Raadsvoorstel 202652363 (Bijlage) Staatscourant Publicatie Tijdelijke regeling Realisatiestimulans
Tekst van het document
In de tussentijd worden er nog middelen uit andere regelingen uitgekeerd zoals de Stimuleringsregeling Zorggeschikte Woningen, de Stimule- ringsregeling Ontmoetingsruimten Ouderen en de Flexpoolregeling. Ook wordt er, samen met IPO en VNG, gewerkt aan een landelijk programma voor het versterken van de ambtelijke capaciteit bij medeoverheden. 10. Inwerkingtreding De regeling treedt in werking op 1 januari 2026 en vervalt met ingang van vijf jaar na het tijdstip van inwerkingtreding. 16 Staatscourant 2025 nr. 36777 5 november 2025 II. ARTIKELSGEWIJS HOOFDSTUK 1 Artikel 1.1. Begripsbepalingen Betaalbare woning Het begrip betaalbare woning bestaat uit drie categorieën woningen: 1) sociale huurwoningen, 2) huurwoningen voor middenhuur, en 3) betaalbare koopwoningen. Voor deze begrippen en de daarbij in aanmerking te nemen huur- of koopgrenzen is aangesloten bij bestaande begrippen en grenzen in de vigerende wet- en regelgeving. Sociale huurwoningen De maximale huurprijsgrens voor een sociale huurwoning betreft de huurtoeslaggrens (in 2025: € 900.07 per maand). Huurwoning voor middenhuur Voor een huurwoning voor middenhuur geldt als bovengrens de maximale huurprijs behorende bij de liberalisatiegrens, de grens tussen het gereguleerde huursegment en het vrije huursegment. In artikel 2, eerste lid, van het Besluit huurprijzen woonruimte staat bij welk puntenaantal deze grens ligt.
Op dit moment ligt de liberalisatiegrens op 186 punten, waarbij een huurprijs hoort van (prijspeil 2025) € 1.184,82 per maand. Het gaat hier alleen om het huurprijsmaximum: een huurwoning kwalificeert voor deze regeling als middenhuurwoning als de huurprijs onder het maximumbedrag bij de liberalisatiegrens (thans: 186 punten) valt, ongeacht welk aantal punten de woning werkelijk behaalt. In bepaalde gevallen wordt ook een huurwoning met een hogere huurprijs dan dit maximum als middenhuurwoning aangemerkt. Dit is het geval als er een opslag van toepassing is als bedoeld in artikel 8a, eerste, derde, vierde of vijfde lid, van het Besluit huurprijzen woonruimte. Het gaat in eerste plaats om woningen die deel uitmaken van een rijksmonument of provinciaal of gemeentelijk monument, of woningen die voor 1965 zijn gebouwd en deel uitmaken van een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht. Daarnaast gelden huurwoningen met een hogere huurprijs als middenhuurwoning wanneer de nieuwbouwopslag, bedoeld in artikel 8a, vierde lid, van het Besluit huurprijzen woon- ruimte, van toepassing is. Hiervoor is vereist dat de bouw van de huurwoning of de verbouwing van een gebouw of gedeelte daarvan tot huurwoning is gestart voor 1 januari 2028. Voor de derde categorie, betaalbare koopwoningen, geldt een bovengrens van € 405.000 (prijspeil 2025).
Dit volgt uit artikel 7, tweede lid, van de Huisvestingswet 2014. De vierde categorie, een gebouw bestaande uit meerdere onzelfstandige woonruimten, geldt voor deze regeling mee als één betaalbare woning. Omdat een onzelfstandige woonruimte per definitie valt onder de huurprijsregulering van Besluit huurprijzen woonruimte, bijlage I, onderdeel b wordt de huurprijsgrens hier niet voorgeschreven. Start van de bouwwerkzaamheden Om te kunnen bepalen hoeveel betaalbare woningen per gemeente in een jaar worden gestart is een gedetailleerde definitie voor de start van de bouwwerkzaamheden opgenomen in deze regeling die zo veel mogelijk aansluit bij de definitie die reeds gebruikt wordt in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen woningen die volgens reguliere bouwproces- sen worden gerealiseerd (hierna aangeduid als nieuwbouw en flexwoningen) en woningen die worden gerealiseerd door het aanpassen van bestaande gebouwen, zoals optoppen, transformatie of splitsen (hierna aangeduid als verbouw). Woning Om te kunnen bepalen voor welke woningen een specifieke uitkering kan worden verleend is ‘woning’ gedefinieerd als 1) een zelfstandige woning, 2) een gebouw bestaande uit meerdere onzelfstandige woningen of 3) een woonwagen.
Bij de tweede categorie gaat het daarbij om een gebouw met één huisnummer, waarvan er zich achter die voordeur 2 of meer onzelfstandige woonruimten bevinden. De realisatiestimulans wordt in dat geval per gebouw en niet per onzelfstandige woonruimte uitgekeerd. HOOFDSTUK 2 Realisatiestimulans per betaalbare woning Artikel 2.1. Specifieke uitkering per betaalbare woning Eerste lid De minister verstrekt een specifieke uitkering aan gemeenten op basis van het aantal door nieuwbouw 17 Staatscourant 2025 nr. 36777 5 november 2025 of verbouw toe te voegen betaalbare woningen voor zover er sprake is van de start van bouwwerk- zaamheden ten behoeve van die woningen. Woningen komen alleen in aanmerking voor specifieke uitkering op grond van deze regeling als op verzoek bewijs kan worden overlegd van de start van de bouwwerkzaamheden. De aan te leveren gegevens in SiSa zullen worden gecontroleerd door accountants. In de eerste plaats zal moeten worden vastgesteld of de opgevoerde woningen gestart zijn. Voor reguliere nieuwbouwwoningen geldt dat een BAG registratie van startbouw gezien wordt als afdoende bewijs dat de bouw van de woning is gestart. Als er woningen worden toegevoegd door middel van verbouw kan een gezamen- lijke verklaring van gemeenten en ontwikkelaar dienen als bewijs dat de bouw van de woning is gestart.
Ten tweede zal vastgesteld moeten worden dat de woningen betaalbaar zijn. Hiervoor kunnen verschillende documenten dienen als bewijs, zoals een anterieure overeenkomst, koopovereenkomst of erfpachtovereenkomst waarin de woningprijssegmenten zijn gespecificeerd. Voor kleine projecten of losse toevoegingen aan de woningvoorraad ontbreken dergelijke overeenkomsten soms. In deze situaties kan op de volgende manieren aannemelijk gemaakt worden of de woningen in het jaar van registratie voldoen aan de betaalbaarheidsgrenzen in Tweede lid In dit lid wordt geregeld dat de minister uitsluitend een bijdrage verstrekt op basis van woningen waarvan de start van de bouwwerkzaamheden heeft plaatsgevonden tussen 1 januari 2025 en 31 december 2029. De start van de bouwwerkzaamheden van deze woningen moet via de Single information, Single audit (SiSa)-verantwoording geregistreerd worden in het jaar volgend op het jaar waarin de start van de bouwwerkzaamheden heeft plaatsgevonden. Het is mogelijk voor gemeenten om één jaar na de oorspronkelijke indiening de aantallen van een gegeven jaar bij te stellen. Derde lid De minister verstrekt geen specifieke uitkering aan gemeenten op basis van betaalbare woningen die zich bevinden in projecten waarvoor de gemeente reeds een financiële bijdrage heeft ontvangen van het Rijk.
Het gaat daarbij om de volgende regelingen; a) Het Besluit Woningbouwimpuls, tranche 1 tot en met tranche 7; b) de Meerjarige regeling specifieke uitkeringen voor huisvesting aandachtsgroepen; c) de Meerjarige stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen 2023; d) de Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls; e) de Regeling specifieke uitkering tweede tranche voor huisvesting aandachtsgroepen; f) de Regeling specifieke uitkering vergunninghouders; en g) de Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen. Artikel 2.2 Hoogte van de uitkering per betaalbare woning E Eerste lid Het kabinet heeft de ambitie om door te groeien naar de bouw van 100.000 woningen per jaar. Voor een deel van de te bouwen woningen is al eerder een bijdrage verstrekt vanuit eerdere woningbouw- regelingen. De beloning van € 7.000 per betaalbare woning is gebaseerd op de resterende woning- bouwopgave. Samen met een vergelijkbare financiële bijdrage vanuit de gemeente telt dit op tot een bedrag waarmee de publieke onrendabele top van de gemiddelde betaalbare woning gedekt kan worden. Er wordt dus uitgegaan dat er ook een financiële bijdrage wordt gedaan door de gemeente, hiervoor is echter geen cofinancieringseis opgenomen. De regeling schrijft niet voor waaraan de specifieke uitkering dient te worden besteed.
Ook hoeven gemeenten bij de informatieverstrekking ten behoeve van de vaststelling van de uitkering niet aan te geven waaraan zij de bijdrage zullen besteden. Op voorhand kan dus niet vastgesteld worden over welke toekomstige activiteiten de gemeenten btw verschuldigd is, en dus kan laten compenseren bij het Btw-compensatiefonds. Desondanks is het de bedoeling dat de gemeente de middelen inzet voor het continueren van haar woningbouwactiviteiten en is het aannemelijk dat er sprake zal zijn van btw-verschuldigde activiteiten. Daarom is een aanname gedaan voor het aandeel btw-verschuldigde activiteiten. Voor iedere € 7.000 die uitgekeerd wordt op basis van een gestarte betaalbare woning wordt € 370 afgedragen aan het Btw-compensatiefonds. Deze bedragen worden niet geïndexeerd. Bij de toekenning van een specifieke uitkering zal de bijdrage exclusief btw worden toegekend aan de gemeente, en zal de btw-component worden gestort in het Bbtw-compensatiefonds van het Ministerie van Financiën. Gemeenten kunnen op grond van de relevante wet- en regelgeving een beroep doen op het terugontvangen van de betaalde btw-componenten. 18 Staatscourant 2025 nr.
36777 5 november 2025 Tweede lid In het geval dat het uitkeringsplafond wordt overschreden zal het beschikbare budget verdeeld worden over de gemeenten naar rato van het aantal betaalbare woningen dat voor specifieke uitkering in aanmerking komt. Derde lid Met de Realisatiestimulans draagt de minister bij aan betaalbare woningbouw, passend binnen de nationale betaalbaarheidsdoelstellingen. De minister kan de hoogte van de specifieke uitkering per betaalbare woning met maximaal 33 procent aanpassen ten opzichte van het vastgestelde bedrag in het eerste lid als de gemeentelijke woningbouwprogrammering van die gemeente leidt tot een evidente overschrijding van de nationale of regionale betaalbaarheidsdoelstellingen met betrekking tot woningbouwprogrammering. Artikel 2.3 Uitkeringsplafond Er is € 1.486 miljoen beschikbaar voor specifieke uitkeringen van de basisbijdragen uit de Realisaties- timulans. Dit bedrag is inclusief btw. De middelen zullen beschikbaar worden gesteld over de jaren 2025 tot en met 2029. Artikel 2.4. Wijze van betaling en het besluit tot toekenning Eerste lid De gemeente levert via de SiSa-verantwoording informatie aan over het aantal betaalbare woningen waarvan de start van de bouwwerkzaamheden is aangevangen. Tweede lid Op basis van die informatie stelt de minister de hoogte van de specifieke uitkeringen per gemeente vast.
Voor het vaststellen van de hoogte van de uitkering in het besluit tot toekenning per gemeente wordt gebruik gemaakt van de gegevens in de jaarlijkse SiSa-verantwoording. Het besluit tot toekenning van een specifieke uitkering wordt in een beschikking medegedeeld aan de gemeente. De hoogte van de uitkering hangt af van het aantal door de gemeente gerapporteerde gestarte betaalbare woningen die zich bevinden in een project waarvoor nog geen rijksbijdrage is verstrekt. Derde lid Het besluit over de toekenning van specifieke uitkeringen wordt uiterlijk op 31 december in het jaar na het jaar waarin de start van de bouwwerkzaamheden van de betreffende betaalbare woningen per gemeente hebben plaatsgevonden vastgesteld. Vijfde lid Het vijfde lid regelt dat indien een gemeente, na de sluiting van de indieningstermijn van de SiSa- verantwoording, constateert dat de door haar ingediende SiSa-verantwoording informatie aangaande het aantal betaalbare woningen als bedoeld in artikel 1.1 niet meer actueel is als gevolg van de constatering dat er meer of minder betaalbare woningen moeten worden opgegeven, de gemeente dit alleen bij de SiSa-verantwoording van het volgende jaar kan doorgeven. Zo kan de gemeente alsnog een bijdrage ontvangen op basis van het werkelijke aantal gestarte betaalbare woningen in een gegeven jaar. Dit wordt dan verrekend in de bijdrage van dat volgende jaar.
HOOFDSTUK 3 Opslagen § 3.1 Openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen NPLV-gebieden Artikel 3.1. Specifieke uitkering voor maatregelen openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen NPLV Eerste en tweede lid Met bovenplanse openbare ruimte wordt gedoeld op de inrichting van de openbare ruimte die ten goede komt aan de leefbaarheid en veiligheid in de wijk en die een samenhang heeft met woning- bouw. Voorwaarde om dergelijke ingrepen in de openbare ruimte met een bijdrage te verstrekken is deze samenhang met leefbaarheid, veiligheid en woningbouw. Ingrepen waar ter illustratie aan 19 Staatscourant 2025 nr. 36777 5 november 2025 gedacht kan worden, zijn het tegengaan van hittestress, verbeteren van de afwatering, toevoegen van openbaar groen of het verbeteren van de inrichting en/of verlichting om (het gevoel van) veiligheid te vergroten. Met collectieve maatschappelijke voorzieningen wordt gedoeld op het realiseren of herstructureren van voorzieningen die nodig zijn om de leefbaarheid van het NPLV-gebied te bevorderen en de veiligheid te vergroten. De voorzieningen moeten een buurt- of wijkgericht karakter binnen het NPLV-gebied hebben en er moet sprake zijn van een samenhang met de woningbouw. Het gaat om voorzieningen die toegankelijk zijn voor iedereen en substantieel en causaal bijdragen aan de leefbaarheid in het projectgebied.
Het gaat hierbij om kleinschalige voorzieningen zonder commercieel oogmerk, zoals een buurthuis, een school, buurtbibliotheek, betaalbare ruimte voor werk of een huisartsenpost. Derde lid De specifieke uitkering wordt niet verstrekt voor de over de activiteiten verschuldigde btw die compensabel is uit hoofde van de systematiek van het Btw-Compensatiefonds van het Ministerie van Financiën. Gemeenten dienen bij het invullen van SiSa aan te geven welk deel van de uitgaven btw-plichtig is en welk deel daarvan in aanmerking komt voor compensatie vanuit het Btw-compensatiefonds. Het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zal het compensabele deel van de btw van de opgevraagde middelen afdragen aan het Btw-compensatiefonds en zal het bedrag exclusief compen- sabele btw overmaken, waarna de betreffende gemeenten deze compensabele btw conform de reguliere procedure kunnen terugvragen via het Btw-compensatiefonds. Artikel 3.2. Hoogte van de specifieke uitkering Eerste lid In bijlage 1 is per NPLV-gebied een reservering opgenomen voor een specifieke uitkering ten behoeve van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden. De bedragen zijn inclusief het nog te storten bedrag in het Btw-compensatiefonds.
Gemeenten kunnen een uitkering ontvangen tot maximaal de hoogte van de reservering opgenomen in bijlage 1. Tweede lid De reserveringen in de bijlage betreffen cumulatief een hoger bedrag dan het uitkeringsplafond. Als het uitkeringsplafond ontoereikend blijkt om alle daartoe in aanmerking komende gevallen in een jaar te honoreren, zal de hoogte van de specifieke uitkering in dat jaar worden aangepast tot maximaal de hoogte van het uitkeringsplafond op basis van een verdeling naar rato van de in dat jaar gemaakte en door gemeenten ingediende kosten. Artikel 3.3. Uitkeringsplafond Er is € 180 miljoen beschikbaar voor specifieke uitkeringen vanuit de Realisatiestimulans voor de opslag maatregelen openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen NPLV. Dit bedrag is inclusief btw. De middelen zullen beschikbaar worden gesteld over de jaren 2025 tot en met 2029. Artikel 3.4. Wijze van betaling en besluit tot uitkering Eerste lid De gemeente levert via de jaarlijkse SiSa-verantwoording informatie aan over de gemaakte kosten ten behoeve van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maat- schappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden. Hierbij geeft de gemeente ook aan tot op welke hoogte de gemaakte kosten btw-compensabel zijn.
Tweede lid Op basis van die informatie wordt de hoogte van de specifieke uitkeringen per gemeente vastgesteld. Voor het vaststellen van de hoogte van de uitkering in het besluit tot toekenning per gemeente wordt gebruik gemaakt van de gegevens in de jaarlijkse SiSa-verantwoording. Het besluit tot toekenning van een specifieke uitkering wordt in een beschikking medegedeeld aan de gemeente. De hoogte van de uitkering wordt gebaseerd op de gemaakte kosten ten behoeve van activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden. 20 Staatscourant 2025 nr. 36777 5 november 2025 Derde lid Het besluit over de toekenning van specifieke uitkeringen wordt uiterlijk op 31 december in het jaar na het jaar waarin kosten zijn gemaakt aan de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden per gemeente vastgesteld. § 3.2 Ambtelijke capaciteit voor woningbouw in NPLV-gebieden Artikel 3.5. Specifieke uitkering capaciteitsondersteuning woningbouw in NPLV-gebieden Eerste en tweede lid Met capaciteitsondersteuning ten behoeve van NPLV-activiteiten wordt gedoeld op tijdelijke onder- steuning en/of uitbreiding van de gemeentelijke capaciteit.
Voorwaarde om dergelijk financiering te verkrijgen is dat deze tijdelijke capaciteitsondersteuning ten goede komt aan de woningbouwopgave in NPLV-gebieden en de uitvoering van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden. Het gaat hierbij ter illustratie om capaciteit die wordt ingezet voor planvorming, aanpassen en goedkeuren van bestem- mingsplannen, afhandeling bezwaarprocedures en handhaving van vergunningen. Derde lid De specifieke uitkering wordt niet verstrekt voor de over de activiteiten verschuldigde btw die compensabel is uit hoofde van de systematiek van het Btw-compensatiefonds van het Ministerie van Financiën. Gemeenten dienen bij het invullen van SiSa aan te geven welk deel van de uitgaven btw-plichtig is en welk deel daarvan in aanmerking komt voor compensatie vanuit het Btw-compensatiefonds. Het Ministerie van VRO zal het compensabele deel van de btw van de opgevraagde middelen afdragen aan het Btw-compensatiefonds en zal het bedrag exclusief compensabele btw overmaken, waarna de betreffende gemeenten deze compensabele btw conform de reguliere procedure kunnen terugvragen via het Btw-compensatiefonds. Artikel 3.6.
Hoogte van de specifieke uitkering Eerste lid In bijlage 2 is per NPLV-gebied een reservering opgenomen voor een specifieke uitkering ten behoeve van capaciteitsondersteuning die ten goede komt aan de woningbouwopgave in NPLV-gebieden en de uitvoering van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden. De bedragen zijn inclusief het nog te storten bedrag in het Btw-compensatiefonds. Gemeenten kunnen een uitkering ontvangen tot maximaal de hoogte van de reservering opgenomen in bijlage 2. Tweede lid De reserveringen in de bijlage betreffen cumulatief een hoger bedrag dan het uitkeringsplafond. Als het uitkeringsplafond ontoereikend blijkt om alle daartoe in aanmerking komende gevallen in een jaar te honoreren, zal de hoogte van de specifieke uitkering in dat jaar worden aangepast tot maximaal de hoogte van het uitkeringsplafond op basis van een verdeling naar rato van de in dat jaar gemaakte en door gemeenten ingediende kosten. Artikel 3.7. Uitkeringsplafond Er is € 50 miljoen beschikbaar voor specifieke uitkeringen vanuit de Realisatiestimulans voor de opslag capaciteitsondersteuning woningbouw in NPLV-gebieden. Dit bedrag is inclusief btw. De middelen zullen beschikbaar worden gesteld over de jaren 2025 tot en met 2029. Artikel 3.8.
Wijze van betaling en besluit tot uitkering Eerste lid De gemeente levert via de jaarlijkse SiSa-verantwoording informatie aan over de gemaakte kosten aan capaciteitsondersteuning die ten goede komt aan de woningbouwopgave in NPLV-gebieden en de uitvoering van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden. Hierbij geeft de gemeente ook aan tot op welke hoogte de gemaakte kosten btw-compensabel zijn. 21 Staatscourant 2025 nr. 36777 5 november 2025 Tweede lid Op basis van die informatie wordt de hoogte van de specifieke uitkeringen per gemeente vastgesteld. Voor het vaststellen van de hoogte van de uitkering in het besluit tot toekenning per gemeente wordt gebruik gemaakt van de gegevens in de jaarlijkse SiSa-verantwoording. Het besluit tot toekenning van een specifieke uitkering wordt in een beschikking medegedeeld aan de gemeente. De hoogte van de uitkering wordt gebaseerd op de gemaakte kosten aan capaciteitsondersteuning die ten goede komt aan de woningbouwopgave in NPLV-gebieden en de uitvoering van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden.
Derde lid Het besluit over de toekenning van specifieke uitkeringen wordt uiterlijk op 31 december in het jaar na het jaar waarin de kosten zijn gemaakt aan capaciteitsondersteuning die ten goede komt aan de woningbouwopgave in NPLV-gebieden en de uitvoering van de activiteiten ter verbetering van bovenplanse openbare ruimte en collectieve maatschappelijke voorzieningen in de NPLV-gebieden vastgesteld. HOOFDSTUK 4 Artikel 4.1. Informatievoorziening na toekenning Het eerste lid regelt dat het college van burgemeester en wethouders van de gemeente die een specifieke uitkering heeft ontvangen op verzoek van de minister informatie dient te overleggen over de voortgang van de betaalbare woningen op basis waarvan de specifieke uitkering is verstrekt. Het tweede lid bevat daarnaast een grondslag op grond waarvan de minister ten behoeve van een evaluatie van de doelmatigheid en doeltreffendheid van de verstrekte uitkering informatie en medewerking kan verzoeken van het college. Artikel 4.2. Verantwoording en terugvordering Het eerste lid regelt dat artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet van toepassing is.
Als blijkt dat de uitkering onrechtmatig is verstrekt, bijvoorbeeld als de registratie van het aantal te bouwen betaalbare woningen niet correct of er voor de projecten waarbinnen de betreffende woningen worden gerealiseerd al een rijksbijdrage is ontvangen kan het onrechtmatig verleende deel worden teruggevorderd. Als blijkt dat de uitkering niet of onrechtmatig is besteed kan deze voor dat deel tevens worden teruggevorderd. Het verleende basisbedrag op grond van artikel 2.1, eerste lid, kan worden teruggevorderd deze onrechtmatig is verleend. De opslagen in de latere hoofdstukken kunnen worden teruggevorderd als deze onrechtmatig zijn verleend en als deze onrechtmatig worden besteed. De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, M.C.G. Keijzer 22 Staatscourant 2025 nr. 36777 5 november 2025