Raadsvoorstel 202529527 (bijlage) Programmabegroting 2026

Gemeente Brunssum

53

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 We voeren de actiepunten van de "Uitvoeringsagenda sport- en beweegbeleid 2024-2033" uit.

3. Opwaarderen urbanpark (35) Wat willen we bereiken: In 2026 verwachten we het Lifestylepark aan de Prinses Beatrixstraat in Brunssum te realiseren. Het park krijgt verschillende voorzieningen, zoals natuurlijke speelplekken, een jeu-de-boulesbaan, een basketbalveld, een voetbalveld, een klimwand en een nieuwe skatebowl. Verschillende maatschappelijke partners zullen het park gebruiken. Bij het ontwerp staan leefbaarheid, gezondheid, veiligheid en ontmoeting centraal. Daardoor krijgt het park een belangrijke sociale en recreatieve functie voor de buurt. De realisatie van het park is mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van de provincie Limburg uit het leefbaarheidsfonds.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 In 2026 voorzien wij de realisatie van het nieuwe Lifestylepark aan de Prinses Beatrixstraat in Brunssum.

4. Akkerbrug (47) Wat willen we bereiken: In het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 staat de ambitie om de verbinding tussen Merkelbeek en Brunssum-West te herstellen met een brug, de zogenaamde Akkerbrug. We zien de Akkerbrug als een belangrijk onderdeel van onze plannen op het gebied van natuur, cultuurhistorie en toerisme. Aanvankelijk werkten we hierbij nauw samen met de Provincie Limburg, vooral vanwege een geplande herstelwerkzaamheden aan de taluds (hellingen) langs de Buitenring aan de noordkant. Onlangs is er echter een technische oplossing gevonden voor het taludherstel, waardoor de provincie geen extra grond hoeft aan te kopen. Daarnaast hebben we gesproken met de eigenaren van Landgoed Amstenrade. Zij hebben laten weten dat ze in de komende jaren eigen plannen willen uitvoeren om hun landgoed te vernieuwen, waarbij het Akkerbrug-plan momenteel geen plek heeft. Op de (middel)lange termijn kan er mogelijk weer ruimte ontstaan voor het Akkerbrug-project, bijvoorbeeld als er een groter gebiedsontwikkelingsinitiatief komt. We moeten daarbij wel rekening houden met de uitkomsten van het Omgevingsprogramma Natuur en met de plannen van de Provincie Limburg voor de aanleg van een ecologisch bos, het Amstenraderveld, aan de zuidkant van de N300.

54

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 4.1 Wij blijven de mogelijkheden verkennen om vanuit een bredere gebiedsontwikkeling van gronden aanliggend aan de potentiële Akkerbrug met commitment van betrokken partijen tot een realisatie van het plan Akkerbrug te komen.

5. Vijverpark (50) Wat willen we bereiken: In 2026 gaan we het Vijverpark integraal opwaarderen. Dit betekent dat we de paden vervangen, een festivalterrein aanleggen en nieuw straatmeubilair plaatsen, zoals lichtmasten, zitbanken en afvalbakken. We voeren deze werkzaamheden in fases uit, zodat we rekening kunnen houden met de planning van evenementen in het park en het broedseizoen.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 5.1 Ter uitvoering van het plan Vijverpark vervangen wij de paden, leggen het evenemententerrein aan en plaatsen nieuw straatmeubilair (lichtmasten, zitbanken en afvalbakken).

6. Schutterspark (51) Wat willen we bereiken: Het Schutterspark is een bijzondere plek waar erfgoed, cultuur, natuur, recreatie en toerisme samenkomen. Tegelijkertijd zijn er ook uitdagingen om het park goed te behouden en verder te ontwikkelen. In het programma Noord Oost is de ambitie opgenomen om het Schutterspark te ontwikkelen als groene long voor de inwoners. De ambitie is om terug te keren naar de originele bedoeling van het park. Die park dient een groenvoorziening te zijn die voor veel inwoners functioneert als een groene long waarin ze samen kunnen komen, stress kunnen verminderen en mee kunnen doen. Daarom is het belangrijk om een duidelijke visie te maken over hoe we samenwerken met de ondernemers in het park en welke rol iedereen daarin heeft zodat het doel van het park kan gaan dienen als de beoogde groene long. Deze visie willen we verder uitwerken en concretiseren. Ons doel is om het Schutterspark klaar te maken voor de toekomst. Het moet een plek blijven waar inwoners van Brunssum, de regio Parkstad en bezoekers van verder weg kunnen ontspannen. Het park blijft openbaar en makkelijk toegankelijk voor iedereen, maar moet ook diverse leuke attracties bieden, terwijl we de natuur respecteren en beschermen. Om de basis goed op orde te krijgen en ervoor te zorgen dat het park er goed uitziet en veilig blijft, voeren we verschillende onderhoudswerkzaamheden uit.

Denk aan het vernieuwen van plattegrondborden, het opknappen van wandel- en fietspaden en het weghalen van overbodige borden. De regels voor wat er in het park mag gebeuren, staan vooral beschreven in het bestemmingsplan uit 2010. Dit plan geeft echter weinig ruimte voor veranderingen in bepaalde delen van het park, zoals bij de Rode Beek en het oostelijke gedeelte. Daarom willen we starten met een nieuw omgevingsplan voor het Schutterspark, nadat het omgevingsprogramma Natuur is vastgesteld. Dit nieuwe plan moet zorgen voor een goede balans

Gemeente Brunssum

55

Begroting 2026 tussen nieuwe kansen voor ondernemers en het behoud en versterken van de natuurwaarden. Het omgevingsprogramma Natuur helpt ons om te bepalen wat er mogelijk is. In 2026 verwachten we meer duidelijkheid over plannen om een museale functie in het park te realiseren en over de verdere verbetering van het Libellenpad, samen met de nieuwe Kindergemeenteraad.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 6.1 Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan Schutterspark. 6.2 Wij zetten het traject richting realisatie van de museale functie Schutterspark voort. 6.3 Opwaarderen van het Libellenpad in samenspraak met de (nieuwe) Kindergemeenteraad. 6.4 Voorbereiden van een nieuw omgevingsplan op basis van het omgevingsprogramma Natuur.

7. Bomen en groen (53) Wat willen we bereiken: We passen de inrichting van de openbare ruimte stapsgewijs aan door beheer, onderhoud en vervangingswerkzaamheden. Daarbij laten we zien dat de gemeente het goede voorbeeld geeft. Ook gebruiken we deze werkzaamheden om inwoners te informeren en bewust te maken van ons beleid. Ons doel is een openbare ruimte die uitnodigt om te bewegen, te verblijven en elkaar te ontmoeten. We richten ons vooral op kwalitatieve verbetering van het bestaande groen, stimuleren de biodiversiteit, pakken de gevolgen van klimaatverandering aan en breiden waar mogelijk het areaal groen uit. Zo creëren we sterke ecologische verbindingen die belangrijk zijn voor planten en dieren. In 2026 blijven we met inwoners communiceren over ons ecologisch beheer. Dit beheer zorgt voor een natuurlijkere uitstraling, wat soms minder ‘netjes’ kan lijken, maar juist beter is voor de natuur. We zetten ons in om inwoners hiervan bewust te maken. We voeren ook de wettelijke zorgplicht uit voor het bomenbestand. Het bestaande openbaar groen beheren we ecologisch. Waar nodig nemen we maatregelen om de effecten van klimaatverandering op te vangen, bijvoorbeeld door andere planten te kiezen of meer schaduw te creëren. Ook streven we ernaar om overbodige bestrating te vervangen door groen.

Het omgevingsprogramma Natuur geeft richting aan onze doelen voor natuur en (stedelijk) groen in Brunssum. In 2026 stellen we een beleids- en beheerplan groen op, met een bijbehorend uitvoeringsprogramma om onze plannen concreet te maken. Wij bieden expertise, ook buiten de Openbare Ruimte zoals voor het Clemensdomein, als het gaat om groenonderhoud en met name onderhoud van het bomenbestand.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 7.1 We stellen een beleids- en beheersplan groen op inclusief bijbehorend uitvoeringsprogramma. 7.2 We gaan het bestaande openbaar groen ecologisch beheren en treffen, waar nodig, maatregelen met het oog op klimaatverandering en de biodiversiteit. We vervangen overbodige verharding door groen.

56

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 7.3 Wij doen een voorstel hoe we het Clemensdomein kunnen ondersteunen als het gaat om het onderhoud van het groen en met name de bomen.

8. Kwaliteit fysieke wijkprojecten (55) Wat willen we bereiken: Ook in 2026 gaan we samen met stakeholders beoordelen of de fysieke wijkprojecten naar tevredenheid van de omwonenden en volgens opdracht zijn uitgevoerd. Door deze evaluaties kunnen we leren en controleren of we het projectmatig werken, de communicatie en de participatie goed hebben aangepakt. Bij het verder ontwikkelen van onze werkwijze voor projectmatig werken, zullen we deze evaluatiemethode standaard toepassen bij wijkprojecten.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 8.1 Na afronding van de uitgevoerde fysieke wijkprojecten zullen wij evaluaties uitvoeren en de bevindingen daarvan terugkoppelen.

Overige speerpunten 9. Evenementen, volksfeesten en herdenkingen Wat willen we bereiken: We helpen en ondersteunen verenigingen, stichtingen en initiatiefnemers bij het organiseren van evenementen, lokale volksfeesten zoals carnaval en Koningsdag, en lokale herdenkingen. Dit doen we omdat deze activiteiten belangrijk zijn voor de cultuur in onze gemeenschap.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 9.1 We organiseren het Oranjeconcert op Koningsdag en de 4 mei herdenking samen met lokale verenigingen en partners. 9.2 We helpen en ondersteunen bij de organisatie van verschillende evenementen in 2026, waaronder het Worldfestival Parade Brunssum.

10. Bibliotheek Wat willen we bereiken: We transformeren de bibliotheek van een traditionele uitleenbibliotheek naar een plek met maatschappelijke programma’s. We willen het leesplezier vergroten, vanaf jonge kinderen tot en met middelbare scholieren. Ook helpen we kinderen, jongeren en volwassenen hun digitale vaardigheden te verbeteren. Daarnaast werken we aan het versterken van de taalvaardigheid van onze inwoners en bestrijden we laaggeletterdheid.

Gemeente Brunssum

57

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 10.1 We richten een volwaardige bibliotheek in die voldoet aan de vijf maatschappelijke functies zoals beschreven in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). 10.2 Op basis van deze functies werken we in 2026 verder aan: • • • •

een doorlopende leeslijn voor kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar; jeugdprogrammering in de vrije tijd; het versterken van basisvaardigheden en digitale inclusie; het bieden van ruimte voor ontmoeting, debat en cultuur.

10.3 In 2026 wordt deze wet aangevuld met een zorgplicht. Hiervoor maken we een meerjarenplan om te zorgen voor een toekomstbestendige lokale bibliotheekvoorziening. 10.4 We richten een laagdrempelig eerstelijnshulploket in waar inwoners en ondernemers met vragen over digitale overheidsdiensten terecht kunnen. 10.5 In 2026 verwachten we de resultaten van het verkennend onderzoek naar een mogelijke verplaatsing van de bibliotheek naar het Centrum.

11. Recreatie Wat willen we bereiken: Met de recent doorgevoerde infrastructurele verbeteringen via het wandelnetwerk Knopen Lopen en de Parkstad Route heeft Brunssum, na verdere optimalisaties en nieuwe productontwikkeling, de potentie om zich verder te ontwikkelen tot een toeristisch-recreatieve trekpleister in Parkstad. Zo dragen we ook bij aan het verminderen van de recreatiedruk in het Heuvelland en andere delen van Zuid-Limburg. Wandelen is een populaire recreatieve activiteit. Een duidelijk en uniform wandelknooppuntensysteem is daarbij heel belangrijk. Onder leiding van Visit Zuid-Limburg wordt in 2026 het vernieuwde ‘Knopen Lopen’ wandelnetwerk opgeleverd. Ook actualiseren wij de wandelroutes op dit nieuwe netwerk. De fietsroute Parkstad Route, die in 2025 is opgeleverd, versterkt het fietsroutesysteem in Parkstad Limburg. Deze route verbindt niet alleen forenzen, maar laat inwoners en bezoekers ook kennismaken met verschillende natuur- en recreatiegebieden in Brunssum. Het point of interest ligt aan de buitenrand van het Emmapark. Daarom gaan wij in 2026 samen met Visit Zuid-Limburg werken aan nieuwe toeristisch-recreatieve producten voor dit gebied. Daarnaast biedt de Parkstad Route kansen voor het ontwikkelen van nieuwe fietsroutes door Brunssum en verbindingen met buurgemeenten zoals Landgraaf, Heerlen en Beekdaelen.

In lijn met de nota Openbare Speeltoestellen zorgen we voor voldoende en veilige speelplekken in de openbare ruimte en de drie speeltuinen. De hiervoor benodigde middelen zijn opgenomen in de begroting. Voor overige ontwikkelingen inzake toerisme en recreatie verwijzen we naar programma 9, speerpunt 7. toeristisch-recreatieve trekpleister.

58

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 11.1 We herzien bestaande en ontwikkelen / lanceren nieuwe wandelroutes op het wandelknooppuntensysteem 'Knopen Lopen'. 11.2 We realiseren nieuwe toeristisch-recreatieve producten in de omgeving van de Parkstad Route/ POI Emmapark en onderzoeken nieuwe fietsroutes door Brunssum en/of in combinatie met buurgemeenten. 11.3 We zorgen voor voldoende en veilige speelplekken in de openbare ruimte en de drie speeltuinen te Brunssum. 11.4 We openen in 2026 de eerste inclusieve speeltuin in Brunssum.

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000

Taakveld Lasten XT-51 - Sportbeleid en -activering XT-52 - Sportaccommodaties XT-53 - Cultuurpres. participatie & prod. XT-54 - Musea XT-55 - Cultureel erfgoed XT-56 - Media XT-57 - Openbaar groen en recreatie Baten XT-51 - Sportbeleid en -activering XT-52 - Sportaccommodaties XT-53 - Cultuurpres. participatie & prod. XT-54 - Musea XT-56 - Media XT-57 - Openbaar groen en recreatie Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 8.059 478 2.512 1.400 0 0 695 2.974 -701 -16 -590 0 0 -28 -66 7.359

Begroting 2027 8.413 479 2.504 1.744 0 0 608 3.079 -685 0 -590 0 0 -28 -66 7.729

Begroting 2028 8.017 478 2.501 1.396 0 0 621 3.022 -685 0 -590 0 0 -28 -66 7.333

Begroting 2029 7.904 473 2.421 1.363 0 0 634 3.014 -685 0 -590 0 0 -28 -66 7.219

59

Begroting 2026

8. Milieu & duurzaamheid

Inleiding Brunssum staat voor een brede en integrale duurzaamheidsopgave. Klimaatverandering en maatschappelijke ontwikkelingen maken duidelijk dat het verduurzamen van de energievoorziening, het versterken van de klimaatbestendigheid en het beschermen van natuur en leefomgeving noodzakelijk zijn om de gemeente toekomstbestendig en aantrekkelijk te houden. De energietransitie wordt de komende jaren verder vormgegeven met de uitvoering van de Transitievisie Warmte 2.0 en het regionale Isolatie- en Verduurzamingsprogramma. Woningen worden energiezuinig en aardgasvrij gemaakt, met extra aandacht voor het tegengaan van energiearmoede. Samen met Enexis wordt gewerkt aan versterking van de elektriciteitsinfrastructuur. Voorbereidingen voor het zonnepark op het Terca-terrein lopen door en ook de mogelijkheden op de Oostflank worden benut. Klimaatadaptatie en vergroening zijn gericht op het verminderen van hittestress, droogte en wateroverlast. Het Programma Klimaatadaptatie en Water wordt opgesteld, inclusief een actualisatie van de hemelwaterverordening en maatregelen voor klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. Vergroening van wijken, tuinen en gevels draagt bij aan leefkwaliteit en biodiversiteit. Behoud en herstel van natuur en biodiversiteit vormen de derde pijler.

Met het Omgevingsprogramma Natuur en het nieuwe Groenbeleidsplan wordt gewerkt aan het versterken van natuur en ecologische verbindingen. Deze natuurinclusieve aanpak draagt tevens bij aan de kwaliteit van de leefomgeving en aan de toeristische aantrekkingskracht van Brunssum. Binnen dit programma valt ook het beheer van de gemeentelijke begraafplaats, in het kader van de Wet op de lijkbezorging. Daarnaast blijven de effecten van de activiteiten op de AWACS-basis een belangrijk aandachtspunt. In samenwerking met de gemeente Beekdaelen en het ministerie van Defensie wordt gewerkt aan het verminderen van geluidsoverlast en het verbeteren van de leefbaarheid in de directe omgeving. Hiervoor is een leefbaarheidsfonds van € 2,5 miljoen ingesteld, dat vanaf 2026 wordt ingezet voor maatregelen binnen de afgesproken kaders.

60

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Kaderstellende nota's • • • • • • • • • • • • • • • • •

Parkstad Limburg Energietransitie (PALET) 1.0: Regionaal Ambitiedocument (2015) PALET 2.0 - Brunssum: Energiepotentiestudie (2015) Beleidsregel ‘PALET Regionaal Afwegingskader Grootschalige Duurzame Energieopwekking’ (2019) Regionale Energiestrategie 1.0 (RES Zuid-Limburg, 2021) Transitievisie Warmte 2.0 (2023) Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad (2023) Klimaatadaptatiestrategie en Actieplan Klimaatadaptatie (Stadsregio Parkstad, 2022) Position Paper Parkstad Circulair ( Stadsregio Parkstad, 2023) Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024-2030 (Stadsregio Parkstad, 2024) Grondstoffenplan 2022-2026 (2022) Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) 2014-2019 (2014) Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2024-2028 (2024) Verordening Adviesraad Duurzaam Brunssum – gemeente Brunssum 2023 (2023) Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum (2022) met geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart (2022) Nota bodembeheer Grond Brunssum (2014) met geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart (2020) Actieplan geluid 2024-2029 (2024) Begraven op eigen terrein (2018)

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Lokaal/ regionaal energiebedrijf (36) Wat willen we bereiken: Een publiek-coöperatief energiebedrijf is onder de huidige omstandigheden nog niet haalbaar gebleken. De gemeenteraad is in het derde kwartaal 2025 over de argumenten en overwegingen geïnformeerd. Er wordt gewerkt aan meer opwek van duurzame energie in de regio. Dit is echter een complexe opgave gelet op de netcongestie en nieuwe ruimtelijke beperkingen vanuit Rijk en provincie (bijvoorbeeld voor zon op landbouwgrond en voor windenergie in Zuid-Limburg).

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 1.1 Er wordt gewerkt aan meer opwek van duurzame energie in de regio. In Brunssum werken we daarom onder andere aan de ontwikkeling van een eigen zonnepark. 1.2 Er wordt gewerkt aan collectieve warmteoplossingen in lijn met de doelstellingen van PALET en de Transitievisie Warmte en als onderdeel van de oplossing voor netcongestie.

Gemeente Brunssum

61

Begroting 2026

2. (Lokaal) Actieprogramma energiearmoede (37) Wat willen we bereiken: Het energieverbruik verlagen door in te zetten op energiezuinig wonen. Door een lager energieverbruik wordt de kans op energiearmoede kleiner. We geven uitvoering aan het Isolatieproject Parkstad en aan de Transitievisie Warmte.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 Uitvoering geven aan Isolatieproject Parkstad. 2.2 Uitvoering geven aan de Transitievisie Warmte

3. Verduurzamingsleningen / Operatie Steenbreek (38) Wat willen we bereiken: De gemeente ondersteunt inwoners bij het verduurzamen van de woning waar het nodig is en waar het kan. We blijven daarvoor uitvoering geven aan het Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad. Daarnaast worden inwoners, verenigingen, stichtingen en ondernemers ondersteund bij het nemen van kleine groene initiatieven, waaronder groene gevels en daken. Ook willen we toewerken naar mogelijkheden om te komen tot het vergroenen van tuinen en de aanleg van geveltuintjes. Ook blijven we de vergroening van private tuinen en het afkoppelen van regenwater op particulier terrein stimuleren.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 Uitvoering geven aan het Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg. 3.2 Het stimuleren van vergroening van private tuinen en de mogelijkheden voor inwoners om de openbare ruimte te vergroenen (geveltuintjes) verder vorm te geven.

Overige speerpunten 4. Energietransitie Wat willen we bereiken: We leveren onze bijdrage aan de internationale, landelijke en regionale klimaatdoelstellingen. De energietransitie is niet alleen noodzakelijk om de CO₂-uitstoot te beperken, maar ook van cruciaal belang voor een betrouwbare en betaalbare energievoorziening op de lange termijn. Als regio streven we ernaar om in 2040 energieneutraal te zijn. Ook geeft de gemeente invulling aan de regierol en werkt aan de doelstelling om in 2030 20% minder aardgas gebruiken in Brunssum ten opzichte van 2020. Dit doen we via een tweesporenbeleid: enerzijds een gemeentebrede aanpak gericht op doelgroepen, anderzijds een buurtgerichte aanpak gericht op het energiezuinig en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Ook de gemeente zelf geeft het goede voorbeeld door haar eigen vastgoed te verduurzamen, in lijn met de taakstellingen uit het Klimaatakkoord. Het verduurzamen van de gebouwde omgeving gebeurt natuurinclusief. Daarbij houden we nadrukkelijk rekening met

62

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 beschermde soorten, zoals vleermuizen en vogels. Deze aanpak draagt niet alleen bij aan soortbescherming, maar ook aan het versterken van de biodiversiteit en natuurwaarden in Brunssum. In het kader van de Regionale Energiestrategie Zuid-Limburg willen we meer mogelijkheden creëren voor de opwek van zonne- en windenergie. In nauw overleg met onder meer het Ministerie van Defensie wordt gewerkt aan benutting van de kansen op de Oostflank. De voorbereidingen voor het zonnepark op het Terca-terrein worden in een aangepast tempo voortgezet, zodat het project klaar is voor realisatie wanneer de netaansluiting beschikbaar komt. Bewonersparticipatie is essentieel voor een gedragen energietransitie. Mede op basis van input uit de samenleving is in 2024 de Adviesraad Duurzaam Brunssum ingesteld. Deze raad brengt gevraagd en ongevraagd advies uit over de duurzame ontwikkeling van de gemeente, ook in 2026. Goede communicatie richting inwoners blijft een belangrijk speerpunt. We zetten in op een goede communicatie en informatievoorziening voor bewoners voor de verduurzaming. Dit continueren we middels nieuwsbrieven, het actueel houden van de gemeentelijke website en het organiseren van bijeenkomsten.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 4.1 We scheppen de juiste voorwaarden voor de verdere verduurzaming van Brunssum, inclusief het lokaal opwekken van hernieuwbare energie. Met het oog daarop wordt er in nauwe samenwerking met de netbeheerders gewerkt aan de versterking van de elektriciteitsinfrastructuur. 4.2 Op basis van de Transitievisie Warmte 2.0 uitvoering geven aan de buurtgerichte aanpak waarbij gebouwen energiezuinig en aardgasvrij worden gemaakt. Conform de beleidsmatige kaders wordt er samen met de buurt een uitvoeringsplan opgesteld. 4.3 Uitwerken van aanpakken op basis van het Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad. 4.4 Uitvoering geven aan de tijdelijke aanpak Natuurvriendelijk Isoleren en het ontwikkelen van een Soortenmanagementplan gericht op verduurzaming van de gebouwde omgeving. 4.5 De Transitievisie Warmte 2.0 opnieuw laten vaststellen als verplicht warmteprogramma onder de omgevingswet. 4.6. De voorbereiding opstarten voor de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte 3.0. 4.7 We blijven zorgen voor toegankelijke communicatie en informatievoorziening over verduurzaming. 4.8 De adviesraad Duurzaam Brunssum wordt in 2026 geëvalueerd.

5. Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken: We willen de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress, droogte en wateroverlast, beperken en tegelijk de biodiversiteit in onze gemeente vergroten. Dit doen we door meer groen en natuur te versterken en uit te breiden. Deze maatregelen hebben invloed op de inrichting van zowel de openbare als de private ruimte.

Gemeente Brunssum

63

Begroting 2026 Om deze doelen goed te bereiken, neemt de gemeente een sterkere regierol op zich. We werken daarbij ook samen met andere gemeenten in de regio om klimaatuitdagingen efficiënt aan te pakken. Tegelijk laten we als gemeente zelf het goede voorbeeld zien door de openbare ruimte aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van een klimaatadaptief rioolstelsel, het vastleggen van waterdoelen in ons beleid, het oplossen van knelpunten, en het stimuleren van regenwateropvang en vergroening door bewoners en bedrijven. We stellen een Programma Klimaatadaptatie en Water op om al deze maatregelen samenhangend uit te voeren. Dit programma wordt gebaseerd op een nieuw Basisrioleringsplan (BRP), waarin de focus ligt op klimaatadaptieve maatregelen zoals het afkoppelen van regenwater en het vergroenen van nieuwe openbare ruimtes. Met dit plan maken we Brunssum beter bestand tegen klimaatverandering. Enkele onderdelen zijn: • • • • • • •

Het opnemen van nieuwe klimaatadaptatie-eisen in het omgevingsplan en bijbehorend natuurbeleid. Aanpakken van wateroverlastproblemen, zoals geïdentificeerd in het BRP, en waar mogelijk integreren in het reguliere onderhoud van openbare ruimtes. Starten met een lokaal hitteplan. Blijven stimuleren van klimaatvriendelijk wonen en leven, bijvoorbeeld via subsidieregelingen voor regenwateropvang, groene daken en gevels. Ook betrekken we inwoners actief, bijvoorbeeld door het aanleggen van geveltuintjes. Klimaatadaptatie integreren in de uitvoering van de Transitievisie Warmte, zodat beide doelen elkaar versterken. Beleidsontwikkeling gericht op een klimaatadaptief rioolstelsel via het omgevingsprogramma Klimaatadaptatie en Water. Klimaatadaptatie structureel meenemen in onze communicatie over duurzaam wonen en leven, om zo bewustwording en betrokkenheid van inwoners te vergroten.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 5.1 Opstellen van het Programma Klimaatadaptatie en Water, hiertoe onder meer de maatlat Klimaatadaptatie vertalen naar regels om op te nemen in het omgevingsplan en uit Omgevingsprogramma Natuur voortvloeiend beleid. 5.2 Oriëntatie op lokaal hitteplan starten. 5.3 Actualisatie van de verordening afvoer hemelwater en grondwater (Hemelwaterverordening).

6. Circulaire economie / afval Wat willen we bereiken: Het doel is het ontstaan van afval en herbruikbare grondstoffen te voorkomen, minder gebruik te maken van primaire grondstoffen, meer hergebruik van grondstoffen te stimuleren door beter scheiding van afvalstoffen en afname van de hoeveelheid (fijn en grof) restafval alsmede de totale hoeveelheid afval- en grondstoffen. Uitvoering zal worden gegeven aan het regionale uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 20242030 middels diverse concrete acties. Daarbij zetten we ook in op het creëren van interne bewustwording van het thema circulaire economie binnen de gemeentelijke organisatie met als doel 64

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 dat dit onderwerp waar mogelijk ook binnen andere beleidsvelden gedragen wordt dan wel al naar te handelen. We verkennen de mogelijkheden voor circulair beheer en onderhoud van de openbare ruimte in combinatie met o.a. de opgaven uit het klimaatakkoord.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 6.1 Doorontwikkeling van een regionaal circulair ambachtscentrum (in Rd4 verband). 6.3 In regionaalverband verder uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024-2030.

7. Milieu Wat willen we bereiken: We streven naar een gezond, aangenaam en veilig woon- en leefklimaat, nu en in de toekomst en gelijktijdig het beschermen van de natuur en behoud van biodiversiteit. Om veilig en gezond te kunnen leven, werken en recreëren in Brunssum moet voldaan worden aan de landelijke en Europese normen op het gebied van luchtkwaliteit en geluidsbelasting. Dat geldt eveneens voor blootstelling aan externe veiligheidsrisico’s van het vervoer, de opslag en verwerking van gevaarlijke stoffen. Negatieve gevolgen voor het milieu van (bedrijfsmatige) activiteiten worden voorkomen of zoveel mogelijk beperkt. Aandacht hiervoor is er zowel bij ruimtelijke plan- en vergunningsprocedures als door middel van toezicht en handhaving. Bij het onderwerp luchtkwaliteit is er ook aandacht voor de inperking van de schadelijke gevolgen van emissies van stikstofverbindingen voor de natuur en biodiversiteit. De luchtkwaliteit monitoren we via de landelijke monitoringstool. In ruimtelijke planprocedures, vergunning- en melding procedures worden de schadelijke gevolgen van emissies voor de natuur, biodiversiteit en gezondheid getoetst aan (Europese) grenswaarden (o.a. stikstofoxiden en fijnstof). Stikstofproblematiek: om (woningbouw) projecten toch mogelijk te maken, wordt een tool gebruikt om de stikstofruimte inzichtelijk te maken.

Vanaf 2026 verplicht de Omgevingswet wegbeheerders om elke vijf jaar te monitoren hoeveel geluid hun wegen produceren. Dit geldt ook voor lokale wegen met meer dan 2.500 motorvoertuigen per etmaal. Daartoe dient een basisgeluidsemissie kaart (BGE) te worden opgesteld. Dit begint met het vastleggen van de geluidsemissie (inclusief geluid-aandachtsgebieden) voor een basisjaar, waarna elke vijf jaar de ontwikkelingen worden gemonitord. De verzamelde gegevens worden ontsloten via de Centrale Voorziening Geluidgegevens (CVGG), een openbaar toegankelijk landelijk digitaal register. Verder moet de vijfde tranche EU-geluidbelastingkaarten uiterlijk 30 juni 2027 beschikbaar zijn voor het publiek, de voorbereidingen daarvoor starten in 2026. Het actieplan geluid 2024-2029 wordt uitgevoerd. Om de overlast ten gevolge van de AWACSvluchten te beperken worden mogelijkheden tot hinderbeperking aanhoudend onder de aandacht gebracht bij de vliegbasis en de betrokken ministeries. De gemeenten Brunssum en Beekdaelen hebben met het ministerie van Defensie afgesproken dat er een leefbaarheidsfonds wordt ingesteld. In de bestuurlijke overeenkomst over het fonds is vastgelegd dat maatregelen binnen bepaalde inhoudelijke kaders dienen te vallen.

De begrotingsregels schrijven voor dat er een voorziening wordt gevormd voor dergelijke van derden verkregen middelen waarvan de aanwendingsrichting vastligt. Dit zal plaatsvinden nadat de

Gemeente Brunssum

65

Begroting 2026 middelen van het ministerie zijn ontvangen, zodat het leefbaarheidsfonds met ingang van 2026 van start kan gaan. Op grond van de Omgevingswet (Besluit activiteiten leefomgeving) zijn aandachtsgebieden Externe Veiligheid (EV), gedefinieerd die uiteindelijk in het omgevingsplan moeten worden opgenomen. De Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL) en de Veiligheidsregio Zuid-Limburg bieden hierbij ondersteuning. Brunssum streeft naar een gerichte, kwalitatief en kwantitatief adequate wijze van uitvoering van de wettelijke handhavingstaken op het terrein van de fysieke leefomgeving onderdeel milieu. We dragen zorg voor een correct naleefgedrag van regelgeving. Op basis van een werkprogramma (gebaseerd op een risicoanalyse) worden zowel door de ODZL (de basistaken) als de gemeente (overige taken) planmatig controles bij bedrijven uitgevoerd en wordt uitvoering gegeven aan het stelsel van vergunningverlening en meldingen. Met de komst van de Omgevingswet zijn meer bedrijven onder de basistaken komen te vallen, die gefaseerd worden overgedragen aan de ODZL. Dit laatste zal zijn neerslag vinden in de komende jaarplanningen en begrotingen van de ODZL en heeft financiële en mogelijk personele gevolgen.

De Omgevingswet verplicht bedrijven die meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgasequivalenten per jaar verbruiken, om alle energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Deze energiebesparingsplicht is een aparte taak die uitgevoerd wordt door de ODZL in nauw overleg met de gemeente. Grote kantoren, horecabedrijven in industrie krijgen hier mee te maken. We beschermen de bodemkwaliteit en proberen te voorkomen dat er zich risico's voor mens en milieu voordoen in verband met bodemverontreiniging, dit doen we door de uitvoering van de gemeentelijke taken op dit gebied. Door de komst van de Omgevingswet zijn de bevoegdheden van de bodemtaken die onder de oude Wet Bodembescherming vielen ondergebracht bij de gemeente. De toezichtstaken die hieronder vallen zijn wettelijk als basistaken aangewezen en worden door de ODZL uitgevoerd evenals het toezicht op het Besluit Bodemkwaliteit. De overige bodemtaken zoals beleidsvorming en advisering worden door de gemeente uitgevoerd. De toepassing/hergebruik van gebiedseigen mijnsteen vraagt specifieke aandacht.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 7.1 Gebruik maken van (landelijke) tools om milieuruimte inzichtelijk te maken met het doel om wenselijke plannen mogelijk te maken. 7.2 Daar waar wij bevoegd gezag zijn samen met ODZL uitvoering geven aan basis- en plustaken, waaronder energiebesparingsplicht, Zeer Zorgwekkende stoffen (ZZS) en Waterwet. 7.3 Naast het in kaart brengen van de Basis geluidemissie kaart (BGE) start de gemeente met het opstellen van de geluidbelastingkaart (GBK). 7.4 Uitvoeren van actieplan geluid 7.5 De luchtkwaliteit monitoren via de landelijke monitoringstool.

66

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000

Taakveld Lasten XT-72 - Riolering XT-73 - Afval XT-74 - Milieubeheer XT-75 - Begraafplaats Baten XT-72 - Riolering XT-73 - Afval XT-74 - Milieubeheer XT-75 - Begraafplaats Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 8.109 2.819 3.868 1.301 121 -9.750 -4.425 -5.254 -5 -66 -1.640

Begroting 2027 8.275 2.812 4.039 1.303 120 -9.727 -4.313 -5.342 -5 -68 -1.453

Begroting 2028 8.436 2.806 4.200 1.309 120 -9.919 -4.308 -5.537 -5 -69 -1.483

Begroting 2029 8.554 2.796 4.337 1.303 119 -10.089 -4.312 -5.703 -5 -69 -1.535

67

Begroting 2026

9. Economie & toerisme

Inleiding Dit programma omvat de inspanningen van de gemeente en haar partners om de lokale economie en vrijetijdssector te versterken. Het doel is om nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid aan te trekken, een aantrekkelijk ondernemers- en vestigingsklimaat te bieden en de vrijetijdseconomie van Brunssum verder te ontwikkelen. De inspanningen in dit domein zijn gerelateerd aan de verschillende (majeure) projecten en programma's zoals het Centrumplan, de revitalisering van bedrijventerreinen, de doorontwikkeling van het Schutterspark, de Oostflank of de realisatie van nieuwe recreatieve verbindingen. Het domein economie is daarnaast nauw verbonden met andere beleidsdomeinen zoals wonen, openbare ruimte, citybranding en ruimtelijke ordening. De ambitie in de Oostflank is gericht op een versterking van de economische structuur met hoogwaardige bedrijvigheid in samenhang met de instandhouding van de natuur en de ruimtelijke kwaliteit. Brunssum heeft hierin een strategisch partnerschap met provincie Limburg en Stadsregio Parkstad. De huidige dynamiek op het stikstofdossier en de transformatieopgave van JFC maken dat het perspectief op de herontwikkeling van het gebied aan verandering onderhevig is. De gemeente zal de visie op de Oostflank de komende periode in het licht van deze ontwikkelingen moeten afwegen.

We streven naar een aantrekkelijk ondernemers- en vestigingsklimaat waardoor je als ondernemer de juiste dynamiek ervaart in Brunssum. Voor (startende) ondernemers met vragen werken we zoveel als mogelijk met één aanspreekpunt en organiseren wij jaarlijks thema-avonden. Wij werken samen met verschillende partners, zoals de stichting Business in Brunssum, Ondernemend Centrum Brunssum, de stichting Streetwise en Visit Zuid-Limburg. Het centrummanagement bevindt zich in een transitiefase naar een nieuw bestuur en activiteitencommissie. Wij staan vastgoedeigenaren met raad terzijde om leegstand te bestrijden en in bepaalde zones transformaties te stimuleren. Uit het werkbudget initiëren wij jaarlijks nieuwe promotionele activiteiten om economische ontwikkeling aan te jagen. Dit jaarlijks werkbudget is van belang voor de continuïteit van de verschillende inspanningen. De intensievere samenwerking met Stichting Streetwise werpt, getuige de vestiging van diverse nieuwe ondernemers in het Centrum, haar vruchten af. We voeren een aanvalsplan uit waarin we mede anticiperen op de nieuw te realiseren commerciële units in het plan Victoriapark. Een miljoenenimpuls in het hart van het Centrumgebied, dat een forse impuls zal betekenen voor het lokale ondernemers-, woon- en groene verblijfsklimaat. Flankerend volgen wij nauwgezet de ontwikkelingen rondom winkelcentrum De Parel.

68

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 Wij voeren de beleidsanalyses Markt en Kermis 2025-2030 uit waarbij wij de standplaatsgelden structureel afschaffen en samen met een private kermisexploitant inzetten op een versterking van de kermis als culturele voorziening voor jong en oud. Voor de markt hanteren wij een conservatief en realistisch beleid waarbij wij op middellange termijn een overgang voorzien naar een standplaatsregime. Een tijdelijke verplaatsing naar het Victoriaplein behoort tot de mogelijkheden indien de markt verder krimpt. We zetten in op behoud van Joint Force Command in Brunssum, een van de twee Europese NATOhoofdkwartieren. Niet alleen vanwege de majeure economische impact die van de basis uitgaat, maar ook omdat van ons als gastgemeente mag worden verwacht dat we er alles aan doen om de JFC-medewerkers en hun familie zich thuis te laten voelen in onze internationale gemeenschap. Brunssum beschikt over een uitgestrekt Natura 2000-buitengebied en diverse stedelijke parken in de directe woonomgeving. Met de toeristische parels zoals het Clemensdomein, Emmapark, Schutterspark, Landgoed Brunsheim en Blote Voetenpark hebben wij het potentieel om uit te groeien tot een toeristisch-recreatieve trekpleister in Parkstad.

Vandaar dat we het waard vinden om Brunssum op aansprekende wijze in de markt te zetten en hierbij in 2025 nog nadrukkelijker de aansluiting gaan zoeken met Visit Zuid Limburg.

Kaderstellende nota's • • • • • • • • • • • • • • • • •

Centrumvisie (2020) Uitvoeringsprogramma Centrum (2020-2026) Stedenbouwkundig kwaliteitskader Centrum (2021) Masterplan Centrum (2008) Kadernota Economie en Toerisme (2017-2024) Visiedocument/startnotitie gebiedsaanpak Rumpenerstraat (2023) Beleidsregel Ruimtelijk beleid Haefland (2021) Ambitiedocument Oostflank (2021) Masterplan Herstructurering Bedrijventerreinen Oostflank (2015) Masterplan Treebeek (2008) Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (2018) Structuurvisiebesluit Wonen en Retail (2011) Bestemmingsplannen Centrum (2021), Oostflank (2021), Haefland-/Rode Beek (2013), Emma (2013) Beheersverordeningen bedrijventerreinen en Woongebied (2018) Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg (2020) Ontwikkelprogramma Vrijetijdseconomie Parkstad (2020-2024) Visiedocument Schutterspark (2022)

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Bedrijventerrein Haefland/ Rode Beek (41b) Wat willen we bereiken: In de 1e helft van 2026 voorzien wij de oplevering van de nieuwe weginrichting en openbare ruimte op het bedrijventerrein Haefland. Deze reconstructie vormt een belangrijk fundament van de gebiedsgerichte aanpak van het bedrijventerrein.

Gemeente Brunssum

69

Begroting 2026 Wij verwachten dat hiervan in navolging op de oplevering van het bedrijfsverzamelgebouw Houserveld wederom een kwalitatieve impuls uitgaat naar het ondernemers- en vestigingsklimaat in deze zone van Brunssum. In 2026 blijven wij toezien op de naleving van de ruimtelijke voorschriften uit het bestemmingsplan Haefland-Rode Beek. Hierbij is het onze ambitie om onrechtmatige bewoning, hinderlijke opslag, parkeeroverlast en oneigenlijke bedrijfsactiviteiten terug te dringen. Nieuwe ruimtelijke initiatieven die voldoen aan de planologische en stedenbouwkundige beleidsuitgangspunten faciliteren wij. Tegen ondermijnende activiteiten treden wij streng op, via de Wet Bibob en door projectmatige interventies. In het KVO-project Haefland-Rode Beek blijven wij samenwerken met partners als politie, brandweer en ondernemers aan de veiligheid en fysieke omgeving. Op dit moment bereiden wij een pilot voor inzake de plaatsing en het gebruik van een drone op het bedrijventerrein. Bij deze gebiedsgerichte aanpak werken wij nauw samen met maatschappelijke partners zoals de stichting Business in Brunssum, lokale ondernemers en bedrijventerreinenmanagement.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 1.1 Wij realiseren de oplevering van het project 'herinrichting bedrijventerrein Haefland'. 1.2 Wij zetten het project Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) Haefland samen met partners voort. 1.3 Wij continueren de periodieke controles door het team VTH in verband met lokale aanpak van ondermijning. 1.4 Wij toetsen ruimtelijke initiatieven aan het omgevingsplan, de Reclamenota en de beleidsregel Ruimtelijk Beleid bedrijventerrein Haefland-Rode Beek. 1.5 Wij voeren de pilot plaatsing en gebruik drone op bedrijventerrein(en) uit.

2. Voortzetten samenwerking met Streetwise (42b) Wat willen we bereiken: De gemeente Brunssum werkt, evenals andere Parkstad gemeenten, met Streetwise samen voor het aantrekken en begeleiden van nieuwe ondernemers. Deze samenwerking met Streetwise is gericht op het persoonlijk en laagdrempelig begeleiden van nieuwe of bestaande ondernemers naar een toekomstbestendige locatie binnen het centrumgebied. De begeleiding is gericht op het beoordelen van bedrijfsplannen en/of exploitatiebegrotingen, het voeren van onderhandelingen met verhuurders en het aanvragen van financiering. Daarbij brengt Streetwise kennis in van de lokale ontwikkelingen uit het periodieke casusoverleg met de gemeente. Voor de komende 2 jaren hebben wij een aanvalsplan uitgewerkt waar we in 2026 uitvoering aan geven. Hiermee brengen wij focus aan om binnen de populatie startende ondernemers de juiste versterkingen voor Brunssum Centrum te selecteren. We zien in de praktijk dat door deze intensievere aanpak het aantal - en de kwaliteit van - nieuwe ondernemers in Brunssum Centrum toeneemt. Dit is ook het gevolg van de ontwikkeling van het Centrumplan dat nieuw perspectief biedt aan de markt. Door de toepassing van dit focusplan anticiperen we tijdig op de toekomstige ontwikkeling van het Victoriapark waarbij nieuwe commerciële units voorzien zijn.

70

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 We blijven daarnaast uitvoering geven aan de stimuleringsregeling nieuw ondernemerschap, bedrijfsverplaatsing en gevelrenovatie.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 We continueren de (regionale) samenwerking met stichting Streetwise. 2.2 We voeren het focus-/acquisitieplan Centrum uit. 2.3 We voeren de stimuleringsregeling nieuw ondernemerschap, bedrijfsverplaatsing en gevelrenovatie uit.

3. Doorontwikkelen cadeaukaart Ons Brunssum (43) Wat willen we bereiken: In 2020 heeft het college besloten akkoord te gaan met de pilot gericht op het opstarten van een lokaal cadeaukaartsysteem in samenwerking met de lokale ondernemers(verenigingen). De gemeente Brunssum is eigenaar van de pilot, maar een systeem als dat van de cadeaukaart is in den lande niet gebruikelijk om te beheren en uit te voeren vanuit de lokale overheid. Het streven is dat het systeem op termijn wordt belegd buiten de gemeente Brunssum: in een organisatie als citymanagement of de ondernemersvereniging. Verkenningen daartoe worden in 2026 voortgezet.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 Wij zetten de verkenning voort over het al dan niet extern beleggen van het beheer van de cadeaukaart.

4. Faciliteren markt en kermis (17) Wat willen we bereiken: In de komende jaren voeren we ten aanzien van markt en kermis het beleid uit dat is vastgesteld voor de periode 2025-2030. De standplaatsgelden worden niet langer geïnd om de kermis en markt levensvatbaar en aantrekkelijk te houden voor zowel standplaatshouders als bezoekers. Voor de kermis is er sprake van nieuwe dynamiek door de samenwerking met een private kermisexploitant. De kosten van o.a. beveiliging en energie zijn sinds corona flink gestegen en indexeren wij. Ten aanzien van de markt hanteren we een conservatieve en realistische aanpak. Op termijn kan de weekmarkt als gevolg van natuurlijke terugloop overgaan in een standplaatsenmodel. Een standplaats op een strategische positie (bijv. Victoriaplein, in de nabijheid van een supermarkt of bouwmarkt) behoort in de toekomst tot de mogelijkheden. Deze locaties bieden profijt aan verschillende stakeholders en verschaffen bezoekers toegevoegde waarde op hun winkel- of horecabezoek. Op deze wijze kunnen jong en oud blijven genieten van deze voor Brunssum waardevolle culturele voorzieningen.

Gemeente Brunssum

71

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 4.1 We voeren de beleidsnotities Markt 2025-2030 en Kermis 2025-2030 uit. 4.2 We schaffen de standplaatsgelden voor de kermis in 2026 af t.b.v. de instandhouding van deze culturele voorziening. 4.3. We schaffen de standplaatsgelden voor de weekmarkt structureel af teneinde een weekmarkt te kunnen blijven aanbieden aan de inwoners van Brunssum. 4.4 We dragen zorg voor het formaliseren van de operationele samenwerking met de particuliere kermisexploitant.

5. Herstructurering Oostflank (40 & 46) Wat willen we bereiken: De gemeente heeft de ambitie de Oostflank en aangelegen gebieden te ontwikkelen. De Oostflank van Brunssum wordt regionaal gezien als een van de laatste kansrijke ontwikkelgebieden van ZuidLimburg. De ambitie is om het gebied in te zetten voor economische structuurbehoud en versterking, de instandhouding van de natuur en verbetering van de omgevingskwaliteit. Het Koerskompas en Ambitiedocument Herontwikkeling Bedrijventerreinen Oostflank gelden als bestuurlijk uitgangspunten voor de ontwikkeling van dit gebied. In het coalitieakkoord is opgenomen dat de Oostflank gebruikt moet worden om werkgelegenheid te creëren in relatie tot de sociaalmaatschappelijke opgaven. De huidige dynamiek op het stikstofdossier, defensie en energie maken dat het perspectief op de herontwikkeling van het gebied aan verandering onderhevig is. De gemeente dient voorbereid te zijn op nieuwe behoeften die grote maatschappelijke, economische en ruimtelijke kwaliteit aan de gemeente en de regio kunnen bieden. De gemeente staat hiermee aan het begin van een meerjarige majeure gebiedsontwikkeling met potentieel grote maatschappelijke meerwaarde.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 5.1 We stellen het proces/programmaplan Oostflank op. 5.2 We verkennen de transformatieopgave van JFC en het Ministerie van Defensie als gastgemeente en juridisch bevoegd gezag. 5.3 We maken een plan voor de transformatie van het Entreegebied Oostflank als een ‘no-regret’ maatregel in de herontwikkeling van de Oostflank.

6. Intentieovereenkomst met JFC (45) Wat willen we bereiken: Als gemeente zijn wij trots om gastheer te zijn van Joint Force Command Brunssum, één van de drie strategische NAVO-bases wereldwijd. Wij streven naar de voortzetting van een langdurig partnerschap met de NAVO en Defensie en nemen hierin onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dit doen we onder andere door ruimte te bieden aan relevante organisaties en nemen daarmee verantwoordelijkheid voor de internationale veiligheid.

72

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 Wij willen het partnerschap met JFCB voortzetten én versterken. Daarbij hanteren wij een open en uitnodigende houding, gebaseerd op wederzijds respect en samenwerking. Deze houding is essentieel bij de revitalisatie en modernisering van de basis. Hiermee staan wij aan het begin van een meerjarige, grootschalige gebiedsontwikkeling die potentieel grote maatschappelijke waarde heeft voor zowel de gemeente als de regio. Verschillende afspraken uit de eerder gesloten intentieovereenkomst met JFCB zijn inmiddels concreet gemaakt. Dit betreft onder andere samenwerking op het gebied van internationale huisvesting, btw-teruggave, gezamenlijke evenementen en het gebruik van sportfaciliteiten. De intentieovereenkomst, die enkele jaren geleden is opgesteld, willen wij de komende jaren blijven naleven en verder uitwerken.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 6.1 We verkennen de transformatieopgave van JFC en het Ministerie van Defensie als gastgemeente en juridisch bevoegd gezag.

7. Toeristisch-recreatieve trekpleister (49) Wat willen we bereiken: Brunssum heeft een groot buitengebied en meerdere stedelijke parken in de woonomgeving. Het biedt een divers aanbod aan toeristisch-recreatieve trekpleisters, zoals de Brunssumerheide, het Openluchttheater, vakantiepark Europarcs, het Schutterspark, het Clemensdomein, en diverse wandel-, fiets- en mountainbikeroutes. Dankzij recente verbeteringen in de infrastructuur, zoals het wandelnetwerk Knopen Lopen en de Parkstad Route, heeft Brunssum de potentie om zich verder te ontwikkelen als toeristischrecreatieve bestemming binnen Parkstad. Met verdere optimalisaties en nieuwe productontwikkelingen kan Brunssum bijdragen aan het verminderen van de druk op recreatiegebieden in het Heuvelland en andere delen van Zuid-Limburg. Het is daarom belangrijk dat Brunssum op een aantrekkelijke manier gepromoot wordt, zowel voor toeristen van buiten de gemeente als voor haar eigen inwoners. Hiervoor werkt Brunssum samen met Visit Zuid-Limburg op drie niveaus: informatiemarketing, destinatieontwikkeling en destinatiemarketing. De aanpak voor de komende jaren richt zich op het in kaart brengen van het toeristisch aanbod en het beter afstemmen op het product- en marketingaanbod van Visit Zuid-Limburg. Zo hopen we een vliegwieleffect te creëren voor de Brunssumse vrijetijdseconomie.

Samen met Visit Zuid-Limburg zullen ook nieuwe toeristisch-recreatieve producten worden ontwikkeld die passen bij de identiteit en positionering van Brunssum. Dit vraagt extra inzet van Visit Zuid-Limburg bovenop de reguliere afspraken in het convenant, en nauwere samenwerking met relevante partijen. Zoeken we daarnaast de synergie met het lokale citymarketingprogramma Ons Brunssum, omdat de vrijetijdseconomie ook bijdraagt aan het imago en de leefbaarheid van de gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 7.1 We brengen meerjarig de aanbodzijde in kaart en spelen actiever in op het product- en marketingaanbod van Visit Zuid-Limburg.

Gemeente Brunssum

73

Begroting 2026 7.2 We intensiveren de samenwerking met Visit Zuid-Limburg ten behoeve van nieuwe productontwikkeling. Dit betreft onder andere het Emmapark, de ontwikkeling van nieuwe wandelen fietsroutes en thematische informatiebrochures.

Overige speerpunten 8. Regionale en lokale economische structuur Wat willen we bereiken: Door nauwe samenwerking met gemeenten in de stadsregio Parkstad, de provincie Limburg, ministeries en marktpartijen werken we samen aan het versterken van de regionale economie. Dit doen we onder andere op het gebied van retail, bedrijventerreinen en vrijetijdseconomie. We voeren regionale Regiodeal-projecten uit binnen de themalijn Retail en Voorzieningen. Een voorbeeld daarvan is het programma Medlands dat ziet op een structuurversterking van de regionale medisch-technologische bedrijfssector met bedrijven als Medtronic, DocMorris en Boston Scientific en de daaraan verbonden regionale werkgelegenheid.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 8.1 We voeren het jaarplan Economie en Toerisme 2026 Parkstad uit. 8.2 We voeren regionale Regiodeal-projecten uit binnen de themalijn Retail en Voorzieningen. 8.3 We zetten in op versterking van het voorzieningenniveau, de leefbaarheid en het ondernemerschap op grond van de structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg.

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000

Taakveld Lasten XT-31 - Economische ontwikkeling XT-32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur XT-33 - Bedrijfsloket en -regelingen XT-34 - Economische promotie Baten XT-32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur XT-33 - Bedrijfsloket en -regelingen XT-34 - Economische promotie Totaal

74

Begroting 2026 1.070 356 422 42 250 -258 -22 -4 -232 812

Begroting 2027 642 292 73 42 235 -280 -23 -4 -254 362

Begroting 2028 745 292 176 42 235 -388 -126 -4 -259 356

Begroting 2029 613 290 50 41 232 -268 0 -4 -264 346

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

10. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Inleiding Centraal staat (het behoud van) een aantrekkelijke woon- en leefomgeving, waarbij steeds wordt gezocht naar een goede balans tussen groen, wonen, parkeren en voldoende ruimte voor sport, spel en ontspanning. Onder dit programma valt het gebruik en de inrichting van de fysieke leefomgeving inclusief de verdere implementatie van de nieuwe Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging, alsmede het opstellen van de daarbij behorende kerninstrumenten en werkprocessen. Inmiddels is het Koerskompas 2050 vastgesteld en dit vormt de basis voor een nieuwe integrale omgevingsvisie die in 2026 verder wordt uitgewerkt. De omgevingsvisie is dan vervolgens het kader voor het nieuwe omgevingsplan dat uiterlijk op 1 januari 2032 gereed zal zijn. Ook het zorgen voor passende en betaalbare woonruimte voor iedereen valt onder dit programma. Net zoals in de rest van Nederland heeft ook Brunssum een tekort aan passende en betaalbare woonruimte. Het terugdringen van de woningnood en het ‘bouwen naar behoefte’ worden als belangrijke opgaven gezien. Daarom wordt ingezet op transformeren van de woningvoorraad in de vorm van realisatie van levensloopbestendige, duurzame en betaalbare woningen, verspreid over de wijken. Voor een tweetal wijken, Brunssum Noord en Brunssum Oost (Schuttersveld) zijn hiervoor ook middelen beschikbaar vanuit het Volkshuisvestingsfonds.

Het volkshuisvestingsfonds biedt daarnaast middelen voor de gebiedsontwikkeling Rumpenerstraat, dat eveneens onder dit programma valt. Verder vallen onder dit programma de transitie van de 'kop van Treebeek' en de uitvoering van het Centrumplan, waaronder ook alle gemeentelijke grondexploitaties.

Gemeente Brunssum

75

Begroting 2026

Kaderstellende nota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Structuurvisie wonen Zuid-Limburg 2016 Regionale en lokale woonvisie 2023-2028 Woondeal Limburg 2023 Geactualiseerde envelop Herstructureringsvisie Parkstad Limburg 2017-2020/2030 Masterplannen Treebeek en Centrum 2008 Centrumvisie 2020-2026 Stadsdeelvisies Centrum/Noord (2013), West (2015) en Zuid/Oost (2017) Koerskompas 2025 Structuurvisie Brunssum 2025 Intergemeentelijke structuurvisie Parkstad (2005) Structuurvisiebesluit Wonen en Retail (2011) Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid Limburg (2018) Nota Grondbeleid (2024-2028) Verordening VTH (2024) Welstandsnota (2015) Bomenverordening (2026 Erfgoedverordening (2013) Archeologische verwachtingskaart Ontwikkeling Visie Wijkgericht werken 5.0 (2019) Wijkteams 2.0 Evaluatie Pilot Wijkgericht Werken (2023) Startnotitie gebiedsaanpak Entree Rumpenerstraat / Componistenwijk Wijkplan Oost Tijdelijk deel Omgevingsplan Gemeente Brunssum Verordening nadeelcompensatie gemeente Brunssum 2023

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Omgevingswet (58) Wat willen we bereiken: In 2024 is de Omgevingswet en de bijbehorende digitale structuur in werking getreden. In 2024 en 2025 lag de focus vooral op het afhandelen van lopende vergunningaanvragen en bestemmingsplannen, en het verder verbeteren van werkprocessen onder de nieuwe wet. In 2026 starten we met het toepassen van nieuwe instrumenten uit de Omgevingswet, namelijk het opstellen van een omgevingsvisie en de transitie naar een definitief omgevingsplan. Dit omgevingsplan moet uiterlijk 1 januari 2032 klaar zijn. Bij beide instrumenten houden we rekening met de doelen van de Omgevingswet: integraal en samenhangend werken, niet vanuit aparte beleidsclusters, maar vanuit de vraagstukken en de bedoeling van de regels. Centraal staat het ‘ja, mits’-principe, waarbij ruimte wordt gegeven mits rekening gehouden wordt met belangen van omwonenden, ondernemers, organisaties en ketenpartners. Participatie en vooroverleg zijn hierbij essentieel.

76

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 Daarnaast zorgen we ervoor dat beleidskaders en juridische regels voor iedereen inzichtelijk zijn. Zowel de omgevingsvisie als het omgevingsplan worden digitaal beschikbaar gesteld via het Omgevingsloket. De Wet kwaliteitsborging bouwproces (Wkb), die ook op 1 januari 2024 inging, geldt voorlopig alleen voor nieuwbouwprojecten in Gevolgklasse 1 (zoals grondgebonden eengezinswoningen en eenlaagse bedrijfspanden). De geplande invoering voor verbouwingen en uitbreiding naar Gevolgklasse 2 en 3 is voorlopig uitgesteld. Voor een goede dienstverlening zijn formats ontwikkeld voor onderbouwing van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, kostenverhaalsovereenkomsten en afspraken over nadeelcompensatie. In 2026 worden deze formats op basis van de praktijk verder verbeterd.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 1.1 Verfijnen van werkprocessen en verbeteren (digitale) dienstverlening. 1.2 Start transitie van het tijdelijke deel van het omgevingsplan naar een definitief omgevingsplan (looptijd tot 1 januari 2032).

2. Centrumplan (42a) Wat willen we bereiken: Centrumprogramma Brunssum Het centrumprogramma vormt sinds 2020 het strategisch uitvoeringskader voor de transformatie van het stadshart van Brunssum. Met dit programma wordt ingezet op een integrale aanpak, waarin ruimtelijke kwaliteit, maatschappelijke samenhang, culturele beleving en economische vitaliteit met elkaar worden verbonden. Het centrum wordt daarbij gezien als meer dan alleen een fysieke plek: het is de spil van ontmoeting, identiteit en stedelijke dynamiek. In de eerste fase lag de nadruk sterk op ruimtelijke ingrepen. Een tussentijdse analyse in 2024 bevestigde dat verbreding noodzakelijk is om maatschappelijke meerwaarde te creëren. Tegelijkertijd is in juni 2025 het Koerskompas 2050 vastgesteld, waarin een toekomstbestendig, groen en levendig centrum een belangrijke rol speelt. Beide kaders vormen samen het fundament voor de volgende fase van de centrumontwikkeling.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 Het programmaplan centrum wordt geactualiseerd en gaat een volgende ontwikkelfase in. 2.2 De woningbouwprojecten Lindeplein, Raadhuisstraat, Kloosterstraat en Victoriapark zijn allen in uitvoer. 2.3 De opwaardering van het Vijverpark wordt in 2026 opgeleverd. 2.4 In 2026 wordt het lifestylepark aangelegd.

Gemeente Brunssum

77

Begroting 2026

3. Transitie Rumpenerstraat (41a) Wat willen we bereiken: In 2026 verwachten wij de stedenbouwkundige gebiedsvisie Entree Rumpenerstraat met een beeldkwaliteitsplan voor het vastgoed en de openbare ruimte ter vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad. Deze gebiedsvisie vormt het koersdocument voor een meerjarige gebiedsgerichte aanpak van gemeente, publieke en private stakeholders. Doelstelling is een integrale opwaardering van het woon- en leefklimaat middels het toevoegen van nieuwe woningen en parkeervoorzieningen, een klimaatadaptieve herinrichting van de openbare ruimte en een toekomstbestendige supermarkt. Tussen de betrokken samenwerkingspartners wordt een samenwerkingsovereenkomst opgesteld. Voor deze gebiedsaanpak heeft het ministerie van BZK subsidie verleend uit het Volkshuisvestingsfonds en de Regiodeal. Verkend wordt of de Rumpenerstraat en GTD-locatie vanuit de ‘zoetzuur-benadering’ gezamenlijk aanbesteed kunnen worden met het doel daarmee een (consortium van) marktpartijen te committeren aan de beide ontwikkellocaties en daarmee de ruimtelijk-maatschappelijke belangen van de gemeente optimaal te borgen. Flankerend zetten wij het project Stratenaanpak (zie ook programma 9) in de Rumpenerstraat voort om particuliere transformaties van Retail naar Wonen en/of Diensten te stimuleren.

In de eerste helft van 2026 verwachten wij het omgevingsplan ‘masterplan Componistenwijk’ ter vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad. Eveneens ligt in het vooruitzicht dat gestart wordt met de herontwikkeling van de Bristol locatie naar een nieuw appartementengebouw met 11 appartementen in de middensector. De strategische verwervingen in het plangebied en het beheer van de verworven panden zetten wij voort.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 Vaststellen van de stedenbouwkundige gebiedsvisie Entree Rumpenerstraat. 3.2 We geven uitvoering aan de met betrokken corporatie en marktpartijen gesloten intentie/samenwerkingsovereenkomst. 3.3 We zetten de strategische verwervingen in het plangebied voort. 3.4 Vaststellen van het omgevingsplan ‘masterplan Componistenbuurt’ van Weller en RO-groep. 3.5 Begeleiden van diverse private planinitiatieven in de Rumpenerstraat. 3.6 Verkennen van de aanbestedingsstrategie Rumpenerstraat/GTD-locatie.

78

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

4. Ontwikkeling 'de kop van Treebeek' (57) Wat willen we bereiken: Binnen de bredere wijkontwikkeling krijgt de herstructurering van ‘de kop van Treebeek’ bijzondere aandacht. Dit gebied rondom de Horizonstraat en Komeetstraat bestaat uit percelen en gebouwen die momenteel weinig bijdragen aan een levendige en uitnodigende wijk. Het gebied bestaat uit drie deelgebieden: Horizonstraat 57, Komeetstraat 25 en 29, en Horizonstraat 75. Deze liggen dicht bij elkaar en worden elk door een projectontwikkelaar zelfstandig ontwikkeld. Hiermee zijn belangrijke eerste stappen gezet voor de opwaardering van dit deel van Treebeek. Aan de Horizonstraat 75zijn inmiddels 30 appartementen opgeleverd. Deze zijn gericht op starters, jonge gezinnen en senioren. Het deelgebied Emmashoes (Horizonstraat 57)bestaat uit twee delen. Enerzijds het Emmakwartier in het noordoosten, waar 32 koopwoningen worden gebouwd. Dit aanbod is gevarieerd en bestaat uit 14 levensloopbestendige woningen, 8 rijwoningen en 10 bouwkavels. Deze woningen zijn bedoeld voor starters, doorstromers, zelfbouwers en senioren. In 2025 is het bestemmingsplan hiervoor vastgesteld, een belangrijke stap richting realisatie. Daarnaast zijn de oude panden van het Emmashoes-terrein gesloopt. In het zuidwestelijke deel worden de mogelijkheden tot appartementontwikkeling onderzocht, mogelijk met een zorgcomponent.