Raadsvoorstel 56 (bijlage) Jaarstukken 2022.pdf

5.7 De incidentele middelen uit de 4e tranche corona compensatie van het Rijk worden ingezet in 2022 wegens beperkingen in de uitvoering door de corona maatregelen in 2021.

De hulp aan ondernemers met financiële problemen is opgestart met hulp van ketenpartners CMWW, KBL en professionele schuldhulpverleners voor ondernemers. De pilot met de expertgroep is afgerond en de dienstverlening wordt structureel ingezet.

5.8 In 2022 besteden we het budget van de Eind 2022 waren er 128 cliënten aangemeld voor het Coronasteunmaatregelen onder meer aan buddy-project, waarvan er 86 bezocht waren door twee ‘buddy’ projecten waarbij we indivi- CMWW/Levanto. duele ondersteuning aanbieden aan burgers. Enerzijds aan mensen die door omstandigheden nog niet participeren, anderzijds aan mensen die moeilijk betaald werk vinden.

33

Doel: Wat wilden we bereiken 6 Uitvoering Minima Effect Rapportage (MER) in 2022 conform 2-jaarlijkse cyclus. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 6.1 Oplevering en vaststelling MER in 2022

Terugblik De rapportage is in juli 2022 opgeleverd en vastgesteld.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Inkomensregelingen (XT-63) exploitatie (x € Begroting Realisatie Realisatie 1000) 2022 2022 Begroting 630000 - Salarislasten inkomensregelingen 77 77 0 630001 - BUIG (ISD- BOL) 407 340 -67 630002 - Kwijtschelding Belastingen 243 231 -12 630003 - Armoedebeleid 17.847 17.618 -229 TOTAAL LASTEN 18.574 18.266 -308 630000 - Salarislasten inkomensregelingen 630001 - BUIG (ISD- BOL) -10.760 -10.540 220 630002 - Kwijtschelding Belastingen 630003 - Armoedebeleid -171 -345 -174 TOTAAL BATEN -10.931 -10.884 47 Resultaat 7.643 7.382 -262 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 630001 - BUIG (ISD- BOL) Op de BUIG is in 2022 er een negatief resultaat van € 153.000 gerealiseerd. De belangrijkste afwijkingen betreffen: - € 87.000 nadeel, minder baten wegens lagere ontvangen BUIG gelden door correctie uitstroom 2020 vanuit het historisch verdeelmodel BUIG. - € 51.000 voordeel, minder uitgaven IOAW-uitkeringen. - € 16.000 voordeel, minder uitgaven BBZ-uitkeringen. - € 66.000 nadeel, minder restitutie BBZ-uitkeringen. - € 67.000 nadeel, terug te betalen Rijk wegens ontvangsten vorderingen betreffende onterechte Tozo uitkeringen en aflossingen Bedrijfskredieten. 630003 - Armoedebeleid Het product 630003 Armoedebeleid heeft lagere lasten (€ 229.000) en hogere baten (€ 174.000).

Per saldo betekent dat een voordeel van € 403.000,- bij dit product. De belangrijkste afwijkingen bij het totaal lagere lasten (€ 229.000,-) zijn: - De uitgaven ABW: ISD BOL heeft in 2022 de ten doel ge stelde reductie van 2% van het cliëntenbestand weer overtroffen met -/-5,9%, waardoor er een voordeel van € 472.000 betreffende minder betaalde uitkeringen is. - De kosten bedrijfsvoering zijn € 149.000 voordeliger door lagere personeelskosten en minder inhuur. - De uitgaven voor de bijdragen Kinderopvang zijn in totaal € 27.000 lager door een te hoge bijraming in 2022.

34

- Ter dekking van mogelijke oninbaarheid van uitstaande vorderingen van ISD-BOL (stand “verhaalsdebiteuren" 2022 € 1.310.000) bestaat een voorziening "Dubieuze Debiteuren" ad. € 707.000,-. In 2022 veroorzaakt dotatie aan deze voorziening wegens “verwachte oninbaarheid” een nadeel van € 61.000,-. - Aanvragen voor Bijzondere Bijstand waren € 55.000,nadeliger doordat er meer uitvraag blijkt te zijn. - Vroegsignalering SHV: Het aantal ondernemers dat zich meldde met schulden is beperkt gebleven waardoor er minder trajecten zijn ingekocht en hierdoor komen zijn de uitgaven € 22.000,-. - Energietoeslag: De aanvragen voor de energietoeslag lopen nog door in 2023 en blijken met € 421.000,- ruim overschreden te zijn door het hoge aantal minima-huis houdens. Daarnaast moeten ook de uitvoeringskosten uit dit budget betaald worden die daardoor ook hoger uitval len. Brunssum koos er tevens voor met minimale controle zo snel mogelijk de armoede te verzachten. Indien moge lijk claimen wij dit tekort bij het Rijk wegens onjuiste bere kening van het aantal minima huishoudens in Brunssum.

- € 67.000 voordeel, terug te ontvangen vanuit Maastricht wegens ontvangen vorderingen voor onterechte Tozo uitkeringen (308 vorderingen; totaal € 563.000; open staand 2022 € 74.000 zijnde 13%) en aflossingen Bedrijfs kredieten (63 vorderingen; totaal € 599.000; openstaand 2022 € 442.000 zijnde 74%), waarbij opgemerkt moet worden dat aflossing bedrijfskredieten pas vanaf 2022 verricht hoeven te worden. - Overige lagere kosten van € 29.000,- wegens minder uitgaven Minima-effect-rapportages en onderzoekskosten rechtmatigheid. De belangrijkste afwijkingen bij het totaal hogere baten (€ 174.000,-): Dit komt niet vanwege hogere restitutie uitkeringen ISD-BOL, maar omdat deze post te laag was begroot. Taakveld: Begeleide participatie (XT -64) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 WOZL: Reductie van het aantal mensen in een beschutte werkomgeving en toename van (groep)detacheringen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 We kijken bij werkgevers naar functies en Dit is onderdeel van bestaand beleid. werkprocessen en splitsen te uit te voeren taken uit. Waardoor de taken geschikt worden voor de betreffende medewerkers. Hiervoor wordt jobcarving ingezet en ook passen we de contractuele afspraken over

35

‘Social Return on Investment’ toe: bij opdrachtnemers van gemeentelijke opdrachten zetten we mensen uit de doelgroep in vanuit de inkoopafspraken. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Iedereen die 'werk-fit' (80-100) verklaard is stroomt binnen 3 maanden uit naar betaald werk. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 De uitstroomdoelstelling van werk-fitte (80-100) kandidaten behalen met Betere Buren, ISD BOL en WSP. Indicator: uitstroom binnen 3 maanden Streefwaarde: 60

Terugblik De doelstelling om 60% van de nieuw ingestroomde kandidaten binnen drie maanden te laten uitstromen is niet behaald. Nieuwe kandidaten hadden een langdurigere begeleiding nodig om uit te stromen naar een baan. Desondanks is de uitstroomdoelstelling (afname met 2%) met 5,9% ruimschoots behaald.

36

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Begeleide participatie (XT-64) exploitatie (x € Begroting Realisatie Realisatie 1.000) 2022 2022 Begroting 640000 - Sal.lasten Soc.werkvoorziening 58 58 0 640001 - Sociale Werkvoorziening WOZL 9.379 9.427 48 640002 - Sociale Werkvoorziening WSP 817 330 -487 650001 - Begeleide participatie 2.289 2.097 -191 650004 - Uitvoering Banenafspraak 213 219 6 TOTAAL LASTEN 12.755 12.131 -624 640000 - Sal.lasten Soc.werkvoorziening 640001 - Sociale Werkvoorziening WOZL -163 -163 0 640002 - Sociale Werkvoorziening WSP 650001 - Begeleide participatie 650004 - Uitvoering Banenafspraak TOTAAL BATEN -163 -163 0 Resultaat 12.593 11.968 -624 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 640001 - Sociale Werkvoorziening WOZL De totale uitgaven komen € 48.000 hoger uit dan begroot wegens: meer SW-medewerkers in dienst dan vooraf geprognosticeerd, de door Brunssum ontvangen Rijksbijdrage wordt doorbetaald naar WOZL en komt daarom in 2022 € 154.000 hoger uit dan begroot. 640002 - Sociale Werkvoorziening WSP Ook geldt dat door deze hogere Rijksbijdrage per AJ, naast een beter Operationeel Resultaat, de tekortbijdrage van de exploitatie van GR WSP voor de gemeente Brunssum € 487.000 lager uit komt.

650001 - Begeleide participatie De totale uitgaven komen € 191.000 lager uit dan begroot wegens: - De latere start van de leer-/werklijn logistiek en daarmee ook de lagere personeelskosten; - minder startende kandidaten bij Balanz@Work dan voorzien; - het niet doorgaan van project NL Actief/Gezonde leefstijl.

37

Taakveld: Arbeidsparticipatie (XT-65) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De re-integratietaken worden door Betere Buren uitgevoerd. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Betere Buren is werkgever voor de mensen Dit is onderdeel van bestaand beleid. uit de Participatiewet, ter vervanging van de uitstroom van medewerkers uit de Sociale Werkvoorziening. En Betere Buren is de werkgever voor de medewerkers die bij de gemeente een contract voor onbepaalde tijd hebben in het kader van de Banenafspraak. 1.2 Wij investeren in verband met coronacrisis In het initiatief logistieke leerwerklijn zijn 38 trajecten in 2022 € 450.000 om uitstroom uit Partici- opgestart en de eerste praktijkverklaringen zijn uitgepatiewet naar de arbeidsmarkt te bevorde- reikt. Daarnaast is een leerwerklijn horeca opgestart met ren. (3e impuls). 8 deelnemers. 18 deelnemers logistiek stroomden uit naar een betaalde baan en bij horeca 4 deelnemers. 1.3 Betere Buren voert voor alle inburgerings- Dit is in 2022 gerealiseerd. plichtige inwoners van Brunssum een brede intake uit. Vervolgens bieden wij via Betere Buren aan alle uitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen een taaltraject en een participatietraject aan. Voor nietuitkeringsgerechtigde inburgeringsplichtigen volgen wij via Betere Buren de voortgang van het taaltraject.

1.4 We ontwikkelen bij Betere Buren de leer- Dit is in 2022 gerealiseerd. werklijn logistiek met ontwikkel- en werkervaringsplekken binnen deze sector. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Inwoners Brunssum uit de Participatiewet begeleiden naar werk. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Het aantal inwoners met een Participatie- De daling van het bestand liep boven verwachting, eind wet-uitkering via ISD BOL neemt jaarlijks december is de uitstroom 5,9%. met 2% af. Indicator: Duurzame uitstroom cliënten met PW uitkering Streefwaarde: –2% 2.2 Afhankelijk van de keuze die wordt geDe evaluatie en doorontwikkeling van wijkgericht werken maakt voor de ontwikkeling van het wijk- is nog niet afgerond. gericht werken zullen we ook de dienstverbanden uitbreiden voor deelnemers die

38

langdurig zijn aangewezen op ondersteuning naar werk. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Het uitvoeren van een brede intake en het aanbieden van een taaltraject en een participatietraject aan inburgeringsplichtigen.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Arbeidsparticipatie (XT-65) exploitatie (x € Begroting Realisatie Realisatie 1.000) 2022 2022 Begroting 650000 - Salarislasten Arbeidsparticipatie 48 48 0 650002 - Inburgering 316 286 -30 650003 - Betere Buren Brunssum BV 540 504 -36 TOTAAL LASTEN 904 839 -65 650000 - Salarislasten Arbeidsparticipatie 650002 - Inburgering -195 -175 21 650003 - Betere Buren Brunssum BV TOTAAL BATEN -195 -175 21 Resultaat 709 664 -45 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 650002 – Inburgering De uitgaven Inburgering 2022 betreft voornamelijk de overboeking van de baten die in het kader van de SPUK voor inburgeringsvoorzieningen zijn ontvangen. Er zijn in 2022 nog geen facturen voor deze voorzieningen ontvangen. Dit komt in de eerste plaats doordat Vista College problemen heeft met de facturatie en deze pas in de loop van 2023 in zal dienen. In de tweede plaats zijn er achterstanden ontstaan in de afhandeling van de intakes, waardoor veel voorzieningen pas in 2023 starten. Dit hoeft geen probleem te zijn, aangezien de financiering van deze voorzieningen zo is opgebouwd dat de middelen grotendeels meegenomen kunnen worden naar volgende jaren. 650003 - Betere Buren Brunssum BV Betere Buren heeft over 2022 minder uitgaven gedaan dan begroot. Per saldo is er een bedrag van € 36.000 terugbetaald aan de gemeente.

Taakveld: Maatwerkvoorzieningen (Wmo) (XT-66) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De Brunssumse burger woont zo lang mogelijk in de eigen omgeving. De Brunssumse burgers zo goed mogelijk maatschappelijk te laten participeren (samen redzaam zijn). De zelfredzaamheid van de Brunssumse burger te stimuleren en waar nodig op maat te ondersteunen.

39

Daling van maatwerkvoorzieningen Wmo. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Het contact met de maatwerker als onder- Uit het richtinggevende cliëntervaringsonderzoek (CEO) deel van toegang tot ondersteuning, wordt 2021 komt naar voren dat het contact met de maatwerdoor de cliënt als prettig ervaren. ker van de gemeente Brunssum gemiddeld wordt beoorIndicator: Cliënt ervaringsonderzoek deeld met een 7,7. Ondanks de achterstanden die er in Streefwaarde: 80 2022 waren bij de Wmo-toegang wordt het algehele contact met de Wmo-toegang van de gemeente Brunssum als goed ervaren. 1.2 De klant van de hulpmiddelenleverancier waardeert de dienstverlening als goed. Indicator: Klanttevredenheid Streefwaarde: Goed

Uit het CEO komt naar voren dat hulpmiddelenleverancier Medipoint door cliënten met een rapportcijfer van 7.8 wordt beoordeeld. Otolift (trapliften) wordt met een 8,5 beoordeeld. Hierbij moet bij vermeld worden dat het aantal respondenten (n) laag was.

1.3 De klant van het doelgroepenvervoer ervaart de dienstverlening als goed. Indicator: Klanttevredenheidsonderzoek Omnibuzz Streefwaarde: 8

De dienstverlening door Omnibuzz wordt als voldoende tot goed ervaren gezien het aantal (geregistreerde) klachten (Rapportage Omnibuzz, gemeenten januari 2023, over het jaar 2022). In de gemeente Brunssum zijn 82 klachten geregistreerd, waarvan 44 gegrond verklaard (53,6%). Dit is te verklaren door de chauffeurstekorten die er waren bij Omnibuzz in 2022 en de daardoor tijdelijk aangepaste dienstverlening. Bijna één derde van de gegronde klachten in heel Limburg hebben betrekking op ‘te laat opgehaald’.

1.4 Minimaal 75% van de cliënten met een 62% Van de cliënten heeft in 2021 door de ondersteumaatwerkvoorziening ervaren dat de kwali- ning /hulp een betere kwaliteit van leven ervaren, blijkt teit van hun leven is verbeterd. uit het CEO van september 2022. 77% Van de cliënten Indicator: Cliëntervaringsonderzoek geeft aan zich beter te kunnen redden en 77% zegt dat ze Streefwaarde: 75 beter de dingen kan doen die ze wil. De causaliteit tussen ondersteuning en kwaliteit van leven is klein, mogelijk zijn er andere factoren van invloed geweest op de totale beoordeling van kwaliteit van leven (zoals inflatie, corona-effecten). 1.5 Een verschuiving realiseren van maatwerk- De afgelopen jaren is er een divers aanbod ontwikkeld in voorzieningen naar collectieve en voorlig- het voorliggend veld. Het CMWW is hierbij een belanggende voorzieningen. rijke partner. In 2022 is in de samenwerking tussen CMWW en Samenkracht nieuw aanbod in ontwikkeling: ‘Samen Start’. Een voorliggende voorziening voor geïndiceerde begeleiding, met als doel om vóór de indicatie Wmo begeleiding te bekijken, in groepsverband, wat er nodig is bij de cliënt op het gebied van ondersteuning. Uit de rapportages van het CMWW (2021 en 1e helft 2022) blijkt dat er door het team Wmo, Jeugd en door SamenKracht zeer regelmatig casussen worden doorverwezen naar het CMWW.

40

Ten slotte zien we ook dat het aantal mensen die op welke wijze dan ook door het CMWW ondersteund worden, toeneemt. Dit geeft aan dat de algemene voorzieningen van het CMWW goed gebruikt worden. Doel: Wat wilden we bereiken 2 In 2022 worden er 2 a 3 Skaeve Huse als beschermde woonvorm ontwikkeld in de gemeente Brunssum. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 2.1 In 2022 is het integrale voorbereidende werk ten aanzien van het realiseren van Skaeve Huse gedaan en grotendeels afgerond.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Maatwerkvoorzieningen (WMO) (XT-66) exploitatie (x € 1.000) 660000 - Salarislasten Maatwerk WMO 660001 - Wonen en hulpmiddelen 660002 - Gehandicapten parkeerkaart 660003 - Doelgroepenvervoer 660004 - Eigen bijdrage Doelgroepenvervoer TOTAAL LASTEN 660000 - Salarislasten Maatwerk WMO 660001 - Wonen en hulpmiddelen 660002 - Gehandicapten parkeerkaart 660003 - Doelgroepenvervoer 660004 - Eigen bijdrage Doelgroepenvervoer TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2022 465 809 14 795 2.084

Realisatie Realisatie 2022 Begroting 465 0 779 -30 8 -6 781 -14 0 2.033 -51

-13

-12

1

-108 -121 1.962

-100 -112 1.921

9 9 -42

41

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 660001 - Wonen en hulpmiddelen

Toelichting belangrijkste afwijkingen De totaal uitgaven aan wonen en hulpmiddelen komen € 30.000 lager uit dan begroot. Op kostensoorten wordt het specifieke budget overschreden woningaanpassingen en onderhoud rolstoelen dan wel onderschreden op verhuis en inrichtingskosten/individueel vervoer en afschrijvingskosten hulpmiddelen. 660003 - Doelgroepenvervoer De uitgaven doelgroepenvervoer liggen in lijn met de bijgestelde begroting van GR Omnibuzz. De afrekening 2022 is nog niet ontvangen. Ook in 2022 is 11% minder gebruik gemaakt dan begroot en veroorzaakt € 14.000 lagere uitgaven. 660004 - Eigen bijdrage Doelgroepenver- Door het verminderde doelgroepenvervoer zijn de inkomsten voer uit de eigen bijdrage € 8.000 lager uitgekomen dan begroot.

Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18+ (XT -671) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De Brunssumse burger woont zo lang mogelijk in de eigen omgeving. De Brunssumse burgers zo goed mogelijk maatschappelijk te laten participeren (samen redzaam zijn). De zelfredzaamheid van de Brunssumse burger te stimuleren en waar nodig op maat te ondersteunen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 De dienstverlening door de maatwerker als Uit het richtinggevende cliëntervaringsonderzoek (CEO) onderdeel van toegang tot ondersteuning, 2021 komt naar voren dat het contact met de maatwerwordt door de cliënt als goed ervaren. ker van de gemeente Brunssum gemiddeld wordt beoorIndicator: Doorlopend cliënt-ervaringson- deeld met een 7,7. Ondanks de achterstanden die er in derzoek 2022 waren bij de Wmo-toegang wordt het algehele conStreefwaarde: Goed tact met de Wmo-toegang van de gemeente Brunssum als goed ervaren. 1.2 80% Van de cliënten is tevreden over de kwaliteit van de geleverde Wmo-ondersteuning. Indicator: Doorlopend cliënt-ervaringsonderzoek Streefwaarde: 80

Uit het CEO komt naar voren dat 92% van de cliënten in 2021, tevreden is over de kwaliteit van de Wmo ondersteuning. Daarnaast geven veruit de meeste cliënten (89%) aan dat de ondersteuning past bij de hulpvraag en 96% geeft aan dat ze vinden dat ze de hulp krijgen zoals afgesproken.

1.3 Het effect van de toename van de zorgvraag Wmo begeleiding op de werkwijze en personele capaciteit is helder en eventuele bijraming volgt via de 1ste bestuursrapportage 2022.

De ontwikkeling van cliënt-aantallen laat geen substantiele verhoging zien. Wel neemt de complexiteit van de zorg toe. Net als in meer sectoren hebben de zorgaanbieders te maken met personeelskrapte. Deze heeft niet geleid tot een bijraming van de kosten behoudens de contractuele indexering van de lumpsum.

42

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Conform wetgeving abonnementstarief hanteren. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 meerkosten à €118.000 verwerkt in begro- Dit is onderdeel van bestaand beleid. ting. Doel: Wat wilden we bereiken 3 De pilot rondom schuldhulpverlening voor ondernemers wordt afgesloten en de dienstverlening zal worden aangepast op de uitkomsten. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 3.1 Voor ondernemers is een sluitend pakket aan schuldhulp dienstverlening gerealiseerd via de GR Kredietbank Limburg.

Terugblik De dienstverlening is sluitend, eind 2022 is gekozen de specialistische hulp aan ondernemers voorlopig in te kopen bij externe partners. Reguliere schuldhulp wordt ingekocht bij de bestaande partners.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Maatwerkdienstverlening 18+ (XT-671) exploitatie (x € 1.000) 671000 - Sal.lasten Maatwerk 18plus 671001 - Hulp bij het huishouden 671002 - Begeleiding WMO 671003 - Eigen bijdrage WMO 671004 - Tegemoetkoming eigen risico 671005 - Schuldhulpverlening TOTAAL LASTEN 671000 - Sal.lasten Maatwerk 18plus 671001 - Hulp bij het huishouden 671002 - Begeleiding WMO 671003 - Eigen bijdrage WMO 671004 - Tegemoetkoming eigen risico 671005 - Schuldhulpverlening TOTAAL BATEN Resultaat TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 671001 – Hulp bij het huishouden

Begroting 2022 576 3.432 3.258

Realisatie Realisatie 2022 Begroting 576 0 3.598 166 3.086 -172

230 424 7.920

172 411 7.843

-58 -13 -77

-300

-270

30

-300 7.620

-270 7.573

30 -47

Toelichting belangrijkste afwijkingen In 2022 is door de toename van het aantal cliënten 3,8% meer Hulp bij het Huishouden geleverd. Daarnaast zijn op basis van de contractuele afspraken, de tarieven verhoogd met gemiddeld 2,7%.; waardoor een nadeel ontstaat van € 197.000 t.o.v. begroot. Het tekort is deels opgevangen door een overschot ad. € 31.000 op de HbH- Persoonsgebonden Budgetten (PGB) wegens -4% toewijzingen t.o.v. 2021 en een

43

verzilveringspercentage van 95,95% in 2022. De totale overschrijding bedraagt aldus € 166.000.

671002 - Begeleiding Wmo

671004 - Tegemoetkoming eigen risico

671005 – Schuldhulpverlening

671003 - Eigen bijdrage Wmo

Wmo Begeleiding wordt uitgevoerd door het samenwerkingsverband Samenkracht op basis van Lumpsum. In 2022 ontstond er een overschot ad. € 79.000 wegens het (vooralsnog) niet kunnen benutten van middelen uit het Corona steunpakket 4 en een lagere indexering dan voorzien. Ook is een overschot ontstaan ad. € 93.000 op Begeleiding Persoonsgebonden Budgetten (PGB) wegens -6% toewijzingen t.o.v. 2021 en een verzilveringspercentage van 86,8% in 2022 (tegen 87,1% over 2021). De totale onderschrijding bedraagt aldus € 172.000. We zien dat dit budget meer dan toereikend is. Dit wordt mede veroorzaakt door een -al jaren afnemende- bijstandspopulatie. Door de extra inzet op de deelname aan de gemeentepolis voor minima in 2021, zagen we in 2022 een kleinere doelgroep voor de tegemoetkoming eigen risico. Als gevolg hiervan zijn de uitgaven € 58.000 lager. Bijdrage Kredietbank Limburg viel € 20.000 hoger uit dan begroot wegens tegenvallende exploitatie door minder afroep producten. Vroegsignalering Schuldhulpverlening kwam € 33.000 lager uit dan begroot doordat het aantal ondernemers waarvoor schuldhulpverlening moest worden ingezet is in Brunssum tot 5 beperkt gebleven. De totale overschrijding bedroeg aldus € 13.000.

De extra ontvangsten vanwege het inlopen van achterstanden door het CAK over 2021 waren in 2022 niet meer aan de orde, waardoor de geïnde eigen bijdrage € 30.000 lager uit kwam dan begroot.

44

Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18 - (XT-672) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Het gezin en haar omgeving, waar de jeugdige zorgvrager deel van uit maakt, is in staat toekomstige problemen te voorkomen of op te lossen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Bij inventarisatie van de hulpvraag middels Dit is onderdeel van bestaand beleid. 1G1P én gedurende inzet ondersteuning altijd de mogelijkheden van het eigen systeem meenemen. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Een opvoedkundig klimaat in gezinnen: de-medicaliseren, ontzorgen en normaliseren. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Via samenwerking investeren we in het op- Deze samenwerking is gerealiseerd door het inzetten van voedkundig klimaat in gezinnen, wijken, doelgroep arrangementen en het gebruiken van knoopscholen, de kinderopvang en peuterspeel- punt-overleggen. zalen. Echter blijft er doorontwikkeling nodig om deze samenwerking beter op elkaar af te stemmen. 2.2 Informatiebijeenkomsten om kennis op specifieke thema’s te vergroten en korte lijnen met het voorliggend veld.

In 2021 zijn veel nieuwe medewerkers gestart bij team Jeugd. In 2022 heeft het nieuwe team kennis gemaakt met de meest voorkomende zorgaanbieders en hun aanbod. Daarnaast is de samenwerking met het CMWW ‘nieuw leven ingeblazen.

Doel: Wat wilden we bereiken 3 Vroegtijdig signaleren en op het juiste moment op- en afschalen van zorg. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 3.1 Doorverwijzers informeren en instrueren Onze toegangsmedewerkers hebben direct contact met over mogelijkheden voorliggend veld, soci- het voorliggend veld. Er is wekelijks contact met het ale kaart en de toegang tot gemeentelijke CMWW om samen de binnengekomen hulpvragen te trivoorzieningen. ageren. Doel: Wat wilden we bereiken 4 Het bieden van integrale hulp aan gezinnen volgens het uitgangspunt ‘één gezin, één plan, één regisseur’.

45

Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 4.1 Jeugdhulp wordt ingezet in afstemming Dit is onderdeel van bestaand beleid. tussen betrokken partijen waarbij 1G1P een middel is om o.a. het totale systeem van een jeugdige met al haar mogelijkheden in kaart te brengen, om gezamenlijk doelen te formuleren en resultaten te bewaken. Doel: Wat wilden we bereiken 5 Meer doen (kwaliteitsverbetering) voor minder geld (op termijn). Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 5.1 Harmonisatie van de administratieve afhandeling van ambulante jeugdhulp middels het "berichtenverkeer".

Terugblik Dit is grotendeels gerealiseerd in 2022. Er is nog een sterfhuisconstructie vanuit een eerder contract, maar de betalingen op basis van deze constructie is zeer beperkt.

5.2 Verschuiving van individuele – naar groeps- Er worden nog veel individuele arrangementen afgegearrangement en meervoudige problema- ven. De hulpvraag wordt integraal benaderd. Om dit nog tiek integraal benaderen. Het college heeft intensiever te gaan doen is er een nog betere samenwervanuit de Uitvoeringsagenda € 20.000 ex- king nodig met verschillende domeinen. Dit is in de aanperimenteerbudget ter beschikking gesteld bestedingen geland en zal de komende jaren een belangvoor groepsacitviteiten. Als mindset hante- rijk uitgangspunt zijn. ren we de “omgekeerde toets”.

5.3 Verschuiving van zorgarrangementen naar Om de samenwerking met het voorliggend veld te verbemogelijkheden via voorliggend veld. teren, is er een onderzoek uitgevoerd naar het voorliggend veld. De aanbevelingen uit dit onderzoek worden in de komende jaren verwerkt. Ook via de aanbestedingen die lopen via Zuid-Limburg wordt gestuurd op een verschuiving naar het voorliggend veld. Doel: Wat wilden we bereiken 6 Bij ambulante jeugdhulp zoveel mogelijk met gecontracteerde aanbieders werken. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 6.1 Bij ambulante jeugdhulp (eigen inkoop) ge- Dit is in 2022 gerealiseerd. bruik maken van onze gecontracteerde partners (30 aanbieders). Alleen als maatwerk aan de orde is, ook andere aanbieders inzetten.

46

Doel: Wat wilden we bereiken 7 Doorontwikkelen inkoop Zuid-Limburg, o.a. verblijf, crisis en doelgroepenarrangementen (kwaliteitsverbetering methodiek / beleid inkoop). Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 7.1 Uitvoering geven aan uitgangspunten am- Dit is in 2022 gerealiseerd. bulante jeugdhulp (eigen inkoop). Daarnaast hebben, vooruitlopend op de nieuwe contracten in 2022, een viertal aanbestedingen gelopen voor de doorontwikkeling van de ambulante jeugdhulp via de centrumgemeente Maastricht. 7.2 Verwerving Jeugdhulp voor het onderdeel Per 01-07-2022 zijn de contracten van het segment GIK-J "verblijf" via Zuid-Limburg met ingang van (Gesloten en intensieve klinische Jeugdhulp) gestart via 2022. de centrumgemeente Maastricht. Daarnaast heeft in 2022 een aanbesteding voor het segment wonen gelopen en zijn hiervoor twee contractpartijen gegund. Doel: Wat wilden we bereiken 8 Beheersbare uitgaven jeugdhulp. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 8.1 Kritische triage vanuit de eigen toegang Door de grote personele wisselingen in 2021, zijn er achvan de gemeente en de overige doorver- terstanden ontstaan. Deze had een nasleep in 2022.

wijzers (huisartsen, Gecertificeerde Instel- Daarnaast is het huidige cliëntenaantal, ruim 600 jeugdilingen) naar jeugdhulp én een goede sagen, te hoog om aan elke aanvraag/verlenging een acmenwerking met jeugdhulpaanbieders tieve medewerker te koppelen. De afdeling streeft wel (korte, efficiëntere lijnen). Gemeente naar een kritische triage. Brunssum wil de regie op het proces van toegang tot Jeugdzorg en de daarmee gepaard gaan financiële middelen, dus op de I en U van het In- door en Uitstroomproces (IDU). Dit is een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van deze inkoopstrategie. 8.2 Zicht op effect van de vóór 1-1-2021 afge- Dit is in 2022 gerealiseerd. geven arrangementen, de nieuw afgegeven arrangementen én de data vanuit Maastricht (om goede doorrekening te kunnen maken) en via de 1ste bestuursrapportage 2022 de meerkosten Jeugd structureel bijramen. Doel: Wat wilden we bereiken 9 Wachtlijst, i.v.m. uitbreiding caseload, voorkomen door structurele uitbreiding van 1 fte. Resultaat: De uitbreiding van de formatie heeft incidenteel plaatsgevonden en loopt door tot begin 2023. Eind 2022 is gestart met het in kaart brengen van de gehele formatie en organisatie van afdeling Zorg in relatie tot het aantal meldingen. FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

47

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 672010 - Jeugdhulp

Toelichting belangrijkste afwijkingen De uitgaven Jeugdhulp komen per saldo € 1.290.000 hoger uit dan begroot; de belangrijkste afwijkingen betreffen: - PGB Jeugdhulp een nadeel van € 15.000 wegens 15% meer verstrekkingen t.o.v. 2021 met een verzilverings-percentage van 88,1% (87% in 2021); - De overschrijding op ambulante jeugdhulp veroorzaakt een nadeel van € 901.000: door wachttijden en verergering van de problematiek worden zwaardere arrangementen en dus duurdere zorg ingezet. Daarnaast zien we dat uitstroom uit de geïndiceerde jeugdhulp achter blijft. Het verschil tussen de overloop 2021-2022 en 2022-2023/24 veroorzaakt een voordeel van € 993.000. - De uitgaven specialistische jeugdhulp, ingekocht via SD Maastricht komen € 503.000 hoger uit dan begroot wegens € 253.000,- additionele afrekeningen over 2018-2021 en € 250.000,- doordat de problematiek heviger wordt en er sprake is van langere wachttijden door arbeids-problematiek ontstaan er meer situaties waar jeugdigen gebruik hebben gemaakt van crisishulp of (tijdelijk) uit huis zijn geplaatst. Opmerkelijk blijft dat de aantallen individuele cliënten daalt van 116 naar 106, maar de uitgaven met fors duurdere arrangementsprijzen tot +/+ 28% uitkomt. Met de uiteindelijke eindafrekening kunnen hier nog wijzigingen komen. - De uitgaven jeugdzorgplus komen € 56.000 lager uit dan begroot.

We zien een verschuiving van jeugdzorgplus naar specialistische jeugdhulp. Landelijk wordt erop gestuurd zo min mogelijk jeugdigen gesloten te plaatsen. - De uitgaven jeugdbescherming komen € 125.000 lager uit dan begroot wegens lagere uitgaven voor het Bureau Jeugdzorg en de William Schrikker Groep. - De uitgaven Beleidsontwikkeling en Innovatie jeugd en Ambulante jeugdzorg komen € 116.000,- hoger uit wegens extra uitgaven voor het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) - De uitgaven bedrijfsvoeringskosten Inkoop ZL (SD Maastricht) komen € 41.000 lager uit dan begroot. - Als gevolg van de personele wisselingen en de toename van het aantal meldingen, zijn de doorlooptijden in 2021 langer geweest dan gebruikelijk. Zoals destijds gemeld zijn dan ook facturen ten laste van het budget in 2022 binnengekomen die voor een deel betrekking hadden op 2021.

48

Ter dekking van de overschrijding van het budget Jeugd-hulp met € 1.290.000.-, is er een bedrag van € 1.075.000,- onttrokken uit de reserve Jeugd. Dit bedrag is toegevoegd op taakveld XT-010, Mutaties reserves. Het restant van deze reserve na onttrekking is nihil. Taakveld: Geëscaleerde zorg 18+ (XT -681) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Ook kwetsbare burgers wonen in een stabiele woonomgeving in de wijk, midden in de samenleving. We werken toe naar kleinschalige woonvormen met persoonsgerichte zorg met focus op herstel en participatie. Iedereen telt en doet mee. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Veilig Thuis voert het vastgestelde beleid voor geëscaleerde zorg, conform de GR, uit.

Terugblik

1.2 De aangescherpte meldcode, die vanaf 2019 geldt, monitoren.

Veilig thuis draagt zorg voor de monitoring.

1.3 Sturen op de beheersbaarheid van de wachtlijsten bij geëscaleerde zorg.

Alle aanmeldingen zijn binnen de afgesproken termijn opgepakt en afgehandeld

Dit is onderdeel van bestaand beleid

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Een goede overgang van Beschermd wonen van de centrumgemeente Heerlen naar de eigen gemeente Brunssum in 2022 met betrekking tot het benodigd aanbod, de governance structuur, financiën en het inkoopproces voor beschermd wonen die opnieuw moeten worden vormgegeven. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 In 2022 moet er een nieuwe inkoop afge- Dit resultaat is afgerond middels een samenwerkingsverrond zijn, een governance structuur staan band van 17 aanbieders die de voorziening Beschermd en een toegang gerealiseerd zijn voor (op- Wonen aanbieden voor de Parkstadgemeenten, vanaf vang en) BW waar alle Parkstadgemeenten begin 2023. zich bestuurlijk aan gecommitteerd hebben. 2.2 Uiterlijk in 2022 worden er 2 a 3 Skaeve De integrale voorbereidingen voor de vergunningaanHuse gerealiseerd. vraag Skaeve Huse zijn gedaan. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 3.1 Activiteiten en betere beschikbaarheid voor medewerkers. Daartoe is het budget met €11.000,- verruimd.

Terugblik ADV zette zich in 2022 verder in om discriminatie te bestrijden en om de bewustwording van discriminatie in de maatschappij te vergroten. Zij doen dit op scholen, bij bedrijven en bij andere organisaties. Er is door maatschappelijke ontwikkelingen een grote toename van meldingen van discriminatie. Om deze meldingen adequaat

49

te kunnen behandelen en daarnaast nog goede voorlichting te kunnen blijven geven, zal het aantal fte bij ADV Limburg moeten worden uitgebreid. Voor versterking van de ADV heeft het Rijk extra budget toegekend aan de gemeenten.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Geëscaleerde zorg 18+ (XT-681) exploitatie (x € Begroting Realisatie Realisatie 1.000) 2022 2022 Begroting 681000 - Maatschappelijke Zorg 143 57 -85 681001 - Veilig thuis 329 339 10 TOTAAL LASTEN 472 396 -76 681000 - Maatschappelijke Zorg 681001 - Veilig thuis 0 -49 -49 TOTAAL BATEN 0 -49 -49 Resultaat 472 347 -125 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 681000 - Maatschappelijke Zorg De door het Rijk beschikbaar gestelde middelen voor dak- en thuisloosheid en versterking gemeentelijke antidiscriminatiewet voorziening hebben het budget bijna verdubbeld. In 2022 is echter het aantal meldingen opnieuw ver onder de raming gebleven, waardoor de kosten ook €85.000 lager uitkwamen dan begroot. 681001 - Veilig thuis Wegens een ontvangen compensatiebijdrage Veilig Thuis via de Centrum Gemeente Heerlen is een voordeel ontstaan van €49.000 naast €10.000 hogere uitgaven wegens een niet voorziene bijstelling van de index 2022.

50

Taakveld: Geëscaleerde zorg 18 - (XT-682) FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Geëscaleerde zorg 18- (XT-682) exploitatie (x € 1.000) 682000 - Salarislasten Geëscaleerde zorg 18TOTAAL LASTEN 682000 - Salarislasten Geëscaleerde zorg 18TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2022 79 79 0 79

Realisatie Realisatie 2022 Begroting 79 0 79 0 0 79

0 0

51

PROGRAMMA 4 VOLKSGEZONDHEID TERUGBLIK Nadat de gezondheid van onze inwoners onder druk heeft gestaan tijdens de Covid 19 periode, werden we dit jaar geconfronteerd met andere ingrijpende gebeurtenissen die wederom invloed hebben op de gezondheid van onze inwoners. De energiecrisis, de toevlucht van Oekraïners t.g.v. de oorlog met Rusland, maar ook de stikstof crisis hebben impact gehad op het leven en de gezondheid van een groot aantal mensen. Door de toename van gezinnen met armoede werd het nog meer zichtbaar dat kinderen behoefte hebben aan initiatieven zoals de gezonde Basisschool van de Toekomst, de Gezonde scholen en het door de gemeente aanbieden van groente en fruitsnacks op de scholen. De Jeugdgezondheidszorg levert ondanks de coronapandemie en andere crisissen overal in Zuid-Limburg dezelfde basiszorg. Daarnaast voert de GGD aanvullende projecten uit en reageert op onverwachte gebeurtenissen. Veilig thuis heeft geen wachtlijsten meer, casussen worden binnen de gestelde termijnen opgepakt en afgerond. In samenwerking met de GGD is voorlichting omtrent rookvrije omgeving onder de aandacht door middel van posters en het plaatsen van de Stoptober-Camper op de braderie te Treebeek. Zowel vanuit de gemeente als extern is er ook in 2022 nauw samengewerkt vanuit Volksgezondheid met de beleidsterreinen Onderwijs en Sport. Dit kwam o.a.

tot uiting door bij vier scholen in 2022 groente en fruit in de pauze aan te bieden. Dit geldt ook voor het realiseren van twee leefstijlprogramma’s voor volwassenen zoals Brunssum gezond leven en HealthyLife. In 2022 is ambulance zorg Zuid-Limburg gefuseerd met de ambulancezorg van Noord Limburg. De GGD kampt net als in andere branches met personeelstekorten.

52

Taakveld: Volksgezondheid (XT -71) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Het positief beïnvloeden van de gezondheid van onze burgers op basis van het regionale en lokale gezondheidsbeleid. Vanuit Burgerkracht leiden we inwoners op en geven we voorlichting over positieve gezondheid. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 De GGD voert het vastgestelde gezondOnderdeel van bestaand beleid heidsbeleid uit, conform de Gemeenschappelijke Regeling. 1.2 We betrekken ouderen bij activiteiten met Onderdeel van bestaand beleid. ‘Meer bewegen voor ouhet doel de gezondheid te bevorderen. deren’ is een mooi initiatief dat sinds 2022 vorm heeft Door bezig te zijn, te bewegen, gezien en gekregen in Brunssum. Daarnaast heeft het CMWW digehoord te worden, beperken we negaverse activiteiten in dit kader. tieve gezondheidseffecten.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Een groter aantal inwoners dat hun gezondheid als positief ervaart en daardoor een betere levensverwachting heeft. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Deelnemen aan het Zuid-Limburgse proDe programma’s Nu Niet Zwanger, Voorzorg en Stevig gramma "Kansrijke Start" als eerste onder- Ouderschap (Kansrijke Start/Trendbreuk) worden steeds deel van het programma "Trendbreuk". Op bekender en steeds vaker gebruikt. Tijdens de prenatale basis van het programma Kansrijke start huisbezoeken worden hulpvragen vroegtijdig gesignaworden slechtere c.q. minder goede geleerd en kan laagdrempelig hulp worden ingezet zoals zondheidssituaties rondom zwangerschap bijv. geboortezorg Flex. en geboorte teruggedrongen in samenwerking met GGD, team Jeugd, verloskundigen en gynaecologen. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen en verminderen van obesitas in het primair onderwijs. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 3.1 Er is een sluitende ketenaanpak en een ge- Kinderen met obesitas kunnen gebruik maken van het varieerd aanbod voor kinderen met over- programma “Keigezond Limburg”. Deze aanpak geeft een gewicht en obesitas. helpende hand en positieve impuls aan kinderen en hun omgeving.

3.2 Uitvoeren gezondheidsprogramma's met In 2022 krijgen kinderen op 3 basisscholen en de Comvoorscholen, kinderopvang en basisonder- pass fruit en groente aangeboden, kinderen en ouders wijs m.b.t. gezonde leefstijl en gezond ge- kunnen meedoen aan de workshop Zin in koken, één wicht (o.a. Jongeren op Gezond Gewicht en school heeft in 2022 de volledige interventie GBT geïmGezonde Basisschool van de Toekomst). plementeerd, op alle basisscholen wordt het JOGG-programma uitgevoerd en de meeste basisscholen hebben 1

53

Waar nodig aanbieden van aanvullende in- of meerdere vignetten van de Gezonde Basisschool. Teterventies op het gebied van leefstijl en/of vens zijn er voor de kinderen na school extra sport - en motorische achterstanden. spel- bijeenkomsten georganiseerd. Doel: Wat wilden we bereiken 4 Verlagen van maatschappelijke bedreigingen voor kinderen (zoals kinderarmoede, kindermishandeling en schoolverzuim). Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 4.1 Uitvoeren programma "Veilig thuis" op ba- Onderdeel van bestaand beleid sis van het vastgestelde handelingsprotocol en de aangescherpte Meldcode. 4.2 De GGD stimuleert het onderwijs aandacht De GGD werkt samen met de het onderwijs aan een gete geven aan een gezonde leefstijl voor kin- zonde leefstijl voor kinderen (gezonde vignetten en deren (waaronder verslavingsproblematie- kookworkshops), stimuleert de rookvrije generatie, en ken en seksueel overdraagbare aandoenin- biedt ondersteuning bij seksuele vraagstukken. gen).Via het JOGG programma worden kinderen gestimuleerd te bewegen en gezond te eten en drinken. Doel: Wat wilden we bereiken 5 Er komt geen geweld meer voor in afhankelijkheidssituaties. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 5.1 Ontwikkelen en implementeren Regiovisie De regiovisie is reeds geïmplementeerd.

Alle professioZuid-Limburg "Geweld hoort nergens nals hebben een meldplicht volgens de meldcode. Nadat thuis", waarmee geweld snel in beeld komt de pilot Handle with care is afgerond, wordt deze op alle en voor altijd stopt, met aandacht voor scholen geïmplementeerd waarbij een leerkracht wordt specifieke doelgroepen. geïnformeerd als er sprake is van huiselijke geweld bij een leerling.

54

Doel: Wat wilden we bereiken 6 Alle kinderen hebben recht op een kansrijke start en groeien gezond op. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 6.1 De JGZ voert de wettelijke en preventieve Regulier beleid wordt uitgevoerd. taken voor de gemeente uit en heeft de kinderen van alle leeftijdsfasen in beeld. Door vroegsignalering kunnen de interventies Nu Niet Zwanger, Stevig Ouderschap en Voorzorg tijdig worden ingezet. Het concept van de gezonde Basisschool van de toekomst wordt op twee scholen ingevoerd. In de regio worden op de Mbo-scholen Mbo-knooppunten opgezet. Voor het terugdringen van roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik wordt het regionaal Preventieakkoord gevolgd. Doel: Wat wilden we bereiken 7 Brede vormen van voorlichting rondom gezondheid, zoals bevorderen van rookvrije ruimten, voorkomen van gebruik van alcohol en tabak. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 7.1

Terugblik In het 2de kwartaal heeft de gemeente samen met de GGD Posters in Brunssum opgehangen en visitekaartjes uitgedeeld om de burgers te stimuleren te stoppen met roken. In september 2022 heeft de Stoptober-camper op de braderie in Treebeek gestaan.

Doel: Wat wilden we bereiken 8 Voortzetten en implementeren concept Gezonde Basisschool van de Toekomst (zie programma onderwijs) op 2 basisscholen in Brunssum. Doel: Wat wilden we bereiken 9 Gezondheidsprogramma's voor jongeren en ouderen (zie ook programma Sport). Doel: Wat wilden we bereiken 10 Voorkomen en aanpakken van eenzaamheid onder de Brunssumse bevolking. (zie hiervoor programma 3)

55

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

TOELICHTING AFWIJKINGEN Product 710001 - Preventieve en Curatieve Zorg

710005 - Volksgezondheid

Toelichting belangrijkste afwijkingen Hogere lasten van € 47.914,- komen enerzijds voort uit de bijgestelde index 2022 ad. € 39.175,-zoals die door de GR GGD (vastgesteld in het AB) aan ons is doorgevoerd en anderzijds wegens overboeking naar 2023 van niet bestede middelen ad. € 8.739,- betreffende de specifieke uitkering Preventie Akkoord. € 20.000,- lagere uitgaven wegens minder geplande activiteiten projecten Volksgezondheid.

56

PROGRAMMA 5 ONDERWIJS EN EDUCATIE TERUGBLIK Het hoofddoel van ons onderwijsbeleid is om kinderen te laten opgroeien en onderwijs te laten genieten, liefst via de reguliere route. Dat het kind zich cognitief mag ontwikkelen volgens zijn/haar eigen ontwikkellijn, dat het kind zich sociaal en emotioneel mag ontplooien in een veilige omgeving, waarbij aandacht is voor kansen en talentontwikkeling. In 2022 hebben we samen met alle partners verder kunnen werken aan gelijke kansen voor alle kinderen in Brunssum. Uitgangspunt hierbij was dat ieder kind de reguliere route kan volgen. We hebben diverse voorzieningen en aanpakken die de reguliere route kunnen bevorderen als er extra ondersteuning, tijd of zorg nodig is. De samenwerking tussen de partners (zoals basisscholen, kinderopvangorganisaties, maatschappelijk werk en jeugdgezondheidszorg) is verstevigd. Met betrekking tot de Integrale Kind-centra zijn in 2022 in concept de “Programma’s van Eisen” van de beide locaties opgezet. Verder zijn er diverse projecten opgezet c.q. voortgezet in het kader van het onderwijsachterstandenbeleid, de “Lokaal Educatieve Agenda”, “Gelijke Kansen Alliantie”,” Herstelprogramma Nationaal Programma Onderwijs Brunssum” en het “Voorloperstraject van de Rijke Schooldag”. Regionaal is het ambitiedocument “Onderwijs en Kindontwikkeling Parkstad” opgesteld.

Taakveld: Openbaar basisonderwijs (XT -41) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Kinderen zijn bij schoolverlaten voldoende redzaam om een volgende stap te zetten naar studeren of naar werken. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Alle jongeren een startkwalificatie. Daarom Dit beleid is gecontinueerd. vroeg signaleren en vroeg aanpakken van ontwikkelingsproblematieken bij alle initiatieven in en rondom het onderwijs, de voorscholen en de kinderopvang. 1.2 Er zijn geen vroegtijdige schoolverlaters c.q. thuiszitters.

Het aantal Brunssumse voortijdig schoolverlaters c.q. thuiszitters was in 2022 stabiel ten opzichte van 2021.

1.3 Alle schoolverlaters hebben een startkwali- Dit beleid is gecontinueerd. ficatie. 1.4 Stimuleren verdergaande samenwerking Dit beleid is gecontinueerd. tussen Compass van LVO en het Brunssums basisonderwijs. 1.5 Wij voeren de wettelijke taken ten aanzien Dit beleid is gecontinueerd. van openbaar onderwijs uit. FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

57

Openbaar basisonderwijs (XT-41) exploitatie (x € 1.000) 410000 - Salarislasten Openbaar Onderwijs 410001 - Openbaar Onderwijs TOTAAL LASTEN 410000 - Salarislasten Openbaar Onderwijs 410001 - Openbaar Onderwijs TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2022

Realisatie 2022

Realisatie Begroting

9

9

0

9

9

0

0 9

0 9

0 0

Taakveld: Onderwijshuisvesting (XT -42) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Zorgen voor het onderhoud van de door de gemeente beheerde brede scholen en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het Brunssumse basisonderwijs. Hierbij is duurzaamheid van het gebouw uitgangspunt, evenals een goed binnenklimaat. Tevens zetten we in op een meer groene omgeving voor de leerlingen: groene speelplaatsen, moestuintjes, etc. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Uitvoering van het Meerjaren Onderhouds- Het Meerjaren Onderhoudsplan van de Brunssumse plan Onderwijshuisvesting. scholen wordt uitgevoerd, daar waar de actuele situatie leert dat onderhoud noodzakelijk is. Concreet is er bij de BMV in Brunssum Oost in 2022 de warmtepomp vervangen. 1.2 Inzet is om op 2 locaties in Brunssum Inte- Voor de IKC’s in Brunssum Oost en Brunssum Zuid zijn de grale Kind Centra (IKC) vorm te geven; ruimtelijke programma’s in overleg met de partners afgeeventuele noodzakelijke aanpassingen aan rond. de gebouwen vanwege het realiseren van Inhoudelijk is voor beide locaties een pedagogische en IKC's zijn meegenomen in het IHP. didactische visie opgesteld. 1.3 Uitwerking van de businesscases uit het De twee businesscases voor Brunssum Oost en Brunssum IHP hetgeen leidt tot uitwerking en/of aan- Zuid zijn in ontwikkeling.

besteding van de eventuele bouwplannen die voortvloeien uit deze businesscases.

1.4 De bekostiging van de kind gerelateerde Deze zaken hebben o.a. betrekking op het binnenklimaat aspecten of de voor de wijk wenselijke za- van de scholen (frisse scholen). In verschillende gebouken, samen met de partners in beeld bren- wen komt de huidige situatie niet overeen met de actugen, evenals de financiering hiervan. ele wensen/eisen van de gebruikers. De gemeente neemt hierin proactief actie en werkt hierin samen met de schoolbesturen om te komen tot een overzicht van maatregelen om het klimaat in de scholen te optimaliseren. In 2022 zijn met de scholen

58

oriënterende overleggen geweest over het vergroenen van schoolpleinen. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Naast Compass (LVO) in het gebouw van het voormalig Romboutscollege, huisvesten we andere partners uit het sociale, maatschappelijke domein, waardoor nieuwe dynamiek in het gebouw én tussen de partners in het gebouw ontstaat. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Het vinden van partners die zich in het Het gebouw van het voormalig Romboutscollege is volleRombouts gebouw gaan vestigen waardoor dig bezet door Compass, de Internationale Schakelklasook per saldo het negatieve exploitatiere- sen (ISK, onderdeel van Emmacollege), CMWW en Tasultaat zal afnemen. lent. Vanuit het vigerend accommodatiebeleid hebben we in de strategische, wijkgerichte aanpak een business case voorbereid voor het Rombouts (met daarin o.a. een exploitatieoverzicht). Eind 2022 werden we geconfronteerd met een grote instroom van leerlingen met Nederlands als 2e taal (o.a. Oekraïense leerlingen). Naast het uitwerken van de business case, wordt eveneens gekeken naar oplossingen voor de grote instroom van ISK leerlingen in combinatie met beschikbare ruimte in het gebouw.

59

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Onderwijshuisvesting (XT-42) exploitatie (x € Begroting Realisatie Realisatie 1.000) 2022 2022 Begroting 420000 - Salarislasten Onderwijshuisvesting 181 181 0 420002 - Financiering Basisonderwijs 382 407 25 420003 - Financiering Voortgezet Onderwijs 38 26 -12 420004 - Exploitatie Romboutsgebouw 518 590 72 612022 - B.M.V. Bronsheim 395 442 47 612023 - Brede School Langeberg 215 218 3 612024 - Brede School Treebeek 445 511 66 612025 - Brede school Centrum 485 470 -15 TOTAAL LASTEN 2.659 2.845 186 420000 - Salarislasten Onderwijshuisvesting 420002 - Financiering Basisonderwijs -23 -43 -20 420003 - Financiering Voortgezet Onderwijs 420004 - Exploitatie Romboutsgebouw -329 -300 29 612022 - B.M.V. Bronsheim -296 -271 25 612023 - Brede School Langeberg -147 -169 -21 612024 - Brede School Treebeek -224 -249 -26 612025 - Brede school Centrum -243 -253 -11 TOTAAL BATEN -1.262 -1.286 -24 Resultaat 1.397 1.559 162 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 420002 – Financiering Basisonderwijs Meer inkomsten verhuur Adelante noodopvang overstroming Valkenburg. Hogere lasten door extra uitgaven NEN1010 keuringen (€5.000), opstellen MJOP’s en energielabels (€13.000) en advieskosten Integraal Huisvestingsplan/Businesscase Oost en Zuid (€6.500).

420004 - Exploitatie Romboutsgebouw Hogere uitgaven (€72.000) door het vervangen van installaties, meer onderhoud dan voorzien en budgetten deels nog gebaseerd op inschattingen en niet op ervaringscijfers. 612023 – Brede School Langeberg Hogere huuropbrengsten betreffen inkomsten Humankind. 612024 – Brede School Treebeek Hogere huuropbrengsten door verhuur aan derden en de jaarlijkse indexering huurbijdragen bredeschoolpartners. Oorzaak hogere uitgaven door verhoging OZB, energielasten en onvoorziene reparaties (o.a. installatie en zonwering).

60

Taakveld: Onderwijsbeleid en leerlingzaken (XT -43) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 In Brunssum is een breed aanbod aan onderwijsvoorzieningen aanwezig, zowel voorscholen (peuteropvang) als basisonderwijs en behoud Compass als voortgezet onderwijs. Bevorderen van regionale spreiding van voortgezet onderwijs in de regio Parkstad. We blijven de ontwikkelingen volgen van de gemeente Kerkrade rondom Martin Buber onderwijs. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Toepassen verordening leerlingenvervoer voor kinderen die vanwege handicap, didactische of pedagogische ontwikkeling of levensovertuiging niet in Brunssum naar school kunnen. Bij de toepassing van de verordening wordt een integrale afweging gemaakt.

Terugblik Dit reguliere beleid is uitgevoerd hoewel het aangepast vervoer als gevolg van een regionale toename in het aantal te vervoeren leerlingen enigszins onder druk stond (mede vanwege de leerlingen uit Oekraïne). Dit heeft voor de Brunssumse leerlingen echter niet tot daadwerkelijke problemen geleid.

1.2 Alle Brunssumse locaties voor kinderopDit reguliere beleid is uitgevoerd. Er is in 2022 geen vang en peuteropvang voldoen aan de wet- handhaving geweest voor de Brunssumse locaties kindertelijke voorwaarden op grond van de Wet en peuteropvang. Innovatie kwaliteit Kinderopvang (IKK). Doel: Wat wilden we bereiken 2 Alle jongeren halen een startkwalificatie. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 Deelname van 2 Brunssumse basisscholen in 2022 aan het concept van de "Gezonde basisschool van de Toekomst" (GBT). Dit concept wordt in de regio Parkstad uitgevoerd in samenwerking met de schoolbesturen, de betreffende scholen en de gemeente. Dit is mogelijk door subsidie vanuit de Regiodeal en cofinanciering door de gemeente (vanuit de middelen Onderwijsachterstandenbeleid).

Terugblik In 2022 is op BS Langeberg het volledige concept van de GBT geïmplementeerd. Op vier andere scholen is in 2022 gestart met groente en fruit in de pauze.

2.2 85% van alle doelgroepkinderen die door We hebben in 2022 bijna 100 % van de doelgroepkinde GGD-Jeugdgezondheidszorg als zodanig deren bereikt met een aanbod voorschoolse educatie (71 zijn geïndiceerd, gaan naar een voordoelgroeppeuters bereikt van de 72). schoolse voorziening en worden gevolgd in de monitor Nipia. 2.3 Uitvoering aanpak Talentontwikkeling met Diverse methoden zijn ingezet in het kader van talentalle partners voor kinderen van 2-18 jaar. ontwikkeling. Op de basisscholen is o.a. Jinc ingezet. Hierbij volgen leerlingen bliksemstages bij bedrijven om kennis te maken met verschillende beroepen. Daarnaast loopt het project Meer Harmonie in de Samenleving door, waarbij alle leerlingen van de basisscholen iedere week muziekles krijgen.

61

Op het voortgezet onderwijs worden ook methoden en programma’s ingezet om de leerlingen hun talenten te laten ontdekken.

Doel: Wat wilden we bereiken 3 Vroeg signaleren en vroeg aanpakken van ontwikkelingsproblematieken staan centraal in de voorscholen en vroegscholen. Voor alle leerlingen gelijke kansen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 3.1 Signaleren en aanpakken ongeoorloofd schoolverzuim

Terugblik Dit reguliere beleid is uitgevoerd.

3.2 De coaches op de voorscholen signaleren Dit structurele gemeentelijke beleid is uitgevoerd. op de peuteropvang en kinderopvang vroegtijdig ontwikkelingsachterstanden bij peuters en gaan hiermee met deze kinderen (samen met ouders en overige partners) aan de slag. 3.3 Zoveel mogelijk kinderen doorlopen hun Dit beleid is voortgezet. schoolloopbaan in het reguliere onderwijs, waar nodig door de inzet van Zorggroep de Rupsjes, startklas en schakelklassen of overige arrangementen. Samenwerking en afstemming vindt plaats tussen onderwijs en zorg.

3.4 Uitvoeren Onderwijsachterstandenbeleid Het Brunssumse plan Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) voor de periode t/m 2022. De extra (vastgesteld door de gemeenteraad) is in 2022 uitgerijksmiddelen OAB inzetten voor aanvulvoerd. lende activiteiten en projecten met alle sa- Dit geldt ook voor het Brunssumse plan in het kader van menwerkingspartners, zoals opgenomen in het Corona-steunpakket Nationaal Programma Onderhet Onderwijsachterstandenbeleid Bruns- wijs. sum/Parkstad. Jaarlijks evalueren van het OAB-plan. De uitvoering van het OAB-plan combineren met de inzet van de extra middelen vanuit het Corona-steunpakket Na-

62

tionaal Programma Onderwijs, dat de gemeente ontvangt van het Rijk. De middelen zijn bedoeld om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen hebben opgelopen als gevolg van de coronapandemie. Deze middelen ontvangt de gemeente in termijnen over een periode van 2 jaar (t/m juli 2023). Het totale bedrag voor de gemeente Brunssum bedraagt €294.000. Een deel van deze extra middelen zetten we in voor School Maatschappelijk Werk op de Brunssumse Basisscholen, uitgevoerd door het CMWW. 3.5 Voortzetten VVE-monitor en uitbreiden De VVE-monitor Nipia is door alle partners gebruikt en met andere voorschoolse aanbieders. De technisch doorontwikkeld. VVE-monitor Nipia ook uitbreiden met de Jeugdgezondheidszorg m.b.t. de indicering van doelgroepkinderen. 3.6 Behoud en versterken erkend VVE-aanbod In 2022 is het VVE-aanbod versterkt met de partners. op alle Brunssumse peuteropvang-locaties ter voorbereiding op de basisschool. Uitbreiding van het aantal aanbieders van VVE-aanbod aan peuters. 3.7 Uitvoeren van de integrale doorgaande Aan de doorgaande leerlijn is verder gebouwd. leerlijn van - 9 maanden tot 18 jaar met In 2022 hebben wij een lokaal aanbod opgestart van naalle partners rondom het kind en het gezin. schools bewegen, op diverse locaties. Onderwijs, sport/bewegen, gezondheid, zorg, kunst/cultuur en minimabeleid komen hier samen, in combinatie met preventie en vroegsignalering.

3.8 Uitvoeren van de Lokaal Educatieve Agenda 2019-2022 "Samen op weg voor het Brunssumse kind" met alle partners.

De Lokaal Educatieve agenda Brunssums (LEA) is zoveel als mogelijk uitgevoerd.

63

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Onderwijsbeleid en leerlingzaken (XT-43) Begroting Realisatie Realisatie exploitatie (x € 1.000) 2022 2022 Begroting 430000 - Salarislst Onderwijsbel. leerl.zaken 89 89 0 430001 - Peuteropvang 103 79 -24 430002 - Leerlingenvervoer 330 329 -1 430003 - Zwemonderwijs Scholen 49 51 2 430004 - Onderwijs Algemeen 14 6 -8 430005 - Onderwijs Achterstanden Beleid 1.139 1.187 49 430006 - Leerplichtbureau VSV 157 141 -16 430007 - Laaggeletterdheid 10 5 -5 TOTAAL LASTEN 1.891 1.888 -3 430000 - Salarislst Onderwijsbel. leerl.zaken 430001 - Peuteropvang 0 0 430002 - Leerlingenvervoer 430003 - Zwemonderwijs Scholen 430004 - Onderwijs Algemeen 430005 - Onderwijs Achterstanden Beleid -1.128 -1.170 -42 430006 - Leerplichtbureau VSV 430007 - Laaggeletterdheid TOTAAL BATEN -1.128 -1.170 -42 Resultaat 763 718 -44 TOELICHTING AFWIJKINGEN Product Toelichting belangrijkste afwijkingen 430001 - Peuteropvang Op de post Toezicht Kinderopvang is er een onderschrijding van €10.000 (voordeel dus) omdat er minder inspecties c.q. volledige inspecties zijn uitgevoerd door GGD bij de kinderopvang en peuteropvang dan voorzien. Verder zijn er op de post Peuteropvang er €14.000 minder uitgaven met betrekking tot de uitvoering van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). In totaal dus een voordeel van €24.000.

430005 - Onderwijs Achterstanden Beleid Omdat op doeluitkeringen en Specifieke Uitkeringen nooit een rekeningresultaat mag overblijven, zijn de uitgaven Onderwijs Achterstanden Beleid in evenwicht gebracht middels een overboeking naar 2023 ad €486.318. Van het budget 2022 ad. €990.492 mogen we maximaal 50% mee over nemen naar 2023. Vanuit de jaren 2019 t/m 2021 hadden we een reserve opgebouwd van €918.369. Derhalve hadden we in 2022 een budget van: €1.908.861 waarvan €1.468.608 is uitgegeven. Ook zijn de uitgaven ad €180.000 inzake de subsidie Regiodeal Parkstad (Gezonde Basisschool) en NPO-gelden in evenwicht gebracht met de verstrekte subsidie middels overboeking ad. €193.000 naar 2023 ter financiering van de door Corona uitgestelde projecten en nieuwe projecten NPO (Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen).

64

430006 - Leerplichtbureau VSV

Wegens minder projecten en uitgaven moeten we in 2023 rekening houden met gedeeltelijke terugbetaling van ontvangen middelen Regiodeal Parkstad. De bijdrage vanuit de centrumgemeente Heerlen betreffende Bureau VSV is €16.000 lager uitgekomen.

65

PROGRAMMA 6 WIJKGER. WERKEN, INTEGR., PARTICIP. TERUGBLIK Hoe belangrijk het is om een sterke sociale basis te hebben blijkt met crises van de afgelopen jaren des te meer. Wat dat betreft gebeuren er ook, steeds meer, goede dingen in Brunssum. Zeker op uitvoerend vlak zijn er in wijken veel initiatieven tot stand gekomen en is er steeds meer sprake van verbinding tussen inwoners en ook instanties. De crises dwingen ons in een acteren, organiseren en oplossen. Daardoor schiet het er beleidsmatig soms bij in. Dat is ook het geval met de doorontwikkeling van wijkgericht werken. Er gebeuren veel goede dingen, echter de samenhang en het beleidsmatig kader heeft te weinig aandacht kunnen krijgen. We hebben gezien dat ons subsidiebeleid qua inhoud en qua proces tekortkomingen kent. Een ambtelijke werkgroep is begonnen aan een verbeterplan. Taakveld: Samenkracht en burgerparticipatie (XT-61) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 4 In 2022 heeft Brunssum een lokale inclusie agenda. Het is in 2022 niet gelukt om een Lokale Inclusie Agenda (LIA) vast te stellen. Dit heeft meerdere oorzaken, namelijk onderbezetting, maar ook met verbeterslagen die gemaakt worden en strategische positionering van de LIA, gezien inclusie (iedereen doet mee) een belangrijk speerpunt is van het nieuwe college.