding in het kader van de WMO als gevolg van Corona en minder PGB-ers € 0,2 miljoen. - Minder uitgaven jeugdhulp (0,2 miljoen) - Daarnaast zijn er diverse kleinere voordelen die in totaal 1,8 miljoen bedragen. Zie hiervoor ook de tabel “Belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting” verderop bij onderdeel 2. In totaal dus 5,8 miljoen aan voordelen. Nadelen: - Op de Grexen is er een incidenteel nadeel van 0,9 miljoen, (o.a. storting in voorziening en kosten doorsteek ’t Ei). Zie de paragraaf Grondbeleid. - Bij de personeelskosten is er in 2020 een nadeel van 0,3 miljoen. Hierin zitten de salarissen, externe inhuur en overige personeelskosten. Voor een overzicht met toelichting van de personeelskosten verwijzen we u naar Paragraaf 5 Bedrijfsvoering. - De meerkosten inzake Corona bedrage 0,2 miljoen. De corona maatregelen ten laste van het Corona-miljoen hebben geen effect op het exploitatieresultaat. - En een nadeel van bijna 0,2 miljoen ten gevolge van een lagere Algemene Uitkering. - Om het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau (CROW-B) te behalen zijn meer rondes inzake onkruidbestrijding verhardingen gemaakt en dit veroorzaakt een nadeel van € 0,1 miljoen. In totaal dus 1,7 miljoen aan nadelen. Ombuigingen 2020 In de begroting 2020 zijn ombuigingen opgenomen.

Onderstaande tabel geeft inzicht in de realisatie van deze ombuigingen in 2020.

14

VERANTWOORDING OMBUIGINGEN 2020 begroot 2020

realisatie Resultaat/ Progr. Taakveld 2020 Paragraaf

-€ 57.200 -€ 14.300 -€ 7.500 -€ 4.200

-€ 57.200 -€ 14.300 -€ 7.500 €0

12 12 12 12

XT-061 XT-062 XT-062 XT-064

Gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten Gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten Gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten Niet gerealiseerd agv minder honden dan geraamd

-€ 500 -€ 300

-€ 500 -€ 300

12 12

XT-064 XT-064

Gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten Gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten

-€ 198.700 -€ 168.100

12

XT-061

Baten OZB eigenaren niet-woningen

-€ 50.000

-€ 46.600

12

XT-062

Baten OZB gebruikers niet-woningen

-€ 26.300

-€ 6.300

12

XT-062

1

XT-02

Nr Omschrijving Inkomsten: 1 Prijsindexering OZB en andere heffingen Baten OZB eigenaren woningen Baten OZB eigenaren niet-woningen Baten OZB gebruikers niet-woningen Baten Hondenbelasting Baten Reclamebelasting Baten Precariobelasting 2 OZB verhogen met 5%: Baten OZB eigenaren woningen

par 1

par 1

3 Leges burgerzaken (m.u.v. door het rijk bepaalde tarieven) verhogen met 10% 4 Toeristenbelasting verhogen met € 0,50 per persoon per nacht Openbare ruimte: 5 Afschrijvingstermijn wegen van 30 naar 40 jaar

-€ 10.000 -€ 20.400

-€ 20.400

10

XT-34

-€ 12.000

-€ 12.983

7

XT-21

6 Ander maaibeheer (eerste meter berm maaien)

-€ 15.000

-€ 15.000

8

XT-57

7 Gladheidbestrijding

-€ 18.000

-€ 18.000

7

XT-21

8 Verkeerscoordinatie

-€ 22.000

-€ 22.000

7

XT-21

Gebouw en accomodaties gemeente: 9 Voorziening groot onderhoud gemeentelijke eigendommen afromen in combinatie met goedkoper onderhoud bevorderen

-€ 100.000 -€ 100.000

12

XT-08

-€ 50.000

8

XT-52

€0 -€ 320.000 -€ 320.000

5

XT-43

-€ 20.000 -€ 100.000

-€ 20.000 -€ 90.000

8 6

XT-53 XT-61

-€ 20.000

-€ 30.000

3

XT-671

-€ 40.000

-€ 40.000

12

XT-04

12 12 12

XT-04 XT-08 XT-08

10 Multifunctioneel maken verenigingsgebouwen / deels afstoten accomodaties

Sociaal domein/Zorg: 11 Wmo en Jeugdbudget: 0,5% afromen en 0,5% naar voorliggend 12 OAB middelen zo breed mogelijk inzetten zodat op algemene middelen bespaard kan worden 13 Evenementenbeleid 14 Collectieve voorzieningen WMO-oud HHT 15 Tegemoetkoming chronisch zieken/gehandicapten Overhead/ondersteuning/personeel: 16 Terugdraaien ophogen externe juridische advieskosten (rechtsbescherming) 17 Inkoop regisseur 18 Generieke taakstelling inkoop 19 Efficiëntere afdelingen: netto taakstelling Totaal bezuinigingen

Toelichting

€ 100.000 -€ 25.000 €0

Gedeeltelijk niet gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten Gedeeltelijk niet gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten Gedeeltelijk niet gerealiseerd zie paragraaf Lokale Lasten par 1 Bij het product Burgerlijke Stand (020002) is de Stelpost inkomsten voor € 10.000,- opgenomen. par 1 Gerealiseerd, zie paragraaf Lokale Lasten Jaarlijks afschrijvingsbedrag bij een termijn van 30 jaar was € 51.933,-. Met ingang van 2020 bij een afschrijvingstermijn van 40 jaar is dit € 38.950,-. Een verschil van € 12.983,-. Het geraamde budget op het product 570204 Plantsoenen werd met dit bedrag verlaagd. Het geraamde budget op het product 210060 Gladheidsbestrijding werd met dit bedrag verlaagd. Het geraamde budget op het product 210210 Verkeerscoördinatie werd met dit bedrag verlaagd. De geraamde storting in de voorziening groot onderhoud gemeentelijke eigendommen op het product 080000 Algemene baten en lasten werd met € 100.000,- verlaagd. Zie ook paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen, onderdeel gebouwen. res. 2.1 In 2020 zijn nog geen gebouwen afgestoten of multifunctioneel gemaakt. Stap 1 is het in kaart brengen van de actuele conditie en onderhoudsstaat van alle gemeentelijke vastgoed. In 2020 is hieraan gewerkt (loopt door in 2021). Dat is nodig om vervolgens tot afgewogen voorstellen te komen. res 1.3 Ombuiging vanaf 2021 Bijdrage Peuteropvang nu volledig via OABuitgaven res.

1.2 Taakstelling uitgevoerd res. 1.4 HHT gerealiseerd, ook wegens Corona, echter Was & Strijkservce hoger Gerealiseerd, uitvoering via ISD-BOL Bij het product Rechtsbescherming (04212210) is het budget in 2020 structureel verlaagd voor dit Inkoopregisseur aangesteld res. 1.1 Niet gerealiseerd, i.v.m. uitval regisseur Ombuiging vanaf 2021

-€ 1.031.400 -€ 989.183

15

2. BELANGRIJKSTE AFWIJKINGEN TEN OPZICHTE VAN DE BIJGESTELDE BEGROTING Omschrijving (- = voordeel, + = nadeel) Ontvangst 2e en 3e Coronapakket ad € 950.000 (niet verwerkt in begroting 2020) Corona-overzicht: meerkosten 2020 (excl. Corona-miljoen want deze hebben geen effect op het jaarrekeningsaldo )

taakveld * XT–07 * div.

€ 0,2

BUIG: minder uitkeringen (-827), hogere BUIG-gelden (-422), minder Bijzondere Bijstand (-98) lagere tekortbijdrage WOZL/WSP door slechter operationeel en hogere doorbetaling Rijkssubsidie (o.a.

XT–63 * XT–64

€ -1,3 € -0,5

Grotendeels terugontvangst van de in 2019 verstrekte subsidie Parade Brunssum ad € 400.000. Onder aftrek van gemaakte kosten werd € 327.000 terugontvangen omdat Parade 2020 wegens Corona niet is doorgegaan. * XT–53 Voordeel Overhead (excl. Personeelslasten) XT–04 lagere bedrijfsvoeringskosten ISD-BOL XT–63 minder Begeleiding WMO als gevolg van de Corona-pandemie en minder zorg PGB'ers * XT–671 Minder uitgaven Jeugdhulp XT–672 Grondexploitatie: - vrijvallen bijdrage Provincie inzake manage € 137.475 XT–82 Meer inkomsten Toeristenbelasting XT–34 minder uitgaven Hulp bij het Huishouden: als gevolg van de Corona-pandemie. * XT–671 Verhoging post re-integratiekosten op basis van de septembercirculaire (overschot van € 81.800,-) en door corona konden minder mensen naar uitstroom uit de uitkering begeleid worden, waardoor er ook minder * XT–64 Door Corona is in de eerste helft van 2020 minder gebruik gemaakt van de HHT-regeling. Vanaf medio 2020 is de HHT-regling volledig afgeschaft. * XT–61 Als gevolg van de Corona-maatregelen, zijn er in 2020 weinig tot geen mogelijkheden geweest om activiteiten aan te bieden arbeidsparticipatie. * XT–65 Onkruidbestrijding verhardingen: meer rondes om het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau (CROW-B) te behalen. XT–21 Lagere algemene uitkering XT–07 Hogere Personeelslasten -ambtelijke organisatie incl.

griffie (Zie paragraaf bedrijfsvoering) div. Grondexploitatie - niet bedrijfsterreinen - Toevoeging aan voorziening tekorten grex XT–82 *) (deels) Corona-gerelateerd

bedrag x €1 miljoen € -1,0

€ -0,3 € -0,3 € -0,2 € -0,2 € -0,2 € -0,1 € -0,1 € -0,1 € -0,1 € -0,1 € -0,1 € 0,1 € 0,2 € 0,3 € 0,9

3. RESERVES EN VOORZIENINGEN Per 31-12-2020 is de vermogenspositie van de gemeente als volgt weer te geven (bedrag x € 1.000): Omschrijving Vreemd vermogen Eigen vermogen Algemene Reserve 26.473 Bestemmingsreserves 13.736 Reserve ter dekking van kapitaallasten 11.422 Voorzieningen 3.416

voorzieningen negatief onder activa Voorziening Dubieuze Debiteuren Algemeen Voorziening Dubieuze Debiteuren Belastingen Voorziening oninbare Verhaalsdebiteuren soza Voorziening toekomstige verliezen GREX Totaal

34 59 736 3.650 7.895

51.631

Eigen vermogen en voorzieningen bij elkaar bedragen per 31-12-2020 totaal 59.526 (afgerond bedrag). Voor een meer gedetailleerd overzicht van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de balans en de toelichting daarop.

16

17

TERUGBLIK OP DE PROGRAMMA’S

18

19

PROGRAMMA 1 BESTUUR EN BURGER TERUGBLIK In dit programma gaat het om de relatie van de gemeente met de inwoner en de manier waarop Brunssum bestuurd wordt. Het gemeentebestuur wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. De raad is de vertegenwoordiging van de inwoners van Brunssum en geeft richting aan het beleid en controleert de uitvoering daarvan. Het dagelijks bestuur van de gemeente is belegd bij het college van B&W. Binnen de door de raad gestelde kaders geeft het college uitvoering aan het beleid. De uitvoeringsagenda en jaarlijkse outputagenda fungeren daarbij voor zowel raad als college als leidraad bij het realiseren van voorgenomen (beleids)ambities. De gemeente Brunssum stelt daarin inwoners en ondernemers centraal. Of zij hier nu wonen of werken: we zijn hen optimaal van dienst. We gaan met hen actief de dialoog aan en zijn transparant in onze besluitvorming. Burgerbetrokkenheid staat hoog in het vaandel. Inwoners en organisaties worden actief uitgenodigd om mee te denken en initiatief te nemen. We houden daarnaast regie op ontwikkelingen en werken samen in de regio. In grote gezamenlijkheid worden praktische ontwikkelingen en veranderingen in gang gezet die in onze regio effect sorteren. Een van de belangrijke aanjagers daarbij is de Regiodeal.

Het afgelopen jaar is verder ingezet op het waar nodig verbeteren van interne verhoudingen en ambtelijk-bestuurlijke samenwerking. De Covid-19 pandemie heeft in 2020 wel grote invloed gehad op de wijze waarop onze dienstverlening is verlopen. Onze fysieke en telefonische bereikbaarheid werd door de coronamaatregelen aanzienlijk ingeperkt. Toch is het afgelopen jaar verder gewerkt aan het optimaliseren van de gemeentelijke digitale dienstverlening. Burgers, bedrijven en verenigingen prevaleren steeds meer het digitale kanaal om zaken te doen met de gemeente. Zo zijn diverse producten/diensten Burgerzaken in de loop van dit jaar in een volledig digitale omgeving voor onze burgers beschikbaar gesteld, waarbij een directe koppeling met onze backoffice systemen bijdraagt aan een kwalitatieve verbetering van ons informatiebeheer. Het beoogde ‘Self Service-portal' is hiermee een behoorlijke stap dichterbij gekomen en zal de komende jaren nog verder worden uitgebouwd. Bovengenoemde aanpak past binnen de landelijke ontwikkelingen en onze eigen ambities inzake de Omgevingswet en het Sociale Domein. Uiteraard blijven de conventionele kanalen (telefonie, balie) beschikbaar en worden deze gestuurd vanuit de digitale procesgang.

20

Taakveld: Bestuur (XT-01) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De raad geeft actief richting aan beleidsonderwerpen en –ontwikkelingen, dient daartoe initiatiefvoorstellen in, maakt politieke keuzes en stelt prioriteiten. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Inzicht krijgen in de (vroegtijdige) betrokkenheid van de raad bij beleidsprocessen. 1.2 Raadsleden verzoeken actief deel te nemen aan info avonden en raadswerkgroepen.

Terugblik Door middel van goede schriftelijke informatievoorziening en vele informatie momenten (informatie- en discussieavonden) wordt de raad vroegtijdig bij beleidsontwikkelingen betrokken. Raadsleden hebben in 2020 actief deelgenomen aan informatieavonden en werkgroepen.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 De raad houdt controle op uitvoering door het college, heeft zicht op de effecten van gemeentelijk beleid, wordt vroegtijdig betrokken en stuurt zo nodig bij op basis van actieve beleidsevaluatie. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 2.1 De raad wordt vroegtijdig betrokken bij Er wordt actief gebruik gemaakt van de belangrijke beleidsprocessen. informatiemomenten om de raad mee te nemen in ontwikkelingen en beleidsprocessen. Voor de invulling van de actieve informatieplicht worden daarnaast verschillende instrumenten ingezet. In 2020 is de nieuwe nota Actieve en Passieve informatieverstrekking vastgesteld. 2.2 Raadsleden hebben inzicht in de Raadsleden hebben inzicht in raadsinstrumenten en toepassing van formele zijn zich bewust van het feit dat het benutten van raadsinstrumenten en daarmee in de enkele van deze instrumenten ook werk voor het workload van het college van B en W en college en de ambtelijke organisatie met zich de ambtelijke organisatie. meebrengen. 2.3 Openbare collegebesluiten zijn zodanig Er is in 2020 actief aandacht voor de notulering geredigeerd, dat een raadslid eruit kan gevraagd. Er is niet onderzocht of dit ook tot de opmaken met welk beleidsveld het gewenste resultaten geleid heeft. besluit te maken heeft en wat het besluit concreet inhoudt.

2.4 De raad ontvangt aan het begin van elk In 2020 is de outputkalender gerealiseerd. In 2021 jaar een beleidsagenda, wordt hieraan op een effectievere manier vervolg zodat inzichtelijk is welke gegeven door het college en het ambtelijk apparaat. beleidsdocumenten (naar verwachting) ter besluitvorming aan college en raad worden voorgelegd en op welke datum. 2.5 Actualiseren van de Nota actieve en Tijdens de raadsvergadering van 3 maart 2020 is de passieve informatieplicht en Nota Actieve en Passieve informatieverstrekking geheimhouding. gemeente Brunssum 2020 raadsbreed aangenomen.

21

Doel: Wat wilden we bereiken 3 De raad weet wat er speelt in de samenleving en bij de achterban, koppelt dit terug in de politieke arena en legt publieke verantwoording af. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 3.1 De raad ontvangt een voorstel over het In 2020 heeft er vanuit de werkgroep verbinden een instellen van een denktank voor het pilot plaatsgevonden. De denktank duurzaamheid (on)gevraagd adviseren van ons loopt en is een aantal keren bij elkaar geweest. Er is gemeentebestuur. echter nog te weinig basis voor een raadsvoorstel. 3.2 De raad ontvangt een voorstel over het In 2020 heeft er vanuit de werkgroep verbinden een instellen van een laagdrempelige pilot plaatsgevonden. Dit heeft vooralsnog niet tot de ombudsfunctie voor advies en gewenste resultaten geleid, omdat deelnemers ondersteuning aan burgers. Na positieve afgehaakt zijn. Momenteel is er contact met het besluitvorming door de raad zet het CMWW om te bezien of hierin samengewerkt kan college de (formeel) benodigde stappen, worden. Er is echter nog geen concrete basis voor zodat deze voorziening in de loop van een raadsvoorstel. 2020 operationeel is. Doel: Wat wilden we bereiken 4 Open en integer handelen van de gemeente/ het gemeentebestuur. Raad en college van B en W werken in de praktijk constructief samen in het belang van de burgers van Brunssum.

Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 4.1 Uitvoering van het actieplan van de De raadswerkgroep en de commissie integriteit zijn in raadswerkgroep 'verbinden' en 2020 actief geweest en hebben verschillende initiatieven van de commissie producten neer weten te zetten. integriteit dragen bij aan goede bestuurlijke verhoudingen en een goede samenwerking tussen raad, college van B en W en de ambtelijke organisatie / griffie. De raadswerkgroep koppelt periodiek terug over de voortgang en resultaten van het actieplan aan de voltallige raad. Doel: Wat wilden we bereiken 5 Effectieve samenwerking in Parkstad Limburg en meer grip op gemeenschappelijke regelingen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 5.1 Het in 2019 vastgestelde In 2020 zou het adoptiemodel (implementatieplan) implementatieplan t.b.v. voortzetting worden uitgevoerd. Wegens wisselingen van van de regionale aanpak van verbonden ambtenaren binnen de werkgroep ZdwdiP (Zo doen partijen wordt in 2020 geëffectueerd. wij dat in Parkstad) en de Coronamaatregelen, Een regionaal afgestemde sturing op waardoor gesprekken met de GR-en zijn uitgesteld, is gewenste resultaten en kosten moet (op eerst in het laatste kwartaal van 2020 weer met elan termijn) leiden tot schaalvoordelen en de zaak ambtelijk opgepakt. Inmiddels is duidelijk dat minder uitgaven aan verbonden in 2021 wijzigingen ontstaan.

Hierover is een partijen. collegevoorstel en een raadsinformatiebrief in route. 5.2 De hernieuwde intergemeentelijke Er is in 2020 een goede start gemaakt met de samenwerking in Parkstad Limburg (in uitbreiding van de samenwerking in Parkstad.

22

het kader van de Regiodeal) is in de loop Definitieve besluitvorming hieromtrent vindt plaats van 2020 operationeel en levert (naar in de raadsvergadering van 23 maart 2021. verwachting) efficiencyvoordelen op. Wij stellen ons op het standpunt dat de bestuurskracht in Parkstad Limburg kan worden versterkt door de regie op de regionale beleidsopgaven op een slimme en evenwichtige wijze te verdelen over de Parkstadgemeenten. En wel zodanig dat de kwaliteiten van de individuele gemeenten en de rol/ positie die zij op het betreffende beleidsterrein reeds vervullen, optimaal worden benut. Denk aan de voortrekkersrol die Brunssum vervult op het gebied van de jeugdzorg, of het Center Court project van Kerkrade op het gebied van gezondheid en onderwijs.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Bestuur (XT-01) exploitatie (x € 1.000) 010001 - Burgemeester & Wethouders 010002 - Raad 010003 - Raadsvergaderingen 010005 - Denktank & Ombudsman 010010 - Rekenkamer en externe accountant 010030 - Raadsgriffie 010040 - GR Parkstad 310007 - Bijdrage IBA TOTAAL LASTEN 010001 - Burgemeester & Wethouders TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2020 Realisatie 2020 784 380 34 10 67 263 383 361 2.283 -3 -3 2.280

852 367 40 29 288 383 363 2.320 -3 -3 2.317

Realisatie Begroting 68 -13 6 -10 -39 24 0 2 38 0 0 38

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 010001 - Burgemeester & Wethouders De hogere uitgaven van dit product hebben hoofdzakelijk betrekking op salarissen en sociale lasten (€ 44.267,-) en pensioenpremie (€ 17.244,-). De oorzaak is dat de salarissen/sociale lasten en pensioenpremie op dit product abusievelijk te laag waren begroot. 010002 - Raad De lagere uitgaven bij het product Raad hebben voornamelijk te maken met het minder gebruik maken van het budget voor Adviesbureaus

23

010003 - Raadsvergaderingen

010005 - Denktank & Ombudsman 010010 - Rekenkamer en externe accountant

010030 - Raadsgriffie

Hogere uitgaven raadsvergaderingen hebben vooral te maken met kosten voor iBabs en Company Webcast (streamen van vergaderingen via internet/iBabs). Dit budget is in 2020 niet aangewend. De acties die hierin zijn genomen, hebben tot dusverre niet geleid tot kosten De lagere uitgaven Rekenkamer/accountant, hebben vooral te maken met de geringe kosten bij de Rekenkamercommissie. Dit budget kan niet bijgesteld worden c.q. dient gehandhaafd te blijven, omdat hiermee de onafhankelijkheid van de rekenkamercommissie gewaarborgd wordt. De hogere uitgaven t.o.v. de begroting bij dit product zijn voornamelijk de oorzaak van hogere personeelskosten. De personeelskosten worden verantwoord in de Paragraaf bedrijfsvoering.

Taakveld: Burgerzaken (XT-02) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De dienstverlening is klantgericht en redenerend vanuit de vraagwijze van de klant, met inachtneming van de geldende uitvoeringsregels en een efficiënte bedrijfsvoering. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Deelname aan project Landelijke Aanpak Adreskwaliteit met name ter voorkoming van adresfraude.

1.2 Het vastleggen en verstrekken van gegevens (op basis van maximale kostendekkendheid), die te maken hebben met geboorte, huwelijk, geregistreerd partnerschap, echtscheiding en overlijden.

Terugblik Adresfraude ondermijnt de juistheid van de Basis Registratie Personen (BRP) en faciliteert misbruik van uitkeringen van toeslagen e.d. De te onderzoeken adressen worden aangereikt door het LAA op basis van signalen die afnemers van de BRP afgeven. De LAA heeft in 2020 nagenoeg stilgelegen, omdat als gevolg van de Covid-19 pandemie nauwelijks controles aan de deur mogelijk waren. In 2020 zijn hierdoor slechts 4 adressen onderzocht (2019: 145). Veelal in samenspraak met betrokkenen zijn de gegevens in administratieve zin gecorrigeerd. Per gecontroleerd adres ontvangt de gemeente € 70,-. Dit betreft een basistaak. Opvallend in 2020: - In 2020 werden 113, waarvan 62 gratis, huwelijken en geregistreerd partnerschappen gesloten (2019: 146, waarvan 56 gratis). Veel bruidsparen die een huwelijk gepland hadden in 2020 hebben deze vanwege de coronamaatregelen uitgesteld naar 2021. Deze huwelijken zijn in 2020 wel al betaald, maar worden pas voltrokken in 2021. - In 2020 zijn in onze gemeente 393 inwoners (2019: 369), waarvan 48 personen veelal in ziekenhuizen buiten onze gemeente, overleden. De Coronapandemie is zeer waarschijnlijk voor een

24

belangrijk deel debet aan deze hogere sterfte. - Diverse producten/diensten Burgerzaken zijn in de loop van dit jaar in een volledig digitale omgeving voor onze burgers beschikbaar gesteld, waarbij een directe koppeling met onze backoffice systemen bijdraagt aan een kwalitatieve verbetering van ons informatiebeheer. - Het in 2016 door de Raad vastgestelde huwelijksbeleid is dit jaar met College en Raad geëvalueerd, waarbij aanbevelingen voor verbetering zijn gegeven, zodat in 2021 een geactualiseerd huwelijksbeleid aan de Raad kan worden aangeboden. 1.3 Van alle aan de gemeente gestelde Als gevolg van de Covid-19 pandemie is in vragen wordt 80% eenduidig, direct en samenspraak met het 'Gemeentelijk Crisisteam centraal beantwoord. Corona' met ingang van 16 maart 2020 (1e lockdown) de fysieke bereikbaarheid van het KCC én de openstelling van de gemeentelijke balies tot een minimum teruggebracht. Alleen echt noodzakelijke diensten werden tussen 10.00u-12.00u verleend, de donderdagavondopenstelling verviel en bestaande afspraken werden geannuleerd dan wel uitgesteld of getemporiseerd. Vanuit de samenleving was het begrip hiervoor groot. De telefonisch bereikbaarheid is de eerste periode voor wat betreft duur (8.30u17.00u) gelijk gebleven, de bezetting is opgeschaald, zodat kon worden voldaan aan de grote informatiebehoefte vanuit de samenleving.

Onze social media zijn intensief ingezet. De samenwerking en informatieoverdracht tussen de Veiligheidsregio, maatschappelijke instanties én de medewerkers KCC was zeer intensief maar verliep goed. De inzet en betrokkenheid van iedereen in deze informatieketen was groot, waardoor de informatievestrekking door het KCC in zijn algemeenheid adequaat was. Toch werd ook regelmatig het improvisatievermogen op de proef gesteld. Met ingang van 1 mei 2020 is de openstelling van de balies burgerzaken en burgerlijke stand weer iets verruimd, waarbij wel een scheiding is aangebracht tussen de afsprakenbalies ('s ochtends) en de vrije inloop voor afhaal producten ('s middags) en is ook de donderdagavond weer opengesteld. Om de continuïteit in bezetting te kunnen blijven garanderen is de telefonische bereikbaarheid, onderbouwd met ervaringscijfers uit de eerste periode, teruggebracht van 9.00u-16.00u. 1.4 Het in gang zetten van het proces en het Mensen die langer dan 5 jaar rechtmatig in uitvoeren van alle daarbij horende Nederland verblijven, ingeburgerd zijn, geen activiteiten tot het verlenen van de strafblad hebben én geslaagd zijn voor het inburgeringsexamen komen in aanmerking voor

25

Nederlandse nationaliteit aan vreemdelingen die daarom vragen.

naturalisatie. Alleen haalbare naturalisatieverzoeken kunnen in behandeling worden genomen. In 2020 bedroeg het aantal niet westerse naturalisaties (van buiten Europa) 20 (2019: 26) en 1 westerse naturalisatie. In 2020 hebben we geen enkele optieverklaringen (vereenvoudigde naturalisatie) gehad. In beiden gevallen is dit minder dan eerdere jaren, omdat vooral in de periodes van de 1e en 2e lockdown alleen de dringende zaken zijn aangenomen. De kosten voor naturalisatie bedragen ca. € 900,- per persoon. 1.5 Jaarlijks via audits (audit PNIK en De jaarlijkse audits (zelfevaluaties) PNIK en BRP, deze BRP) aan het ministerie van keer weer inclusief de ENSIA-Burgerzaken, geven een Binnenlandse Zaken verantwoorden dat uitermate positief beeld, waarbij ook is vastgesteld de processen en procedures rondom het dat eerdere aanbevelingen en verbeterpunten verstrekken van paspoorten, (audits 2019) adequaat zijn opgepakt. rijbewijzen, basisregistratie personen, e.d. voldoen aan de wettelijke voorschriften.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Burgerzaken (XT-02) exploitatie (x € 1.000) 020000 - Salarislasten Burgerzaken 020001 - Basis Registratie Personen 020002 - Burgerlijke Stand 020003 - Baliewerkzaamheden 020004 - Klanten Contact Centrum 020020 - Naturalisaties 020030 - Verkiezingen TOTAAL LASTEN 020001 - Basis Registratie Personen 020002 - Burgerlijke Stand 020020 - Naturalisaties TOTAAL BATEN Resultaat

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 020001 - Basis Registratie Personen

Begroting 2020 Realisatie 2020 904 133 13 1 9 10 2 1.072 -200 -35 -13 -248 824

904 103 3 0 7 13 3 1.032 -217 -29 -20 -266 766

Realisatie Begroting 0 -31 -10 -1 -2 3 1 -39 -17 6 -7 -18 -58

Toelichting belangrijkste afwijkingen Dit product kent per saldo een voordeel van € 48.139,- doordat er minder rijbewijzen zijn verlengd dan was voorzien, waarschijnlijk doordat de oorspronkelijke geldigheidsduur van rijbewijzen als gevolg van de coronamaatregelen met 9 maanden is verlengd. Veel burgers hebben het verlengen van hun rijbewijs

26

020002 - Burgerlijke Stand

daarom uitgesteld. Ook zijn door de coronamaatregelen minder rijexamens afgelegd en daarmee minder eerste rijbewijzen verstrekt. De afdracht aan de Rijksdienst voor het wegverkeer (Rdw) is hierdoor lager. Tot slot zijn, mogelijk als gevolg van de coronapandemie, minder reisdocumenten verstrekt, waardoor de afdracht aan Rijk lager was dan was voorzien. Daarentegen zijn wel aanzienlijk meer uittreksels BRP verstrekt, hetgeen de toename leges inkomsten BRP verklaart. Corona: Door de lockdown, de beperkende maatregelen en de onzekerheid voor de komende tijd, heeft een aantal aanstaande bruidsparen besloten hun gepland huwelijk in 2020 te annuleren dan wel uit te stellen tot volgend jaar. Daar waar besloten is het huwelijk uit te stellen zijn de legeskosten hiervoor veelal al in 2020 betaald.

27

PROGRAMMA 2 VEILIGHEID TERUGBLIK De coronapandemie heeft (grote) impact gehad op de veiligheid in Brunssum en op de uitvoering van onze veiligheidstaken. Toen duidelijk werd dat het om een (wereldwijde) pandemie ging en een gemeentegrensoverschrijdende en gecoördineerde aanpak noodzakelijk bleek, is binnen de crisisorganisatie van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg opgeschaald naar grip 4. Hiermee kreeg de voorzitter van de Veiligheidsregio taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden, die normaal gesproken bij de gemeenten/burgemeesters liggen. De crisisorganisatie van de Veiligheidsregio heeft afgelopen jaar, in nauw overleg met de burgemeesters van de 16 gemeenten en in samenwerking met de gemeentelijke organisaties, uitvoering en invulling gegeven aan de vele regelingen en aanwijzingen die volgden uit rijksbeleid. Met de inwerkingtreding van de nieuwe Wet tijdelijke maatregelen COVID-19 zijn de bevoegdheden van de voorzitter van de Veiligheidsregio weer teruggekomen bij de burgemeester, maar de Zuid- Limburgse burgemeesters hebben afgesproken met elkaar te blijven afstemmen. Ook in 2021 blijven we binnen de crisis(overleg)structuur van de Veiligheidsregio opereren, zo lang dat nodig is. De pandemie heeft gevolgen gehad voor de criminaliteit. Positief is, dat het aantal woninginbraken en overvallen aanmerkelijk is gedaald. De cybercriminaliteit daarentegen is toegenomen.

Dat is de reden waarom we samen met een aantal andere gemeenten in Zuid-Limburg onderzoeken, hoe we als gemeenten de aanpak van deze vorm van criminaliteit kunnen versterken. Daarbij realiseren we ons dat dit vooral op het gebied van voorlichting en preventie zal zijn. De verwachting, dat door de coronapandemie overlast en burenruzie sterk zouden stijgen, is niet bewaarheid. Jeugdoverlast heeft wel tot extra maatregelen genoopt. Om hierop grip te krijgen, heeft de burgemeester in het laatste kwartaal van 2020 voor een periode van 3 maanden aan 2 personen een gebiedsverbod opgelegd voor het centrum en daarnaast voor datzelfde gebied een algemeen samenscholingsverbod afgekondigd. Tweede speerpunt van ons veiligheidsbeleid is de ondermijning. Met de gemeenten van SVBBL (Simpelveld, Voerendaal, Beekdaelen, Brunssum, Landgraaf) hebben we een gezamenlijke ondermijningstafel ingericht om de aanpak van dit soort criminaliteit af te stemmen en te versterken. Het door het RIEC in 2020 opgeleverde ondermijningsbeeld vormt hiervoor een goede onderlegger. In de Integrale Ondermijningsbeelden van de SVBBL-gemeenten zijn twee thema’s het meest naar voren gekomen, te weten drugs en witwassen. In het bijzonder daarop richten we een gezamenlijke aanpak.

28

Taakveld: Crisisbeheersing en brandweer (XT-11) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Brandweerzorg en rampenbestrijding/crisisbeheersing zijn op een adequaat niveau. Risico's zijn beheersbaar door preventie, en pro-actie; de gevolgen van incidenten zijn zo beperkt mogelijk door een goede voorbereiding, repressie en nazorg. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 1.1 Met de andere 15 gemeenten, die zijn De crisisbeheersing heeft in het teken gestaan van de aangesloten bij de Veiligheidsregio Zuid- aanpak van de coronapandemie. Met een grip 4 Limburg, sturen we op een adequate aanpak hebben de crisisorganisatie van de organisatie van de Veiligheidsregio en gemeenten onder bestuurlijke rampenbestrijding/crisisbeheersing leiding van de voorzitter van de Veiligheidsregio, de en brandweerzorg. Met een extra burgemeester van Maastricht, uitvoering gegeven financiële injectie in 2020 is de aan de door het rijk genomen/opgelegde brandweer op orde met het oog maatregelen. op nieuwe ontwikkelingen en is een goede uitgangspositie geschapen voor Alle gemeenten van de Veiligheidsregio hebben een uitgebreide discussie met ingestemd met de financiële injectie van de gemeenten en gemeenteraden over de brandweer, die nodig was om de organisatie op orde brandweerzorg van de toekomst. te brengen.

De discussie over de toekomst van de brandweerzorg in Zuid-Limburg zullen we in 2021 voeren.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Bestuurders en ambtenaren zijn in staat hun rol bij een ramp of crises adequaat in te vullen. (Bevolkingszorg). Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 Bevolkingszorg is op een adequaat niveau door het opleiden, trainen en oefenen van bestuurders en ambtelijke organisatie.

Terugblik Alle collegeleden, maar ook de daartoe aangewezen functionarissen, zijn opgeleid en getraind om hun rol in de rampenbestrijding adequaat te kunnen vervullen. In 2021 starten we met een nieuw meerjarig opleidingsprogramma.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Crisisbeheersing en brandweer (XT-11) Begroting 2020 Realisatie 2020 exploitatie (x € 1.000) 110000 - Salarislasten Crisisbeh. en Brandweer 43 43 110001 - Brandweerbeleid / Account Brandweer 1.878 1.873 110002 - Rampenbestrijding 71 60 TOTAAL LASTEN 1.992 1.976

Realisatie Begroting 0 -5 -11 -16

29

110001 - Brandweerbeleid / Account Brandweer 0 0 TOTAAL BATEN 0 0 Resultaat 1.992 1.976 -16 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 110002 - Rampenbestrijding Op dit product is sprake van een onderschrijding van circa € 11.000,- die veroorzaakt wordt doordat de bijdrage aan de prof. oranjekolom (lees: de Veiligheidsregio) minder hoog is dan aanvankelijk begroot. Taakveld: Openbare orde en veiligheid (XT-12) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Overlast en criminaliteit zijn zo veel mogelijk beperkt en terug gedrongen. De cijfers van High Impact Crime blijven dalen en het aantal meldingen van overlast neemt af. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 1.1 We signaleren (potentiële) problemen We monitoren structureel aan de hand van tijdig, proberen ze zoveel mogelijk te politiecijfers, meldingen in ons klachtenmeldpunt en voorkomen of pakken ze in een zodanig overige signalen ontwikkelingen op het gebied van vroeg stadium aan dat erger wordt veiligheid en leefbaarheid. De coronamaatregelen voorkomen. Maar als repressie hebben een positief effect gehad op de high impact noodzakelijk is, pakken we door. crime cijfers. Het aantal woninginbraken en overvallen is aanmerkelijk gedaald. Cybercriminaliteit daarentegen is toegenomen.

Dat is de reden waarom we samen met een aantal andere gemeenten in ZuidLimburg onderzoeken, hoe we als gemeenten de aanpak van deze vorm van criminaliteit kunnen versterken, waarbij we ons realiseren dat onze rol niet verder reikt dan op het gebied van voorlichting en preventie. De verwachting dat door de coronapandemie overlast en burenruzie sterk zou stijgen, is niet bewaarheid. Als wij, of één van onze (keten)partners dit soort situaties signaleren, dan schakelen we veelal een buurtbemiddelaar (van het CMWW) in, waarmee we ernstiger problematiek veelal voorkomen. Wel zijn we geconfronteerd met hardnekkige jeugdoverlast. Om daar grip op te krijgen, zijn er voor het centrum een gebiedsverbod en een samenscholingsverbod uitgevaardigd. 1.2 We werken samen met externe partners Zie onder 1.3. en benaderen problematiek vanuit een gedeelde visie op veiligheid, zorg en ruimtelijke kwaliteit. 1.3 In de aanpak van personen die Afgelopen jaar hebben we de Wvggz structureel overlast geven, geïmplementeerd. In een beperkt aantal gevallen waaronder verwarde personen, maken hebben we gebruik gemaakt van deze wet. Slechts In we zo effectief mogelijk gebruik van het 2 gevallen is uiteindelijk een zorgmachtiging

30

bestaande en nieuwe juridische opgelegd (verplichte zorg). Het aantal instrumentarium. Indien noodzakelijk en crisismaatregelen is beperkt gebleven tot 3. mogelijk passen we artikel 2:78 uit de Door een goede samenwerking binnen de ambtelijke APV toe (overlastartikel) of de nieuwe organisatie alsook door steeds meer “outreachend” Wet verplichte Geestelijke te werken, kunnen we escalatie van problematiek Gezondheidszorg, die per 1 januari 2020 beter voorkomen. in werking treedt. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Behouden en waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de woonomgeving en het terugdringen van verloedering. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 Toezicht en handhaving door gemeentelijk blauw wordt versterkt.

2.2 Gemeentelijk blauw en politie werken beter samen. Zij zijn zichtbaarder in de wijken.

Terugblik In 2020 is de groep Boa’s uitgebreid van 2 naar 4 personen. En het team wijkagenten is op volle sterkte gekomen. Aan de twee camera’s, die we al hadden, is een derde toegevoegd. Deze derde camera is in het centrum geplaatst. De nieuwe wijkagenten zullen o.a. via actievere deelname aan de wijkteamvergaderingen zichtbaarder en actiever in de wijken zijn.

Doel: Wat wilden we bereiken 3 Onze inwoners betrekken bij, en medeverantwoordelijkheid geven voor, de leefbaarheid en veiligheid in hun wijk Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 3.1 Samen met wijkbewoners en professionele wijkpartners geven we verder invulling aan de wijkveiligheid.

Terugblik

We hebben, ondanks de beperkingen ten gevolge van Covid-19, de bestaande aanpak zo goed als mogelijk voortgezet. Zodra daar meer ruimte voor is, zullen we de interactieve totstandkoming van wijkveiligheidsplannen oppakken. 3.2 De deelname aan Burgernet, buurtapps Elk huishouden heeft afgelopen jaar een en MMA (meld misdaad anoniem) Veiligheidskaart in de brievenbus gekregen. Verder neemt toe door gericht promotie hebben we alle ondernemers opgeroepen om deel te activiteiten uit te voeren. nemen aan het politieprogramma “camera in beeld”. Een nieuwe campagne voor het promoten van Burgernet is daarnaast in voorbereiding. Doel: Wat wilden we bereiken 4 Voorkomen en terugdringen van structurele jeugdoverlast. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 4.1 Aanpak van jeugdoverlast gebeurt zowel Sinds augustus 2020 zijn er straatcoaches persoonsgericht als groepsgericht. binnen onze gemeente actief. Zij vormen een verbindende schakel tussen jongeren en gemeente/politie. Zij praten met de jongeren, halen info op en proberen op die manier bruggen te slaan. Evaluatie heeft aangetoond dat ze een missend

31

4.2 Indien er sprake is van criminaliteit hanteren we een integrale aanpak onder regie van het Veiligheidshuis.

puzzelstukje zijn in het reeds aanwezige jongerenwerk en derhalve is de tijdelijke inhuur van deze straatcoaches verlengd. Naar aanleiding van een tweetal incidenten én de daarmee samenhangende aanwezigheid van grote(re) groepen jongeren in het centrum heeft de burgemeester van medio oktober 2020 t/m medio januari 2021 aan twee plegers van incidenten een gebiedsverbod opgelegd en daarnaast een samenscholingsverbod uitgevaardigd voor het centrum. Samen met jongeren, ouders, gemeente én wijkteam wordt er gezocht naar een nieuw in te richten JOP (Jongeren Ontmoetings Plek) in Brunssum-west. In 2020 is er geen sprake geweest van criminele jeugdgroepen/jeugdigen, waardoor we niet hebben hoeven opschalen naar een zware aanpak binnen het Veiligheidshuis. Voor de jongeren die zijn betrokken bij het plegen van overlast of anderszins ongewenste (illegale) gedragingen laten zien, worden binnen het JPP (Jeugd Preventie Programma) afspraken gemaakt over een integrale aanpak. Deelnemers in het JPP zijn de gemeente, het CMWW, Alcander, de politie en het Veiligheidshuis.

Doel: Wat wilden we bereiken 5 Brunssum nog onaantrekkelijker maken voor georganiseerde/ondermijnende criminaliteit. Resultaat: Wat hebben we daarvoor Terugblik gedaan 5.1 We hebben meer inzicht in en grip op de Het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) georganiseerde criminaliteit en de heeft een Integraal Ondermijningsbeeld (IOB) ondermijnende invloed daarvan op de opgeleverd, dat onze informatiepositie en het inzicht lokale samenleving. in de lokale problematiek vergroot. Het is een belangrijke pijler voor onze aanpak. 5.2 We geven optimaal invulling aan de Lokaal hebben we al geruime tijd een goed eisen voor bestuurlijke weerbaarheid: functionerende ondermijningstafel. Door de - er is sprake van een veilige oplevering van IOB’s (integrale werkomgeving en er wordt integer Ondermijningsbeelden) voor alle gemeenten, zijn we gehandeld in staat geweest om overleg op het niveau van SVBBL - we beschikken over een goede en (Simpelveld, Voerendaal, Beekdaelen, Brunssum en veilige informatiehuishouding Landgraaf) in te richten. Daar stemmen we als - we hebben de aanpak en de inrichting gemeenten met andere partners, zoals politie en de van de organisatie van de bestuurlijke Belastingdienst, af over de aanpak en samenwerking aanpak op orde. van diverse vormen van georganiseerde misdaad.

5.3 We voeren het plan van aanpak Vooruitlopend op de oplevering van het IOB ondermijning uit, waarin nadrukkelijk (Integraal Ondermijningsbeeld) hebben we onze aandacht is voor drugsproblematiek en pijlen in het bijzonder gericht op de aanpak van mensenhandel. drugsproblematiek en mensenhandel. - We hebben het Damoclesbeleid aangescherpt in die zin dat we nu ook tegen de voorbereidende handelingen gericht op productie van hennep kunnen 32

optreden. - Met extra middelen van en onder de vlag van het RIEC voeren we een pilot uit in de aanpak van synthetische drugs. - In het kader van de aanpak van mensenhandel hebben we met enkele andere gemeenten van ZuidLimburg, de Politie, het Openbaar Ministerie, de Belastingdienst, de Koninklijke Marechaussee, de regionaal ketenregisseur mensenhandel, het RIEC en de zorgcoördinator mensenhandel een aantal integrale handhavingsacties uitgevoerd op illegale thuisprostitutie. Hierbij is vaak sprake van uitbuiting. 5.4 Indien nodig passen we afdeling 16 van De aanwijzing van een branche is in voorbereiding. de APV toe, waarmee we de Bibob-toets kunnen uitbreiden naar bepaalde branches van bedrijven of panden. 5.5 We versterken de aanpak van en In het kader van de RegioDeal gaan we enkele KVObewustwording bij ondernemers ten projecten (Keurmerk Veilig Ondernemen) uitvoeren. aanzien van de ondermijnende In 2020 zijn onze voorstellen door de Stuurgroep criminaliteit. (Regio Deal Transformatie Regio Deal/Parkstadbestuur goedgekeurd. We zijn Parkstad) met de voorbereidingen voor de uitvoering begonnen.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Openbare orde en veiligheid (XT-12) exploitatie Begroting 2020 Realisatie 2020 (x € 1.000) 120000 - Salarislasten Openbare orde Veiligheid 782 782 120002 - APV(vergunningen e.d.) 1 120003 - Dierenwelzijn 20 16 120004 - Criminaliteitspreventie 105 78 120005 - Toezicht & Handhaving openbare ruimt 4 120006 - Integrale Veiligheid 4 11 120008 - Fysieke veiligheid 83 81 120009 - Doodschouw/kosten GGD 18 18 TOTAAL LASTEN 1.012 991 120001 - Bijzondere Wetten -11 -11 120002 - APV(vergunningen e.d.) -7 -7 120004 - Criminaliteitspreventie -50 -50 120005 - Toezicht & Handhaving openbare ruimt -5 TOTAAL BATEN -68 -73 Resultaat 944 918 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 120004 - Criminaliteitspreventie