Raadsvoorstel 202617095 (bijlage) Begroting 2027
Tekst van het document
• | Er wordt gestreefd naar 100% kostendekkendheid waar dat mogelijk is met uitzondering van de door het rijk bepaalde tarieven. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking getreden. Wkb ziet vooralsnog enkel op nieuwbouw vallende onder de Gevolgklasse 1. De minister heeft aangegeven dat de inwerkingtreding voor verbouw en renovatie, vallende onder gevolgklasse 1, tot nader order wordt uitgesteld. De ruimtelijke component (toets Omgevingsplan, welstand) blijft bij de gemeente. De bouwtechnische toets aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit) én het toezicht op de uitvoering vervalt voor gemeenten voor bouwwerken behorende tot Gevolgklasse 1 (denk hierbij vooralsnog aan de nieuwbouw van grondgebonden woningen en bedrijfsgebouwen van beperkte omvang), en wordt overgenomen door een onafhankelijk "kwaliteitsborger", een private partij. Onzeker is of in de verdere toekomst de gevolgklassen worden uitgebreid. Hiervoor in de plaats komt een meldingen systeem. De ervaring leert inmiddels dat hiermee de invloed op de legesinkomsten redelijk beperkt is. Kostendekkendheid 2027 Optimale kostendekkingsgraad legestarieven (streefpercentages) | 2027 e.v.
Legestarieven Algemene Dienstverlening (Hoofdstuk 1 Legesverordening) | 35% Legestarieven Omgevingsvergunning (Hoofdstuk 2 Legesverordening) | 60 -70% Legestarieven Dienstverlening, vallend onder de dienstrichtlijn en niet vallend | 30% onder hoofdstuk 2 (Bijzondere wetten/ APV) (Hoofdstuk 3 Legesverordening) Totale legesverordening | 40-45% Kostendekkendheid legestarieven | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Algemene Dienstverlening (Hoofdstuk 1 | 53,11% | 43,90% | 57,82% Legesverordening) Omgevingsvergunning (Hoofdstuk 2 | 68,12% | 52,08% | 33,15% Legesverordening) Bijzondere wetten/ APV (Hoofdstuk 3 | 4,49% | 8,59% | 6,59% Legesverordening) Tarief | Zie Bijlage 1 (Tarieventabel) van de legesverordening 2027 en werken voor derden Brunssum 2027. Inkomsten leges | € 1.375.000 | € 1.226.411 | € 1.133.800 86 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Totaaloverzicht lokale heffingen Totaal geraamde inkomsten | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Inkomstenraming lokale belastingen | € 16.258.142 | € 16.480.410 | €17.498.630 (excl.
leges) Specificatie Onroerendezaakbelastingen (a) | € 6.892.342 | € 6.996.880 | € 7.775.650 Afvalstoffenheffing (b) | € 4.456.000 | € 4.623.000 | € 4.842.000 Rioolheffing (c) | € 4.485.000 | € 4.401.000 | € 4.415.000 Toeristenbelasting (d) | € 209.800 | € 217.100 | € 218.400 Hondenbelasting (e) | € 141.400 | € 155.300 | € 158.620 Precariobelasting (f) | € 27.300 | € 21.030 | € 21.470 Reclamebelasting (g) | € 43.000 | € 44.600 | € 45.530 Af: doorbetaling reclamebelasting | -€ 43.000 | -€ 44.600 | -€ 45.530 Marktgelden (h) | € 0 | € 0 | € 0 Begraafrechten (i) | € 46.300 | € 66.100 | € 67.490 Leges | € 1.375.000 | € 1.226.411 | € 1.133.800 Lokale lastendruk Lokale lastendruk per jaar voor | 2026 | 2027 | stijging/ | stijging in € meerpersoonshuishoudens | daling % | per maand Met eigen woning: Riool | € 288,36 | € 286,80 | -0,5% | -€ 0,13 Afval (vastrecht + 7 ledigingen) | € 339,44 | € 349,76 | 3,0% | € 0,86 OZB | € 346,32 | € 384,76 | 11,1% | € 3,20 Totaal stijging lastendruk met eigen woning (OZB, Riool en Afval) | € 974,12 | € 1.021,32 | 4,8% | € 3,93 Zonder eigen woning: Afval (vastrecht + 7 ledigingen) | € 339,44 | € 349,76 | 3,0% | € 0,86 De lastendruk voor meerpersoonshuishoudens met eigen woning bestaat uit de kosten voor afvalstoffenheffing (vast recht + 7 ledigingen restafval per jaar), de rioolheffing en OZB.
De stijging van de lastendruk wordt grotendeels veroorzaakt door de stijging van de OZB en de afvalstoffenheffing. Daar staat tegenover dat het rioolrecht is gedaald ten opzichte van 2026, waardoor de totale stijging van de lastendruk voor inwoners met eigen woning beperkt blijft tot 4,8% De lastendruk voor meerpersoonshuishoudens zonder eigen woning bestaat enkel uit de kosten voor afvalstoffenheffing (vast recht + 7 ledigingen restafval per jaar) en stijgt met 3,0%. Gemeente Brunssum | 87 Begroting 2027 88 Gemeente Brunssum Overzicht gemeentelijke woonlasten Parkstad Limburg gemeenten in 2026 Figuur 1: Meerpersoonshuishoudens met eigen woning (Bron: Belastingoverzicht 2026 van de Provincie Limburg) Figuur 2: Meerpersoonshuishoudens met huurwoning (Bron: Belastingoverzicht 2026 van de Provincie Limburg) 0 200 400 600 800 1.000 1.200 1.400 Figuur 1: Meerpersoonshuishoudens met eigen woning Rioolheffing (gebruiker) Rioolheffing (eigenaar) Afvalstoffenheffing OZB (eigenaar) 0,00 100,00 200,00 300,00 400,00 500,00 600,00 700,00 800,00 Figuur 2 Meerpersoonshoudens met huurwoning Afvalstoffenheffing Rioolheffing (gebruiker) Begroting 2027 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing behandelen we de risico’s van de gemeente Brunssum en zetten we deze af tegen het vermogen om deze op te vangen.
Als we het hebben over het totaal aan risico’s van de gemeente spreken we dan ook van het benodigde weerstandsvermogen; als we optellen wat we beschikbaar hebben om deze op te vangen dan spreken we over het beschikbare weerstandsvermogen. Beleidsuitgangspunten Het beleid is vastgelegd in de “Nota risicomanagement 2021” vastgesteld door de Raad op 23 februari 2021. Uitgangspunt is dat het weerstandsvermogen van de gemeente voldoende moet zijn om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de continuïteit van de gemeente in gevaar komt. Het streven is een weerstandsratio van 1,4 of hoger (dit is ruim voldoende of beter). De weerstandsratio wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Het geeft aan in welke mate we de geïnventariseerde risico’s kunnen opvangen binnen ons eigen vermogen. Net als afgelopen jaren is “kans maal impact” van elk risico de basis: de kans dat een risico zich voordoet en de maximale impact die het dan kan hebben. Dit betreft dezelfde systematiek als is gebruikt bij de jaarrekening 2025. Nieuw ten opzichte van de jaarrekening is dat we het financieel risico per jaar inschatten, omdat een risico zich in specifieke jaren kan voordoen. Benodigde weerstandscapaciteit Alle risico’s van de gemeente Brunssum zijn geïnventariseerd en hieronder presenteren we de in rangschikking 10 grootste.
Het risicoprofiel ziet er voor de jaren 2027 – 2030 als volgt uit: Risico | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Top 10 risico's | 5.934.263 | 5.934.263 7.824.263 | 7.754.263 Overige risico's | 3.264.950 | 3.264.950 | 3.264.950 | 3.264.950 Totaal | 9.199.213 | 9.199.213 | 11.089.213 | 11.019.213 % top 10 / overige | 65% | 65% | 71% | 70% We nemen in de benodigde weerstandscapaciteit alleen die risico’s mee die “restrisico’s” zijn. Daarmee bedoelen we dat we als gemeente net als elk ander bedrijf meer risico’s kennen, maar dat we die via allerlei beheersmaatregelen in de grip hebben. En dat daardoor de kans op voordoen heel klein is of dat door de maatregelen de financiële impact gering is. Denk aan technische maatregelen zoals toegangssystemen of aan verzekeringen voor diefstal of brand. Verder kunnen risico’s financieel afgedekt zijn door voorzieningen. Het bekendste voorbeeld is de voorziening oninbare debiteuren. We maken inschattingen voor oninbaarheid en storten in een voorziening, waardoor we op die manier het risico financieel afdekken. Alleen die risico’s die we onvoldoende beheersmatig en financieel kunnen afdekken, nemen we op in de risico-inventarisatie voor het weerstandsvermogen.
Hierbij willen we opmerken dat deze totstandkoming altijd een groot schattingselement zal kennen, Voor een goede consistentie schatten we de kansen op voordoen in op laag (30%), midden (50%) of hoog (70%): is de kans hoger dan 70%, dan lijkt het beter om een voorziening te vormen; is de kans lager dan 30%, dan is het niet echt een prangend risico, uitgezonderd risico’s met kleine kans en (hele) grote impact (deze houden we op 10% of worden separaat ingeschat en hieronder verder toegelicht). Gemeente Brunssum | 89 Begroting 2027 Belangrijkste financiële risico's Risico | Beschrijving | Kans | Impact | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Niet volledig | Vanaf 2029 is door het Rijk een korting ingeboekt op de | 70% | 2.700.000 | - | - | 1.890.000 | 1.820.000 realiseren | huishoudelijke hulp binnen de Wmo. Voor de gemeente | (2029) Rijksbezuiniging | Brunssum betekent dit dat rekening wordt gehouden | 2.600.000 huishoudelijke | met een structureel financieel effect van circa € 1,9 | (2030) hulp | miljoen vanaf 2029. Het risico bestaat dat deze Rijkskorting niet of niet volledig kan worden opgevangen door een evenredige daling van de gemeentelijke lasten. De verdere beleidsmatige uitwerking is nog onzeker en het is nog niet duidelijk in hoeverre gemeenten de lagere Rijksbijdrage daadwerkelijk kunnen vertalen naar lagere uitgaven aan huishoudelijke hulp.
Daarnaast blijft sprake van een gemeentelijke verantwoordelijkheid voor inwoners die huishoudelijke hulp niet zelf kunnen organiseren of betalen. De kans op dit risico wordt ingeschat op 70%. Deze relatief hoge kansinschatting is gebaseerd op het feit dat de Rijkskorting vanaf 2029 financieel is ingeboekt, terwijl de uitvoerbaarheid, de beleidsmatige uitwerking en het uiteindelijke financiële effect voor gemeenten nog onzeker zijn. Hierdoor bestaat een reële kans dat de geraamde besparing niet volledig kan worden gerealiseerd en dat vanaf 2029 een structureel financieel nadeel voor de gemeente ontstaat. De financiële impact wordt geraamd op circa € 2,7 miljoen structureel vanaf 2029. Bij een kansinschatting van 70% bedraagt het risicobedrag circa € 1,9 miljoen. 90 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Risico | Beschrijving | Kans | Impact | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Investerings- en | Gezien de majeure projectrisico's van stikstof, | 30% | 5.325.000 | 1.597.500 | 1.597.500 | 1.597.500 | 1.597.500 financierings- | draagkracht bodem en netcongestie, die naar risico Groeve | verwachting zullen afnemen c.q. opgelost worden (10-15 Mourik | jaar), is er op korte termijn (1-5 jaar) een verhoogd risico op waardedaling van de grondpositie.
Echter inflatie, het oplossen van majeure risico's door technische en/of wet- en regelgeving en eventuele alternatieve exploitatie van de grond in de vorm van zonneweide, zorgen ervoor dat op de lange termijn de grond haar waarde zal behouden en de jaarlijkse financieringslasten (€ 214.000) rechtvaardigen. Vandaar dat het verwachte verliesrisico ingeschat wordt op laag (30%). APPA-risico’s | De gemeente loopt op grond van de APPA financiële | 23% | 4.710.569 | 1.092.467 | 1.092.467 | 1.092.467 | 1.092.467 politieke | risico’s voor politieke ambtsdragers. Het betreft onder ambtsdragers | meer mogelijke wachtgeldverplichtingen, overlijdensrisico en invaliditeitsuitkeringen. Omdat in de risicoparagraaf één regel wordt opgenomen, zijn deze APPA-risico’s samengevoegd tot één samengestelde risicoregel. De totale impact bedraagt € 4.710.569. Op basis van de onderliggende berekeningen bedraagt het gewogen samengestelde kanspercentage 23,19%. Daarmee komt het gewogen APPA-risico uit op € 1.092.467. De onderliggende berekening bestaat uit € 355.000 voor wachtgelden, € 664.084 voor overlijdensrisico en € 73.383 voor invaliditeitsuitkering. Gebieds- | In verband met de toekomstige herontwikkeling van de | 30% | 2.650.000 | 795.000 | 795.000 | 795.000 | 795.000 ontwikkeling | Oostflank wordt een bedrag geraamd aan mogelijke Oostflank | planschade/nadeelcompensatie.
Exorbitante | Door geopolitieke omstandigheden stijgen de prijzen van | 70% | 900.000 | 630.000 | 630.000 | 630.000 | 630.000 prijsstijgingen | materialen, lonen en energie. Hierdoor kunnen de kosten voor zowel onderhoud als ook investeringen drastisch wijzigen en tekorten ontstaan. Gemeente Brunssum | 91 Begroting 2027 Risico | Beschrijving | Kans | Impact | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Schijn- | Bij de inhuur van zzp’ers bestaat het risico dat | 19% | 2.821.108 | 543.063 | 543.063 | 543.063 | 543.063 zelfstandigheid | arbeidsrelaties achteraf worden aangemerkt als inhuur | dienstbetrekking of schijnzelfstandigheid. Dit kan ertoe leiden dat de gemeente Brunssum wordt geconfronteerd met fiscale en arbeidsrechtelijke gevolgen, waaronder naheffingen loonheffingen, premies, rente en eventuele boetes. Daarnaast kunnen aanspraken ontstaan op arbeidsrechtelijke voorzieningen, bijvoorbeeld bij ziekte, arbeidsongeschiktheid of beëindiging van de arbeidsrelatie. Hervormings | Gemeenten zijn op basis van de Jeugdwet verplicht om | 30% | 1.200.000 | 360.000 | 360.000 | 360.000 | 360.000 agenda Jeugd | passende jeugdhulp te bieden aan hun inwoners. De Hervormingsagenda geeft richting aan hoe gemeenten deze verantwoordelijkheid beter kunnen invullen, maar de uitvoering ervan is afhankelijk van de afspraken die tussen gemeenten en het Rijk worden gemaakt.
Het Rijk stuurt hierop door enerzijds de financiële middelen te korten, maar ook anderzijds (landelijke) kostenbesparende maatregelen aan te dragen of te ontwikkelen. In het kader van de ombuigingen is deze opgave (verder) omarmd, waarbij de afhankelijkheid van het Rijk onverminderd groot is. Dit vormt dan ook mede het risico op succesvolle implementatie. Vervallen | In de grondexploitaties zijn diverse subsidies verwerkt, | 10% | 3.312.329 | 331.233 | 331.233 | 331.233 | 331.233 ontvangen | zoals Start bouwimpuls, Woningbouwimpuls en KLC. subsidies | Deze subsidies zijn samen met andere gemeenten binnen de Regio Parkstad aangevraagd. Aan deze subsidies zijn voorwaarden verbonden. Indien regionaal niet aan deze voorwaarden wordt voldaan bestaat het risico dat de subsidie niet wordt ontvangen of lager wordt vastgesteld. 92 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Risico | Beschrijving | Kans | Impact | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Duurzame | Met ingang van 2026 wordt door het plan van aanpak | 50% | 600.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 | 300.000 uitstroom BUIG | voor extra re-integratieprojecten voor inburgeraars een duurzame reductie van het cliëntenbestand nagestreefd van 2% per jaar. Vanwege de complexiteit van de doelgroep is dit een stevige opgave. De uitdaging is om de verdere jaarlijkse afname van 2% te realiseren.
Cyber | De gemeente wordt geconfronteerd met toenemende | 30% | 950.000 | 285.000 | 285.000 | 285.000 | 285.000 criminaliteit | risico’s op het gebied van informatiebeveiliging, cybercriminaliteit en datalekken. Het gaat onder meer om pogingen tot het verkrijgen van gevoelige informatie via hacking, ransomware, phishing, virusaanvallen, ongeoorloofde toegang en andere beveiligingsincidenten. Door verdere digitalisering, toenemende afhankelijkheid van informatiesystemen en ketenpartners en de blijvende afhankelijkheid van menselijk handelen blijft sprake van een restrisico. Een beveiligingsincident of datalek kan leiden tot financiële gevolgen, zoals herstelkosten, inzet van externe expertise, tijdelijke noodmaatregelen, aanvullende beveiligings- en compliancekosten, mogelijke boetes of toezichtmaatregelen en verstoring van de bedrijfsvoering. Daarnaast kan sprake zijn van reputatie- en imagoschade. Jaarlijks vinden gezamenlijke cybercrime-oefeningen plaats met de PL-gemeenten onder regie van Solido. De ervaringen en feedback uit deze oefeningen worden vertaald in aanvullende maatregelen. Ook worden processen, systemen en bewustwording periodiek geëvalueerd en waar nodig aangescherpt.
Ondanks deze Gemeente Brunssum | 93 Begroting 2027 Risico | Beschrijving | Kans | Impact | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 maatregelen kan het risico op cybercriminaliteit, beveiligingsincidenten en datalekken niet volledig worden uitgesloten. De financiële impact is afhankelijk van de aard en ernst van een concreet incident en wordt geraamd op € 950.000. Bij een kansinschatting van 30% bedraagt het risicobedrag € 285.000. Top 10 risico's | 5.934.263 | 5.934.263 | 7.824.263 | 7.754.263 Overige risico's | 3.264.950 | 3.264.950 | 3.264.950 | 3.264.950 Totaal | 9.199.213 | 9.199.213 | 11.089.213 | 11.019.213 Top10 / overige | 65% | 65% | 70% | 70% 94 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Gemeente Brunssum 95 Niet kwantificeerbare risico’s Naast de in bovenstaande tabel opgenomen risico’s zijn er ontwikkelingen die mogelijk financiële gevolgen kunnen hebben voor de gemeente, maar waarvan het financiële effect op dit moment niet betrouwbaar kan worden gekwantificeerd. Deze risico’s zijn daarom niet meegenomen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit, maar worden wel gevolgd binnen de reguliere planning- en controlcyclus. Het betreft met name ontwikkelingen die afhankelijk zijn van externe factoren, wijzigingen in regelgeving of ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering: Ontwikkeling gemeentefonds De systematiek van het gemeentefonds is gewijzigd.
De eerdere koppeling tussen de groei van het gemeentefonds en de rijksuitgaven, de zogenoemde trap-op-trap-af-systematiek, is losgelaten. De normeringssystematiek is inmiddels gebaseerd op de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (BBP), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen prijs- en volumeontwikkeling. Hoewel deze systematiek meer stabiliteit en voorspelbaarheid beoogt, blijft de uiteindelijke ontwikkeling van het gemeentefonds afhankelijk van economische ontwikkelingen, landelijke politieke keuzes en aanvullende taakmutaties. Het financiële effect voor de gemeente is op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Wijzigingen in rijksbeleid Gemeenten zijn in belangrijke mate afhankelijk van rijksbeleid en landelijke regelgeving. Beleidswijzigingen, taakmutaties of wijzigingen in financieringsstromen kunnen leiden tot financiële effecten voor gemeenten. De omvang en het moment waarop dergelijke effecten optreden zijn op voorhand moeilijk in te schatten. Macro-economische ontwikkelingen Ontwikkelingen in de economie, zoals inflatie, renteontwikkelingen en economische groei of krimp, kunnen invloed hebben op gemeentelijke uitgaven, investeringen en inkomsten. De impact hiervan op de gemeentelijke financiën is op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren.
Geopolitieke ontwikkelingen Internationale ontwikkelingen kunnen indirect gevolgen hebben voor gemeenten, bijvoorbeeld via energieprijzen, inflatie, migratiestromen of economische stabiliteit. De financiële effecten hiervan zijn onzeker en daarom niet opgenomen in de berekening van het benodigde weerstandsvermogen. Contractmanagement en aanbesteding Door het ontbreken van een volwaardige contractmanagementmodule bestaat het risico dat (nieuwe) inkopen niet tijdig worden aanbesteed. Daarnaast wordt door het ontbreken van een dergelijk systeem de koppeling tussen facturen en onderliggende contracten bemoeilijkt. Hierdoor bestaat het risico dat contractuele afspraken, looptijden en aanbestedingsverplichtingen minder goed worden gemonitord. Het financiële effect hiervan is op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Fiscaliteit Op basis van fiscale analyses binnen het Tax Control Framework en afstemming met de Belastingdienst zijn fiscale aandachtspunten geconstateerd, met name op het gebied van omzetbelasting (BTW), het BTW-compensatiefonds (BCF), projecten, vastgoed, grondexploitaties en de toepassing van meng- en mixpercentages. De gemeente onderzoekt momenteel de mogelijke financiële impact hiervan. Op dit moment kan nog niet betrouwbaar worden vastgesteld in hoeverre correcties, herbeoordelingen of aanvullende fiscale lasten noodzakelijk zijn.
Tegelijkertijd bestaat Begroting 2027 ook de mogelijkheid dat een juiste en meer optimale toepassing van fiscale regelgeving op onderdelen juist financiële voordelen of optimalisaties voor de gemeente oplevert. De uiteindelijke financiële effecten zijn afhankelijk van nadere analyses, fiscale beoordelingen en de verdere uitwerking van het Tax Control Framework en zijn daarom op dit moment niet betrouwbaar te kwantificeren. Deze ontwikkelingen worden periodiek gemonitord. Indien de financiële gevolgen concreter en beter te kwantificeren zijn, worden deze opgenomen in de reguliere risico-inventarisatie en betrokken bij de berekening van het benodigde weerstandsvermogen. Renovatie zwembad De Bronspot De renovatie van zwembad De Bronspot betreft een omvangrijk investeringsproject. Bij de uitvoering van projecten van deze aard kunnen zich gedurende het procesontwikkelingen voordoen die van invloed kunnen zijn op de planning, uitvoering of financiële uitkomst van het project. De voortgang, planning en financiële ontwikkelingen worden gedurende de uitvoering continue gemonitord. Indien zich relevante ontwikkelingen voordoen die afwijken van het besluit van de gemeenteraad, wordt de gemeenteraad hierover tijdig geïnformeerd.
Weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat conform de nota Risicomanagement uit beide onderdelen van de algemene reserve: het vrij besteedbare deel en dat deel dat specifiek gereserveerd is voor het weerstandsvermogen. Het verloop van de algemene reserve is verwerkt in de tabel bij de berekening van de weerstandsratio. Waardering van de weerstandsratio De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is. Door de beschikbare capaciteit te delen door de benodigde capaciteit volgt de weerstandsratio. De ratio die daaruit volgt kan vervolgens worden afgezet tegen de door de Universiteit van Twente en in den lande gangbare waarderingstabel. Ratio | Waardering | Betekenis >2,0 | A | Uitstekend 1,4-2,0 | B | Ruim voldoende 1,0-1,4 | C | Voldoende 0,8-1,0 | D | Matig 0,6-0,8 | E | Onvoldoende <0,6 | F | Ruim onvoldoende Berekening van de weerstandsratio De weerstandsratio bedraagt in alle jaren meer dan het streefgetal 1,4 en is daarmee ‘ruim voldoende’ te noemen. Dat betekent dat we in alle jaren ruim voldoende capaciteit hebben om de restrisico’s, afgezet tegen een reële kans dat deze zich voordoen, op te vangen.
96 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Berekening weerstandsratio | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (in euro's) Algemene reserve vrij | 4.974.040 | 4.934.040 | 3.604.040 | 3.604.040 besteedbaar Algemene reserve | 12.000.000 | 12.000.000 | 12.000.000 | 12.000.000 weerstandsvermogen Beschikbare | 16.974.040 | 16.934.040 | 15.604.040 | 15.604.040 weerstandscapaciteit Benodigde | 9.199.213 | 9.199.213 | 11.089.213 | 11.019.213 weerstandscapaciteit Weerstandsratio | 1,85 | 1,84 | 1,41 | 1,42 ANALYSE ONTWIKKELING WEERSTANDSRATIO T.O.V. JAARREKENING 202 | 5 Jaar | Begroting 2027 | Jaarrekening | Impact | Impact | Totaal (nieuwe ratio) | 2025 (oudere | beschikbare | benodigde | impact (C) ratio) | weerstands- | weerstands- capaciteit (A) | capaciteit (B) 2027 | 1,85 | 2,11 | 0,00 | -0,27 | -0,27 2028 | 1,84 | 2,11 | 0,00 | -0,27 | -0,27 2029 | 1,41 | n.v.t.* | *n.v.t. | *n.v.t. | *n.v.t. 2030 | 1,42 | n.v.t.* | *n.v.t. | *n.v.t. | *n.v.t. *In de jaarrekening 202 5 is alleen informatie opgenomen van 202 | 5 t/m 2028. Om die reden kan hier geen mutatie worden opgenomen voor het jaar 202 | 9 en 2023. De lagere ratio’s voor de jaren 2027 t/m 2030 houden verband met een stijging van het | financiële risico (B). Kengetallen Verplichte kengetallen Een deugdelijke en transparante begroting is in het belang van de horizontale controle door de raad op de financiële positie van de gemeente.
Door de Adviescommissie Vernieuwing BBV zijn ter versterking van de horizontale verantwoording verplichte financië | le kengetallen vastgesteld. Deze treft u onderstaand aan. Begroting 2027 | Verloop van de kengetallen Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Kengetallen: | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 8,4% | 18,6% | 30,9% | 34,2% | 37,6% | 37,7% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle | 0,6% | 10,7% | 23,9% | 27,0% | 30,7% | 31,0% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 48,8% | 47,2% | 39,4% | 38,2% | 36,2% | 35,7% Grondexploitatie | -0,2% | 1,0% | -0,8% | -0,9% | -0,9% | -0,9% Structurele | 5,0% | -0,9% | 0,4% | 0,3% | 0,8% | 2,4% exploitatieruimte Belastingcapaciteit | 95,5% | 92,6% | 93,3% | 93,3% | 93,3% | 93,3% Gemeente Brunssum | 97 Begroting 2027 98 Gemeente Brunssum Beoordeling kengetallen algemeen Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen blijkt dat een afzonderlijk kengetal nog weinig zegt over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost.
Noch hoeft een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs een negatieve invloed te hebben indien de structurele exploitatieruimte groot is of men over voldoende ruimte in belastingcapaciteit beschikt, omdat er dan ruimte is om tegenvallers op te vangen. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld geven van de financiële positie van een gemeente. Beoordeling kengetallen Brunssum Kijkend naar de kengetallen kan hieruit worden geconcludeerd dat de netto schuldquote van Brunssum stijgt omdat er meer geleend wordt om investeringen te financieren. De solvabiliteitsratio daalt hierdoor licht. De structurele exploitatieruimte is goed (is positief) en de belastingcapaciteit is lager dan het landelijk gemiddelde. Hieronder wordt per kengetal weergegeven welke verhouding wordt uitgedrukt en wat het kengetal inhoudt. 1. Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken.
Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en 100% (groen). Afhankelijk of een gemeente net grote investeringen achter de rug heeft, is de netto schuldquote hoger of lager. Op het moment dat de netto schuldquote boven de 100% komt springt het licht op oranje. Boven de 130% springt het licht op rood, er is dan sprake van een zeer hoge schuld. 2. Solvabiliteitsrisico Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie van een gemeente. Hoe hoger het percentage hoe beter de gemeente is toegerust om verplichtingen na te komen. Bij een solvabiliteitsratio van lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. 3. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is landelijk gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente.
Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde van de grondexploitatie) is ten opzichte van de totale baten exclusief mutaties reserves. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. De accountant beoordeelt Begroting 2027 Gemeente Brunssum 99 ieder jaar of de gronden tegen de actuele waarde op de balans zijn opgenomen en of een eventueel gevormde voorziening van voldoende omvang is. Hoe lager de ratio hoe minder invloed het grondbedrijf heeft op de exploitatie. 4. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen de structurele en incidentele lasten. Incidentele lasten betreffen posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Het gaat om eenmalige zaken en om (meerjarige) projecten of subsidies als deze eveneens het karakter van tijdelijkheid c.q. eindig doel hebben. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Bij een ratio van 0% zijn de structurele baten gelijk aan de structurele lasten. Bij een negatieve ratio is de gemeente structureel niet in evenwicht.
Als de ratio positief is dan zijn de structurele baten toereikend om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. 5. Belastingcapaciteit De OZB is de belangrijkste eigen belastinginkomst van een gemeente. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten van meerpersoonshuishoudens. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente. De reden dat tevens wordt gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing is dat deze heffing maximaal kostendekkend mag zijn. Om de belastingcapaciteit te berekenen worden de belastingen vergeleken met de landelijke gemiddelden. Begroting 2027 100 Gemeente Brunssum 3. Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt ingegaan op het onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente Brunssum. De kapitaalgoederen kunnen als volgt gerubriceerd worden: • Infrastructuur (wegen, verkeersregelinstallaties, riolering) • Voorzieningen (openbaar groen, openbare verlichting, speeltoestellen) • Gebouwen Beleidsuitgangspunten Het onderhoud van alle elementen binnen de openbare ruimte is opgenomen in het plan voor het Integrale Beheer van de Openbare Ruimte 2024-2028 (IBOR 2024-2028) en de onderliggende beheerplannen (o.a.
Beheerplan wegen 2026-2029, Kostendekkingsplan Riool, Beleidsplan Openbare Verlichting, Beheerplan Civiele Kunstwerken en Beheerplan objecten openbare ruimte). Het IBOR is gebaseerd op kwaliteitsbeelden volgens de CROW-methodiek (Stichting Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in grondwater en wegenbouw en de verkeerstechniek). De Raad heeft besloten om kwaliteitsniveau B te hanteren voor het gehele areaal binnen de openbare ruimte. De financiële consequenties van deze keuze zijn vertaald in de onderliggende programma begroting. De financiering van het IBOR vindt plaats van uit een compartimentbenadering. Dit houdt in dat eventuele restbudgetten in enig jaar in een egalisatiereserve zullen worden gestort. Hierdoor wordt over meerdere jaren een gelijkmatig dekkingspatroon bereikt. Door het uitvoeren van kwaliteitsmetingen in de openbare ruimte weten wij of we voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsbeeld. Uit deze metingen, uitgevoerd in 2023 en januari 2025, blijkt dat er nog slechts kleinschalig achterstallig onderhoud is. Mocht, om moverende redenen uitgesteld, onderhoud worden opgepakt dan doen we dit afgewogen, zoals het werk mee laten lopen op een groter integraal project. De wijzigingen van de arealen zullen elk jaar worden geactualiseerd en daar wordt de raad via de begroting, bestuurs-rapportages, of jaarrekening over geïnformeerd.
Wegen Beleid Met het nieuwe Beheerplan wegen 2026-2029 onderhouden we de wegen conform de vastgestelde uitgangspunten en ambities. Areaal Het wegennet van de gemeente bedraagt een oppervlakte van 180 ha. Uitvoering Grootschalig onderhoud en vervanging. Met het oog op integraal werken zal er, in combinatie met het Mobiliteitsplan, onderhoud en vervanging uitgevoerd worden aan de Prins Hendriklaan vanaf Bodemplein tot/met de Rimburgerweg, In het Schutterspark zullen beide parkeerplaatsen, gelegen langs de Heidestraat, gerevitaliseerd worden met oog op vergroenen, duurzaamheid en regenwaterinfiltratie. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 101 Regulier onderhoud wegen en trottoirs. De prioriteitstelling bij de aanpak van regulier onderhoud wordt in hoge mate bepaald door winterschade aan wegen en vervanging van nutsleidingen. Elk voorjaar wordt daarom aan de hand van de actuele schadebeelden het onderhoudsprogramma voor het betreffende jaar bepaald. Uitgangspunt voor het onderhoudsniveau van wegen en trottoirs is ook CROW beeldkwaliteit niveau B. Daarom zal er in 2027 wederom gefocust op kleinschalig onderhoud door geheel Brunssum. Bij reconstructie werkzaamheden wordt ook de noodzaak van vervangen van de andere wegdelen, zoals trottoirs en parkeerplaatsen, betrokken. Wij zien er bij de Nuts- en databedrijven toe op het innen van legesgeleden en degeneratiekosten.
Deze gelden zijn nodig om op een ander moment de herstelwerkzaamheden uit te voeren. Riolering Beleid Onder het IBOR is het Watertakenplan de basis voor het rioolbeheer. In Parkstadverband wordt een regionaal plan voor rioolbeheer opgesteld. Onder de paraplu van de Omgevingswet volgt er een water- en klimaatadaptieplan. Dit wordt in 2027 verwacht. Vervolgens wordt er een lokaal plan opgesteld in kader van water en klimaat. Naar aanleiding van risicodialoog met de raad afgelopen jaren kwamen kwetsbaarheden zoals bijvoorbeeld de wateroverlastlocaties Spoorstraat/Treebeekplein, ABC straat/ Wijenweg en Dorpsstraat aan de orde. Aan de hand hiervan worden de uitvoering van maatregelen en bijbehorende prioritering bepaald. Bij elk werk bekijkt de gemeente hoe we regenwater uit de riolen kunnen weren. Bijvoorbeeld door het aanleggen van (ondergrondse buffers, wadi’s en infiltratiesystemen). Areaal De gemeente beschikt over circa 187 km vrij verval riolering. Verder zijn er nog de nodige waterbuffers en greppelsystemen, bergbezinkbassins, rioolgemalen, infiltratievoorzieningen, huisaansluitingen en kolkaansluitingen. Uitvoering In het IBOR wordt verder rekening gehouden met de exploitatiekosten voor riolering, noodzakelijke jaarlijkse vervanging en verbetering van verouderde riolering.
Het vervangen van het riool en aanbrengen klimaat adaptieve maatregelen worden veelal gecombineerd met het grootschalige onderhoud aan wegen. Door deze investering blijft het rioolstelsel ook op de lange termijn in stand op een adequaat niveau. Bij het uitvoeren van (her)inrichtingsprojecten wordt per project bekeken welke maatregelen er nodig zijn om wateroverlast lokaal tegen te gaan. In 2027 worden de noodzakelijke onderhoudswerken uitgevoerd. Daarnaast zijn er middelen opgenomen voor maatregelen rondom de ABC-straat en de Wijenweg. De afgelopen jaren zijn de rioolinspecties naar aanleiding van meldingen en beoogde projectlocaties uitgevoerd. Hier is geconstateerd dat op diverse plaatsen uitvoeren van reparaties noodzakelijk was. Om meer inzicht te krijgen in de actuele kwaliteitstoestand van het riool is het noodzakelijk om meer en structureler de rioolinspecties uit te voeren. Daarnaast wordt op basis van klachten (wateroverlast) c.q. verstoppingen of verzakkingen (curatief), het riool incidenteel geïnspecteerd, gereinigd, gerepareerd of gerelined. Begroting 2027 102 Gemeente Brunssum Openbare verlichting Beleid Basis voor het beheer van de openbare verlichting is Beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2030.
Bij de opstelling van dit plan is rekening gehouden met de normering afkomstig van de NSvV (Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde) en de contractuele Voorwaarden Openbare Verlichting. Het gekozen kwaliteitsniveau voldoet aan de criteria van het Politie-keurmerk Veilig Wonen. Areaal Het areaal openbare verlichting bestaat uit 6.274 lichtmasten, 6.520 armaturen, 54 overige lichtbronnen, 35 elektriciteitskasten (evenementkasten, vijverkasten en verlichtingskasten) en 6 stuks verkeerregelinstallaties. Uitvoering De LED-transitie zal in 2027 worden afgerond en dat heeft het een gunstig effect op het energieverbruik. Openbaar groen Beleid Basis voor het groenbeheer is het IBOR 2024-2028 en het Nota Groenstructuren 2024, vastgesteld door de raad in 2024. In 2026 is de bomenverordening ter besluitvorming voorgesteld. Dit heeft voornamelijk betrekking op het verlenen van vergunningen voor het kappen van bomen op particulier terrein met het oog op behoud van groen en duurzaamheid. Areaal Ten tijde van de opstelling van het IBOR 2024-2028, bestond het groenareaal van de Gemeente Brunssum uit 129 ha openbaar plantsoen, 12.500 st. zogenaamde ‘structuurbomen en 150 ha bospercelen’. Uitvoering Onderhoudsniveau b betekent voor openbaar groen dat het totale plantsoen op het vastgestelde niveau wordt onderhouden, waarbij alleen van mechanische onkruidbestrijding gebruik wordt gemaakt.
Ook wordt dan de noodzakelijke herinrichting, omvorming en vervanging uitgevoerd. Te denken valt hierbij aan omvorming extensief onderhouden bermen naar bloemrijke-en kruidenrijke bermen. Naast sanering bomenbestand ligt de nadruk op biodiversiteit, aanleg van klimaat adaptief groen, het voorkomen van boomwortelschade, en areaalvergroting (meer groen). Speeltoestellen Beleid Basis voor het beheer van de speeltoestellen is de Nota Openbare Speelvoorzieningen 2024. Areaal In de gemeente Brunssum zijn 77 speelplekken. Over 66 van deze plekken zijn in totaal ongeveer 400 toestellen geplaatst, inclusief de 3 niet-commerciële speeltuinen. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 103 Uitvoering Uitgangspunt is het uitvoeren van adequaat onderhoud op basis van inspecties en meldingen. Daarnaast worden de speeltoestellen aan het einde van hun levensduur vervangen. Voor de vervanging is een reserve beschikbaar. Daarmee wordt het areaal op het huidige kwalitatieve en kwantitatieve peil gehouden.
IBOR 2027 Verkeersveiligheid € 157.746 Openbare verlichting € 544.913 Wegbeheer (onderhoud) € 1.590.798 Rioolbeheer € 713.915 Groenbeheer € 1.543.266 Speelplekken openbaar € 46.456 Kunstobjecten € 56.155 Civiel Technische kunstwerken € 70.577 Openbare begraafplaats € 13.886 Beleids-/beheerplannen € 30.630 Vervanging wegen € 2.620.000 Vervanging riolering € 2.727.900 Totaal € 10.116.242 Gebouwen Beleid Als beleidsmatige basis voor het gebouwenbeheer hanteren we de MeerJarenOnderhouds Planning (MJOP) hetgeen aanhaakt aan het in 2022 geactualiseerde Accommodatiebeleid. In 2026 hebben we invulling gegeven aan de overstap van Ultimo naar een nieuw vastgoedbeheerssysteem Condor. De reden hiertoe was dat ultimo 2025 is gestopt met de ondersteuning van de applicatie. Het moment van overgang hebben we ook gebruikt om een deel (ca. 1/3 deel) van onze vastgoedportefeuille opnieuw te inspecteren om geactualiseerde conditiescores te hebben van de diverse, verschillende elementaire bouwdelen. Eenmaal per 4 á 5 jaren moet namelijk een herhaling plaatsvinden om actuele conditiescores te hebben. De overige delen van onze vastgoedportefeuille volgen in de opvolgende jaren.
Uiterlijk november 2026 wordt het nieuwe, geactualiseerde Vastgoed-/Accommodatiebeleid en uitvoeringsprogramma Gemeentelijk Vastgoed 2026-2030 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd en na accordering wordt in 2027 invulling gegeven aan dit uitvoeringsprogramma. Ook zal in 2027 invulling worden gegeven aan de instandhouding van de vastgoedobjecten. Hierbij is geen sprake van achterstallig onderhoud, er kan wel sprake zijn van uitgesteld onderhoud. Mocht uitgesteld onderhoud om moverende redenen worden toegepast (denk hierbij aan het eventueel toekomstig afstoten van het object, of eventueel toekomstige sloop) dan wordt in het kader van risicomanagement beoordeeld of er toch onderhoudsactiviteiten moeten worden uitgevoerd om de veiligheid van gebruikers en bruikbaarheid van de accommodatie te waarborgen. Naast het in stand houden van de vastgoedportefeuille tijdens de exploitatie worden een aantal businesscases uitgewerkt volgens het vigerende Accommodatiebeleid. Deze zullen per uitwerking worden voorgelegd aan het college en raad. Een aantal businesscases zijn voorgelegd aan de raad en hiervoor zijn investeringskredieten ter beschikking gesteld. Denk hierbij o.a. het renoveren/verduurzamen van zwembad De Bronspot en realisatie Integraal Kind Centra Oost.
De Begroting 2027 overige businesscases zoals businesscase gezonde exploitatie Rombouts, realisatie uni-locatie tennis zonder padel en ontwikkeling Integraal Kind Centra’s Zuid volgen in de loop van 2027. Areaal Het MJOP omvat alle vastgoedobjecten in eigendom van Gemeente Brunssum inclusief buitensportvelden en de in eigendom zijnde onderwijsgebouwen. Uitvoering Uitgangspunt bij het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is dat zij moeten voldoen aan het vigerend Accommodatiebeleid en/of aan het nieuwe, geactualiseerde Vastgoed-/Accommodatie- beleid en aan wet- en regelgeving (o.a. Nen-1010, legionella etc.). Gemeente-eigendommen Product | Productnaam | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 G043101 | Gr.Onderh. Bestuurscentrum | 72.000 | 564.000 | 160.000 | 37.000 G043102 | Gr.Onderh. Oude Raadhuis | 7.000 | 14.000 | 61.000 | 35.000 G043103 | Gr.Onderh. Muziekschool | 5.000 | 51.000 | 8.000 | 1.000 G043104 | Gr.Onderh. Houserveld BSV-Limburgia | 6.000 | 25.000 | 110.000 | 11.000 G043105 | Gr.Onderh. In de Struiken Langeberg | 2.000 | 2.000 | 5.000 | 2.000 G043108 | Gr.Onderh. LTCB | 4.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 G043109 | Gr.Onderh. Sporthal Rumpen | 7.000 | 83.000 | 110.000 | 90.000 G043110 | Gr.Onderh. Sportzaal Brunssum Noord | 3.000 | 3.000 | 7.000 | 16.000 G043112 | Gr.Onderh. Bronspot | n.n.t.b. | n.n.t.b. | n.n.t.b. | n.n.t.b.
G043113 | Gr.Onderh. Rumpenerhof | 25.000 | 25.000 | 3.000 | 8.000 G043114 | Gr.Onderh. Fontein Lindeplein | 0 | 1.000 | 0 | 0 G043117 | Gr.Onderh. Speeltuingeb. Buschkesberg | 1.000 | 18.000 | 2.000 | 4.000 G043118 | Gr.Onderh. Speeltuingeb. Klaver-4 | 3.000 | 1.000 | 18.000 | 2.000 G043120 | Gr.Onderh. Dorpstraat 18D Fransciscus | 16.000 | 25.000 | 1.000 | 17.000 G043121 | Gr.Onderh. Pr.Hendriklaan Vincentius | 1.000 | 27.000 | 1.000 | 5.000 G043122 | Gr.Onderh. Spoorstraat 32 Willibrord | 1.000 | 6.000 | 3.000 | 19.000 G043124 | Gr.Onderh. Gem.huis Klaver 4 | 1.000 | 42.000 | 5.000 | 35.000 G043125 | Gr.Onderh. De Gasperistraat 3 | 9.000 | 11.000 | 26.000 | 2.000 G043127 | Gr.Onderh. Begraafplaats | 10.000 | 1.000 | 1.000 | 3.000 G043131 | Gr.Onderh. Speeltuin Treebeek | 1.000 | 5.000 | 1.000 | 10.000 G043132 | Gr.Onderh. Planeetstr 1 | 1.000 | 1.000 | 40.000 | 2.000 G043133 | Gr.Onderh. Poolse Huis | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 G043135 | Gr.Onderh. Straatbeelden kunstwerken | 26.000 | 26.000 | 26.000 | 26.000 G043137 | Gr.Onderh. Abri kunstwerk | 0 | 16.000 | 0 | 0 G043139 | Gr.Onderh. ATIVU | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 G043144 | Gr.Onderh. Brikke Oave | 1.000 | 8.000 | 40.000 | 17.000 G043146 | Gr.Onderh. Openluchttheater | 23.000 | 23.000 | 23.000 | 23.000 G043148 | Gr.Onderh. Accom Robin Hood | 1.000 | 3.000 | 1.000 | 5.000 G043149 | Gr.Onderh.
MFA Treebeek | 9.000 | 9.000 | 8.000 | 7.000 G043152 | Gr.Onderh. De Gasperistraat 7 | 19.000 | 12.000 | 5.000 | 4.000 G043155 | Gr.Onderh. Kinderboerderij | 1.000 | 3.000 | 3.000 | 9.000 G043157 | Gr.Onderh. Pompehuuske Schutterspark | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 G043158 | Gr.Onderh. Pompgebouwen | 6.000 | 2.000 | 14.000 | 33.000 G043500 | Gr.Onderh. Rombouts | n.n.t.b. | n.n.t.b. | n.n.t.b. | n.n.t.b. Gemeente-eigendommen | 264.000 | 1.011.000 | 686.000 | 427.000 104 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Brede Scholen Product | Productnaam | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 G043610 | Gr.Onderh. BMV Oost | 136.000 | 43.000 | 249.000 | 205.000 G043611 | Gr.Onderh. BS Langeberg | 1.000 | 23.000 | 5.000 | 5.000 G043612 | Gr.Onderh. BS Treebeek | 1.000 | 97.000 | 185.000 | 29.000 G043613 | Gr.Onderh. BS Centrum | 30.000 | 36.000 | 36.000 | 36.000 G043614 | Gr.Onderh. Sporthal Treebeek | 10.000 | 73.000 | 32.000 | 75.000 Brede Scholen | 178.000 | 272.000 | 507.000 | 350.000 Gemeente Brunssum | 105 Begroting 2027 4. Financiering Beleidsuitgangspunten Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet Fido (Wet Financiering Decentrale Overheden), respectievelijk de limieten en richtlijnen van het Treasury statuut.
Uitgangspunt is hierbij dat sprake is van gemeente brede financiering om zo optimaal mogelijk de afstemming tussen liquide middelen en aan te trekken leningen te garanderen. Dit geschiedt door consolidatie van de kortlopende schuld door een langlopende lening op het moment dat de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden. Gezien de hoogte van de geplande investeringen de komende jaren zal het noodzakelijk zijn om nieuwe langlopende leningen aan te trekken. Dit zal waarschijnlijk leiden tot een stijging van de omslagrente. Hoe hoog de rente op deze leningen is hangt af van het moment van afsluiten.
Risicobeheer Kredietrisico op verstrekte gelden Risicogroep | Met/zonder | Restantschuld | Restantschuld Hypothecaire | in € 1.000 op | in € 1.000 op Zekerheid | 1-1-2027 | 31-12-2027 Semi overheidsinstellingen, ISD-BOL | Verrekening | € 498 | € 457 verbouwing hoogbouw, verrekend met bijdrage en investering Niet toegestane instellingen volgens treasurystatuut WoonWijzerWinkel Zuid Limburg BV | Zonder hypotheek | € 145 | € 145 Lening Enexis 2020 | Zonder hypotheek | € 2.000 | € 2.000 Overige toegestane instellingen volgens treasurystatuut - | Rentedragende leningen | Verrekening via | € 9 | € 8 muziekverenigingen | subsidie - | Leningen voor zonnepanelen | Debiteurenrisico bij | € 1.500 | € 1.230 Volta - | Startersleningen | Met hypothecaire | € 1.289 | € 1.289 zekerheid Totaal verstrekte gelden | € 5.441 | € 5.128 106 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Financiering Kortlopende financiering In principe worden de investeringen in eerste instantie gefinancierd via kas- of callgeldleningen. Hiertoe worden twee offertes aangevraagd (art. 9.4 Treasurystatuut 2020). Bij het afsluiten van kort geld wordt erop gelet dat de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. In juni 2026 heeft de ECB besloten de rente te verhogen naar 2,25% als reactie op de opgelopen inflatie Dit werkt op termijn door in de tarieven van de banken.
Overzicht renteniveaus kortlopende financiering 1 maands-Euribor: gemiddelde 1e halfjaar 2026 | 1,942 % 1 maands kasgeld BNG | Op aanvraag Bron: BNG/global rates Financiering via Leasecontracten Er zijn leasecontracten afgesloten voor de dienstauto’s van afd. Toezicht en Handhaving, de koffieautomaten, couverteer- en vouwmachine en plotters. Langlopende financiering Om de renterisico’s zoveel mogelijk tegen te gaan, worden meestal onderhandse leningen aangetrokken. Deze hebben een rentevast periode van minimaal 10 jaar, of zijn rentevast gedurende de gehele looptijd. Voor de leningen van de gemeente wordt geen renterisico gelopen. Dat komt omdat de reeds afgesloten leningen een rentevaste periode hebben, die gelijk is aan de looptijd van de lening. Tot op heden zijn alleen leningen aangegaan met een lineaire aflossing, waardoor het renterisico ook beperkt is tot het schuldrestant op het moment van renteherziening, aangezien dan geen herfinanciering plaats hoeft te vinden.
Mutaties in de leningenportefeuille Bedragen x € 1.000 Omschrijving | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari 2027 | € 20.900 | € 19.242 | € 27.584 | € 25.426 Nieuwe leningen | € 0 | €10.000 | € 0 | € 0 Reguliere aflossingen | € 1.658 | € 1.658 | € 2.158 | € 2.158 Stand per 31 december 2027 | € 19.242 | € 27.584 | € 25.426 | € 23.268 In bovenstaande tabel is ervan uitgegaan dat er in 2026 een lening afgesloten wordt van 8 miljoen en in 2028 van 10 miljoen. Met de rentelasten is rekening gehouden in de meerjarenbegroting. Bijlage 3 geeft de lopende opgenomen leningen weer. Gemeente Brunssum | 107 Begroting 2027 Wet verplicht schatkistbankieren Vanaf december 2013 dienen overtollige gelden bij de schatkist te worden gestald. Met ingang van 1 juli 2021 is de drempel voor schatkistbankieren verhoogd van 0,75% naar 2% van het begrotingstotaal. Voor 2027 is dit afgerond: € 2.730.000. Deze gelden mogen buiten de schatkist worden aangehouden per dag. De rentevergoeding van de schatkist is de daggeldrente. In juni 2026 was deze 2,18 %. Dagelijks wordt het saldo op de BNG- rekening aan het eind van de middag automatisch afgeroomd. Rente op rekening-courant Voor tegoeden op de rekening-courant van de BNG schommelde het rentepercentage | in het 1 e halfjaar van 2026 | tussen de 1,65% en 2,36%.
Toetsing aan de wet Fido De wet Fido (Wet Financiering Decentrale Overheden) verbiedt overschrijding van het zogenaamde ‘kasgeldlimiet’. Deze wordt bepaald aan de hand van 8,5 % van de totale omvang van de begroting, zoals hierboven vermeld. Bij overschrijding van de kasgeldlimiet | moet door de gemeente worden aangegeven op welke termijn en op welke wijze ervoor wordt gezorgd dat de netto vlottende schuld weer lager zal worden dan het kasgeldlimiet. Overzicht toetsing aan kaders Wet Fido Bedragen x €1.000 Omschrijving | 3e | 4e | 1e | 2e kw.2025 | kw.2025 | kw.2026 | kw.2026 Omvang begroting per 1 | -1-2025: € 125.013 1. Toegestane kasgeldlimiet op jaarbasis -in procenten van de grondslag | 8,50% | 8,50% | 8,50% | 8,50% -in Euro | € 10.626 | € 10.626 | € 11.014 | € 11.014 2. Omvang vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar kasgelden | € 0 | € 0 | € 6.000 | € 5.000 Schuld in rekening | -courant | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Gestorte gelden door derden | € 104 | € 104 | € 103 | € 95 Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld | € 104 | € 104 | € 6.103 | € 5.095 3.
Vlottende middelen Contante gelden in kas | € 10 | € 10 | € 13 | € 14 Tegoeden in rekening | -courant | € 357 | € 320 | € 385 | € 910 Overige uitstaande gelden < 1 jaar Tegoeden bij de schatkist | € 8.358 | € 13.239 | € 5.922 | € 3.497 Totaal vlottende middelen | € 8.725 | € 13.569 | € 6.320 | € 4.421 4. Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld | -€ 8.621 | -€ 13.465 | -€217 | €674 Toegestane kasgeldlimiet | € 10.626 | € 10.626 | € 11.014 | € 11.014 Ruimte (+) Overschrijding ( | -) | € 19.247 | € 24.091 | € 11.231 | € 10.340 108 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Renterisiconorm en renterisico's vaste schuld in 2027 Bedragen x €1.000 Omschrijving 1. Renteherziening op vaste schuld o/g | € 0 2. Betaalde aflossingen | € 1.258 3. Renterisico (1+2) | €1.258 4. Begrotingstotaal jaar | € 136.865 Het bij Min. Regeling vastgestelde % | 20% Toets risiconorm 5. Renterisiconorm | € 27.373 6. Ruimte c.q. overschrijding (5 | -3) | € 26.115 Conclusie uit bovenstaande toetsing is dat zowel het kasgeldlimiet als de renterisiconorm in 2027 naar verwachting niet zullen worden overschreden. Mocht de kasgeldlimiet in de daaropvolgende jaren overschreden worden dan zal er op dat moment een langlopen | de lening worden aangetrokken. EMU-saldo (ontwikkeling) In de volgende tabel is het EMU | -saldo voor de jaren 2027 | -2030 weergegeven. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, art.
19) is de verplichting vastgesteld, dat de gemeenten ramingen van het EMU | -saldo dienen te verstrekken. Het EMU | -saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de g | emeente, berekend op transactiebasis Voor 2026 e.v. is er een individuele referentiewaarde per gemeente opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 waaraan het EMU | -saldo getoetst kan worden. Dit is geen norm, maar een indicatie van het aandeel dat de gemeente heeft in de gezamenlij | ke tekortnorm. Het verloop van het meerjarige EMU | -saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door de hoogte van nieuwe investeringen, mutatie voorzieningen en grondexploitatie en het exploitatiesaldo. Het EMU-saldo laat ten opzicht | e van de begroting 2026 een verslechtering zien die veroorzaakt wordt door de grote investeringen die in de loop van 2026 g | erealiseerd zijn of gerealiseerd worden zoals de Bronspot, Lifestylepark, Vijverpark, basisschool Benjamin.
Bedragen x €1.000 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Berekend EMU-saldo | -€ 5.219 | -€ 17.512 | -€908 | -€ 1.247 | €1.892 Referentiewaarde | -€ 6.221 | -€ 6.232 | -€ 6.232 | -€ 6.232 | -€ 6.232 gemeente Brunssum Gemeente Brunssum | 109 Begroting 2027 Geprognotiseerde balans Bedragen x € 1.000 Geprognotiseerde balans | Realisatie | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 per einde boekjaar | 2025 ACTIVA Vaste activa: Materiële en immateriële | 67.098 | 70.369 | 90.958 | 90.527 | 91.580 | 91.324 vaste activa Financiële vaste activa: Deelnemingen | 250 | 310 | 250 | 250 | 250 | 250 Leningen woningbouwcorp. en | 4.107 | 3.983 | 3.906 | 3.830 | 3.753 | 3.753 langlopende u/g Ov.
Uitzettingen met | 1.760 | 1.504 | 1.234 | 954 | 664 | 664 looptijd van 1 jaar of langer VASTE ACTIVA | 73.215 | 76.166 | 96.348 | 95.561 | 96.247 | 95.991 Vlottende activa: Voorraden | -260 | 399 | -1.107 | -1.107 | -1.107 | -1.107 Uitzettingen | 20.406 | 6.668 | 6.703 | 7.207 | 6.696 | 6.505 Liquide middelen | 417 | 450 | 450 | 450 | 450 | 450 Overlopende activa | 4.993 | 7.500 | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 VLOTTENDE ACTIVA | 25.556 | 15.017 | 11.046 | 11.550 | 11.039 | 10.848 TOTAAL ACTIVA | 98.771 | 91.183 | 107.393 | 107.111 | 107.286 | 106.838 PASSIVA Eigen vermogen | 48.190 | 43.038 | 42.313 | 40.937 | 38.808 | 38.097 Voorzieningen | 11.678 | 8.145 | 9.712 | 8.793 | 8.108 | 7.828 Vaste schulden | 15.166 | 14.166 | 20.561 | 29.353 | 28.195 | 27.161 VASTE PASSIVA | 75.034 | 65.349 | 72.586 | 79.083 | 75.111 | 73.086 Vlottende schulden | 5.461 | 13.834 | 18.807 | 12.028 | 16.175 | 17.753 Overlopende passiva | 18.276 | 12.000 | 16.000 | 16.000 | 16.000 | 16.000 VLOTTENDE PASSIVA | 23.737 | 25.834 | 34.807 | 28.028 | 32.175 | 33.753 TOTAAL PASSIVA | 98.771 | 91.183 | 107.393 | 107.111 | 107.286 | 106.838 SALDO | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 110 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Gemeente Brunssum 111 BBV en rentetoerekening Het nieuwe BBV bevat voorschriften met betrekking tot de rentetoerekening.
Vanaf 2018 is regelgeving in werking getreden waarbij de interne rentetoerekening mede afhankelijk wordt van de verhouding netto rentelasten afgezet tegen de integraal gefinancierde activa. Onderstaand schema geeft nader inzicht in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en heeft betrekking op de jaarschijf 2027. Bij toekomstige investeringen zal er mogelijk vaker gekozen worden voor projectfinanciering. Het effect hiervan zal worden meegenomen in de begroting 2028 e.v. Berekening van de omslagrente Begroting Conform rentenotitie 2023 van de commissie BBV 2027 a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering € 671.023,00 b.
De externe rentebaten (idem) -/- -€ 193.669,00 Saldo rentelasten en baten € 477.354,00 c1 De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend -/- c2 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend -/- -€ 6.471,00 c3 De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend +/+ € 22.500,00 € 16.029,00 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente € 493.383,00 d1 Rente over eigen vermogen +/+ € 0,00 d1 Rente over voorzieningen +/+ € 0,00 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente € 493.383,00 e De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag van 0,5%) -/- -€ 424.564,00 f Renteresultaat op het taakveld Treasury € 68.819,00 Berekend renteomslag percentage 0,487% Afgeronde renteomslag 0,50% Begroting 2027 112 Gemeente Brunssum 5. Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering De maatschappelijke opgaven van Brunssum worden complexer en grijpen steeds sterker in elkaar. Opgaven rondom bestaanszekerheid, gezondheid, veiligheid, wonen, dienstverlening, klimaat, leefbaarheid en gebiedsgericht werken vragen steeds vaker om samenwerking over domeinen, organisaties en bestuurslagen heen.
Tegelijkertijd nemen de druk op gemeentelijke uitvoeringskracht, arbeidsmarktkrapte, digitalisering en wet- en regelgeving verder toe. Het Koerskompas vormt daarbij het inhoudelijke vertrekpunt voor de organisatieontwikkeling van Brunssum. De ontwikkelprincipes uit het Koerskompas vragen om een organisatie die mensgericht, wendbaar en koersvast werkt, maatschappelijke meerwaarde centraal stelt en keuzes maakt vanuit samenhang tussen sociaal-maatschappelijke, sociaal-economische en ruimtelijke opgaven. De bedrijfsvoering ondersteunt deze beweging. Niet als los ondersteunend domein, maar als randvoorwaarde om maatschappelijke doelen daadwerkelijk te kunnen realiseren. Daarbij ligt de focus op het versterken van uitvoeringskracht, integraal samenwerken, programmatisch werken, datagedreven sturing en het toekomstbestendig organiseren van capaciteit, informatievoorziening en ondersteuning. Organisatieontwikkeling De afgelopen bestuursperiode is ingezet op een fundamentele ontwikkeling van de organisatie. Aanleiding hiervoor was de constatering dat complexe maatschappelijke opgaven steeds vaker schuren met traditionele organisatiestructuren en werkwijzen. Daarom is bewust gekozen voor een meer opgavegerichte en programmatische manier van werken.
In 2025 zijn binnen het programma Organisatieontwikkeling belangrijke randvoorwaarden gelegd voor planmatig werken, programmasturing, integraal samenwerken en dienstverlening. In 2027 bouwen we hierop verder voort. Daarbij ligt de nadruk op verdere implementatie en borging binnen de dagelijkse praktijk van de organisatie. De beweging richting gebiedsgericht en opgavegericht werken vraagt om een organisatie die beter in staat is om integraal te sturen, sneller samen te werken over domeinen heen en dichter aan te sluiten op de leefwereld van inwoners. Programma Noord-Oost fungeert daarbij nadrukkelijk als leer- en praktijkomgeving voor nieuwe manieren van samenwerken, opdrachtgeverschap en dienstverlening. Ook wordt scherper gekeken naar de verhouding tussen programmatisch werken en de lijnorganisatie. De organisatieontwikkeling richt zich daarom nadrukkelijk op duidelijke roldefinities, versterking van opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap en het verbeteren van de samenhang tussen strategie, uitvoering, capaciteit en middelen. Daarbij wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling van een opgavenkant en een lijnorganisatie: de opgavekant waar ontwikkeld en vernieuwd wordt, en de lijnorganisatie waar geleverd, ondersteund en geborgd wordt. Daarnaast vraagt deze ontwikkeling om scherpere keuzes in prioritering en executiekracht. Niet alles kan tegelijk.
Daarom blijven portfoliosturing, planmatig werken en integrale afwegingen rondom capaciteit en middelen belangrijke aandachtspunten binnen de organisatieontwikkeling. Personeel en organisatie De ontwikkeling richting een wendbare en opgavegerichte organisatie vraagt om andere competenties, ander leiderschap en een andere manier van samenwerken. Medewerkers krijgen Begroting 2027 Gemeente Brunssum 113 steeds vaker te maken met complexe maatschappelijke vraagstukken, participatieprocessen en samenwerking met externe partners. Het huidige strategisch HRM-beleid liep eind 2025 af en wordt in 2027 geactualiseerd op basis van het Koerskompas en organisatieontwikkeling. Dit geactualiseerde beleid vormt het fundament voor personeelsontwikkeling en -inzet in de komende jaren. Na vaststelling van het geactualiseerde strategisch HRM-beleid in 2026, staat 2027 in het teken van implementatie. Dit betekent dat we de vertaalslag maken naar concrete instrumenten en werkafspraken voor instroom, doorstroom en ontwikkeling van medewerkers. Hierbij ligt de nadruk op het verder verankeren van talentgericht werken in de dagelijkse praktijk en het versterken van het adaptief vermogen van onze medewerkers en de aansluiting tussen organisatiedoelen en individuele bijdrage. Waar in eerdere jaren is geïnvesteerd in visie en ontwikkeling, ligt in 2027 de nadruk op toepassing in de dagelijkse praktijk.
We ondersteunen leidinggevenden bij het verder vormgeven van hun rol in een opgavegerichte organisatie, onder andere door intervisie, praktijkgerichte leertrajecten en het versterken van onderlinge samenwerking. De focus ligt op het borgen van een consistente manier van werken die aansluit bij de organisatiedoelen. De arbeidsmarktkrapte en toenemende complexiteit van gemeentelijke opgaven vragen daarnaast om een sterke positionering van Brunssum als werkgever. Daarom blijven we investeren in employer branding, gerichte werving en het versterken van Brunssum als organisatie waar medewerkers daadwerkelijk maatschappelijke impact kunnen maken. Ook duurzame inzetbaarheid blijft een belangrijk aandachtspunt. Werkdruk, schaarste en de snelheid van maatschappelijke veranderingen vragen om blijvende aandacht voor vitaliteit, ontwikkeling, werkplezier en professionele ondersteuning. Vanuit Brunssum Academy wordt verder gewerkt aan een intern ontwikkelprogramma gericht op vakmanschap, leiderschap, integraal samenwerken en talentontwikkeling. Informatiemanagement De kwaliteit van de bedrijfsvoering, dienstverlening en beleidsprocessen van de gemeente worden steeds sterker bepaald door de kwaliteit van informatievoorziening, stuurinformatie, de informatie- architectuur en de technische voorzieningen.