Raadsvoorstel 202655817 (bijlage) Jaarstukken 2025 Gemeente Brunssum
Tekst van het document
Het Programma Organisatieontwikkeling is opgezet om hier structureel invulling aan te geven en te werken aan een organisatie die wendbaar, mensgericht en koersvast opgavegericht kan functioneren. Het programma kent een gefaseerde aanpak, waarbij per fase wordt gewerkt aan een samenhangend deel van de ontwikkeling, dat in de praktijk wordt toegepast en geëvalueerd. WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Uitvoeringsprogramma 59: Streven naar een sluitende begroting Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 1.1 Er wordt naar gestreefd om vanaf 2025 de begroting structureel weer sluitend te krijgen, hetgeen ook afhankelijk is van keuzes van het rijk. Gemeente Brunssum heeft vanaf 2025 een structureel sluitende begroting die voldoet aan de wettelijke bepalingen. De Provincie Limburg geeft hiervoor de toezichtvorm: repressief toezicht. 1.2 We benutten de reservering Algemene uitkering gemeentefonds. De reservering Algemene Uitkering gemeentefonds (nog beschikbaar voor 2028) is benut en toegevoegd aan de middelen Algemene Uitkering. KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 79 1.3 Verdere uitwerking, implementatie en uitvoering van subsidiemogelijkheden.
Gemeente Brunssum heeft ambtelijke capaciteit vrijgemaakt en een projectgroep subsidies ingericht om aan de gestelde subsidievoorwaarden te voldoen en de informatievoorziening te versterken. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Uitvoeringsprogramma 60: Lasten burgers/ondernemers zo laag mogelijk Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 2.1 De lasten voor burgers en bedrijven niet meer verhogen dan strikt noodzakelijk. In 2025 zijn aan burgers en aan bedrijven alleen onontkoombare kostenstijgingen doorberekend. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Uitvoeringsprogramma 61: Hondenbelasting Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 3.1 Het streven naar evenwicht in de inkomsten en uitgaven voor bestrijding hondenoverlast is in de begroting 2025 bereikt. Dit wordt gecontinueerd door het op peil houden van de inkomsten hondenbelasting. In 2025 zijn de inkomsten en de uitgaven voor bestrijding van hondenoverlast in evenwicht. Doel: Wat wilden we bereiken 4 Uitvoeringsprogramma 17: Duurzaamheid eigen gebouwen Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 4.1 Starten met de voorbereiding gefaseerde uitvoering van het gemeente-breed programma verduurzaming eigen vastgoed op basis van de kaders nieuw vastgoed- /accommodatiebeleid. In 2025 is gestart met de voorbereiding van een gemeentebreed programma voor de verduurzaming van het eigen vastgoed.
Dit is in samenhang met de ontwikkeling van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid en richt zich o.a. op het in kaart brengen van de huidige energiesituatie en mogelijke fasering van maatregelen. Zo worden de projecten die door de Raad in 2025 zijn goedgekeurd aangepakt. Denk hierbij aan zwembad de Bronspot, RKVV de Leeuw, Carnavalsloods en de projecten die in 2026 worden voorgelegd aan de Raad. 4.2 Streven naar 49% CO2 reductie voor al het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed in 2030. De ambitie op te komen tot 49% CO2 reductie in 2030 voor het gemeentelijk vastgoed is gehanteerd als richtinggevend uitgangspunt bij de voorbereiding van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid. 4.3 Het opstellen van vierjaarlijkse routekaarten op portefeuilleniveau, die in beeld brengen welke maatregelen al zijn getroffen en hoe toe te werken naar het streefdoel voor 2030. De routekaarten maken onderdeel uit van het Uitvoeringsprogramma van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid. In de tussenliggende periode is ingezet op het verzamelen van de benodigde gegevens op portefeuilleniveau, waaronder reeds getroffen verduurzamingsmaatregelen en energieprestaties van KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 80 het gemeentelijk vastgoed. 4.4 Renovatieverplichting van ten minste 3% per jaar en daarbij zo goed als energieneutraal maken.
In 2025 zijn renovaties uitgevoerd conform de bestaande onderhouds- en investeringskaders. Een structurele renovatieverplichting zijn in 2025 verkend als onderdeel van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid. 4.5 80% van alle overheidsgebouwen moeten in 2030 voorzien zijn van zonnepanelen. De mogelijkheden naar het toepassen van zonnepanelen zijn verkend en opgenomen in de reeds door de Raad goedgekeurde projecten 2025 en volgen verder in de projecten 2026. Doel: Wat wilden we bereiken 5 Overige speerpunten: Een deugdelijk beheer van onze gebouwen Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 5.1 Het meerjarenonderhoud (groot onderhoud) wordt jaarlijks getoetst naar de noodzakelijkheid van vervanging vooruitlopend op het begrotingsjaar (taakstellend budget betreffend jaar). Het meerjarenonderhoud van het gemeentelijk vastgoed is in 2025 conform de geldende systematiek jaarlijks getoetst. Daarnaast wordt voor de MJOP een nieuw systeem ontwikkeld, waardoor deze logischer en duidelijker te monitoren is en sneller zichtbaar wordt voor welke objecten er onderhoud staat gepland (van Vastgoedbeheersysteem Ultimo naar Condor).
In afwachting van het nog vast te stellen Vastgoed- en Accommodatiebeleid zijn diverse posten vanuit de meerjarenonderhoudsbegroting on hold gezet en daarvoor in de plaats andere noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd passend binnen de onderhoudsbudgetten 2025 (bv. spartelbaden in speeltuinen in verband met regelgeving/veiligheid). 5.2 Vastgoed- en Accommodatiebeleid opstellen. Het opstellen van een geactualiseerd integraal Vastgoed- en Accommodatiebeleid is in uitvoering. Dit beleid geeft richting aan het beheer, onderhoud, verduurzaming en strategische inzet van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. In 2025 zijn onder meer de complete vastgoedportefeuille in beeld gebracht, beleidsuitgangspunten verkend en relevante kaders verzameld. Het beleidsstuk wordt na de Gemeenteraadsverkiezingen 2026 aan de raad ter vaststelling aangeboden. 5.3 Na goedkeuring Vastgoed- en Accommodatiebeleid volgt een uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma is onlosmakelijk verbonden aan het Vastgoed- en Accommodatiebeleid. Wanneer het beleid wordt vastgesteld wordt gestart met het uitvoeringsprogramma (zie 5.4). 5.4 Het uitvoeringsprogramma vindt fasegewijs plaats om de vastgoedportefeuille van de gemeente voor nu en in de toekomst gereed te maken. In 2025 zijn de uitgangspunten voor een fasegewijze uitvoering van het toekomstige vastgoedbeleid verkend.
Hierbij is gekeken naar prioritering op basis van technische staat, maatschappelijke functie en financiële haalbaarheid. De daadwerkelijke uitvoering vindt plaats na vaststelling van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 81 Doel: Wat wilden we bereiken 6 Overige speerpunten: Informatiemanagement Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 6.1 In 2025 afronding verkenning hoe burgers en bedrijven op een digitale wijze de voortgang van hun lopende zaken kunnen raadplegen. De testomgeving is opgezet voor een burgerportaal waarin burgers en bedrijven niet alleen de voortgang van hun zaken kunnen raadplegen maar desgewenst ook informatie kunnen aanleveren en vragen kunnen stellen. Gefaseerd worden de gemeentelijke diensten via dit portaal beschikbaar gesteld op basis van de frequentie van aanvragen. Het portaal voldoet aan alle normenkaders op het gebied van Informatiebeveiliging, Privacy, Transparantie en Dienstverlening. 6.2 Implementatie standaardbouwblokken procesinrichting conform "Informatiehuishouding op orde". In 2025 heeft het college formeel het aanwijzingsbesluit voor de voorkeurskanalen als gevolg van de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) genomen.
Gelijktijdig heeft het management de inrichtingsprincipes voor de gemeente Dienstverlening vastgesteld waarbij formeel het startschot is gegeven voor de inrichting van de processen op basis van standaard bouwblokken. De nadruk ligt in eerste instantie op de dienstverleningsprocessen. 6.3 Overgang naar Microsoft 365 op basis van nieuwe beheersuitgangspunten voor "ongestructureerde informatie". Alle afdelingen zijn in principe gemigreerd naar de M365/Teams omgeving waarbij gelijktijdig een opschoning van de ongestructureerde informatie heeft plaats gevonden. 6.4 Opstellen plan van aanpak Datagedreven werken. Vertraagd. De startnotitie inzake het gedachtengoed van het data gedreven werken zal in de eerste helft van 2026 worden gerealiseerd. De technische implementatie is in het 1e kwartaal van 2026 grotendeels gereed. Doel: Wat wilden we bereiken 7 Overige speerpunten: Personeel- en organisatieontwikkeling Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan Terugblik 7.1 Via het leerlab blijven we de organisatie verder ontwikkelen. Fase 1 van Programma Organisatieontwikkeling is gericht op het leggen van de basis voor koersvast opgavegericht werken.
Sinds mei 2025 is gewerkt aan: - het scherper positioneren van rollen in de aansturing van de organisatie (lijn en opgaven); - het versterken van planmatig werken door het werken met afdelingsplannen en faseplannen; - het ontwikkelen van overlegtafels voor samenhang, prioritering en afstemming in werkzaamheden (Leerlab); - een eerste uitwerking van het dienstverleningsconcept. FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? Taakvelden (x € 1.000) | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Afwijking LASTEN XT-010 - Mutaties en reserves | 7.903 | 7.999 | 96 XT-03 - Beheer overige gebouwen en gronden | 233 | 261 | 28 XT-04 - Overhead | 16.714 | 17.275 | 561 XT-05 - Treasury | 585 | 504 | -82 XT-064 - Belastingen overig | 599 | 632 | 34 XT-08 - Overige baten en lasten | 391 | 498 | 107 XT-09 - Vennootschapsbelasting | -2 | -2 Totaal LASTEN | 26.425 | 27.166 | 741 BATEN XT-010 - Mutaties en reserves | -6.504 | -7.127 | -623 XT-03 - Beheer overige gebouwen en gronden | -68 | -96 | -28 XT-04 - Overhead | -1.028 | -1.718 | -689 XT-05 - Treasury | -1.247 | -1.329 | -82 XT-061 - OZB woningen | -4.935 | -4.921 | 14 XT-062 - OZB niet-woningen | -1.814 | -1.971 | -156 XT-064 - Belastingen overig | -257 | -228 | 30 XT-07 - Algemene uitkering | -85.868 | -85.484 | 384 XT-08 - Overige baten en lasten | -278 | -446 | -169 Totaal BATEN | -102.000 | -103.320 | -1.320 RESULTAAT | -75.575 | -76.154 | -579
Toelichting belangrijkste afwijkingen LASTEN XT-010 - Mutaties en reserves (nadeel €96.000) Deze afwijking wordt veroorzaakt door onderschrijding van de budgetten bij taakveld XT-21 Verkeer en Vervoer. Hierdoor vindt een | niet geraamde storting plaats in de betreffende reserve (Reserve MOP wegen onderhoud). XT-04 – Overhead (nadeel € 561.000) De hogere lasten zijn het gevolg van hogere personele kosten. Er zijn extra uitgaven geweest voor externe inhuur i.v.m. ziekte en ouderschapsverlof. XT-05 – Treasury (voordeel € 82.000) De rente uitgaven in 2025 zijn lager dan begroot. Daarnaast is er rente ontvangen over de suppletie compensabele BTW 2022. Ook is er minder kasgeld opgenomen dan begroot waardoor de rentekosten lager zijn. XT-08 - Overige baten en lasten (nadeel € 107.000) De hogere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door een hogere toevoeging aan de voorziening Dubieuze Debiteuren. Er doet zich een verhoogd risico voor bij het innen van een openstaande post bouwvergunningen BATEN XT-010 - Mutaties en reserves (nadeel € 623.000) Deze afwijking wordt veroorzaakt door overschrijding van budgetten op diverse taakvelden, waardoor er meer onttrekkingen hebben plaatsgevonden dan begroot. 82 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d.
17 juni 2026 Paraaf: PBO 83 Door het omzetten van de reserve MOP-onderhoud wegen naar een voorziening, ontstaat er op dit taakveld een overschrijding van de baten (vrijvallen reserve). Het betreft hier een budgettair neutrale overschrijding doordat er op het taakveld XT-21 Verkeer en vervoer (Programma 6) meer lasten ontstaan door dotatie in de voorziening. XT-04 – Overhead (voordeel € 689.000) De onderschrijding bij de salarissen van de ambtelijke organisatie wordt veroorzaakt doordat openstaande vacatures door de krapte op de arbeidsmarkt langer vacant zijn gebleven. De besparing op salarissen wordt deels gecompenseerd door inhuur van extern personeel, maar de kosten voor inhuur zijn lager dan de bespaarde salarissen. XT-05 – Treasury (voordeel € 82.000) De rente-inkomsten zijn hoger dan begroot in 2025. Daarnaast is er meer dividenduitkering over 2024 dat in 2025 is uitgekeerd. XT-062 - OZB niet-woningen (voordeel 156.000) Jaarlijks stuurt de BsGW in de maand november de WOZ-waardes door aan de gemeente. Op basis van deze WOZ-waardes worden de tarieven voor het volgende jaar berekend. Tussen november en de daadwerkelijke aanslagoplegging vinden door BsGW diverse controles en wijzigingen plaats. Dit leidt in 2025 tot een hogere opbrengst dan begroot.
XT-07 - Algemene uitkering (nadeel € 384.000) Met de decembercirculaire 2025 worden nadelige effecten uit de jaren 2024 en 2025 in de algemene uitkering verrekend als gevolg van actualisering maatstaven. Voor 2024 en 2025 betekent dit een nadeel. In 2025 staan hier nog taakmutaties en integratie- en decentralisatie uitkeringen tegenover die voordelig zijn. Daarmee zijn de grootste afwijkingen verklaard. Het restant bestaat uit meerdere nadelige verrekeningen van voorgaande jaren. De decembercirculaire 2025 is via RIB (202635752) met de raad gecommuniceerd. XT-08 - Overige baten en lasten (voordeel € 169.000) De hogere baten worden met name gevormd door de afrekening SPUK Sport 2023. Er is hierbij meer aan ons toegewezen dan de oorspronkelijke aanvragen van de gemeente. Ten tijde van 2023 heeft dat ook hogere kosten gegenereerd. KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 84 PARAGRAFEN KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 85 PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN ALGEMEEN De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen direct in hun portemonnee. Gemeentelijke heffingen staan dan ook sterk in de politieke belangstelling. Jaarlijks stelt de Raad de belastingverordeningen en de daarbij behorende tarieven vast.
De tarieven voor 2025 zijn vastgesteld op 10 dec. 2024. BELEID EN TARIEFSTELLING Het totale pakket van de verschillende gemeentelijke belastingen en heffingen wordt gelegitimeerd met belastingverordeningen. Voor de hoogte van tarieven/leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Voortzetten van gemaakte keuzes uit het verleden, onder de voorwaarde dat deze keuzes voldoende aansluiten bij de huidige situatie. 2. Tarieven en leges welke in de begroting maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. 3. Prijsindexering. Lokale heffingen, leges en overige inkomsten, waaronder huren en inkomsten sportaccommodaties worden jaarlijks aangepast voor inflatie. In 2025 werd de OZB geïndexeerd met 5%. De precariobelasting en de begraafrechten werden geïndexeerd met 7,8% (CPI meicirculaire 2024: 2,8% en 5%). De reclamebelasting werd aangepast aan de CPI van 2,8%. Ook de leges werden geïndexeerd met 2,8% CPI. De bouwleges werden met 6% geïndexeerd, conform het besluit ombuigingen. 4. De legestarieven mogen de wettelijk vastgestelde bedragen niet overschrijden. 5. De kosten van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) worden toegerekend aan de verschillende belastingsoorten. Conform het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) geeft de BsGW de verdeelsleutel aan op basis waarvan hun kosten verdeeld dienen te worden.
De BsGW verdeelt daarbij de kosten naar rato van de prognose belastingopbrengsten per belasting. Het verdere beleid voor de lokale lasten wordt hierna per heffing afzonderlijk vermeld. SOORTEN LOKALE HEFFINGEN INKOMSTEN EN KOSTENTOEREKENING AAN LEGES EN RECHTEN Conform het wijzigingsbesluit Besluit Begroting en verantwoording (BBV) worden kosten verantwoord op de taakvelden. Vanuit de taakvelden zijn de directe kosten toegerekend aan de betreffende leges en rechten. De kosten van overhead (indirecte kosten) worden toegerekend conform een intern vastgestelde methodiek namelijk op basis van de geraamde salariskosten per taakveld. Hieronder worden de inkomsten voor de gemeente en de heffing voor de burger per belasting/ heffing in beeld gebracht en toegelicht.
Soort Heffing 2025 Datum verordening Heffingsgrondslag Onroerende zaakbelastingen (a) 10-12-2024 Tarief is een percentage van de vastgestelde WOZ-waarde Afvalstoffenheffing (b) 10-12-2024 Vast tarief per perceel Daarnaast aanslag voor het aantal ledigingen (volume-frequentie) Rioolheffing (c ) 10-12-2024 Tarief voor eigenarendeel gebaseerd op WOZ-waarde onderverdeeld in 3 categorieën Toeristenbelasting (d) 10-12-2024 Per persoon per overnachting Hondenbelasting (e) 10-12-2024 Aantal honden, tarief is progressief Precariobelasting (f) 10-12-2024 Per m2 per jaar; per m2 per maand of een kortere periode Reclamebelasting (g) 10-12-2024 Vast bedrag per jaar voor één of meer aankondigingen Marktgelden (h) Werd in 2025 niet geheven Begraafrechten (i) 10-12-2024 Diverse tarieven opgenomen in aparte tarieventabel Leges (j) 10-12-2024 Diverse tarieven opgenomen in aparte tarieventabel KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 86 a. Onroerende zaakbelastingen (XT-061) De onroerende zaakbelastingen (OZB) hebben tot doel om de gemeente te voorzien van algemene middelen. Voor de OZB is de herwaardering ingevolge de Wet Waardering Onroerende Zaak (Wet WOZ) van belang. Deze WOZ-waarde wordt jaarlijks vastgesteld. Voor het belastingjaar 2025 gaat het daarbij om de waarde op peildatum 1 januari 2024.
Het OZB-bedrag per individueel huishouden kan naast de jaarlijkse tariefaanpassing wijzigen, indien de waardeontwikkeling van de individuele woning afwijkt ten opzichte van de gemeente brede waardeontwikkelingen van alle woningen. Ontwikkeling WOZ-waarden (bedragen in €) conform rapportages en prognose BsGW Heffing OZB / Inkomsten OZB gemeente Brunssum De OZB is € 142.000 hoger dan begroot. Dit zijn voornamelijk inkomsten eigenaren niet-woningen. Jaarlijks stuurt de BsGW in de maand november de WOZ-waardes door aan de gemeente. Op basis van deze WOZ- waardes worden de tarieven voor het volgende jaar berekend. Tussen november en de daadwerkelijke aanslagoplegging vinden door BsGW controles en wijzigingen plaats. Dit heeft in 2025 geleid tot een hogere opbrengst dan begroot. b. Afvalstoffenheffing (XT-73) De kosten voor de verwijdering van huisvuil bij particuliere huishoudingen worden verhaald door een heffing van de feitelijke gebruiker van het perceel. De afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn*. Onderdeel van het vaste tarief zijn de geraamde kosten van de kwijtschelding (zie hiervoor onderdeel “kwijtschelding afvalstoffenheffing” van deze paragraaf). * Sinds 2003 kunnen gemeenten met het btw-compensatiefonds toch een belangrijk deel de btw terugvragen die ze hebben betaald over uitbesteed werk.
Ter voorkoming van een budgettair probleem is bepaald dat de omzetbelasting inzake de afvalstoffenheffing en rioolrecht tot de lasten blijft behoren voor de bepaling van de tarieven. Jaar 2023 2024 2025 Peildatum 1-1-2022 1-1-2023 1-1-2024 Totale waarde woningen € 3.223.848.000 € 3.217.789.000 € 3.440.082.000 Totale waarde niet-woningen Eigenaar € 350.840.000 € 353.549.000 € 375.541.000 Totale waarde niet-woningen Gebruiker € 220.404.000 € 217.388.000 € 215.789.000 Tarieven: 2023 2024 2025 OZBE woning 0,1414% 0,1461% 0,1415% OZBE niet-woning 0,3248% 0,3323% 0,3244% OZBG niet-woning 0,2727% 0,2851% 0,2928% Inkomsten onroerende zaakbelastingen Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Onroerende zaakbelastingen € 6.222.000 € 6.749.571 € 6.892.342 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 87 De afvalstoffenheffing is in 2025 € 49.000 hoger dan begroot. Dit wordt deels veroorzaakt door ontvangsten die betrekking hebben op voorgaande jaren. De werkelijke kosten afval vallen lager uit dan begroot omdat de kosten straatreiniging lager zijn dan begroot. Het saldo wordt gestort in de voorziening afval compartiment. Kwijtschelding afvalstoffenheffing In de gemeente Brunssum kan alleen kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing.
Het maximale jaarlijkse kwijtscheldingsbedrag is gelijk aan dat van 2024 en wordt bepaald op basis van vast tarief 2025 en voor de ledigingen is het bedrag afhankelijk van de grootte van het huishouden. Gezinssamenstelling maximaal bedrag 2025 1-persoonshuishouden € 55,00 2-persoonshuishouden € 75,00 3-persoonshuishouden € 90,00 4 en meer personen in een huishouding € 100,00 Afvalstoffenheffing x € 1.000 Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Kosten afval Kosten Rd4 € 3.095 € 3.222 € 3.222 Overige kosten € 3 € 10 € 3 Rd4, geprognotiseerd batig saldo € 0 € 0 € 0 Aandeel kosten overhead € 29 € 49 € 49 Kosten BsGW € 139 € 179 € 179 BTW-component € 650 € 679 € 679 Aandeel kosten straatreiniging € 169 € 200 € 129 Kwijtschelding (incl. kosten overhead) € 248 € 250 € 243 TOTAAL DOOR TE BEREKENEN KOSTEN (A) € 4.333 € 4.589 € 4.504 Heffingsbedragen afval Vast bedrag € 254,40 € 248,40 € 248,40 per lediging 240 l. container rest € 11,00 € 11,00 € 11,00 per lediging 140 l. container rest € 8,10 € 8,10 € 8,10 per zak of inworp verzamelcontainer 60 l. € 2,00 € 2,00 € 2,00 per zak of inworp verzamelcontainer 30 l. € 1,05 € 1,05 € 1,05 Inkomsten afval Afvalstoffenheffing € 4.592 € 4.407 € 4.456 Bijdragen van derden (zwerfafval o.a.) € 26 € 182 € 182 TOTAAL INKOMSTEN AFVAL (B) € 4.618 € 4.589 € 4.638 Kostendekkendheid (B / (A-(A-B)) 107% 100% 103% t.l.v.
algemene middelen conform begroting € 0 € 0 € 0 SALDO TEN LASTE (+)/ GUNSTE (-) VAN VOORZIENING (A-B) -€ 285 € 0 -€ 134 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 88 c. Rioolheffing (XT-72) De kosten die gemaakt worden voor de rioleringszorg worden gedekt uit de rioolheffing. De rioolheffing mag maximaal 100 % kostendekkend zijn. De belasting wordt geheven via een eigenarenheffing naar de waarde van een perceel in het economisch verkeer. Er is € 116.000 meer rioolheffing ontvangen dan begroot in 2025. Hiervan heeft € 23.000 betrekking op voorgaande jaren. Bij de samenstelling van de begroting wordt uitgegaan van de geprognotiseerde aantallen van BsGW op dat moment. Het blijven schattingen waardoor afwijkingen kunnen ontstaan. d. Toeristenbelasting (XT-34) Door de heffing van een toeristenbelasting is het mogelijk om een bijdrage te verkrijgen in de kosten van de (algemene) voorzieningen, waarvan ook de toeristen profiteren. Dit betekent dat bij de toeristenbelasting sprake is van een algemene heffing waarvan de opbrengst ten goede komt aan de algemene middelen. De toeristenbelasting is € 2.200 lager dan begroot.
Kwijtschelding 2022 2023 2024 2025 Vast tarief 2025: € 248,40 € 173.493 € 179.742 € 191.015 € 183.971 Diftar € 54.000 € 58.000 € 51.000 € 57.000 Verrekening voorgaande jaren € 3.771 -€ 7.161 -€ 15.409 -€ 53.529 Totaal € 231.264 € 230.581 € 226.606 € 187.442 Rioolheffing x € 1.000 Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Kosten riool Kosten € 1.633 € 1.692 € 1.687 Vervangingsinvesteringen € 0 € 0 € 0 Kapitaallasten € 525 € 522 € 522 Aandeel kosten overhead € 1.076 € 1.232 € 1.232 Kosten BsGW € 138 € 158 € 158 Aandeel kosten onkruidbestrijding verharding € 150 € 140 € 147 Aandeel kosten straatreiniging € 238 € 283 € 182 BTW-component € 332 € 342 € 306 TOTAAL DOOR TE BEREKENEN KOSTEN (A) € 4.092 € 4.369 € 4.234 Heffingsbedragen riool Rioolrecht eigenaar ≥ € 30.000 € 270,84 € 286,08 € 286,08 Rioolrecht eigenaar ≤ € 30.000 € 26,28 € 27,84 € 27,84 Inkomsten riool Bijdragen van derden € 0 € 0 € 0 Rioolheffing € 4.134 € 4.369 € 4.485 TOTAAL INKOMSTEN RIOOL (B) € 4.134 € 4.369 € 4.485 Kostendekkendheid (B / (A-(A-B)) 100% 100% 106% SALDO TEN LASTE (+)/ GUNSTE (-) VAN VOORZIENING (A-B) -€ 42 € 0 -€ 251 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 89 e. Hondenbelasting (XT-064) De hondenbelasting is een belasting die bijdraagt aan de algemene middelen van de gemeente.
De Hoge Raad acht het niet nodig dat de gemeente een relatie legt tussen de opbrengst van de hondenbelasting en de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan de vervuiling door honden. De controle op de hondenbelasting is een belangrijk instrument om nog niet aangemelde honden alsnog in de belasting te betrekken. De hondenbelasting is € 12.300 lager dan begroot. Er waren in werkelijkheid minder honden dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Het verschil ten opzichte van 2024 wordt veroorzaakt door een lager tarief voor de 1e hond in 2025. f. Precariobelasting (XT-064) Precariobelasting is een heffing voor het gebruiken van voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Naast onderdelen van gebouwen, zoals luifels en balkons, gaat het bijvoorbeeld om reclamevoorwerpen als uithangborden, zonneschermen, lichtreclames, het uitstallen van winkelgoederen en terrassen. Het tarief is afhankelijk van het soort voorwerp. g. Reclamebelasting (XT-064) Reclamebelasting wordt binnen het centrumgebied geheven over de periode waarin daadwerkelijk aankondigingen zichtbaar zijn. Op initiatief van de ondernemers wordt zo een ondernemersfonds gevoed waarmee allerlei voorzieningen, activiteiten en projecten in het kernwinkelcentrum worden gefinancierd. De geïnde belasting wordt doorbetaald aan de ondernemersvereniging. h. Marktgelden (XT-33) In 2025 werden geen marktgelden geheven.
Door het niet heffen van marktgelden wordt het voor marktkooplieden aantrekkelijker om deel te nemen aan de markt. i. Begraafrechten (XT-75) Begraafrechten worden geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor een bepaalde periode en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de gemeentelijke begraafplaats. Inkomsten toeristenbelasting Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Toeristenbelasting € 190.500 € 212.000 € 209.800 Inkomsten hondenbelasting Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Hondenbelasting € 171.200 € 153.700 € 141.400 Inkomsten precariobelasting Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Precariobelasting € 19.700 € 24.150 € 27.300 Inkomsten reclamebelasting Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Reclamebelasting € 44.200 € 44.600 € 43.000 Doorbetaling aan de ondernemersvereniging Reclamebelasting € 43.000 € 44.600 € 43.000 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 90 In 2025 zijn de opbrengsten € 19.600 hoger dan begroot. Zie toelichting bij taakveld XT-75. j. Leges (div. taakvelden) Het betreft hier de volgende leges: 1. Burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, verstrekkingen uit de BRP. 2.
Bestuursstukken, vastgoedinformatie, gemeentearchief, leegstandswet, kansspelen, kinderopvang, telecommunicatie, verkeer en vervoer, verstrekken van afschriften, begraven op eigen terrein 3. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/Wabo 4. Tarieven werken voor derden 5. Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Er wordt gestreefd naar maximaal 100% kostendekkendheid met uitzondering van de door het rijk bepaalde tarieven. TOTAAL OVERZICHTEN LOKALE HEFFINGEN TABEL Inkomsten begraafrechten Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Begraafrechten € 115.100 € 26.700 € 46.300 Inkomsten leges Realisatie Begroting Realisatie 2024 2025 2025 Leges € 1.680.000 € 1.443.000 € 1.411.000 Geraamde inkomsten Realisatie Begroting Realisatie (bedragen x € 1.000) 2024 2025 2025 Onroerende zaakbelastingen (a) € 6.222 € 6.750 € 6.892 Afvalstoffenheffing (b) € 4.592 € 4.407 € 4.456 Rioolheffing (c ) € 4.134 € 4.370 € 4.485 Toeristenbelasting (d) € 191 € 212 € 210 Hondenbelasting (e) € 171 € 154 € 141 Precariobelasting (f) € 20 € 24 € 27 Reclamebelasting (g) € 44 € 45 € 43 af: doorbetaling reclamebelasting -€ 43 -€ 45 -€ 43 Marktgelden (h) € 0 € 0 € 0 Begraafrechten (i) € 115 € 27 € 46 TOTAAL lokale belastingen (excl. leges) € 15.446 € 15.944 € 16.257 Leges (j) € 1.680 € 1.443 € 1.411 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d.
17 juni 2026 Paraaf: PBO 91 Overzicht gemeentelijke woonlasten Parkstad Limburg gemeenten in 2024 Figuur 1: Meerpersoonshuishoudens met eigen woning (Bron: Belastingoverzicht 2024 van de Provincie Limburg) Figuur 2: Meerpersoonshuishoudens met eigen woning (Bron: Belastingoverzicht 2024 van de Provincie Limburg)
KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 92 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 93 PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING INLEIDING In deze paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing behandelen we de risico’s van de gemeente Brunssum en zetten we deze af tegen het vermogen om deze op te vangen. Als we het hebben over het totaal aan risico’s van de gemeente spreken we dan ook van het benodigde weerstandsvermogen; als we optellen wat we beschikbaar hebben om deze op te vangen dan spreken we over het beschikbare weerstandsvermogen. BELEIDSUITGANGSPUNTEN Het beleid is vastgelegd in de “Nota risicomanagement 2021” vastgesteld door de Raad op 23 februari 2021. Uitgangspunt is dat het weerstandsvermogen van de gemeente voldoende moet zijn om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de continuïteit van de gemeente in gevaar komt. Het streven is een weerstandsratio van 1,4 of hoger (dit is ruim voldoende of beter). De weerstandsratio wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Het geeft aan in welke mate we de geïnventariseerde risico’s kunnen opvangen binnen ons eigen vermogen.
Net als afgelopen jaren is “kans maal impact” van elk risico de basis: de kans dat een risico zich voordoet en de maximale impact die het dan kan hebben. BENODIGDE WEERSTANDSCAPACITEIT Alle risico’s van de gemeente Brunssum zijn geïnventariseerd en hieronder presenteren we de in rangschikking 10 grootste die gezamenlijk € 5,6 mln. bedragen en ongeveer 70% van het totale risicoprofiel van € 8,0 mln. optellen. We nemen in de benodigde weerstandscapaciteit alleen die risico’s mee die “restrisico’s” zijn. Daarmee bedoelen we dat we als gemeente net als elk ander bedrijf meer risico’s kennen, maar dat we die via allerlei beheersmaatregelen in de grip hebben. En dat daardoor de kans op voordoen heel klein is of dat door de maatregelen de financiële impact gering is. Denk aan technische maatregelen zoals toegangssystemen of aan verzekeringen voor diefstal of brand. Verder kunnen risico’s financieel afgedekt zijn door voorzieningen. Het bekendste voorbeeld is de voorziening oninbare debiteuren. We maken inschattingen voor oninbaarheid en storten in een voorziening, waardoor we op die manier het risico financieel afdekken. Alleen die risico’s die we onvoldoende beheersmatig en financieel kunnen afdekken, nemen we op in de risico-inventarisatie voor het weerstandsvermogen.
Hierbij willen we opmerken dat deze totstandkoming altijd een groot schattingselement zal kennen, Voor een goede consistentie schatten we de kansen op voordoen in op laag (30%), midden (50%) of hoog (70%): is de kans hoger dan 70%, dan lijkt het beter om een voorziening te vormen; is de kans lager dan 30%, dan is het niet echt een prangend risico, uitgezonderd risico’s met kleine kans en (hele) grote impact (deze houden we op 10% of worden separaat ingeschat en hieronder verder toegelicht). BELANGRIJKSTE FINANCIËLE RISICO'S De grootste risico’s die lopen we bij de bedrijfsvoering: Risico | Beschrijving | Kans | Impact | Risico Investerings- en | Gezien de majeure projectrisico's van stikstof, | 30% | € 5.325.000 | € 1.597.500 financieringsrisico | draagkracht bodem en netcongestie, die naar Groeve Mourik | verwachting zullen afnemen c.q. opgelost worden (10-15 jaar), is er op korte termijn (1-5 jaar) een verhoogd risico op waardedaling van de grondpositie. Echter inflatie, het oplossen van majeure risico's door technische en/of wet- en regelgeving en eventuele alternatieve exploitatie van de grond in de vorm van zonneweide, zorgen ervoor dat op de lange termijn de grond haar waarde zal behouden en de jaarlijkse financieringslasten (€ 214.000) rechtvaardigen. Vandaar dat het verwachte verliesrisico ingeschat wordt op laag (30%).
APPA-risico’s | De gemeente loopt op grond van de Appa | 23% | 4.710.569 | 1.092.467 politieke | financiële risico’s voor politieke ambtsdragers. ambtsdragers | Het betreft onder meer mogelijke wachtgeldverplichtingen, overlijdensrisico en invaliditeitsuitkeringen. Omdat in de risicoparagraaf één regel wordt opgenomen, zijn deze APPA-risico’s samengevoegd tot één samengestelde risicoregel. De totale impact bedraagt € 4.710.569. Op basis van de onderliggende berekeningen bedraagt het gewogen samengestelde kanspercentage 23,19%. Daarmee komt het gewogen APPA- risico uit op € 1.092.467. De onderliggende berekening bestaat uit € 355.000 voor wachtgelden, € 664.084 voor overlijdensrisico en € 73.383 voor invaliditeitsuitkering. Gebieds- | In verband met de toekomstige her- | 30% | € 2.650.000 | € 795.000 ontwikkeling | ontwikkeling van de Oostflank wordt een Oostflank | bedrag geraamd aan mogelijke planschade/ nadeelcompensatie. Hervormings- | Gemeenten zijn op basis van de Jeugdwet | 30% | € 1.200.000 | € 360.000 agenda Jeugd | verplicht om passende jeugdhulp te bieden aan hun inwoners. De Hervormingsagenda geeft richting aan hoe gemeenten deze verantwoordelijkheid beter kunnen invullen, maar de uitvoering ervan is afhankelijk van de afspraken die tussen gemeenten en het Rijk worden gemaakt.
Het Rijk stuurt hierop door enerzijds de financiële middelen te korten, maar ook anderzijds (landelijke) kostenbesparende maatregelen aan te dragen of te ontwikkelen. In het kader van de ombuigingen is deze opgave (verder) omarmd, waarbij de afhankelijkheid van het Rijk onverminderd 94 Risico | Beschrijving | Kans | Impact | Risico groot is. Dit vormt dan ook mede het risico op succesvolle implementatie. Vervallen | In de grondexploitaties zijn diverse subsidies | 10% | € 3.312.329 | € 331.233 ontvangen | verwerkt, zoals Start bouwimpuls, subsidies | Woningbouwimpuls en KLC. Aan deze subsidies zijn voorwaarden verbonden. Indien niet aan deze voorwaarden wordt voldaan bestaat het risico dat de subsidie niet wordt ontvangen of lager wordt vastgesteld. Niet geïndexeerde | In onze begroting begroten we op basis van | 50% | € 650.000 | € 325.000 budgetten in de | lopende prijzen. Dat zijn de baten of lasten meerjaren- | zoals we die in de diverse jaren daadwerkelijk begroting | verwachten te mogen ontvangen of te moeten betalen. Voor met name het fysieke domein en enkele onderdelen van het sociale domein zijn we nog bezig toekomst- bestendiger te ramen. Bij het opstellen van de begroting 2026 zijn er reeds een aantal stappen hierin gezet. De aangepaste band- breedte van het risico bedraagt tussen de € 0,3 en € 1,4 miljoen.
In 2026 willen we dit risico in kaart brengen en een oplossingsrichting bepalen. Duurzame | Met ingang van 2026 wordt door het plan van | 50% | € 600.000 | € 300.000 uitstroom BUIG | aanpak voor extra re-integratieprojecten voor inburgeraars een duurzame reductie van het cliëntenbestand nagestreefd van 2% per jaar. Vanwege de complexiteit van de doelgroep is dit een stevige opgave. De uitdaging is om de verdere jaarlijkse afname van 2% te realiseren. Uitval ICT | Uitval van het volledige ICT-netwerk waardoor | 30% | € 950.000 | € 285.000 de gemeentelijke dienstverlening en bedrijfs- voering stagneert of zelfs tot stilstand komt. Periodiek wordt in samenspraak met onze ketenpartners de maatregelen beoordeeld om de uitval van ICT zoveel mogelijk te beperken. Echter de eisen van de beschikbaarheid van ICT en de daaraan gekoppelde afhankelijkheid nemen substantieel toe. Het vraagstuk wordt complexer aangezien steeds meer informatie- systemen in de cloud bij de leveranciers worden geplaatst waardoor we meer afhankelijk worden van hun ICT-inrichting. Om hier grip op te krijgen worden audit- rapportages over de inrichting verplicht gesteld. De jaarlijkse cybercriminaliteits- oefeningen leveren hierbij ook een waardevolle bijdrage.
Daarnaast worden in kader van de regionale samenwerking op het vlak van de algehele verbetering van de 95 Risico | Beschrijving | Kans | Impact | Risico weerbaarheid (72 uur stroomuitval) gekeken naar gezamenlijke initiatieven. Cybercriminaliteit | Het aantal pogingen voor het verkrijgen van | 30% | € 950.000 | € 285.000 gevoelige informatie door het hacken van het bedrijfsnetwerk, virusaanval, ransomware, phishing, ongeoorloofde toegang tot het gebouw enz. neemt jaarlijks toe. Naast financiële schade loopt de gemeente kans op imagoschade. Jaarlijks vinden er gezamenlijke cybercrime-oefeningen plaats met de PL- gemeenten onder regie van Solido. De ervaringen en feedback uit deze oefeningen worden vertaald in extra maatregelen. Ondanks deze extra inspanningen blijft het risico op cybercriminaliteit bestaan. Grondopbrengsten | Ontwikkelaar gaat niet over tot fysieke bouw | 30% | € 770.000 | € 231.000 of na tendering wordt niet de geprognosticeerde opbrengst gehaald.
Overige risico's (48) | € 2.428.700 Totaal | € 8.030.900 jaarrekening 2025 | begroting 2026 Totaal 10 grootste risico’s | € 5.602.200 | 7.163.402 Overige risico’s | € 2.428.700 | 2.419.425 Totaal alle risico’s | € 8.030.900 | 9.582.827 NIET KWANTIFICEERBARE RISICO’S Naast de in bovenstaande tabel opgenomen risico’s zijn er ontwikkelingen die mogelijk financiële gevolgen kunnen hebben voor de gemeente, maar waarvan het financiële effect op dit moment niet betrouwbaar kan worden gekwantificeerd. Deze risico’s zijn daarom niet meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit, maar worden wel gevolgd binnen de reguliere planning- en controlcyclus. Het betreft met name ontwikkelingen die afhankelijk zijn van externe factoren, wijzigingen in regelgeving of ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering: Ontwikkeling gemeentefonds De systematiek van het gemeentefonds is gewijzigd. De eerdere koppeling tussen de groei van het gemeentefonds en de rijksuitgaven, de zogenoemde trap-op-trap-af-systematiek, is losgelaten. De normeringssystematiek is inmiddels gebaseerd op de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen prijs- en volumeontwikkeling.
Hoewel deze systematiek meer stabiliteit en voorspelbaarheid beoogt, blijft de uiteindelijke ontwikkeling van het gemeentefonds afhankelijk van economische ontwikkelingen, landelijke politieke keuzes en aanvullende taakmutaties. Het financiële effect voor de gemeente is op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Wijzigingen in rijksbeleid Gemeenten zijn in belangrijke mate afhankelijk van rijksbeleid en landelijke regelgeving. Beleidswijzigingen, taakmutaties of wijzigingen in financieringsstromen kunnen leiden tot financiële effecten voor gemeenten. De omvang en het moment waarop dergelijke effecten optreden zijn op voorhand moeilijk in te schatten. 96 Macro-economische ontwikkelingen Ontwikkelingen in de economie, zoals inflatie, renteontwikkelingen en economische groei of krimp, kunnen invloed hebben op gemeentelijke uitgaven, investeringen en inkomsten. De impact hiervan op de gemeentelijke financiën is op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Geopolitieke ontwikkelingen Internationale ontwikkelingen kunnen indirect gevolgen hebben voor gemeenten, bijvoorbeeld via energieprijzen, inflatie, migratiestromen of economische stabiliteit. De financiële effecten hiervan zijn onzeker en daarom niet opgenomen in de berekening van het benodigde weerstandsvermogen.
Contractmanagement en aanbesteding Door het ontbreken van een volwaardige contractmanagementmodule bestaat het risico dat (nieuwe) inkopen niet tijdig worden aanbesteed. Daarnaast wordt door het ontbreken van een dergelijk systeem de koppeling tussen facturen en onderliggende contracten bemoeilijkt. Hierdoor bestaat het risico dat contractuele afspraken, looptijden en aanbestedingsverplichtingen minder goed worden gemonitord. Het financiële effect hiervan is op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Fiscaliteit Op basis van fiscale analyses binnen het Tax Control Framework en afstemming met de Belastingdienst zijn fiscale aandachtspunten geconstateerd, met name op het gebied van omzetbelasting (BTW), het BTW- compensatiefonds (BCF), projecten, vastgoed, grondexploitaties en de toepassing van meng- en mixpercentages. De gemeente onderzoekt momenteel de mogelijke financiële impact hiervan. Op dit moment kan nog niet betrouwbaar worden vastgesteld in hoeverre correcties, herbeoordelingen of aanvullende fiscale lasten noodzakelijk zijn. Tegelijkertijd bestaat ook de mogelijkheid dat een juiste en meer optimale toepassing van fiscale regelgeving op onderdelen juist financiële voordelen of optimalisaties voor de gemeente oplevert.
De uiteindelijke financiële effecten zijn afhankelijk van nadere analyses, fiscale beoordelingen en de verdere uitwerking van het Tax Control Framework en zijn daarom op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Deze ontwikkelingen worden periodiek gemonitord. Indien de financiële gevolgen concreter en beter te kwantificeren zijn, worden deze opgenomen in de reguliere risico-inventarisatie en betrokken bij de berekening van het benodigde weerstandsvermogen. BESCHIKBARE WEERSTANDSCAPACITEIT De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat conform de nota Risicomanagement uit beide onderdelen van de algemene reserve: het vrij besteedbare deel en dat deel dat specifiek gereserveerd is voor het weerstandsvermogen. Het verloop van de algemene reserve is verwerkt in de tabel bij de berekening van de weerstandsratio. WAARDERING VAN DE WEERSTANDSRATIO De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is. Door de beschikbare capaciteit te delen door de benodigde capaciteit volgt de weerstandsratio. De ratio die daaruit volgt kan vervolgens worden afgezet tegen de door de Universiteit van Twente en in den lande gangbare waarderingstabel.
Ratio | Waardering | Betekenis >2,0 | A | Uitstekend 1,4-2,0 | B | Ruim voldoende 1,0-1,4 | C | Voldoende 0,8-1,0 | D | Matig 0,6-0,8 | E | Onvoldoende <0,6 | F | Ruim onvoldoende Berekening van de weerstandsratio 97 De weerstandsratio bedraagt in de jaren 2025 t/m 2028 meer dan 2,0 en is daarmee “uitstekend” te noemen. Dat houdt in dat we “uitstekend” in staat zijn om de restrisico’s (afgezet tegen een reële kans van voordoen) op te vangen. Berekening weerstandsratio (in euro's) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Algemene reserve vrij besteedbaar | 9.353.087 | 5.497.661 | 4.974.041 | 4.934.041 Algemene reserve weerstandsvermogen | 12.000.000 | 12.000.000 | 12.000.000 | 12.000.000 Beschikbare weerstandscapaciteit | 21.353.087 | 17.497.661 | 16.974.041 | 16.934.041 Benodigde weerstandscapaciteit | 8.030.900 | 8.030.900 | 8.030.900 | 8.030.900 Weerstandsratio | 2,66 | 2,18 | 2,11 | 2,11 ANALYSE ONTWIKKELING WEERSTANDSRATIO T.O.V. BEGROTING 2026 Jaar | jaarrekening 2025 | begroting 2026 | impact | impact benodigde | totaal impact (C) (nieuwe ratio) | (oude ratio) | beschikbare | weerstands- weerstands- | capaciteit (B) capaciteit (A) 2025 | 2,66 | *n.v.t. | *n.v.t. | *n.v.t. | *n.v.t.
2026 | 2,18 | 1,97 | -0,14 | 0,38 | 0,24 2027 | 2,11 | 1,92 | -0,14 | 0,37 | 0,23 2028 | 2,11 | 1,91 | -0,14 | 0,37 | 0,23 *Voor 2025 is geen vergelijking opgenomen, omdat in de begroting 2026 alleen informatie is opgenomen vanaf 2026. Om die reden kan voor 2025 geen mutatie ten opzichte van de begroting 2026 worden berekend. De weerstandsratio is in de jaarrekening 2025 voor de jaren 2026 tot en met 2028 hoger dan de ratio zoals opgenomen in de begroting 2026. Deze verbetering wordt met name veroorzaakt door een daling van de benodigde weerstandscapaciteit. Dit betekent dat het totaal aan financieel gekwantificeerde risico’s lager is ingeschat dan bij het opstellen van de begroting 2026. De beschikbare weerstandscapaciteit heeft juist een licht negatief effect op de ratio. Dit betekent dat de beschikbare buffer lager is dan waarvan in de begroting 2026 werd uitgegaan. Per saldo wordt dit negatieve effect echter meer dan gecompenseerd door de daling van de benodigde weerstandscapaciteit. Hierdoor verbetert de ratio in 2026 met 0,24 en in 2027 en 2028 met 0,23. VERPLICHTE KENGETALLEN Beoordeling kengetallen algemeen Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen blijkt dat een afzonderlijk kengetal nog weinig zegt over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld.
Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Noch hoeft een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs een negatieve invloed te hebben indien de structurele 98 KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 99 exploitatieruimte groot is of men over voldoende ruimte in belastingcapaciteit beschikt, omdat er dan ruimte is om tegenvallers op te vangen. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Beoordeling kengetallen Brunssum Kijkend naar de kengetallen kan hieruit worden geconcludeerd dat Brunssum een goede netto schuldquota heeft. De structurele exploitatieruimte is verbeterd en de belastingcapaciteit is lager dan het landelijk gemiddelde. De solvabiliteitsratio is goed. Hieronder wordt per kengetal weergeven welke verhouding wordt uitgedrukt en wat het kengetal inhoudt.
1 Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en 100% (groen). Afhankelijk of een gemeente net grote investeringen achter de rug heeft, is de netto schuldquote hoger of lager. Op het moment dat de netto schuldquote boven de 100% komt springt het licht op oranje. Boven de 130% springt het licht op rood, er is dan sprake van een zeer hoge schuld. 2 Solvabiliteitsrisico Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie van een gemeente. Hoe hoger het percentage hoe beter de gemeente is toegerust om verplichtingen na te komen.
Bij een solvabiliteitsratio van lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. 3 Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is landelijk gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde van de grondexploitatie) is ten opzichte van de totale baten exclusief mutaties reserves. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen de actuele waarde op de balans zijn opgenomen en of een eventueel gevormde voorziening van voldoende omvang is. Hoe lager de ratio hoe minder invloed het grondbedrijf heeft op de exploitatie. 4 Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen de structurele en incidentele lasten. Bij incidentele baten en lasten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Bij een ratio van 0% zijn de structurele baten gelijk aan de structurele lasten.
Bij een negatieve ratio is de gemeente structureel niet in evenwicht. Als de ratio positief is dan zijn de structurele baten toereikend om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. 5 Belastingcapaciteit De OZB is de belangrijkste eigen belastinginkomst van een gemeente. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten van KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 100 meerpersoonshuishoudens. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente. De reden dat tevens wordt gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing is dat deze heffing maximaal kostendekkend mag zijn. KSG Audit & Assurance B.V. Behorende bij onze verklaring d.d. 17 juni 2026 Paraaf: PBO 101 PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN In deze paragraaf wordt gereflecteerd op het onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente Brunssum. De kapitaalgoederen kunnen als volgt gerubriceerd worden: • Infrastructuur (wegen, verkeersregelinstallaties, riolering) • Voorzieningen (openbaar groen, openbare verlichting, speeltoestellen) • Gebouwen BELEIDSUITGANGSPUNTEN In 2025 waren er geen wijzigingen ten aanzien van de beleidsuitgangspunten.
Mocht uitgesteld onderhoud om moverende redenen worden opgepakt dan doen we dit afgewogen, zoals het mee laten lopen op een groter integraal project, meeliften op een wijkinitiatief of aanpassingen van beleid. De data m.b.t. de arealen bleken moeilijk te verkrijgen en niet altijd correct. Dit vormt een risico voor de bedrijfsvoering en voor 2026 is dit een punt van aandacht. Het onderhoud van alle gemeentelijke gebouwen is opgenomen in het Meerjarig Onderhoud Plan (MJOP) gebouwen. De onderdelen in de MJOP-gebouwen zijn gebaseerd op de in 2021-2022 uitgevoerde conditiemetingen per gebouw volgens de NEN 2767-metingen. De resultaten van deze conditiemetingen en de energiescans (EPA-labels) zijn verwerkt in het vastgoedbeheersysteem. Naast dat ieder jaar voorafgaand aan het begrotings-/uitvoeringsjaar een toetsing plaatsvindt of de technische staat van het onderdeel het noodzakelijk maakt om onderhoud/vervanging uit te voeren kan het voorkomen dat tijdens het uitvoeringsjaar verschillende posten/budgetten anders worden ingezet. In 2025 heeft dit ertoe geleid dat verschillende gebudgetteerde werken niet zijn uitgevoerd en de budgetten elders zijn ingezet. De redenen hiertoe zijn onder andere veiligheid en op basis van noodzakelijkheid. De voorwaarden hierbij zijn wel dat de uitgestelde werken niet ten koste gaan van o.a.
veiligheid en binnen de door de raad vastgestelde begroting/budgetten 2025 blijven. In geval geen onderhoud/vervanging nodig is, wordt de post doorgeschoven naar opvolgende jaren. De gegevens van de MJOP worden ook gebruikt in de actualisatie van het Vastgoed- en Accommodatiebeleid. In 2025 is besloten de nieuwe versie Vastgoed- en Accommodatiebeleid na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 ter besluitvorming voor te leggen aan college en raad. In de nieuwe versie Vastgoed- en Accommodatiebeleid worden de kaders aangegeven over de toekomst van de vastgoedportefeuille van de gemeente en volgt een operationeel plan (Uitvoeringsprogramma) met daarin verschillende varianten: nieuwbouw, renovatie/verduurzaming, accommodaties samenvoegen, sloop en/of afstoten. UITVOERING PROJECTEN OPENBARE RUIMTE 202 5 Daar waar mogelijk worden projecten in de openbare ruimte, reconstructies, integraal opgepakt. Overwegend is de kwaliteit van het riool daarbij leidend.
In 2025 zijn de volgende lopende projecten van 2024 afgerond: • Rotondes Bodemplein • Overstapstation Wilhelminastraat • Wateroverlast Spoorstraat Onderstaande projecten gestart én gerealiseerd: • Aanpakken wortelopdruk Fazantlaan • Vervanging Maarstraat • Verkeerstechnische aanpassingen Trichterweg • Rioolvervanging, aanpak wortelopdruk en verkeersmaatregelen Merkelbeekerstraat • | Aanbrengen, aanpassen, verplaatsen en verwijderen diverse bushaltes. In 2025 zijn de volgende projecten gestart: • | Reconstructie Haefland, inclusief rioolrenovatie. • | Groot onderhoud Vijverpark • | Verkeersmaatregelen en regenwater infiltratie Wieënweg/Hendrik van Veldekestraat Deze zullen in 2026 afgerond worden. Stand restant krediet inzake investeringen wegen (x €1) Stand per 1-1-2025 Restant 2024 | € 2.587.382 Budget investeringen 2025 | € 1.720.000 Bijdragen uit Mobiliteitsplan i.v.m. combineren werkzaamheden | € 950.000 MOP-OR Totaal | € 5.257.382 Werkelijke uitgaven 2025 Loonkosten 2025 | € 80.000 Verzekering | € 8.112 Herinrichting Pr. Hendriklaan-Rimburgerweg | € 14.383 Afkoppeling Spoorstraat | € 13.674 Gebiedsontwikkeling Clemensdomein | € 52.880 Reconstructie Bodempleinroute en omgeving | € 178.958 Stamriool Dorpstraat | € 101.797 Groot onderhoud K.
Doormanstraat/Akerstraat | € 273.000 Bouwplan Hof van Oeloven | € 3.922 Reconstructie Merkelbeekerstraat | € 855.536 Onderhoud Eggelaan | € 116.161 Herinrichting Kruisbergstraat | € 63.388 Herinrichting Wieënweg/H.v.Veldekestraat | € 197.107 Bushalte Schinvelderstraat/Prins Hendriklaan | € 524.139 Herinrichting Maarstraat | € 618.221 Herinrichting Meelovenstraat | € 46.395 Reconstructie Haafland | € 373.708 Totaal onttrekking | € -3.521.383 Restant krediet investeringen wegen per 31-12-2025 | € 1.735.999 WEGEN De onderhoudstoestand van de verhardingen in Brunssum scoort op basis van landelijke normen over het gehele areaal gezien matig tot onvoldoende. | Beeldkwaliteit B is gewenst, de hoeveelheid beeldkwaliteit C en D vertegenwoordigt 13,1 % van het areaal terwijl het CROW voorschrijft dat dit tussen de 4 % en 9 % mag schommelen. De achterstand in het kwaliteitsniveau van wegen is gebaseerd op de weginspe | ctie in 2025.
102 Stand reserve MOP - Wegen onderhoud (B120211) Stand per 1-1-2025 Restant reserve MOP 2024 | € 795.708 Totaal | € 795.708 Ten gunste/laste gebracht van het MOP - Wegen onderhoud 2025 - Onttrekking uit reserve (conform 1e BeRap 2025) | € -365.000 Saldo producten onderhoud wegen 2025 - 210002 Kabels-/leidingen voorheen OH | € 154.587 - 210003 Onderhoud wegen IBOR | € -33.720 - 210004 Overige kosten wegen | € 3.621 - 210005 Opritten | € -5.545 - Boeking na bepaling saldo | € 10.761 - 210070 Straatmeubilair | € 3.500 Totaal storting | € -231.797 Omzetting reserve naar voorziening | € -563.911 Restant reserve MOP - wegen onderhoud per 31-12-2025 | 0 Stand voorziening Onderhoud wegen en kabels en leidingen (B111212) Stand per 1-1-2025: Restant in voorziening | 0,00 Totaal | 0,00 Ten gunste/laste gebracht van de voorziening OH Wegen/kabels en leidingen 2025: - storting 2025 (product 210003) | € 563.911 Totaal storting | € 563.911 Restant in voorziening MOP - wegen onderhoud per 31-12-2025 | € 563.911 RIOLERING Omdat de veel projecten integraal en planmatig worden aangepakt zijn er nog maar weinig projecten waar specifiek alleen werkzaamheden aan het riool plaatsvinden. De volgende projecten zijn in 2025 expliciet t.b.v. rioolonderhoud uitgevoerd: • | Vervangen stamriool Dorpstraat • | Rioolrenovatie d.m.v.
relining Dorpstraat 103 Stand MOP - Riolering inzake investeringen (B111204) Stand per 1-1-2025 Restant MOP 2024 | € 149.358 Budget vervanging 2025 | € 1.114.000 Totaal | € 1.263.358 Ten laste gebracht van het MOP - Riolering in 2025 Wieenweg/H v Veldekestraat | € 97.083 Afkoppeling Spoorstraat | € 1.519 Reconstructie Merkelbeekerstraat | € 421.384 Reconstructie Haefland | € 184.065 Reconstructie Bodempleinroute en omgeving | € 88.144 Pr. Hendriklaan/Rimburgerweg | € 1.598 Loogstraat | € 25.290 Meelovenstraat | € 947 Stamriool Dorpstraat | € 237.526 Kruisbergstraat | € 640 Maarstraat | € 12.617 Kosten Relining/gemalen | € 142.179 Overige kosten (o.a.
verzekeringen, herstel schade riool) | € 7.492 Totaal onttrekking | € -1.220.482 Restant MOP - riolering inzake investeringen per 31-12-2025 | € 42.876 Stand voorziening MOP | - Riolering tarieven/onderhoud (B111205) Stand per 1-1-2025 Restant MOP 2024 | € 41.952 Totaal | € 41.952 Ten gunste gebracht van voorziening MOP - Riolering tarieven/onderhoud in 2025 Saldo producten/kosten riolering 2025 - 720001 MOP-riolering | € 1 - 720002 onderhoud riolering | € 8.815 - 720003 rioolinspecties | € 19.064 - 720004/006 overige kosten riolering | € 94.886 - 720009 rioolreiniging | € -9.866 - 720011 MOP-riolering IBOR | € 28.733 - 720012 Onderhoud riolering IBOR | € -62.261 - 720013 Overige kosten riool IBOR | € 65.522 - lagere kosten doorberekend inzake straatreiniging | € 93.940 - lagere werkelijke kosten Btw | € 35.809 104 - kosten niet meegenomen bij bepaling tarief (raming 1e BeRap 2025) | € -23.405 Totaal storting | € 251.237 Restant voorziening MOP - riolering tarieven/onderhoud per 31-12- | € 293.189 2025 OPENBARE VERLICHTING Ledtransitie: deze is nagenoeg helemaal uitgevoerd. Alleen de ring om het centrum en enkele grondspots moeten nog. In 2025 is de aannemer begonnen met het inhalen van de achterstand van onderhoud en vervanging. Deze was ontstaan door personeelstekort in voorafgaande jaren. Het beheerplan Openbare Verlichting werd voorbereid en is in concept klaar.
Stand reserve MOP - Openbare verlichting (B120212) Stand per 1-1-2025 Restant MOP 2024 | € 618.185 Totaal | € 618.185 Ten laste gebracht van het MOP | - Openbare verlichting 2025 - 210203 Openbare Verlichting IBOR | € -72.467 Totaal onttrekking 2025 | € -72.467 Restant MOP - Openbare verlichting per 31-12-2025 | € 545.718 OPENBAAR GROEN We bestrijden onkruid mechanisch, aangezien chemische middelen inmiddels verboden zijn. Dit leidt echter tot een verdrievoudiging van kosten op dit gebied. Naast deze methode hebben we met succes een test uitgevoerd waarbij onkruid met stroom wordt bestreden. In 2024 huurden we daartoe een machine. In 2025 werd deze machine helaas niet meer verhuurd. Met extra inzet van de RD4 hebben we de, door het groeizaam voorjaar, opgelopen achterstand kunnen wegwerken. In 2025 is gebleken dat het aantal bomen in de openbare ruimte van Brunssum niet 12.500 bedraagt, maar 14.538 stuks. Dit is een stijging van ruim 16% ten opzichte van eerdere aannames en betekent dat de kosten voor bomenbeheer aanzienlijk hoger uitvallen dan oorspronkelijk voorzien in het bestek, waarin werd uitgegaan van nog geen 7.000 bomen. We hebben 1.200 eiken preventief behandeld tegen de eikenprocessierups. Er zijn geen meldingen van daadwerkelijke nesten ontvangen, wat erop wijst dat de bestrijding effectief was en dat de overlast beperkt bleef.
Voor het beheer van gazons is waar mogelijk overgestapt op sinusmaaien. Deze methode richt zich niet op een strak en uniform maaibeeld, maar op een beheer dat bijdraagt aan verkoeling, waterretentie en biodiversiteit. Gedurende het jaar nam het begrip van inwoners voor deze vorm van beheer zichtbaar toe. Bij nieuwe aanplant is in 2025 vrijwel uitsluitend gekozen voor inheemse bomen en planten. Hiermee is bewust afgestapt van soorten die weliswaar esthetische waarde hebben, maar ecologisch weinig bijdragen. Dit ondersteunt de lokale biodiversiteit en versterkt het ecosysteem in de openbare ruimte. 105 Bij reconstructies van diverse straten is wortelopdruk structureel aangepakt. In de herinrichting van de locaties rondom de Merkelbeekerstraat en de Fazantlaan heeft dit geleid tot het verwijderen van verkeerd geplante bomen. Op het terrein van Haefland konden 14 van de 21 aanwezige platanen behouden blijven door toepassing van groeiplaatsverbetering. Alle verwijderde bomen zijn op passende wijze gecompenseerd met nieuwe aanplant, waarbij rekening is gehouden met toekomstige wortelontwikkeling om opdruk in verhardingen te voorkomen. In 2025 is de toenemende schaarste op de arbeidsmarkt merkbaar geworden.