Brunssum gemeenteraad en Ow 19 september 2023

Gemeenteraad en Omgevingswet Gemeente Brunssum 19 september 2023.

Even voorstellen…. • Adviseren en opleiden • Auteur/eindredacteur:

Een uniek boek over toezicht en handhaving met de Omgevingswet Dat is nu geschreven Hebjij dat nouook? Wil jij weten wat er gaat veranderen voor toezicht en handhaving als de Omgevingswet in werking treedt? Vraag jij je af wat het voor je werk betekent als er meer algemene regels en zorgplichten komen? Wil jij hierover met plezier een boek lezen, dat jou veel waardevolle informatie biedt en tijdrovend uitzoekwerk bespaart? Wil je eten at het Anders erken voor toe icht & handhaving betekent? Wil je tips hebben voor de praktijk om ermee aan de slag te gaan?

• Onderdeel van: www.omgevingswetwerk.nl en www.deomwentelaars.nl • Blogs: www.vanderschootadvies • info@vanderschootadvies.nl

mr. Annemiek Tubbing

De ’geest’ van de wet

Verbeterdoelen

Maatschappelijke doelen

- Inzichtelijk, voorspelbaar en eenvoudig stelsel - Van sectoraal naar integraal - Ruimte voor initiatief maar waarborg kwaliteit - Sneller en beter

deregulering digitalisering decentralisering

Maatschappelijke doelen (art. 1.3) ‘Deze wet is met het oog op – duurzame ontwikkeling, – de bewoonbaarheid van het land – en de bescherming en verbetering van het leefmilieu gericht op het in onderlinge samenhang

(a) bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur,

en (b) doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.‘

..ingekleurd door de tijdgeest.. • • • • • • • • •

Circulaire economie/Kringlooplandbouw Van het gas af Minder stikstof Meer biodiversiteit Klimaatbestendig Toegankelijk voor iedereen Woningaanbod Migranten/asielzoekers Defensiedoeleinden

tijdgeest

Opdracht: gezondheid meenemen! • Bij regels en afwijken van regels: gezondheidsbescherming • Bij beleid: bevordering gezondheid + voorzorgbeginsel = positieve gezondheid = betekenisvol leven + leefbaarheid centraal • Daarom: per 2024 samenwerking sociaal en fysiek domein bij besluiten over fysieke leefomgeving (Rijksnota Gezondheid breed op de agenda).

Cultuurverandering

omslag naar integrale en gebiedsgerichte benadering Illustratie van: Gerwin Gabry, KuiperCompagnons

Best mooi!

Illustratie van: Wilfried Jansen of Lorkeers

Systeem: beleidscyclus Art. 2.1 lid 1: - met het oog op de doelen van de wet, -

tenzij daarover specifieke regels (AMvB’s, provinciale verordening) zijn gesteld

Raad en B&W Regels voor B&W of omgevingsdienst

Bindend advies??

Gevallen verplichte participatie?? bopa Algemene regel? omgevingsvergunning? melding? beleidsregel? Voorwaardelijke verplichting? Omgevingswaarden? Delegeren wijzigingen onderdelen omgevingsplan?

Politiek en geld?? Participant?? Gemeentewet!

1 omgevingsvisie (art. 3.2 Ow) • Inhoud: – Hoofdlijnen kwaliteit van de fysieke leefomgeving – Hoofdlijnen voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud van de gemeente – Hoofdzaken van het integrale beleid Vanuit bestaande kwaliteit (0-situatie)

Ambities en doelen bepalen Wat gaat de gemeenteraad doen?

Omgevingsprogramma’s • Uitwerking omgevingsvisiebeleid naar: – Thema – Gebied

Vanuit bestaande kwaliteit (0situatie) Ambities en doelen bepalen

• Maatregelen:

Maatregelen (doen)

– Wat gaat het college doen? – Hoe en wie gaat het college stimuleren om bij te dragen aan de doelen?

1 Omgevingsplan • Alle regels voor de fysieke leefomgeving = juridische uitwerking van het beleid – = evenwichtige toedeling van functies aan locaties – Kan regels bevatten voor activiteiten – Beleidsruimte voor de gemeenteraad!

• Verordening: geldt totdat er gewijzigd wordt = andere onderzoeksplicht

• Vormvrij: VNG cascomodel • Procedure: – Vroege participatie – Zienswijzeprocedure – Beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak

Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) • = bij strijd met omgevingsplan, past wel bij de doelen! – Wijziging omgevingsplan – Omgevingsvergunning Bopa = • Uitstel van regelen • Omkering Wabo-systeem vvgb

Verbeterdoel: sneller = in principe 8 weken!

• Rol gemeenteraad is een keuze: – Waarop juridische invloed houden? • Delegatie wijziging omgevingsplan • Bindend advies bij omgevingsvergunning – Hoe op een andere manier invloed op houden? • Afspraken over betrokkenheid/actieve informatieplicht?

Om over na te denken…..

Gemeenteraad hoeft geen bevoegd gezag te zijn om ergens over te gaan!! = Gemeentewet toepassen!! = Ow is ook herijken dualisme!!

= Andere kijk op regels en bestuursfilosofie • Van juridische sturing naar beleidssturing (halen doelen)

omgevingsplan omgevingsvergunningen

uitvoeringsinstrumenten: 1. gericht op halen doelen 2. onderdeel ‘instrumentenmix’

= ‘instrumentenmix’? Afstemmen en samenwerken Andere instrumenten: Privaatrecht Subsidie Heffing Voorlichting Grondexploitatie etc

Cultuurverandering • = Niet geregeld wil niet zeggen dat het niet moet!

• = Als je doet wat moet, doe je het nog niet goed! • = Let op wat we niet geregeld hebben!

Valkuil….

B&W

Wat vertrouwen wij B&W toe? Hoe gaan B&W en wij met elkaar om?! Bezien vanuit het perspectief van de gebruiker!

Je hoeft geen bevoegd gezag te zijn om erover te gaan!!!!

Nog even over participatie… • Inwoners ook zelf verantwoordelijk: – Art. 1.6 Ow: ‘Een ieder draagt voldoende zorg voor de fysieke leefomgeving.’ – Specifieke zorgplichten en open normen • Doelen samen met inwoners bepalen Gezamenlijke doelen

• Initiatieven op elkaar afstemmen.

• Hoe dan? Via vroegtijdige participatie bij alle besluiten – Bij omgevingsvergunningen keuze en taak aanvrager – Alleen verplicht bij omgevingsvergunning Bopa na raadsbesluit

Vroegtijdig? • Bedoeling: – Gelegenheid bieden aan burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen te worden betrokken bij de voorbereiding van besluitvorming over een project of activiteit. – (Overheid doet mee aan burgerinitiatieven (right to challenge)) • Vroegtijdig = (positief) kunnen meedenken met een idee in plaats van alleen (negatief) mogen reageren op een al uitgewerkt plan…. • Raad bewaakt: – dat het gebeurt via participatiebeleid en evalueren – zorgt ervoor bij toepassing eigen bevoegdheden – kan het verplicht stellen bij omgevingsvergunning Bopa

Inmiddels geleerd…. Participatie is niet hetzelfde als draagvlak! Optelsom van eigen belangen is nog niet het algemeen belang. Er komt wel veel op het bordje van aanvragers…..

Participatie vraagt toch en ook om een inhoudelijk kader (dat concreter is dan omgevingsvisie) en om begeleiding!!

Praktisch gezien…. • Anders voorbereiden: intake- en omgevingstafel • Met stakeholders meer over ideeën en keuzes hebben. • ‘Verbindend ontwerpen’ • Verbindend onderhandelen. • Doorkijk lange termijn • Nieuwe thema’s !!!!

= oog voor meekoppelkansen

1.1.2024: tijdelijk omgevingsplan 1.1.2032: einde transitie

Tips voor beleid…. Per 1.1.2027 nieuwe omgevingsvisie, maar hoe eerder hoe beter!!! Gebiedsprogramma’s in meerdere opzichten heel handig instrument Maak voor de beleidscylus een Brunssums ‘beleidshuis’ = gericht inzetten van (niet verplicht) instrument programma!

Beleid nu Bestemmingsplannen Woonzorgvisie Erfgoedvisie

Visie Buitengebied

Etc. etc. etc.

Strategisch vastgoedbeleid Kadernota Groen Beleidsvisie toerisme en recreatie Duurzaamheidsagenda

Economische visie

Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten

Structuurvisies Verkeers- en vervoersplan Milieubeleidsplan

gebruiker

Straks: ‘beleidshuis’ Thematische uitwerkingen in programma’s Omgevingsvisie:

- Meestal: korte en middellange termijn

- hoofdlijnen kwaliteit fysieke leefomgeving - hoofdlijnen voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud hele gemeente - hoofdzaken van het beleid op alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving

Omgevingsprogramma’s gebieden =

Operationeel beleid + Maatregelen, afspraken, overeenkomsten en andere ondersteunende instrumenten

Omzetten tijdelijk omgevingsplan naar nieuw omgevingsplan

- Meestal: lange termijn (artikel 3.2 Ow)

Toetsingskader initiatieven en toezicht en handhaving Basis voor contacten met externen

Bedoeling Omgevingsplan + AMvB’s

Concreet maken met vroege participatie!!!

!!!

Omgevingsvisie hele gemeente Thematische programma’s met maatregelen

Integrale gebiedsprogramma’s

gebruiker

Dus… • Leer sturen/controleren met doelen via omgevingsvisie, programma’s en omgevingsplan. • Organiseer cyclische processen (beleidscyclus, omgevingsvisie, omgevingsplan) = hoe, wanneer en hoe vaak evalueren we? • Bepaal rol bij bopa en lijst van bindend advies steeds evalueren • Commissie voor de leefomgeving instellen? • Griffie en uzelf organiseren

Dus…. • Zet in op betrokken krijgen samenleving • Werk volgens methode: 0 situatie, doelen/ambities, maatrelgen/handelen. • Denk vanuit gebruikers – Afstemmen initiatieven op elkaar – Voorspelbaarheid kader en deskundigheid delen – Flexibel zijn bij initiatief dat bijdraagt aan doelen (ja, mits) – Snelheid

• Betrek sociaal domein bij ruimtelijke besluiten (o.a. via gezondheid en toegankelijkheid • Zorg voor vroegtijdige participatie bij alle besluiten

Conclusie

Goed idee, die Ow!!

Anders en beter!!

Slot Ik wens u een mooie verandering. info@vanderschootadvies.nl