Raadsvoorstel 38 (bijlage) Nota Openbare Speelvoorzieningen 2024__202402503__

Nota Openbare Speelvoorzieningen 2024

Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling & Vastgoed 15-4-2024

Inhoud 1. Aanleiding en scope............................................................................................................................. 3 2. Soorten en dekkingsgraad ................................................................................................................... 5 2.1 Informele speelruimte ................................................................................................................... 5 2.2 Formele speelruimte ..................................................................................................................... 6 2.2.1 Speeltuinen............................................................................................................................. 6 2.2.2 Openbare speelplekken .......................................................................................................... 6 2.2.3 Speelweiden of trapveldjes .................................................................................................... 7 2.2.4 Bovenwijkse speel- en beweegvoorzieningen ........................................................................ 7 2.3 Dekkingsgraad ............................................................................................................................... 8 3.

Randvoorwaarden voor loca ekeuze .................................................................................................. 9 3.1 Regelgeving.................................................................................................................................... 9 3.1.1 Warenwetbesluit a rac e- en speeltoestellen 2023 (WAS2023) .......................................... 9 3.1.2 Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) ................................................................................ 9 3.1.3 Omgevingsplan ....................................................................................................................... 9 3.2 Omgevingssitua e ....................................................................................................................... 10 3.3 Bereikbaarheid ............................................................................................................................ 10 3.4 Inclusief spelen en bewegen ....................................................................................................... 10 3.5 Gezondheid en veiligheid ............................................................................................................ 10 3.6 Sociale controle ...........................................................................................................................

10 3.7 Con nuïteit .................................................................................................................................. 10 4 Ontwikkelingen ................................................................................................................................... 11 4.1 Skatepark / Urbanpark ................................................................................................................ 11 4.2 Natuurspeelplek Schu erspark ................................................................................................... 11 4.3 Speelplek Vijverpark .................................................................................................................... 11 5 Rolverdeling en proces ....................................................................................................................... 12 6 Beheer ................................................................................................................................................ 14 6.1 Logboek, inspec es en onderhoud ............................................................................................. 14 6.2 Vervanging ...................................................................................................................................

14 6.3 Onderhoudskosten: budget ......................................................................................................... 14 7 Vervolg ................................................................................................................................................ 16

Bijlage 1: uitvoering amendement 1 bij de vaststelling van de Programmabegro ng 2023………………17 Bijlage 2: schema vervanging speeltoestellen per jaar………………………………………………………………………18

1. Aanleiding en scope De gemeente Brunssum hee tot op dit moment een Nota Openbare Speelvoorzieningen uit 2008. De voorliggende nieuwe nota is de raad toegezegd in de raadsvergadering van 28-9-2021 (Toezegging 56). Inmiddels hee de gemeenteraad in haar vergadering van 12 juni 2023 de kadernota sport- en beweegbeleid gemeente Brunssum 2023-2033 ‘Brunssum beweegt’ vastgesteld1. In deze kadernota is de centrale ambi e uitgesproken dat we sport en bewegen voor iedereen toegankelijk en uitnodigend willen maken. Toegankelijkheid hee betrekking op het zo veel mogelijk wegnemen van drempels op het gebied van mobiliteit, mentale of fysieke gezondheid en financiële en sociale omstandigheden. Buiten spelen en bewegen vormen een onderdeel van de beweegop es die er zijn voor onze inwoners. Ac ef zijn in de buitenlucht levert een bijdrage aan de fysieke en mentale gezondheid. Daarnaast draagt het bij aan ontmoe ng en de samenhang die inwoners voelen, zowel onderling als met betrekking tot de gezamenlijke -openbare- ruimte waarin men verblij . In de kadernota ‘Brunssum beweegt’ is onder meer geconstateerd dat kinderen steeds minder zijn gaan bewegen. Als één van de oorzaken wordt de toegenomen verstedelijking genoemd, ‘waarbij speelplekken minder toegankelijk en veilig zijn geworden’.

Om ook de volwassen inwoner van Brunssum in beweging te krijgen, streven we naar ‘een openbare ruimte die uitdaagt om in beweging te komen’. Hoe belangrijk bewegen in de buitenlucht is, hebben we ervaren jdens de Coronaperiode. Mensen zijn toen veel gaan wandelen en sporten in de buitenlucht en dat zijn ze blijven doen.

h ps://pixabay.com/nl/photos/park-blanco-speeltoestellen-3690895/

Idealiter maakt een Nota Openbare Speelvoorzieningen, ingebed in speel- en beweegbeleid, deel uit van een breder beleid dat ziet op gezondheid, sport, spel, bewegen, ontmoeten. Daarnaast moeten we ons, onder meer in de Omgevingsvisie, richten op meervoudig ruimtegebruik: door de beperkte oppervlakte van de gemeente zijn we steeds meer gedwongen om de openbare ruimte zo in te richten, dat aan verscheidene func es tegelijk wordt tegemoetgekomen. Denk bijvoorbeeld aan een

1

Djuma zaaknr. 202298648

3

speelruimte die ook dienst doet als wadi2 of een wijkmoestuin, waarin plaats is voor ontmoe ng, verkoeling, educa e en samen werken (bewegen) in de buitenlucht. Tot nu toe is het beleid geweest om geen nieuwe speeltoestellen bij te plaatsen, maar slechts over te gaan tot verplaatsing. De gemeenteraad is daar niet gelukkig mee en hee aangegeven dit los te willen laten3. Vooruitlopend op de nieuwe (voorliggende) nota hee de raad €100.000,- beschikbaar gesteld om te komen tot extra buitenspeelplekken en speeltoestellen in de wijken van Brunssum. Ook rich e het beleid zich vooral op aanvragen die vanuit inwoners (via de Buurtnetwerken) de gemeente bereikten, maar een gemeente-eigen visie van waaruit speelplekken – uiteraard na afstemming met inwoners – werden gerealiseerd, ontbreekt. De inrich ng van sommige speelplekken is verouderd, hetgeen meer onderhoud of zelfs vervanging van toestellen vraagt. Budge air levert dit steeds grotere uitdagingen op. Daarom richt deze nota zich op het in beeld brengen van de huidige situa e m.b.t. de speel- en beweegtoestellen4 in de formele5 speelruimte binnen de openbare ruimte van de gemeente Brunssum, inclusief speeltoestellen die zijn geplaatst in de speeltuinen, met een doorkijk naar reeds in gang geze e ontwikkelingen, naar noden en wensen en naar een toekoms g breder beleid rond spelen en bewegen.

2

'Water Afvoer Drainage en Infiltra e', ontleend aan de Arabische naam voor een - vaak droog - rivierdal ‘wadi’. 3 Djuma zaaknr. 202239758 (Amendement 1 bij behandeling begro ng 2023); zie ook Bijlage 1. 4 Hieronder vallen naast speeltoestellen toestellen voor fitness / calistenics, jeu-de-boulesbanen, (onderdelen van) een skatebaan. 5 Voor het onderscheid tussen formele en informele speelruimte: zie H2.

4

2. Soorten en dekkingsgraad We maken in deze nota een onderscheid tussen informele en formele speelruimte. 2.1 Informele speelruimte Kinderen spelen overal en hebben om tot spelen te komen speelaanleidingen nodig. Speelaanleidingen kunnen eenvoudige tot geavanceerde toestellen zijn, maar het kan net zo goed een paaltje of een parkbankje, een hoop grond of zand, een omgevallen boom of tak, een open grasveld of een ondoordringbaar heestervak, een na e plek of een heuvel, onverhard of juist verhard terrein zijn. De groenvoorziening en ook de ‘grijze ruimten’ zoals pleinen en speel- en beweegvriendelijk ingerichte straten kunnen gelden als informele speelruimte. Voor de jeugd in de lee ijd van 12-18 jaar vervult de informele speelruimte een belangrijke rol als ontmoe ngsplaats. Om eventuele overlast te voorkomen, is enige sturing soms wenselijk. Denk bijvoorbeeld aan het realiseren van formele jeugdontmoe ngsplekken. Op basis van mo e nr. 5 (2021) hee de gemeente in dat kader samen met De Posi eve Stad in 2023 een onderzoek uitgevoerd naar de behoe en van Brunssumse jongeren onder de tel ‘Van de straat…voor de stad’6. De grote betrokkenheid van de jongeren bij dit onderzoek biedt kansen voor het creëren van ontmoe ngsplekken met en voor jongeren.

Ook volwassenen hebben behoe e aan mogelijkheden om te bewegen in de buitenlucht: wandelen, fietsen, hardlopen vragen om een openbare ruimte die le erlijk ruimte gee aan voetgangers en fietsers. Aanvullend daarop is behoe e aan rustplaatsen, die liefst ook schaduw en/of beschu ng bieden. De groeiende behoe e aan bewegen in de open lucht legt steeds meer druk op natuurgebieden. Daarom verdient het de voorkeur om ook dichter bij huis de mogelijkheden te benu en om te bewegen in de buitenlucht. Een groene beweegomgeving is vervolgens nog beter vanwege de posi eve effecten van groen op het mentale welzijn en de luchtzuiverende (o.m. fijnstof), geluiddempende en verkoelende werking ervan. In de inrich ng van de openbare ruimte moet de speel- en beweegvriendelijkheid dus nadrukkelijk worden betrokken. Verkeersluwe straten met verkeersveiligheidsvoorzieningen alsmede de inbreng van groenvoorziening als (poten ële) speel- of beweegplek zijn basisvoorwaarden voor informele speel- en beweegruimte. In nieuwbouwontwikkelingen is doorgaans sprake van woningverdich ng en ontgroening. Voor de kwaliteit van de woonomgeving is het echter van belang dat er in de ontwerpfase al rekening wordt gehouden met speel- en beweegruimte en - mede met het oog op klimaatverandering voldoende groen.

h ps://par cipa e.stad.gent/nl-BE/ideas/aantrekkelijke-publieke-ruimtes-en-speelweefsels-in-oostakker

6

Djuma zaaknr. 2001241

5

2.2 Formele speelruimte Het omgevingsplan van de gemeente Brunssum (voorheen: bestemmingsplannen) staat toe dat groenvoorzieningen worden gebruikt voor recrea eve doeleinden zoals speelplekken. Wanneer speel- of beweegtoestellen worden geplaatst, eventueel met een afrastering, zal sprake zijn van een formele speelruimte. Alsdan ontstaat ook de situa e dat:  



een investering noodzakelijk is de speel- en/of beweegruimte in te richten; rekening gehouden dient te worden met wet- en regelgeving (o.m. m.b.t. veiligheid en aansprakelijkheid en het al dan niet verplicht zijn van een omgevingsvergunning in het kader van het plaatsen van bijv. een hek of een speeltoestel); de speel- en/of beweegplek beheerd en onderhouden moet worden.

In Brunssum worden vier soorten formele speelruimtes onderscheiden: 1. speeltuinen, 2. openbare speelplekken, 3. speelweiden of trapveldjes en 4. bovenwijkse speel- en beweegvoorzieningen. 2.2.1 Speeltuinen Speeltuinen onderscheiden zich van openbare speelgelegenheden doordat er sprake is van openingsen slui ngs jden en een vaste vorm van toezicht aanwezig is. Ook wordt van de gebruikers een financiële tegemoetkoming verlangd, te voldoen middels een lidmaatschap/contribu e of entreegeld. De speeltuin geldt als wijkvoorziening. De speeltuinen zijn ingericht voor de jeugd van 0-14 jaar en bieden voor iedere lee ijd een vorm van spel. Naast speelgelegenheid sec, vervullen de speeltuinen ook een belangrijke sociale func e voor de ouders of zelfs de hele wijk. Het ‘speeltuingebouwtje’ hee hierin een centrale plaats. De gemeente kent drie speeltuinverenigingen (Klaver-4, Buschkesberg en Treebeek) en één commerciële speeltuin (Schu erspark). De ruimtelijke spreiding over de wijken is goed. Speeltuin Klaver-4 hee het noord- en noordwestelijk deel van de gemeente als verzorgingsgebied, de speeltuin Treebeek hee een func e voor het westelijk deel van de gemeente, de Buschkesberg verzorgt het centrum en zuidelijk deel van Brunssum en de speeltuin Schu erspark hee BrunssumOost als verzorgingsgebied.

Voor Brunssum-Oost is het van belang dat de wijkfunc e van deze speeltuin blij bestaan naast het regionaal belang in het kader van de toeris sch/recrea eve ontwikkeling van het Schu erspark. 2.2.2 Openbare speelplekken Openbare speelplekken zijn in principe vrij toegankelijk en doorgaans aangelegd voor de lee ijdsgroep van 1 tot 6 en/of 6 tot 12 jaar. Kenmerk van deze speelplaatsen is kleinschaligheid en sobere inrich ng, waarin het aanbod van speelvoorzieningen niet moet concurreren met de speeltuinen. De speeltuin moet gezien worden als hoofdvoorziening, de openbare speelplek is aanvullend en voorziet in speelbehoe e dichtbij huis, ook op de momenten dat de speeltuinen gesloten zijn. Deze speelplekken zijn vooral op buurtniveau georiënteerd en kennen vaak ook een of andere vorm van toezicht uit de buurt. Qua ruimtebeslag zijn deze speelvoorzieningen beperkt en sluiten ze aan bij de lee ijdsontwikkeling in de buurt. Hierdoor kan het zijn dat de func e voor de buurt op een gegeven moment verloren gaat doordat ze niet meer aansluit bij de behoe e, lee ijd of het aantal kinderen in de buurt. In dat geval wordt bezien of aanpassing wenselijk is.

6

Voor openbare speelplekken is het niet goed mogelijk een algemeen spreidingsbeleid toe te passen. Weliswaar zijn er in de loop van de jd door allerlei gemeenten en instan es normen ontwikkeld, maar in de spreiding hebben we ook te maken met factoren als de ruimtelijke mogelijkheden om een speelplek te realiseren en demografische gegevens, m.n. het aantal kinderen in de buurt. Zie ook 3.2 en verder. h ps://pixabay.com/nl/photos/speeltuin-wip-spelen-3720838/

2.2.3 Speelweiden of trapveldjes Deze voorzieningen richten zich in het bijzonder op de wat oudere jeugd, in de regel tussen de 12 en 18 jaar. Het zijn grasveldjes waarop meestal doelen zijn geplaatst en, wanneer noodzakelijk, ook ballenvangers. Trapveldjes zijn voor de jeugd die ook een ruimere ac eradius hee en worden hierdoor beschouwd als wijkvoorziening en ook als ontmoe ngsplek. 2.2.4 Bovenwijkse speel- en beweegvoorzieningen Bovenwijkse speel- en beweegvoorzieningen hebben geen directe rela e met de wijk, maar hebben een func e voor de jeugd uit heel Brunssum. Doorgaans betre het ini a even op spor ef vlak die zich als hype of als blijvende sport manifesteren. Een voorbeeld hiervan is het skatepark in de buurt Kerkeveld, waarvoor momenteel een traject loopt om samen met de jongeren tot herontwikkeling te komen. Daarnaast zijn er in Brunssum voor de doelgroep (jong)volwassenen in de open lucht enkele plekken uitgerust met fitnesstoestellen en zijn er enkele jeu-deboulesbanen. Als bijzondere vorm van bovenwijkse voorzieningen gelden de speeltoestellen in het Promenadegebied, geplaatst met de bedoeling om de verblijfsduur van het publiek in het centrum te verlengen. h ps://www.tripadvisor.com/A rac on_Review-g652254-d23572783-Reviews-Calisthenics_Park_BrunssumBrunssum_Limburg_Province.html

Bovenwijkse voorzieningen vragen een eenmalige investering in aanlegkosten en daarnaast jaarlijks terugkerende inspec es en onderhoudsrondes. De verdere beheer- en vervangingskosten zijn vrij hoog, omdat deze plekken doorgaans vandalisme- en zwerfafvalgevoeliger zijn dan speelvoorzieningen op buurt- of wijkniveau.

7

2.3 Dekkingsgraad Wat betre de huidige spreiding door Brunssum zijn er in de gemeente 77 speelplekken. Op 66 van deze plekken zijn in totaal ongeveer 400 toestellen geplaatst. De inrich ng verschilt per (lee ijds)doelgroep. Onderstaand kaartbeeld gee een indica e van de spreiding over de gemeente.

h ps://www.playmapping.com/Map

8

3. Randvoorwaarden voor loca ekeuze Verzoeken om het inrichten van een formele speelruimte komen doorgaans vanuit de inwoners via de Buurtnetwerken. Bij de exacte loca ekeuze moeten de volgende aspecten zorgvuldig en in onderlinge samenhang te worden afgewogen. 3.1 Regelgeving Voor de aanleg en het beheer van speel- en beweegvoorzieningen is de navolgende regelgeving van toepassing. 3.1.1 Warenwetbesluit a rac e- en speeltoestellen 2023 (WAS2023)7 Het WAS2023 richt zich op veiligheid en aansprakelijkheid. Het kent verantwoordelijkheid toe aan zowel de producent van speeltoestellen als aan de beheerder van de toestellen. De producent moet in het ontwerp en materiaalgebruik alle mogelijke gevaren uitsluiten of beperken. Ook verstrekt hij een gebruiksaanwijzing en is een typegoedkeuring verplicht. Elk speeltoestel moet voorzien zijn van een typeplaatje. Alle speeltoestellen in Brunssum zijn gekeurd en zijn of worden bij de eerstvolgende inspec eronde voorzien van een typeplaatje. Een uitzondering vormen toestellen die zelf gebouwd zijn door vrijwilligers (zie 6.1).

Voor de beheerder van de speeltoestellen geldt als algemene eis: ‘De verhuurder dan wel beheerder draagt er zorg voor dat een a rac e- of speeltoestel zodanig is geïnstalleerd, gemonteerd, gedemonteerd wordt, is beproefd, geïnspecteerd, onderhouden en van opschri en is voorzien, dat bij gebruik geen gevaar voor de gezondheid of veiligheid van personen bestaat’ (art. 19.1). De beheerder moet, door inspec es en onderhoud, ervoor zorgen dat het toestel veilig blij . Hij is verplicht hiertoe een logboek bij te houden (art. 17, 19 en 20). De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is het bevoegd gezag. Bij een ongeval wordt via het logboek nagegaan of zorgvuldig is gehandeld uit oogpunt van veiligheid. Wanneer er een ongeval plaatsvindt met een speeltoestel, is de beheerder de eerst aangewezen persoon of instan e die aansprakelijk zal worden gesteld. Is het ongeval te wijten aan fou eve installa e of gebrek in het product, dan zal sprake zijn van doorgeleide aansprakelijkheid naar de producent of de installateur. Als een toestel niet meer veilig is, moet het buiten gebruik worden gesteld en voorzien van een opschri waaruit dit blijkt (art. 21). In de prak jk betekent dit, dat het toestel wordt verwijderd. Zie ook 6.1 en 2. 3.1.2 Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)8 Het Bbl ziet een speeltoestel als een ‘bouwwerk zijnde geen gebouw’.

Ar kel 2.26 Besluit bouwwerken leefomgeving bepaalt dat een vergunningplicht, conform ar kel 5.1. lid 2 Omgevingswet geldt voor sport- en speeltoestellen die hoger zijn dan 4 meter OF die niet alleen func oneren met behulp van de zwaartekracht of de fysieke kracht van de mens. Omdat de maatvoering van speeltoestellen veelal afwijkt van standaardmaten, eist het Bbl dat aangetoond moet worden dat er sprake is van ‘gelijkwaardige veiligheid’. Hiertoe is speciaal voor speeltoestellen een Europese ontwerpnorm (NEN-EN 1176-1) ontwikkeld die de veiligheid van speeltoestellen moet waarborgen. Het Bbl stelt het voldoen aan normen verplicht. Voor een overzicht van alle beschikbare normen is een handboek ontwikkeld. 3.1.3 Omgevingsplan Het omgevingsplan moet de aanleg van een speelplaats mogelijk maken. In de regel kan dit zonder meer binnen de bestemming ‘groen’ gerealiseerd worden. Tot een hoogte van 4 meter kunnen 7 8

h ps://we en.overheid.nl/BWBR0048026/2024-01-01/0 h ps://we en.overheid.nl/BWBR0041297/2024-01-01

9

speeltoestellen (b.v. glijbaan) zonder vergunning geplaatst worden. Hierbij dient wel rekening gehouden te worden met de privacy van omwonenden. 3.2 Omgevingssitua e Een verkeersader kan voor kinderen een wezenlijke barrière vormen en kan de invloedssfeer van een speelloca e aanzienlijk beperken. Verkeerslawaai of luchtvervuiling zijn geen ideale omgevingsvariabelen om lekker te spelen of te bewegen. Voorkomen moet worden dat kinderen al spelend vanuit de speelplek de straat op kunnen rennen. Om soortgelijke reden (veiligheid) wordt een speelplaats ook niet aangelegd in de onmiddellijke nabijheid van water. Voor wat betre de spreiding moet er name aandacht zijn voor voldoende speel- en beweegruimte in de buurt van hoogbouw en woningen zonder tuin. 3.3 Bereikbaarheid De looproutes moeten breed genoeg zijn voor een rolstoel, kinderwagen of rollator. Voor speelloca es voor de wat oudere jeugd moet tevens rekening gehouden worden met de bereikbaarheid per fiets of scooter, waarbij stallingsruimte moet worden ingeruimd. Speelruimtes moeten ook bereikbaar zijn voor vrachtwagens (beheer/aanvoer zand, speeltoestellen) en de ambulance moet er al jd probleemloos bij kunnen komen. Het is wenselijk een afvalbak en eventueel een zitelement te plaatsen. 3.4 Inclusief spelen en bewegen Formele speelruimte moet ook voor (jonge) inwoners met beperkingen toegankelijk, bruikbaar en veilig zijn.

Deze opgave is nog niet breed uitgewerkt. Wel wordt momenteel gewerkt aan een pilot: bij de speeltuin Treebeek wordt het braakliggend terrein tussen de gymzaal en de speeltuin toegevoegd aan de speeltuin, waar toestellen geplaatst worden die inclusief spelen mogelijk maken. Naar verwach ng zal dit gereed zijn bij het 70-jarig bestaan van de speeltuin, bij de opening van het seizoen 2026. Overigens dient hierbij ook het gebouw aangepast te worden (aangepaste sanitaire voorzieningen e.d.). De resultaten daarvan worden meegenomen in de doorontwikkeling van het speel- en beweegbeleid. 3.5 Gezondheid en veiligheid Bij spelen en bewegen kan een kind of volwassene zich bezeren of blesseren. Gelukkig blij de fysieke schade doorgaans beperkt. Regelma ge inspec e en onderhoud borgen redelijkerwijs de veiligheid van de toestellen ter voorkoming van (erns ger) letsel. Daarnaast schuilen mogelijk risico’s in de aanwezigheid van bijvoorbeeld gi ige of stekelige planten , dierlijke uitwerpselen en zwerfvuil op of nabij een speel- of beweegplek. Alertheid van de gebruikers en/of volwassen begeleiders blij daarom te allen jde geboden. Beweegplekken voor oudere jeugd en volwassenen (bijv. fitness) dienen ’s avonds goed verlicht en / of afsluitbaar te zijn.

3.6 Sociale controle In het verlengde van de bovengenoemde alertheid is ook een vorm van sociale controle nodig om vernielingen tegen te gaan en eventuele gebreken aan de toestellen te melden (bijvoorbeeld via de BuitenBeter-app). De formele speelruimte moet vanuit omringende woningen zichtbaar zijn. Betrokkenheid van de buurt is daarmee ook een voorwaarde voor het creëren van een speel- of beweegplek. 3.7 Con nuïteit Als een formele speelruimte wordt aangelegd, dient er sprake te zijn van enige con nuïteit. Die kan bijvoorbeeld in het gedrang zijn wanneer gronden met een bouw- of verkeersbestemming als speelterrein worden ingericht. Bij het realiseren van de uiteindelijke bestemming zal de speelplek dan weer moeten wijken. De vraag dringt zich op, of de investering in zo’n geval lonend is. 10

4 Ontwikkelingen Momenteel doet zich in de gemeente Brunssum een aantal ontwikkelingen voor die zich weliswaar binnen de scope van deze nota bevinden, maar tevens een op zichzelf staand project vormen c.q. een deel daarvan uitmaken. Daarom worden ze hier uitgelicht. 4.1 Skatepark / Urbanpark Het huidige skatepark van Brunssum (buurt Kerkeveld) wordt gebruikt door diverse doelgroepen. Deze gebruikers hebben in 2022 de gemeente gevraagd het park te vernieuwen. De kwaliteit en veiligheid laat te wensen over, “de gebruiker” is door de jaren heen gewijzigd, de behoe e aan urbane sport is veranderd en toegenomen en de vraag en het aanbod wijken daarmee van elkaar af. Dit traject bevindt zich momenteel in de ontwerpfase, waarmee het skatepark in transi e is naar een lifestylepark voor jong en oud. Financiering zal t.z.t. binnen deze vernieuwing worden meegenomen. 4.2 Natuurspeelplek Schu erspark In het Schu erspark bevindt zich een natuurspeelplek. In het kader van het Uitvoeringsprogramma Schu erspark zal deze worden heroverwogen. De kosten daarvan vallen binnen dat uitvoeringsplan (en dus buiten onderhavige nota). 4.3 Speelplek Vijverpark In 2024 vindt besluitvorming plaats over de opwaardering van het Vijverpark. In dit kader is de wens uitgesproken om de speelplek ook hierin mee te nemen en deze om te vormen naar een natuurspeelplek.

In het ontwerp voor het Vijverpark, zoals dat nu voorligt, is hiermee geen rekening gehouden, omdat de huidige toestellen nog voldoen (technische afschrijving in 2027, 2028 en 2030) en er geen veiligheidsissues zijn. Beleid over natuurspeelplekken ontbreekt momenteel. Bij het vaststellen van een breder speelbeleid zal dit nadrukkelijk de aandacht krijgen.

h ps://pixabay.com/nl/photos/speeltuin-kinderen-speeltoestellen-4895612/

11

5 Rolverdeling en proces Het ini a ef voor het creëren van een openbare speelplek, speelweide / trapveldje of bovenwijkse speel- en beweegvoorziening komt meestal vanuit inwoners (via de Buurtnetwerken), een projectontwikkeling of de herinrich ng van de openbare ruimte. De gemeente toetst de loca e, past indien nodig de bestemming aan, richt de plek in en draagt zorg voor inspec e, beheer en onderhoud van de speeltoestellen. De gemeente financiert de aanleg en zoekt (co)financiering, bijvoorbeeld vanuit een Buurtnetwerk of projecten (woningbouw, civieltechnisch). ROLVERDELING

Speeltuinen (ROV-team Vastgoed)

Openbare speelplekken (ORteam Groen)

Beleid

Gemeente

Gemeente

Aanleg / inrich ng

Gemeente

Visuele inspec es

Beheerder

Gemeente / projectontwikkelaar Gemeente

Func onele / jaarlijkse inspec e Klein onderhoud

Gemeente

Gemeente

Beheerder

Groot onderhoud Vervanging / nieuwe aanschaf

Beheerder (vergoeding via subsidieverordening) Gemeente9

Gemeente op basis van meldingen inwoners / ini a efnemers Gemeente

Bijhouden logboek

Gemeente

Gemeente Gemeente

Huidige proces

9

M.u.v. speeltuin Schu erspark – vanwege het commerciële karakter ervan komen onderhoud en vervanging voor rekening van de speeltuin. In de jaarlijkse inspec eronde wordt deze loca e wel meegenomen. Voor de andere 3 speeltuinen geldt, dat zij 25% van de vervangingskosten voor hun rekening nemen en de gemeente de resterende 75%.

12

Opvallend aan het huidige proces is, dat het technisch en reac ef van aard is, d.w.z. gebaseerd op input vanuit inwoners of een project. Gemeentebreed beleid, op basis waarvan speelplekken worden gerealiseerd, ontbreekt, evenals een periodieke evalua e en bijstelling. Daarmee is de gebruikelijke beleidscyclus Plan – Do – Check – Act niet compleet: we bewegen ons vooral in ‘do’.

h ps://agilewerken.nl/agile-en-scrum/plan-do-check-act-pdca/

13

6 Beheer Een deel van het beheer en onderhoud van de openbare speel- en beweegvoorzieningen is uitbesteed. In de prak jk doen zich enkele knelpunten voor, die hieronder zijn uiteengezet. 6.1 Logboek, inspec es en onderhoud Een externe partner verzorgt het logboek dat in het kader van WAS2023 verplicht is. Deze partner verzorgt ook de jaarlijkse inspec es van de toestellen en het groot onderhoud op basis van deze inspec es. De fabrikanten van speeltoestellen laten de toestellen keuren; inspec es borgen de veiligheid in de gebruiksperiode (zie ook 3.1). Toestellen die zelf gemaakt zijn, hebben uiteraard geen fabriekskeuring ondergaan en moeten derhalve individueel gekeurd worden voor cer ficering. De kosten daarvan lopen uiteen van €1.500,- tot €5.000,- per toestel. Vanwege de aansprakelijkheid van de gemeente Brunssum moet er op korte termijn besloten worden of deze toestellen gekeurd worden, verwijderd worden of worden vervangen door verglijkbare toestellen uit een standaardcollec e die een fabriekskeuring hee ondergaan en dus wel gecer ficeerd is. Een kostenoverzicht is opgenomen in bijlage 2. Regulier onderhoud en repara es aan speelplekken in de openbare ruimte verricht de eigen dienst, alsmede het bijhouden van de zandgronden rond de toestellen. Regelma ge visuele inspec e en regulier onderhoud aan toestellen in speeltuinen wordt uitgevoerd door de speeltuinen zelf.

Door het afnemend aantal vrijwilligers staat dit soms onder druk. Ook zijn de afspraken die in het (soms verre) verleden gemaakt zijn niet al jd helder. Deze afspraken zouden daarom geactualiseerd moeten worden. 6.2 Vervanging Op enig moment bereiken speel- en beweegtoestellen en -plekken het einde van hun technische levensduur of is er sprake van schade die herstel onmogelijk of onrendabel maakt. In sommige gevallen (veiligheid!) zal gekozen worden voor verwijdering van het toestel en/of het laten vervallen van de speel- of beweegplek of voor vervanging. Deze afweging zal op dat moment gemaakt moeten worden. Voor vervanging van toestellen aan het einde van de technische levensduur is een schema voorhanden (zie bijlage 2). Er is momenteel geen budget voor het vervangen van speeltoestellen in de openbare ruimte (wel voor de speeltuinen, zie 6.3). 6.3 Onderhoudskosten: budget Naast de uitvoering van kleine repara es, zoals vermeld in 6.1, liggen ook aansturing, budgetbeheer, het maken van afspraken met de buurt (via de buurtnetwerken) en de speeltuinverenigingen, planning enzovoorts bij de eigen dienst. Deze werkzaamheden, verdeeld over 4 medewerkers, nemen naar scha ng ruim 9 uur per week in beslag. Het huidige budget voor beheer en onderhoud bedraagt jaarlijks €17.500,-. Dit bedrag is ontoereikend.

Daarnaast is er een egalisa ereserve voor vervanging van toestellen van de drie nietcommerciële speeltuinen ten bedrage van maximaal €75.000,-. Door de ouderdom van de toestellen zijn er ook veel onderhoudskosten. In het verleden zijn afspraken gemaakt dat 75% van de kosten voor vervanging voor rekening van de gemeente – uit deze reserve - komt. Onderstaande tabel gee een overzicht van de huidige jaarlijkse kosten of een inscha ng daarvan en het momenteel beschikbare budget.

14

Post Licen e logboek Jaarlijkse inspec e Onderhoud o.b.v. inspec e Bijhouden zandgronden etc. Totaal beheer & onderhoud Vervanging toestellen openbare ruimte Vervanging toestellen speeltuinen

Jaarlijkse kosten o.b.v. 2023 €500,€5.000,€25.000,€15.000,€45.500,-

Beschikbaar budget 2024

€17.500,€0,Max. €75.000,-

Het moge duidelijk zijn, dat met de huidige financiële middelen het in stand houden van de nu in gebruik zijnde voorzieningen een tekort oplevert. Daarnaast zijn er zaken die wel gedaan zouden moeten worden, maar waarvoor momenteel geen budget beschikbaar is. Mede uit oogpunt van de veiligheid c.q. aansprakelijkheid moeten hier (financiële) keuzes gemaakt worden. In het verlengde van de systema ek van IBOR10 zou als volgt gebudge eerd kunnen (moeten) worden. Benodigd jaarbudget Openbare Speelvoorzieningen

Dekking

Regulier onderhoud (jaarlijks; indexeren) Groot onderhoud (jaarlijks; indexeren) Vervanging (1-op-1) toestellen openbare ruimte (jaarlijks krediet, afschrijving in 10 jaar)

IBOR IBOR Egalisa ereserve Speeltoestellen

Vervanging (1-op-1) toestellen speeltuinen excl Schu erspark (egalisa ereserve) ADDITIONEEL Op e 1 Keuren van de zelfgebouwde apparaten (eenmalig) Op e 2 Vervangen zelfgebouwde toestellen door vergelijkbare standaardtoestellen (eenmalig) Op e 3 Verwijderen zelfgebouwde toestellen (eenmalig)

€20.500 €25.000 Totale vervangingskosten: circa € 1.374.755,00 Max. €75.000,- (totale vervangingskosten: circa € 361.680,75

Egalisa ereserve Speeltoestellen

Circa € 97.500,- (o.b.v. Algemene middelen gemiddelde keuringsprijs) Circa € 127.900,Algemene middelen (o.b.v. gescha e herinvesteringskosten) Circa € 14.641,Algemene middelen

Alleen al het onderhouden en vervangen van de bestaande speelplekken vraagt om een (fors) hoger budget. Uitbreiding van het areaal zou daar dan nog eens bovenop komen. Dat vraagt om weloverwogen beleid met een gedegen (financiële) onderbouwing. Tot die jd is uitbreiding noch beleidsma g, noch financieel realis sch.

10

Plan voor het Integraal Beheer van de Openbare Ruimte, vast te stellen medio 2024.

15

7 Vervolg Met het vaststellen van deze nota hee Brunssum een actuele ‘foto’ van de openbare formele speelruimte in de gemeente van dit moment, met de context, rolverdeling, processen en gedachtegang erachter en inzicht in de budge ering. Daaruit volgt een aantal aanbevelingen. Dat zijn: - actualiseren van de afspraken met de speeltuinen - ophogen jaarlijks budget voor regulier en groot onderhoud (IBOR) - beschikbaar stellen middelen voor vervanging van speel- en beweegtoestellen in de openbare ruimte (IBOR) - besluitvorming over het laten keuren (incl. de daarmee gemoeide kosten), vervangen of amoveren van zelfgebouwde speeltoestellen Vanuit de ‘foto’ bewegen we ons naar een integrale aanpak van het thema ‘spelen en bewegen in de openbare ruimte’. Het voornemen is, om voorliggende nota te zijner jd in te bedden in c.q. door te ontwikkelen naar een nieuw beleidsdocument met keuzes, prioriteiten, loca es en budge en. Daarbij kan onder meer een link worden gelegd met scholen, sport, gezondheid, sociale cohesie, de Omgevingsvisie, de Toekomstvisie Brunssum, de inrich ng van de openbare ruimte m.b.t. mobiliteit (fietsen, wandelen, skaten etc.), klimaatadapta e en verwante regionale ontwikkelingen. Het beleid zal tot stand komen in overleg met diverse disciplines in huis, met inwoners, ondernemers en de Kindergemeenteraad.

Dit integrale beleid zal leiden tot een uitvoerings- en beheersplan en zo tot een volledige beleidscyclus (Plan-Do-Check-Act). Voor wat betre de scope van de voorliggende nota komen beheer en onderhoud van de speeltoestellen in de openbare ruimte vooralsnog in het IBOR terecht; voor de speeltuinen in het MJOP11.

h ps://pixabay.com/nl/photos/meisje-schommel-schommelen-herfst-996635/

11

Meerjarenonderhoudsplan (gemeentelijk vastgoed).

16

Bijlage 1: uitvoering amendement 1 bij de vaststelling van de Programmabegro ng 2023 Amendement 1: Speeltoestellen in de wijk  

  

Te voorzien in extra buitenspeelplekken en speeltoestellen in de wijken van Brunssum; Hiervoor per 1 januari 2023 een budget van€100.000,-uit de algemene reserve vrij te maken zodat lopende verzoeken nu al beoordeeld kunnen worden en dat er in januari 2023 direct begonnen kan worden met plaatsen hiervan. In de nieuwe nota speeltoestellen te borgen dat het vigerende beleid (niets nieuws plaatsen en slechts speeltoestellen verplaatsen) losgelaten zal worden. In de nieuwe nota te voorzien in budget dat toereikend is om speeltoestellen bij te plaatsen, vervangen en goed te onderhouden. Het restant van het gevraagde budget in 2023 toe te voegen aan de nog te schrijven nota speeltoestellen en hiermee een inhaalslag in plaatsingen te bewerkstelligen.

Uitvoering: Een bedrag van €22.000,- is overgeheveld naar het project Eggeplein. Van de resterende €78.000,- is €71.000,- uitgegeven aan de navolgende zaken:       

17

Emmapark: toestellen verwijderd en nieuwe geplaatst: balanceerbalken, hessespoel, robina stelten Klingbemden: verplaatsen toestellen naar Klingbemden: wipkip, pannakooi en bijplaatsen klimrek Graaf Huynstraat: opheffen speelplek Lemmender: verwijderen voetbalplek Lemmender Schu ersveld: asfalt verwijderen pannakooi Schu erstraat (incl. dichtstorten, verwijderen hekwerken en betonbanden) Kerkeveld: repara e skateramps Algemeen: reiniging zandondergronden; typeplaatjes op alle toestellen

Bijlage 2: schema vervanging speeltoestellen per jaar In de tabellen hieronder is in beeld gebracht in welk jaar speeltoestellen vervangen moeten worden op basis van de technische levensduur en welke kosten daarmee gemoeid zijn. De gegevens zijn a oms g uit het logboek van de gemeente Brunssum, bijgehouden door Playmapping. Deze gegevens kunnen verouderd zijn. Van een aantal speeltoestellen ontbreken gegevens m.b.t. kosten en / of vervangjaar. Het totale aantal speeltoestellen is hoger dan uit deze tabellen is af te leiden. Dat komt door de speeltoestellen die wel meegaan in de inspec es, maar waarvan de kosten voor onderhoud en vervanging voor rekening van de betreffende ondernemer zijn, i.c. speeltuin Schu erspark. Vervanging speeltoestellen openbare ruimte jaar aantal totale kosten 2024 10 € 39.176,00 2025 12 € 75.780,00 2026 8 € 76.979,00 2027 31 € 187.067,00 2028 29 € 166.032,00 2029 18 € 77.248,00 2030 46 € 269.342,00 2031 17 € 68.018,00 2032 12 € 45.041,00 2033 24 € 116.824,00 2034 1 € 6.414,00 2035 11 € 29.984,00 2036 7 € 39.705,00 2037 6 € 53.519,00 2038 3 € 7.193,00 2040 13 € 67.712,00 onbekend 10 € 48.721,00 TOTAAL 258 € 1.374.755,00 Vervanging speeltoestellen speeltuinen (excl. zel ouw) jaar aantal totale kosten onbekend 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 18

3 2 3 5 4 11 4 10 9 2 7

€ € € € € € € € € € €

81.408,00 20.762,00 14.484,00 22.633,00 23.905,00 78.834,00 10.805,00 43.198,00 53.782,00 8.372,00 55.671,00

bijdrage gemeente (75%) € 61.056,00 € 15.571,50 € 10.863,00 € 16.974,50 € 17.928,50 € 59.125.50 € 8.103.75 € 32.398,50 € 40.336,50 € 6.279,00 € 41.753,25

bijdrage speeltuinen (25%) € 20.352,00 € 5.190,50 € 3.621,00 € 5.658,25 € 5.976,25 € 19.708,50 € 2.701,25 € 10.799,50 € 13.445,50 € 2.093,00 € 13.917,75

2034 2035 2036 TOTAAL

6 7 1 74

Zelfgebouwde toestellen speeltuinen speeltuin Klaver 4 Treebeek Buschkensberg TOTAAL

€ 27.501,00 € 28.972,00 € 11.914,00 € 482.241,00

€ 20.625,75 € 21.729,00 € 8935,50 € 361.680,75

€ 6.875,25 € 7.243,00 € 2.978,50 € 120.560,25

aantal 9 16 5 30

Scha ng keuringskosten: € 97.500,- (op basis van gemiddelde keuringskosten * 30) Scha ng totale vervangingskosten: € 127.900,- (op basis van scha ng kosten vergelijkbare toestellen) Scha ng verwijderingskosten: € 14.641,-

19