Raadsvoorstel 59 Harmonisatie belastingen kwijtschelding diftar, rioolheffing overig, extra container, rioolheffing, externe vorderingen.docx

Raadsvoorstel Collegeverg. d.d.

: 20 juni 2023

Registratiekenmerk

: 202315429

Gemeentebladnr.

: 2023/59

Afdeling opsteller

: Financiën en control

Naam opsteller

: Marco Akkermans

Bereikbaar onder

: +31455278439, marco.akkermans@brunssum.nl

Portefeuillehouder

: Jaimy Dijk, van

Raadsvergadering d.d.

: 11 juli 2023

Uiterlijke datum : Uiterste datum 11 juli 2023 Motivatie datum: <Bestuurlijke besluitvorming BsgW>

Aan de raad, 1.

Onderwerp Harmonisatie belastingen: kwijtschelding diftar, rioolheffing overig, extra container, rioolheffing, externe vorderingen

2. a.

Uitgangssituatie (WAAROM?) Aanleiding Naar aanleiding van het rekenkamerrapport uit 2021 is een traject opgestart om te komen tot een zekere harmonisatie van belastingen. Ambtelijk is geïnventariseerd welke vormen van heffingen goed te automatiseren zijn middels standaardsoftware en welke niet. Voor veel heffingen is de BsGW nog té afhankelijk van eigen medewerkers die scripts schrijven om informatie van derden te kunnen verwerken (o.a. waterverbruik van de WML) of specifieke wensen (o.a. extra afvalcontainer of bepaalde vormen van kwijtschelding en medische kortingen). Dat is niet efficiënt, maakt de organisatie afhankelijk van enkele personen en dus kwetsbaar en risicovol. Door het harmoniseren van belastingsoorten is het de bedoeling om de kwaliteit van de uitvoeringsprocessen en de dienstverlening te verbeteren en de risico’s te mitigeren.

b.

Huidige situatie/probleemstelling Momenteel worden sommige deelnemers, met weinig maatwerk, over één kam geschoren met deelnemers met veel maatwerk, met andere woorden: deelnemers met geen/weinig maatwerk betalen mee aan de uitvoering van belastingbeleid van deelnemers met (veel) maatwerk. De BsGW heeft in de nieuwe opzet gekozen voor een insteek waarbij de (extra) kosten die met maatwerk(verordeningen) zijn gemoeid apart in rekening zullen worden gebracht bij die desbetreffende deelnemers. Alleen de kosten voor de uitvoering van de verordeningen die binnen de voorkeursvarianten vallen (die goed te automatiseren zijn met standaardsoftware) zullen dan via de reguliere kostenverdeelmethodiek worden omgeslagen over de deelnemers: dat is conform bijdrage op basis van de begroting BsGW 2024. Het kiezen voor maatwerkvarianten valt dus buiten de kostenverdeelmethode (reguliere begroting BsGW) en wordt via het traject van prijsopgave rechtstreeks doorberekend aan de betreffende deelnemer. In navolging van het harmonisatieproces zal ook de kostenverdeelmethode worden herijkt. De herijkte kostenverdeelmethodiek zal voor het eerst in de begroting BsGW 2025 toegepast moeten worden.

Om de uitvoering van de belastingverordeningen voor alle deelnemers voor het jaar 2024 te kunnen blijven garanderen, heeft BsGW behoefte aan inzicht in de wensen van de deelnemers. Om het automatiseringsvraagstuk tijdig te kunnen laten ontwikkelen, is het voor BsGW belangrijk om duidelijkheid te verkrijgen over de keuzes die gemeenteraden willen maken. Vóór 1 september 2023 dient de gemeenteraad een besluit te hebben genomen inzake wel/geen maatwerkvarianten oftewel niet/wel kiezen voor de voorkeursvariant en dit besluit kenbaar te hebben gemaakt aan BsGW. In dit voorstel zijn meegenomen de afwegingen en mogelijke keuzes om maatwerk wel/niet voort te zetten of te kiezen voor de voorkeursvariant of (op basis van kleinschaligheid) de activiteit zelf uit te voeren. Vooralsnog is financieel in de begroting 2024 BsgW rekening gehouden met voortzetting van het bestaand beleid (autonome ontwikkeling), dat is exclusief het maatwerk waarvoor de gemeente Brunssum iets extra’s dient te betalen. Dit zal wel worden bijgeraamd met de primitieve begroting 2024 Brunssum. 3. a.

Gewenste situatie (WAT? Wat willen we bereiken? De gemeente heeft in het verleden bewust gekozen voor het ontzien van specifieke doelgroepen. Harmoniseren zou in meerdere gevallen consequenties hebben voor deze specifieke doelgroepen bij ongewijzigde tarifering. Dit wordt niet wenselijk geacht. Niet harmoniseren brengt voor minimaal 3 jaar extra kosten met zich mee. BsGW zal ons dan extra kosten in rekening gaan brengen voor het maatwerk. De extra kosten zullen worden verdisconteerd in het tarief. Op basis van alle door de BsGW uitgebrachte maatwerkoffertes komt dit voor de periode 2024-2026 neer op een bedrag van maximaal € 77.414,- inclusief € 27.596,- eenmalige softwarekosten. Bij maximale keuze maatwerkvarianten betekent dit een structurele stijging van de kosten ad € 16.606,- per jaar. Voorgesteld wordt om voor ‘rioolheffing woz-objecten buurgemeente’ op basis van de kleinschaligheid te kiezen voor zelf uitvoeren middels rechtstreekse facturatie. Over 3 jaar kan dit eventueel opnieuw worden bezien. Brunssum specifiek: De gemeente Brunssum heeft op dit moment 5 maatwerkvarianten, te weten:

b.

•

Afvalstoffenheffing extra container;

•

Rioolheffing woz-objecten aangesloten op riolering van een buurgemeente;

•

Rioolheffing eigenarendeel op basis van WOZ-waarde;

•

Kwijtschelding diftar;

•

Externe vorderingen leges, lijkbezorgingrechten en marktgelden.

Kaders Begroting gemeente Brunssum 2024 Begroting GR BsGW 2024 Collegevoorstel begroting GR BsGW 2024 (Djuma 202301896) Raadsvoorstel begroting GR BsGW 2024 (Djuma 202301899) Belastingverordening 2023

c.

Argumenten en overwegingen

Volledigheidshalve dient nog opgemerkt te worden dat BsGW eerder in haar meerjarenbegroting al heeft ingezet op het realiseren van kostenbesparingen c.q. het dempen van kostenstijgingen (ontwikkelingsplan organisatie) ad. € 1,3 mln. (aandeel Brunssum € 28.730,-) per jaar vanaf 2028. Het harmoniseren van belastingheffing moet daaraan bijdragen. Voorzover eventueel maatwerk in rekening wordt gebracht bij de deelnemers, zoals nu wordt voorgesteld, is het effect voor de begroting van BsGW per saldo hetzelfde. d.

Opties en keuze De maatwerkvariant(en) worden voor de duur van drie jaar afgenomen bij BsGW. Alle maatwerkkosten, die voor de komende drie jaar gemaakt worden door BsGW, komen voor rekening van de opdrachtgever. Ook als de opdrachtgever binnen drie jaar besluit over te stappen op een voorkeursvariant of ander maatwerk.

Er zijn 5 maatwerkoffertes ontvangen: 1.

Afvalstoffenheffing extra container

Bij het in gebruik hebben van meer dan 2 containers voor GFT-afval of 1 extra container voor restafval wordt per extra container per jaar of gedeelte daarvan aan de gebruiker € 10,- in rekening gebracht. Deze belastingsoort wordt door alle RD4 gemeentes geheven. Waarom deze faciliteit van extra container? De prijs voor een extra container is gericht op het ontmoedigen van grote aantallen containers per huishouden en indirect het stimuleren van minder afval en betere afvalscheiding. M.b.t. de extra container zijn er de volgende mogelijkheden: 1) continueren extra container = maatwerkvariant (met extra kosten) 2) afschaffen extra container zowel voor huur als ledigingen 3) extra container via Rd4 aanbieden en verrekenen Ad 1) Het maatwerk heeft betrekking op het aan de burger in rekening brengen van zowel een bedrag voor de extra containers alsmede het in rekening kunnen brengen van de hieraan gekoppelde ledigingen. Als de kosten voor de huur van extra container niet meer in rekening worden gebracht, heeft BsGW de mutatiebestanden van deze extra containers nog steeds nodig voor de ledigingen. Taken Om bovengenoemde maatwerkvariant uit te kunnen voeren, zal BsGW de volgende werkzaamheden voor de opdrachtgever verrichten: • •

Eenmalige alternatieve inrichting extra containers. Inlezen bestanden afvalinzamelaars, controles, uitval verwerking tot en met het vervaardigen van de aanslag.

De kosten bij het in stand houden van deze maatwerkvariant bedragen: Kosten maatwerk conform offerte BsGW Extra container Ad 2)

Eenmalige kosten € 6.368

Jaarlijkse kosten € 5.971

Totale periode (2024-2026) € 24.281

In Brunssum hebben we in 2022 (Urap 1e kwartaal 2023) een netto opbrengst van € 6.570,-. Op basis van deze kostenbaten analyse is de conclusie dat het maatwerk bijna evenveel kost als opbrengt en is afschaffen een optie vanuit financieel oogpunt bezien. Er is nog de mogelijkheid om de huur niet meer in rekening te brengen, maar wel de ledigingen: een aparte regel voor huurbedrag extra container is dan niet meer aan de orde waardoor het maatwerk (inrichtingskosten) wel iets lager zal worden, maar niet volledig komt te vervallen. Echter het in rekening brengen van de ledigingen van deze extra container, wordt gezien als maatwerk. Afschaffen kan alleen dan financieel voordeel opleveren, als daadwerkelijk alle extra containers worden weg gehaald in de gemeente Brunssum en er dus geen huur en ledigingen in rekening meer hoeven te worden gebracht. Conclusie: dit is geen realistische alternatief, maatwerk blijft (gedeeltelijk) noodzakelijk en daarmee ook de additionele kosten. Ad 3) Het idee om de huur van de extra container via Rd4 aan te bieden en te verrekenen, kan alleen als de mandatering van BsGW voor dit gedeelte overgaat naar de Rd4.

De extra container staat vermeld in de verordening Afvalstoffenheffing en hoort hier ook als belastbaar feit thuis: als je iets via de belastingheffing kunt regelen, mag je niet op andere wijze dan via belastingheffing de kosten in rekening brengen. Je omzeilt daarmee het verplichte instrument van de belastingheffing. Maar BsGW moet alsnog de extra container registreren om de ledigingen hieraan te koppelen. Dus met alleen het verleggen van de facturering huur extra container naar Rd4, is slechts sprake van een beperkte vermindering van de kosten maatwerk. Conclusie: deze optie is onderzocht, maar maatwerk blijft (gedeeltelijk) noodzakelijk en daarmee ook de additionele kosten. Advies Continueren van extra container als zijnde maatwerk en de daarbij behorende additionele kosten opnemen in de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 als kosten toerekenen aan de afvalstoffenheffing. Dit betekent een tariefstijging van € 0,90 per aansluiting in 2024. Hiermee maakt Brunssum dezelfde keuze als de overige RD4 gemeenten binnen Parkstad. 2.

Maatwerkvariant rioolheffing aansluiting buurgemeente

Enkele woz-objecten in Brunssum zijn aangesloten op de riolering van een buurgemeente. Omdat wij hierop geen invloed kunnen uitoefenen zal de maatwerkvariant niet te voorkomen zijn, tenzij we besluiten de kosten (conform belastingverordening) civielrechtelijk aan de betreffende eigenaren door te berekenen. De kosten bij het in stand houden van deze maatwerkvariant bedragen: Maatwerkvariant rioolheffing overig conform offerte BsGW Rioolheffing eigenaar andere gemeente

Eenmalige kosten € 4.964

Jaarlijkse kosten € 2.171

Totale periode (2024-2026) € 11.477

Optie 1: Harmoniseren Harmoniseren zal in dit geval niet mogelijk zijn omdat enerzijds woz-objecten van Onderbanken op de riolering van Brunssum zijn aangesloten en anderzijds woz-objecten van Brunssum op de riolering van Heerlen zijn aangesloten. Dit zal altijd een maatwerkvariant blijven met onevenredig hoge kosten. Voor de eigenaar van een woz-object blijft alles bij het oude. Volgens de Urap 1e kwartaal 2023 bedraagt de opbrengst 2022 hiervoor € 701,25

Optie 2: Niet harmoniseren: Kiezen voor een directe facturering van de rioolheffing door Brunssum aan de betreffende adressen i.p.v. BsgW. De kosten voor de maatwerkvariant € 11.477,- voor de totale periode worden verdisconteerd in het afvalstoffentarief (100% kostendekkendheid), Het tarief neemt hierdoor toe met circa € 0,52 per aansluiting in 2024. Advies: Zelf factureren aan de betreffende bewoners (minder dan 10 woz-objecten) door de gemeente Brunssum conform geldende verordening. BsgW verstrekt ons de adressen van de woz-objecten. 3.

Maatwerkvariant rioolheffing

Voor Brunssum wordt de rioolheffing berekend als vast bedrag gestaffeld aan de hoogte woz waarde: a.

voor een perceel met een WOZ-waarde van € 0 tot € 30.000, 00 een bedrag van € 23,64;

b.

voor een perceel met een WOZ-waarde van € 30.000, - tot € 1.000.000,00 een bedrag van € 243,60;

c.

voor een perceel met een WOZ-waarde van € 1.000.000,00 of hoger een bedrag van € 243,60 vermeerderd met € 243,60 voor elke € 500.000,00 aan WOZ-waarde of gedeelte daarvan waarmee de WOZ-waarde de € 1.000.000,00 overstijgt

De kosten bij het in stand houden van deze maatwerkvariant bedragen: Maatwerkvariant rioolheffing conform offerte BsGW Gestaffelde woz-waarde

Eenmalige kosten € 7.772

Jaarlijkse kosten € 4.012

Totale periode (2024-2026) € 19.808

Optie 1: Harmoniseren Het harmoniseren met mogelijke voorkeursvarianten betreft: • • • •

aantal personen in huishouden vast bedrag grote, uniforme staffels voor waterverbruik gericht op vast bedrag voor woningen) op basis van WOZ-waarde Optie 2: Niet harmoniseren De kosten voor de maatwerkvariant van € 19.808,- voor de hele periode worden verdisconteerd in het tarief rioolheffing (100% kostendekkendheid). Dit betekent een tariefstijging van € 0,76 per aansluiting in 2024. Advies: Het harmoniseren met alle voorkeursvarianten brengt voor Brunssum een forse herverdeling van de belastingdruk met zich mee. Daarom is ook hier het advies te kiezen voor de maatwerkvariant en wellicht over 3 jaar (zijnde de contractperiode maatwerk) hierover te herbezinnen. 4.

Maatwerkvariant kwijtschelding diftar

Indien het perceel waarop de aanslag afvalstoffenheffing betrekking heeft wordt gebruikt door één of meer personen, wordt kwijtschelding verleend tot een bedrag van maximaal: Aantallen 2022

Totale kwijtschelding 2022:

Één persoon

€ 55,-

501

€ 27.555,-

Twee personen

€ 75,-

166

€ 12.450,-

Drie personen

€ 90,-

85

€ 7.650,-

Vier of meer personen

€ 100,-

67

€ 6.700,-

819

€ 54.355

Totaal generaal 2022

De kosten bij het in stand houden van deze maatwerkvariant bedragen: Maatwerkvariant kwijtschelding diftar conform offerte BsGW Kwijtschelding op basis van personen per huishouden

Eenmalige kosten € 7.772

Jaarlijkse kosten € 3.372

Totale periode (2024-2026) € 17.888

Optie 1: Harmoniseren •

Voor deze beleidsregel heeft de BsGW twee voorkeursvarianten: a. X-percentage (met/zonder max. bedrag) b. Vast bedrag ad. (bijvoorbeeld) € 65,- per aanvraag kwijtschelding

Optie 2: Niet harmoniseren De kosten voor de maatwerkvariant van € 17.888 voor de hele periode worden verdisconteerd in het afvalstoffentarief (100% kostendekkendheid). Dit betekent een tariefstijging van € 0,81 per aansluiting in 2024. Advies: Harmoniseren veroorzaakt ook hier een herverdeling van belastingdruk omdat beide varianten een wijziging inhouden van het te ontvangen kwijtscheldingsbedrag omdat er dan geen koppeling bestaat met het aantal personen per huishouden. Het advies is om ook hier te kiezen voor de maatwerkvariant. 5.

maatwerkvariant externe vorderingen dwanginvorderingen

Deze externe vorderingen zijn door BsGW per definitie aangemerkt als maatwerk, aangezien hiervoor software moet worden gebouwd en de werkzaamheden niet volledig geautomatiseerd kunnen worden uitgevoerd. De kosten van deze maatwerkvariant bedragen: Maatwerk externe vordering conform offerte BsGW

Eenmalige kosten

Jaarlijkse kosten

Leges, lijkbezorgingsrechten en marktgelden

€ 720

€ 1.080

Totale periode (2024-2026) € 3.960

Harmoniseren is mogelijk door zelf uit te voeren of betalen op factuurbasis (€ 80,- per uur) via BsgW dan wel een extern incassobureau dat momenteel ook voor gemeente debiteuren invordert. Ter illustratie: tussen de 10 en 20 dwangbevelen (à gem. 8 uur) per jaar zijn er gerealiseerd. Bezwaar & beroep: leges: 2019 4; 2020 9; 2021 6 en 2022 5 (à gem. 3 uur). Advies: Gelet op de beperkte kosten voor deze maatwerkvariant in relatie tot het declaratietarief BsgW van € 80,-/uur (en het ontbreken van een concrete offerte van een bestaande incasso relatie van de gemeente) adviseren wij hier te kiezen voor de maatwerkvariant. Samenvattend:

De kosten van de BsGW worden geraamd in de begroting en de meerjarenbegroting van de gemeente Brunssum op product 064100 en kostensoort 441200. Hieronder een overzicht voor 2024 – 2026:

De BsGW over de besluitvorming informeren met bijgevoegde antwoordbrief (documentnr. 202315865)

Raadsbesluit Gemeentebladnr.

: 2023/59

Afdeling

: Financiën en control

Registratiekenmerk

: 202289349

De raad van de gemeente Brunssum gemeentebladnummer 2023/59; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 20 juni 2023, afdeling Financiën en control; Besluit: •

De raad stemt in met vaststellen van het beleid met betrekking tot het harmoniseren van belastingen, concreet te kiezen voor:

•

o

Maatwerkvariant afvalstoffenheffing extra container;

o

Rioolheffing woz-objecten buurgemeente buiten BsgW om te berekenen

o

Maatwerkvariant rioolheffing;

o

Maatwerkvariant kwijtschelding diftar;

o

Maatwerkvariant externe vorderingen.

De keuze voor voorkeursvariant c.q. maatwerkvariant per soort heffing n.a.v. het raadsbesluit aan BsGW kenbaar te maken.

•

De uitwerking van deze keuzes mee te nemen in de begroting 2024 m.b.t. de meerkosten voor het maatwerk (financieel) en in de belastingverordeningen (juridisch) voor het jaar 2024.

•

De BsGW over de besluitvorming informeren met bijgevoegde antwoordbrief (documentnr. 202315865)

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 11 juli 2023

De Raad vernoemd,

Voorzitter

Griffie