Raadsvoorstel 115 (bijlage) Parkstad_Visie_Mobiliteit.pdf

Green Deal ZES Partijen van de Green Deal Zero Emission Stadslogistiek willen dat in 2025 de stadskernen emissievrij worden beleverd. Daarmee lopen partijen vooruit op de Europese wetgeving die stelt dat in 2050 alleen emissievrije voertuigen de stad in mogen.

Elektrische bus De elektrische bus is inmiddels in veel steden ingevoerd. Ook in Parkstad wordt deze met de concessie van 2025/2026 ingevoerd.

GreendealZES is een breed netwerk dat door de overheid is opgezet om bedrijven, instellingen en gemeenten met elkaar in contact te brengen en samen projecten te ontwikkelen. Via Living Labs (regionale pilots) kijkt men waar ‘Zero Emission’ levering mogelijk is én wat er nodig is om dat mogelijk te maken. 40

Verbeter de leefbaarheid Focuspunt #4

41

Verbeter de leefbaarheid Focuspunt #4 Ambitie De openbare ruimte is vooral ingericht op de auto. Dat heeft gevolgen voor de leefbaarheid. Relatief veel inwoners geven aan overlast te ervaren van brommers en scooters, vliegtuigen en autoverkeer. Daarnaast gaat de ruimte die het verkeer inneemt ten koste van andere functies, zoals groen, spelen en ontmoeten. Bovendien: een publieke ruimte die is ingericht op auto's, stimuleert ook om de auto als vervoersmiddel te kiezen. De ambitie is daarom om omgevingen te creëren die de overlast beperken, waar het prettig is om te verblijven, die lopen en fietsen stimuleren en waar ruimte is voor klimaatadaptatie en duurzaamheid. Dit kan bijvoorbeeld door: • Verkeer dat in woonwijken moet zijn goed te faciliteren, maar doorgaand verkeer (sluipverkeer) in woonwijken te beperken. Dit kan door hoofdwegen te verbeteren en door sluiproutes minder aantrekkelijk te maken. • Infrastructuur niet meer ruimte te laten innemen dan nodig is (minder brede straten voor de auto, bredere trottoirs en voetgangerspaden, minder parkeren op maaiveld, etc.). • Autoverkeer te beperken in gebieden waar beleving centraal staat (zoals winkelgebieden en schoolomgevingen).

Dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden en daar is durf voor nodig. Kansrijk Een regio als Parkstad kent natuurlijk verschillende type leefomgevingen: • De woonwijk (voor bewoners) is een plek waar je prettig wilt verblijven. Waar ruimte is om je buren te ontmoeten en waar kinderen met elkaar kunnen spelen. Natuurlijk moet de woning ook per auto bereikbaar zijn, maar de auto hoeft niet perse op nummer 1 te staan. Er zijn alternatieven om woonwijken prettiger in te richten en de auto nog steeds te faciliteren. Denk bijvoorbeeld aan de fietsstraat (auto te gast), woonerven en 30 km zones. Die niet alleen op die manier gereguleerd zijn, maar die ook als zodanig zijn ingericht. • De schoolomgeving (voor leerlingen) is er in de basis voor de kinderen. Het is een plek waar zij zich prettig en veilig moeten kunnen voelen, ingericht op lopen, fietsen, spelen en groen. • Bedrijventerreinen (voor werknemers) worden steeds gevarieerde plekken waar steeds meer functies gemengd worden (werken, wonen, horeca, groen, etc.). Ook hier wordt de leefbaarheid steeds belangrijker. • Centra (voor bezoekers) worden steeds meer een plek waar je ontspannen moet kunnen verblijven. Meer gericht op beleving dan op kopen (van ‘place to buy’ naar ‘place to be’).

Die plek moet goed bereikbaar zijn (ook per auto), maar de plek zelf is er vooral voor de voetganger die niet gehinderd wil worden door het ander verkeer. Aanpak Natuurlijk is het onmogelijk om elke omgeving direct aan te pakken. • Parkstad kent 67 basisscholen die verspreid zijn over de hele regio. Start met het herinrichten van deze omgevingen, waardoor de verbeteringen in alle wijken waar een school zit zichtbaar worden. Een veilige schoolomgeving is voor iedereen een logische keuze. • Experimenteer met autoluwe of autovrije straten. Richt woonstraten (waar inwoners die behoefte hebben) in als tijdelijke ‘Leefstraten’ (zie voorbeelden Gent, Rotterdam en Utrecht). Bied in de binnenstad de ruimte om parkeerplaatsen tijdelijk een nieuwe functie te geven. Bijvoorbeeld als fietsenstalling, groen parkje of voor extra zitplaatsen. Zet straten in de binnenstad tijdelijk af en geef extra ruimte aan de voetgangers – zeker in tijde van Corona. Kijk wat wel en niet werkt en stuur op basis daarvan bij. • Stel een handboek samen, waarin de nieuwe standaard voor het straatbeeld wordt Omschreven. Deze standaard staat voor een kwalitatief goede, fysieke inrichting van de openbare ruimte. Leg nieuwe principes vast, bijvoorbeeld ten aanzien van de categorisering, toepassing van eenrichtingsverkeer, parkeren in lintbebouwing en inrichtingsprincipes voor historische wegen.

Dit handboek kan gebruik worden wanneer de straat aangepast wordt (bijvoorbeeld bij vervanging riool, vervanging wegdek, etc.). • Voer een analyse uit waar sprake is van sluipverkeer. Analyseer wat de oorzaak is en kom op basis daarvan met verbeteringen (mogelijk als onderdeel de quick-scan bereikbaarheid, zie ook volgende focuspunt). Parkstad - Mobiliteitsvisie

42

Verbeter de leefbaarheid Focuspunt #4 Verbeteren omgevingen

Aanpak sluipverkeer

Start met schoolomgevingen • Experimenteer met tijdelijke wijzigingen in de schoolomgeving. Kijk wat wel en niet werkt en stuur bij.

Analyse Voer een analyse uit waar sprake is van sluipverkeer. Kijk wat de oorzaak is en kom op basis daarvan met verbeteringen (onderdeel quick-scan bereikbaarheid).

Experimenteer woonwijken en de verschillende centra • Bekijk wat de mogelijkheden zijn om woonwijken in te richten als verblijfsvriendelijke omgevingen, mogelijk op tijdelijke basis om ervaring op te doen (zoals bijvoorbeeld bij de Leefstraten in Gent) • Bied in de binnenstad de mogelijkheid om parkeerplaatsen (tijdelijk) een andere functie te geven • Zet straten in de binnenstad tijdelijk af voor autoverkeer en geef extra ruimte aan de voetgangers – zeker in tijde van Corona.

Kijk wat wel en niet werkt en stuur op basis daarvan bij. Maak datgene wat werkt structureel. Handboek • Stel een handboek samen, waarin de nieuwe standaard voor het straatbeeld wordt Omschreven. Deze standaard staat voor een kwalitatief goede, fysieke inrichting van de openbare ruimte. Dit handboek kan gebruik worden wanneer de straat aangepast wordt (bijvoorbeeld bij vervanging riool, vervanging wegdek, etc.)

Parkstad - Mobiliteitsvisie

43

Verbeter de leefbaarheid Focuspunt #4

Puccinimethode De Puccinimethode is de standaard voor het Amsterdamse straatbeeld. Amsterdam richt er al de straten, pleinen en plantsoenen mee in. Deze standaard staat voor een kwalitatief goede, fysieke inrichting van de openbare ruimte. Een inrichting die gebruiksvriendelijk, toegankelijk, veilig, beheersbaar, duurzaam, betaalbaar, samenhangend én mooi is.

De methode is gebaseerd op 5 overtuigingen: (1) de gebruiker is gebaat bij een eenvoud en vanzelfsprekendheid, (2) ambacht op elk schaalniveau, (3) duurzaamheid, (4) 'best practices' én innovatie, en (5) samenwerken.

Parkstad - Mobiliteitsvisie

Binnenstad In verschillende steden worden parkeerplaatsen tijdelijk vervangen door andere functies, zoals een tijdelijke plek om te verblijven. Een eenvoudige manier om kwaliteit toe te voegen aan de omgeving.

Schoolomgeving Heerlen voert eind 2020 de TrapStepStap Challenge uit. Deze bestaat uit 2 componenten: (1) de schoolomgeving wordt tijdelijk ingericht op lopen en fietsen, en (2) er worden verschillende activiteiten uitgevoerd die kinderen en auto’s stimuleren met de fiets of te voet te komen.

De maatregelen en activiteiten zijn opgesteld in overleg met kinderen, ouders, leraren en omwonenden. Na de pilot-periode wordt met hen bekeken welke maatregelen structureel doorgevoerd worden.

Leefstraat Een Leefstraat is een straat die tijdelijk autoluw of autoloos gemaakt wordt en een nieuwe invulling krijgt. Buurtbewoners richten hun straat op een creatieve en leefbare manier in. Er kunnen zowel spontane als georganiseerde activiteiten plaatsvinden. Zo ontstaat meer ruimte voor ontmoeting, ontspanning en spelen. Elke straaten buurtbewoner kan deelnemen of genieten van de Leefstraat.

Het initiatief is gestart in de Belgische stad Gent. Inmiddels volgen andere gemeenten dit voorbeeld, waaronder Amsterdam, Rotterdam, Haarlem, Utrecht en Zwolle. 44

Bereikbaarheid & Verkeersveiligheid Focuspunt #5

45

Bereikbaarheid & Verkeersveiligheid Focuspunt #5 Ambitie Van de overheid wordt verwacht structureel aandacht te hebben voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Dit blijven, naast de eerder genoemde focuspunten, belangrijke thema’s.

De autobereikbaarheid is met de aanleg van de Buitenring Parkstad flink verbeterd. De bereikbaarheid van sommige locaties behoeft echter nog verbetering, zoals bepaalde bedrijventerreinen en middelbare scholen. Daarnaast moet de doorstroming op bijvoorbeeld de A76 verbeterd worden. Zoals ook uit de andere focuspunten blijkt, staat de autobereikbaarheid niet (standaard) op plaats 1. Ook voor de bereikbaarheid per ov en per fiets zijn er specifieke knelpunten (zie tabel hieronder voor enkele voorbeelden). Op dit moment voert het CBS voor Parkstad een onderzoek uit naar de huidige modal split (mate waarin de verschillende vervoersmiddelen worden gebruikt). Daarbij wordt ook gerichter gekeken wat de belangrijkste bestemmingen en de locaties van herkomst zijn. Dit vormt een prima basis om gerichter te bepalen welke verbindingen kansrijk zijn om het fiets- en ov-gebruik een impuls te geven (door de infrastructuur te verbeteren en door meer te sturen op gedragsverandering). Het thema verkeersveiligheid blijft belangrijk om het aantal verkeersslachtoffers continue te verminderen. Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 zet dit thema (landelijk) opnieuw op de kaart.

Aanpak Voer een quick-scan uit om inzichtelijk te krijgen waar bereikbaarheid moet worden verbeterd Breng per locatie in beeld (a) waar de gebruikers van de bestemming vandaan komen, (b) welke ontbrekende schakels ingevuld moeten worden, en (c) welke vervoersmiddelen daarbij aansluiten.

Identificeer proactief de belangrijkste risico’s op het gebied van verkeersveiligheid Volg hiervoor de landelijke aanpak van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 Bereikbaarheid bestemmingen

•

Bereikbaarheid Bedrijventerreinen

Parkstad - Mobiliteitsvisie

Bereikbaarheid per auto

• • •

Aandacht voor A76 (files en aansluiting N281) Randweg Kerkrade wordt niet goed gebruikt Randweg Landgraaf - Geilenkirchen

Bereikbaarheid per fiets

• • • • • • • • •

Fietsroutes onderbroken door buitenring Fietsinfrastructuur binnen de ring Fietsverbinding Landgraaf – Brunssum Fietsverbinding Landgraaf – Kerkrade Hofstadt: viaduct buitenring fietspad toevoegen Fietspad Heuvelland Fietsbanen in buitenstedelijk gebied Leisure Lane Gebruikmaken van vele groen in stedelijk gebied om tot aantrekkelijke fietsroutes te komen

Bereikbaarheid per ov

• • • • • •

Bus Brunssum – Landgraaf Aansluiting over de grens Spoorlijn Kerkrade West Herzogenrath (aansluiting op treinstations / OV haltes) Palenberg (aansluiting op treinstations / OV haltes) Betere benutting treinstation woonboulevard Heerlen

46

Bereikbaarheid & Verkeersveiligheid Focuspunt #5 Bereikbaarheid

Verkeersveiligheid

Voer een quick-scan uit om inzichtelijk te krijgen waar bereikbaarheid moet worden verbeterd Breng per bestemming in kaart: • Waar de gebruikers van de bestemming vandaan komen • Welke ontbrekende schakels ingevuld moeten worden • Welke vervoersmiddelen daarbij aansluiten - kies niet stadaard (alleen) de auto

Identificeer proactief de belangrijkste risico’s • Via de uitvoering van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030

Parkstad - Mobiliteitsvisie

Neem verkeersveiligheid continue mee in de verschillende projecten

47

Roadmap Maatregelen voor Parkstad 48

Roadmap Overzicht maatregelen Inleiding In deze visie zijn verschillende maatregelen benoemd, waarmee de visie ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Hieronder is weergegeven hoe de roadmap er uit kan zien. Deze roadmap behoeft natuurlijk nog concretisering. Een logische volgende stap is dan ook om deze visie uit te werken in een uitvoeringsplan.

2020

2021

2022

Bereikbaarheidsscan

Bereikbaarheidsscan

Aanpassingen

Experimenten openb. ruimte

Experimenten

2023

2024 en verder

#1 - Zet in op fietsen Betere infrastructuur

Stimuleren fietsgebruik Experimenten gedrag

Experimenten gem. organisaties Experiment basisschool

Experimenten bedrijfsleven

Grootschaligere uitrol

Uitrol overige basisscholen

#2 - Verruim aanbod vervoersmiddelen Deelauto’s Commerciële aanbieders

Strategie

Pilot(s) Initiatieven met bedrijfsleven

Gemeentelijk wagenpark

Elektrisch wagenpark (<2020)

Delen binnen regio

Delen met inwoners en bedrijven

Uitrol eerste locaties

Uitrol vervolglocaties

Deelfietsen Commerciële aanbieders

Parkstad - Mobiliteitsvisie

Contract

49

Roadmap Overzicht maatregelen

2020

2021

2022

2023

2024 en verder

#3 - Zet in op elektrisch vervoer Elektrische auto’s Laadpalen

Visie laadpaleninfrastructuur Uitbreiden laadpaleninfrastructuur

Elektrische auto’s

Informatiecampagne inwoners

Zero emissie stadslogistiek

Zero emissie zone Heerlen

Zero emissie zone aanvullende kernen

Elektrische bussen

Elektrische bussen (2025/2026)

#4 - Verbeter de leefbaarheid Leefbaarheid Kwaliteit inrichting

Sluipverkeer

Experimenten leefbaareid

Resultaten structureel doorvoeren

Handboek kwalitatieve weginrichting

Aanpassingen conform handboek – meeliften bij andere initiatieven

Analyse (bereikbaarheidsscan)

Experiment

Aanpassingen

#5 - Bereikbaarheid & Verkeersveiligheid Bereikbaarheid Verkeersveiligheid

Bereikbaarheidsscan Analyse (SPV 2030)

Experiment

Aanpassingen

Doorlopende analyse

Parkstad - Mobiliteitsvisie

50

Colofon Opdrachtgever Stadsregio Parkstad Limburg Opdrachtnemer Braining the Future Projectteam Stadsregio Parkstad Limburg • Rob Beentjes Braining the Future • Meindert Willems • Lili Mostard

Foto’s & Illustraties Braining the Future Stockvrije foto’s Datum Augustus 2020 www.brainingthefuture.nl