Agendabundel

regeling en de daarbij behorende documenten worden aangegeven met Djumanrs.

4. Nog te verwerken: ontwerpbegroting uiterlijk 30 april indienen, evaluatie en participat¡e De gemeente Brunssum heeft eerder in haar brief van 1 augustus 2023 haar uitgangspunten doorgegeven aan de besturen van de GR-en. Op 4 septemb er 2023 zijn de gemeentesecretarissen in overleg geweest' Op dezelfde dag is het Memo van Boels Zanders Advocaten opgesteld. Hierin wordt ingegaan op de voorgestelde wijzigingen van de gemeenten Brunssum, Voerendaal en Stein en die van de raadsgriffiers.

U semeente

Bransstm T

Het memo gaat ten aanzien van de u¡tgangspunten, zoals geformuleerd in de brief van 1 augustus 2023 in op de volgende punten en geeft daarbij het volgende aan: Punt 3:

Uitgangspunt: Ten einde een goede ambtelijke advisering te waarborgen, vinden wij het van belang om op te nemen dat bestuurlijke stukken minimaal 2 weken voorafgaande aan het bestuurlijk overleg worden toegezonden en dit vooraf wordt gegaan door een ambtelijk overleg. Advies: De GR-en te verzoeken om dit in hun Reglement van Orde op te nemen. Punt 4:

Uitgangspunt: Op te nemen dat in plaats van het feit dat er mogelijk na instemming deelnemers een periodieke evaluatie plaatsvindt, er periodiek (1x per 5 jaar) bij alle gemeenschappelijke regelingen een eval uatie plaatsvindt. Advies: Keuze maken uit drie tekstvoorstellen, zoals aangegeven op pagina 4/6 en a/7 van het Memo. De keuzes zijn kort samengevat: 1. Huidige tekst: algemeen bestuur besluit of er een evaluatie plaatsvindt. 2. Griffiers (werkgroep Noord-Limburg): evaluatie indien minimaal twee deelnemers hierom verzoeken. 3. Voerendaal en Brunssum: evaluatie om de 5 jaar. Punt 5:

Uitgangspunt: Opnemen in de regeling dat de ontwerpbegroting uiterlijk 30 aprilvan ieder jaar aan de raden moet worden toegezonden. Advies: Dit aanvullende wijzÌgingsvoorstel wordt na afloop van de zienswijzeprocedure in de teksten van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen.

uit het document van de griffiers (raadswerkgroep) worden op pagina 1/6 tot en met 5/6 van het Memo van 4 september 2O23 benoemd en er wordt teksten voor de aanpassingen aangeleverd. De andere (aanvullende) wijzigingsvoorstellen

U¡t het Memo van 4 september 2023 blijkt dat Boels Zanders Advocaten aangeeft dat meerdere aanpassingen worden gedaan. Zij verwijzen slechts één keer naar het afgeven van een zienswijze, namelijkten aanzien van de tekst over burgerparticipatie. Het betreft dan het opnemen van het derde lid van dat wijzigingsvoorstel. De tekst luidt: Het eerste lid vindt ook plaats wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken (zie pagina 3/6 van het Memo van 4 september 2023). De regelingen hebben hun concept-regelingen reeds ingebracht. Uw raad kan door middel van het inbrengen van zienswijze(n) zijn wensen en bedenkingen duidelijk maken aan het college. Het college kan deze vervolgens meenemen en kenbaar maken aan het bestuur van de GR.

ln afstemming met de griffier en de gemeentesecretaris is besloten om een concept-zienswijze middels dit

raadsvoorstel aanuwraad voorteleggen.Bijgevoegdiseenconceptbrief (Djumanr.202344057) waarinhet college uw zienswijzen aan het bestuur van de gemeenschappelijke regeling kenbaar maakt. Het concept zal worden omgezet in de separate brieven aan de besturen.

d. Opties en keuze De wetswijziging

moet doorgevoerd worden in de regelingen. Wel geven de bepalingen ruimte voor concrete

invulling. Naast de zienswijze die als conceptbesluit is aangegeven, kan uw raad ook die concept zienswijze wijzigen. Daarnaast kan uw raad ook nog aanvullende zienswijzen geven aan het college.

Het college van burgemeester en wethouders,

I setneente Bransstm I Burgemeester

Secretaris

I semeente Brtnsslm I Raadsbesluit

Gemeentebladnr. :2O23/83

Afdeling

: Bestuurszaken - Juridische zaken

Registratiekenmerk :202320252 De raad van de gemeente Brunssum gemeentebladnummer 2023/83

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d, 26 september 2023, afdeling Bestuurszaken - Juridische zaken ;

Besluit: De volgende zienswijzen aan het college te geven ten aanzien van aangeboden gemeenschappelijke regelingen: 1. Opnemen van een aanvullende wijziging in de regeling ten aanzien van de zienswijzeprocedure bij besluiten conform het advies in het Memo van Boels Zanders Advocaten van 4 september 2023 op pagina 2/6; 2. Opnemen van een aanvullende wijziging in de regelingen ten aanzien van de burgerparticipatie conform het advies in het Memo van Boels Zanders Advocaten van 4 september 2023 op pagina 3/6, echter met toevoeging van het derde lid;

jaar

3. Opnemen een aanvullende wijziging ten aanzien van de evaluatie: De werking van de regeling zal om de vijf geëvalueerd worden, voor het eerst in (datum invullen). Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen. 4. Opnemen in de regelingen dat het ontwerp van de kadernota uiterlijk l februari van ieder jaar moet worden toegezonden door het dagelijks bestuurvan de regeling aan de raden en dat de ontwerpbegroting uiterlijk 30 april van iederjaar moet worden toegezonden door het dagelijks bestuur aan de raden. 5. De zienswijze ook mee te nemen bij het opstellen van de regelingen die nog niet voor een zienswijze zijn

aangeboden. 6. De zienswijzen kenbaarte maken bij de besturen van allegemeenschappelijke regelingen conform bijgevoegde conceptbrief met Djum nr. 202344057 . Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 14 november 2023

vernoemd,

OVERZICHT DOCUMENTEN

1. Documenten omtrent de implementatie van de wijzigingen op grond van de Wgr. 202341939 202341099 202335752 202335754 202335804 202339562

202339569

VNG Handreiking wijziging Wgr oktober 2022 Memo van 15 februari 2023 van Boels Zanders Advocaten (Advies inzake wijziging gemeenschappelijke regelingen) Memo van 21 juni 2023 van Boels Zanders Advocaten (Advies naar aanleiding van informatiesessies) en Verwerking wijzigingsvoorstellen Brief van de griffiers d.d. 12 juni 2023 en Handreiking zienswijzetraject Brief van de gemeente Voerendaal d.d. 30 juni 2023, en Brief van de gemeente Stein d.d. 11 juli 2023, en Brief van de gemeente Brunssum d.d. 1 augustus 2023 Memo van 4 september 2023 van Boels Zanders Advocaten (Legal Opinion)

2. Documenten ten aanzien van de wijziging van de individuele gemeenschappelijke regelingen A. Veiligheidsregio Zuid-Limburg 202335818 202335820 202335740 202335742 202335819 202335739

Aanbiedingsbrief voorgestelde wijzigingen GR VRZL Voorgestelde wijzigingen GR VRZL (wijzigingen zichtbaar) DEF Voorgestelde wijzigingen GR VRZL (wijzigingen zichtbaar) DEF (003) Aanvullende wijzigingen in Veiligheidsregio Zuid-Limburg update 19 juni 2023 (003) Voorgestelde wijzigingen GR VRZL (schone versie) DEF Voorgestelde wijzigingen GR VRZL (schone versie) DEF (003)

B. Reinigingsdiensten Rd4 202335799 Brief t.b.v. wijzigingsbesluit GR Rd4 (ondertekend) 202335802 Aanvullende wijzigingen Rd4 202335806 Wijzigingsbesluit BZA schone versie (geel en blauw) d.d. 24-05-2023 202335801 Wijzigingsbesluit BZA d.d. 13-06-2023 C. RUD Zuid-Limburg 202335774 Toezendingsbrief zienswijzemogelijkheid wijziging GR 202335773 Collegebesluiten RUD ZL ronde 1 en 2 202335771 Integrale tekst ontwerp GR Omgevingsdienst Zuid-Limburg versie 24 mei 2023 202335772 Wijzigingen GR 2023 t.o.v. GR 2017

D. GGD Zuid-Limburg 202335781 Oplegbrief wijzigingstraject GR GGD ZL 202335783 Wijzigingsvoorstellen GGD track changes 202335784 Aanvullende wijzigingen GGD Zuid Limburg 202335782 Wijzigingen gemeenschappelijke regelingen GGD Zuid Limburg E. Werkvoorzieningsschap Oostelijk Zuid-Limburg 202335813 Oplegbrief 202335811 WOZL – track changes 202335812 Aanvullende wijzigingen 202335810 WOZL schoon F. BSGW 202335827 202335829 202335831 202335828 G. Omnibuzz 202335856 202335834 202335837 202335835

Oplegbrief wijziging GR BSGW Wijzigingen BSGW – met wijzigingen Aanvullende wijzigingen BSGW Wijzigingen BSGW – schoon

Oplegbrief college en bestuur wijziging gemeenschappelijke regeling Omnibuzz Omnibuzz- wijzigingsvoorstellen Aanvullende wijzigingen Omnibuzz GV 13 juni 2023 Omnibuzz wijzigingsvoorstellen schone versie

H. Het Gegevenshuis 202335861 Brief aan gemeente Brunssum inzake wijziging GR Het Gegevenshuis (ondertekend) 202335869 Toelichting wijziging gemeenschappelijke regeling 2023 202335866 Wijziging GR Het Gegevenshuis per artikel 202335865 GR- juni 2023 versie 1.0 I.

WSP Parkstad 202335817 Oplegbrief WSP Parkstad 202335815 WSP – track changes 202335816 Aanvullende wijzigingen WSP Parkstad 202335814 WSP schone versie

J.

Kredietbank Limburg 202335894 Aanbiedingsbrief KBL 202335908 Was-wordt-tabel gemeenschappelijke regeling KBL 202335905 Gemeenschappelijke regeling KBL

Datum Uw kenmerk Ons kenmerk

202320252/202344057

Onderwerp

Wijziging GR-en en zienswijzeprocedure

Geacht bestuur, Op 14 november 2023 heeft onze gemeenteraad kennisgenomen van de gewijzigde conceptregeling van uw gemeenschappelijke regeling, welke tot stand is gekomen door het door u ingezette wijzigingstraject in samenwerking met Boels Zanders Advocaten. In onze brief van 1 augustus 2023 hebben wij u op de hoogte gesteld van onze uitgangspunten. Wij wensen u op de hoogte stellen van de zienswijzen die onze gemeenteraad aan ons heeft gegeven en die wij onderschrijven. Wij wensen het volgende naar voren te brengen, conform de zienswijze van de gemeenteraad: Zienswijze 1: Opnemen van een aanvullende wijziging in de regeling ten aanzien van de zienswijzeprocedure bij besluiten conform het advies in het Memo van Boels Zanders Advocaten van 4 september 2023, pagina 2/6. Bij gemeenschappelijke regelingen met vijf of minder deelnemers: Aanvullend wijziging: Artikel (….) Zienswijze raden 1. Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken. In spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte. 2. Indien het eerste wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen.

Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.

Telefoon (045) 527 85 55 E-mail gemeente@brunssum.nl Website www.brunssum.nl

Postadres Postbus 250 6440 AG Brunssum Bezoekadres Lindeplein 1 6444 AT Brunssum

Bankgegevens IBAN NL68BNGH0285001523 t.n.v. Gemeente Brunssum KVK-nummer 14129999

Bij gemeenschappelijke regelingen met zes of meer deelnemers: Aanvullende wijziging: Artikel (….) Zienswijze raden 1. Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste een vijfde van de gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoekt. In spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte. 2. Indien het eerste wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen. Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.

Zienswijze 2: Opnemen van een aanvullende wijziging in de regeling ten aanzien van de burgerparticipatie conform het advies in het Memo van Boels Zanders Advocaten van 4 september 2023 op pagina 3/6, echter met de toevoeging van het derde lid (Het eerste lid vindt ook toepassing wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken) Aanvullende wijziging: 2. In afwijking van het eerste lid kan het dagelijks bestuur besluiten dat bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid met ingrijpende gevolgen een apart participatietraject wordt doorlopen. 3. Het eerste lid vindt ook toepassing wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken. 4. Het dagelijks bestuur informeert de deelnemers zo spoedig mogelijk omtrent zijn voornemen tot het mogelijk maken van inspraak als bedoeld in het tweede of het derde lid en de wijze waarop deze inspraak voor ingezetenen van de gemeenten en belanghebbenden zal worden vormgegeven.

Zienswijze 3: Opnemen van een aanvullende wijziging ten aanzien van de evaluatie. De werking van de regeling zal om de vijf jaar geëvalueerd worden , voor het eerste in (datum invullen). Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen. Aanvullende wijziging: De werking van de regeling zal om de vijf jaar geëvalueerd worden, voor het eerst in (datum invullen). Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen.

Zienswijze 4: Opnemen in de regelingen dat het ontwerp van de kadernota uiterlijk 1 februari van ieder jaar moet worden toegezonden door het dagelijks bestuur van de regeling aan de raden en dat de ontwerpbegroting uiterlijk 30 april van ieder jaar moet worden toegezonden door het dagelijks bestuur aan de raden.

Aanvullende wijziging: Artikel (…..) 1. Het dagelijks bestuur zendt het ontwerp van de kadernota uiterlijk 1 februari van ieder jaar toe aan de gemeenteraden van de deelnemers. 2. Het dagelijks bestuur zendt het ontwerpbegroting uiterlijk 30 april van ieder jaar toe aan de gemeenteraden van de deelnemers.

Voor het overige verwijzen wij naar de uitgangspunten uit onze brief van 1 augustus 2023. Rest ons nog om nogmaals dank te zeggen voor het mede door u geïnitieerde traject waardoor wij in gezamenlijkheid tot implementatie de wijzigingen uit de wet- en regelgeving in de gewijzigde gemeenschappelijke regeling komen.

Wij gaan ervan uit u hiermede voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groeten,

Het college van burgemeester en wethouders van Brunssum,

burgemeester

gemeentesecretaris {{ esl:Signer1:capture }}

OX BER^EN-™^p Gemeente MoukenMiddelaar

V<L_,

Venray

Gemeente

*>

HOR5T MAA5

<■

ven/o

Aan: de gemeenteraden van de Noord-Limburgse gemeenten Datum: 12 juli 2023 Betreft: handreiking zienswijzetraject concepten gewijzigde gemeenschappelijke

gemeente

Peel , i Maas

Bëésel

regelingen

Beste collega-raadsleden, Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna: "Wgr") in werking getreden. De aanpassingen aan de Wgr zijn vooral bedoeld om de invloed van ons als gemeenteraden (democratische legitimatie) te versterken. Welkemogelijkhedenbiedt de nieuweWgr Gemeenteraden krijgen met de aanpassingen meer mogelijkheden hun kaderstellende en controlerende rol binnen de samenwerkingsverbanden te verstevigen. Zo kunnen wij straks bijvoorbeeld een gemeenschappelijke adviescommissie voor raadsleden instellen. Ook krijgen we meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen, bijvoorbeeld via, uitgebreidere zienswijzeprocedures, verplichte afspraken over evaluatie van de regeling en de mogelijkheid om scherpere afspraken te maken over (financiële) gevolgen van uittreding voor vertrekkende deelnemers. Rol gemeenteraad in dezefase Sommige wijzigingen zijn al direct op 1 juli 2022 in werking getreden. Alle gemeenschappelijke regelingen dienen uiterlijk op 1 juli 2024 hun regelingen te hebben aangepast op de gewijzigde regelgeving. Op dit moment worden de ontwerp-wijzigingsvoorstellen door de gemeenschappelijke regelingen aangeboden aan de colleges met het verzoek om de bestuurlijke besluitvorming in gang te zetten. U krijgt als gemeenteraad nu de gelegenheid om een zienswijze te geven op het ontwerp van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling.

Hoe ziet het completebesluitvormingsproces eruit? Nadat de raad door het college in de gelegenheid is gesteld om een zienswijze in te dienen op de voorgestelde wijzigingen, geeft de raad op een later moment ook nog toestemming om de regeling daadwerkelijk te wijzigen. Wij zijn dus op twee momenten aan zet, dit najaar en komend voorjaar: Raadsvergadering 2023

najaar

Zienswijze(gemeenteraad) De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen bij het college over de voorgestelde wijziging van de gemeenschappelijke regeling(en).

Mei 2024

Toestemming(gemeenteraad) De gemeenteraad wordt door het college verzocht om toestemming te verlenen voor wijziging van de gemeenschappelijke regeling(en) (met dien verstande dat de gemeenschappelijke regeling(en) op basis van de ingediende zienswijze tussentijds mogelijk is/zijn aangepast).

Mei-juni 2024

Instemming(college) Het college verleent al dan niet instemming voor wijziging van de gemeenschappelijke regeling(en).

30 juni 2024

Bekendmaking en inwerkingtreding gemeenschappelijke

regeling(en).

1

De zienswijzeprocedure: een belangrijkmoment! De wijzigingsvoorstellen zijn overwegend juridisch van aard en zorgen er voor dat de regelingen in lijn zijn met de nieuwe Wgr. Voor ons is dit echter een belangrijk moment om te pleiten voor enkele toevoegingen die de democratische legitimatie (invloed van raden op de gemeenschappelijke regeling) versterken. Het instrument dat wij hiervoor hebben is het dit najaar indienen van een zienswijze. Handreiking Ter voorbereiding op de zienswijzeprocedure hebben wij als regionale raadswerkgroep LimburgNoord (waarin alle raden van Noord Limburgvertegenwoordigd zijn) de afgelopen maanden met ondersteuning van de griffiers gewerkt aan een handreiking (zie bijlage) waarin de beoogde aanvullingen in de vorm van concrete tekstuele bouwstenen zijn weergegeven. Wij roepen jullie op om deze bouwstenen één-op-éénover te nemen in jullie zienswijze. Dit stelt ons als gemeenteraden in staat om een eensluidend en krachtig signaal af te geven, zodanig dat gemeenschappelijke regelingen hier feitelijk niet onderuit kunnen. Daarmee dwingen we als het ware af dat de wijzigingsvoorstellen worden aangepast en de positie van gemeenteraden ten opzichte van de gemeenschappelijke regelingen daadwerkelijk wordt verstrekt.

Met vriendelijke groet, Namens de regionale raadswerkgroep

Limburg-Noord,

Gemeente Beesel, Geerthe Stevens en Krijn Pansters Gemeente Bergen, Jacob Knoops en Patrick Robben Gemeente Gennep, Anke Sonnemans Gemeente Horst aan de Maas, Imke Emons en Maarten Voesten Gemeente Mook en Middelaar, Debbie van Brunschot en Ton Broekmans Gemeente Peel en Maas, Annigje Primowees & Tiny Valckx Gemeente Venlo, Lonneke Janssen en Denis Donders Gemeente Venray, Bernie van Lierop en Richard de la Roy

Nb. Om eenzo breed mogelijksignaal afte gevenwordtdeHandreiking verspreid onder de: • Gemeenteraden Noord-Limburg + colleges • Gemeenteraden Midden-Limburg • De gemeenten in Zuid-Limburg hebben hiervoor eeneigen procedure afgesproken

2

Handreiking zienswijzetraject concepten gewijzigde gemeenschappelijke

regelingen

Aanleiding Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke gemeenschappelijke

regelingen (WGR) gewijzigd. Dit betekent dat de

regelingen waar uw gemeente onderdeel van is, ook aangepast

moeten worden

Hiervoor worden besluiten genomen door de gemeenteraden en de colleges. Voordat deze besluiten genomen worden, mag u als gemeenteraad helpt u om per wijziging een doordachte gemeenschappelijke

uw mening geven over de veranderingen. Dit document

zienswijze in te dienen. Hieronder leest u eerst wat een

regeling inhoudt en daarna

waarom

het belangrijk is dat u zienswijzen indient.

Zienswijzen indienen op wijzigingen in gemeenschappelijke

regelingen

'Gemeenschappelijke regeling'kantweedingen betekenen Gemeenten, provincies of waterschappen kunnen samenwerken in een gemeenschappelijke Dit samenwerkingsverband

regeling.

heeft een eigen bestuur en een eigen begroting. Ze behartigen de

belangen van de deelnemers aan het samenwerkingsverband.

Ze maken samenwerkingsafspraken.

De samenwerkingsafspraken

regeling. In dit document gebruiken we

'gemeenschappelijke

heten ook gemeenschappelijke

regeling' voor de gemaakte afspraken.

Het samenwerkingsverband

noemen we

'samenwerkingsverband'. Het is belangrijkdat u uw mening geeftoverde wijzigingen in de WGR Het indienen van zienswijzen versterkt de positie van de gemeenteraad. vóórde wetswijziging lastig om gemeenschappelijke

Voor raadsleden was het

regelingen te sturen of te controleren. De

gewijzigde WGR geeft meer keuzemogelijkheden over de werking van een samenwerkingsverband de positie van gemeenteraden, inwoners en belanghebbenden.

Door de wijzigingen worden

bestaande mogelijkheden voor inspraak van

of uitgebreid. U krijgt meer invloed

de raad aangepast

op de besluitvorming in de gemeenschappelijke samenwerkingsverbanden

en

regelingen en u kunt beter controleren wat er in de

gebeurt. Dat zorgt voor een belangrijkere rol van gemeenteraden bij de

besluiten die samenwerkingsverbanden van de samenwerkingsverbanden

nemen. U verkleint daarmee ook het gat tussen het bestuur

aan de ene kant en de burgers en belanghebbenden

aan de andere

kant. Gemeenteraden zijn vaak onderdeel van verschillende samenwerkingsverbanden.

Het is aan de

gemeenteraden om per samenwerkingsverband

te kiezen wat zij nodig vinden om beter op de

samenwerking te kunnen sturen. Dit kan per samenwerkingsverband

waar zij aan deelnemen

verschillen. Het is belangrijk dat alle deelnemende gemeenteraden aan een samenwerkingsverband goed met elkaar afstemmen welke zienswijzen ze samen geven. Zo kan hier ook echt iets mee gedaan worden. Advocatenkantoor Boels-Zanders hielp eendeelvande Limburgsesamenwerkingsverbanden Boels-Zanders advocaten

doorliep

met een groot deel van de samenwerkingsverbanden

een traject. Boels-Zanders gaf samenwerkingsverbanden

1

uitleg over de manier waarop

in Limburg ze hun

gemeenschappelijke

regelingen kunnen aanpassen.

Op die manier voldoen deze weer aan de WGR.

Het traject heeft als doel dat de deelnemende samenwerkingsverbanden afspraken

gaan maken. De samenwerkingsverbanden

zoveel mogelijk dezelfde

die aan het traject van Boels-Zanders

deelnemen zijn Veiligheidsregio Zuid-Limburg,RUD Zuid-Limburg,BsGW, Het Gegevenshuis, RD4, GGD Zuid-Limburg,ISD BOL,Geul en Maas, Historisch Centrum Limburg,Werkvoorzieningsschap Venlo en Omstreken, MGR Sociaal Maasland,

Domein LimburgNoord, RUD Limburg-Noord, Westrom, RD

Veiligheidsregio en GGD Limburg-Noord, Omnibuzz, WSP Parkstad,

Werkvoorzieningsschap

Oostelijk Zuid-Limburgen Grenspark Maas-Swalm-Nette.

Opbouw van dit document U leestwat de wijzigingen inhouden en wat u kunt aangeven in uw zienswijze Advocatenkantoor Boels-Zanders legt uit wat er is veranderd in de gemeenschappelijke regeling en waar u een zienswijze over mag geven. Wij adviseren u over de zienswijzen. We geven u advies over het overnemen van de voorgestelde wijzigingen of geven een voorstel voor aanvullingen die u bij een of meerdere gemeenschappelijke regelingen kunt toepassen.

Wijzigingen en adviezen De wijzigingen in de WGR zijn onder te verdelen in 3 categorieën: • Versterken van de positie van de gemeenteraad bij besluitvorming door het samenwerkingsverband. •

Aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden.

•

Versterken van de positie van de gemeenteraad samenwerkingsverband.

bij het algemeen functioneren van het

Hieronder leest u per wijziging de verandering in de WGR en daarbij onze adviezen voor zienswijzen.

Versterken van de positie van de gemeenteraad

bij besluitvorming

Door direct vanaf het begin betrokken te worden bij het opstellen van besluiten, kunt u uw invloed uitoefenen op de besluiten. Het versterkt uw kaderstellende rol. U kunt op hoofdlijnen samen bepalen wat het beleid van de samenwerkingsverbanden van besluitvorming die uw rol kunnen versterken.

wordt. Er zijn 4 wijzigingen op het gebied

Wijziging 1: zienswijzen indienen Wat houdt de wijziging in? De mogelijkheid om zienswijzen te geven over bepaalde

besluiten van het samenwerkingsverband

bestond al. De WGR is op 3 punten gewijzigd of uitgebreid als het gaat om zienswijzen: Afsprakenoverhetindienen vanzienswijzenwordenverplicht. In de gemeenschappelijke

regelingen moet worden vastgelegd op welke manier gemeenteraden

zienswijzen mogen indienen. Ook wanneer de manier van indienen niet verandert ten opzichte van de eerdere situatie, moeten de samenwerkingsverbanden

dat vanaf nu schriftelijk vastleggen.

De termijnvoorhetgevenvanzienswijzenwordtverruimd. 2

Gemeenteraden kunnen zienswijzen indienen over: •

de ontwerpbegroting

of tussentijdse begrotingswijzigingen

•

het ontwerp van een samenwerkingsverband

•

het opheffen van een samenwerkingsverband

•

besluiten van een samenwerkingsverband

Eerder hadden gemeenteraden 8 weken de tijd om zienswijzen in te dienen op de conceptbegroting van een gemeenschappelijke

regeling. Met de nieuwe WGR is die termijn verruimd naar 12 weken.

Dat betekent dat de ontwerpbegroting

ook minstens 12 weken voordat

ze aan het algemeen bestuur

worden aangeboden

om definitief te besluiten, ze naar de gemeenteraden moeten worden gestuurd.

De ontwerpbegroting

moet uiterlijk 15 mei van ieder jaar aan de gemeenteraden worden verstuurd.

Hetparticipatierecht voorgemeenteraden wordtaandegemeenschappelijke regeling toegevoegd. Dit betekent dat het bestuurvan een samenwerkingsverband

een voorstel eerst voor zienswijze aan

de gemeenteraden aanbiedt als het om grote veranderingen in het beleid of andere belangrijke wijzigingen gaat. Soms moet een samenwerkingsverband kan er in spoedeisende

snel beslissen. Het samenwerkingsverband

gevallen dan voor kiezen om het voorstel niet voor te leggen aan de

gemeenteraden. Wat is ons advies? In de gemeenschappelijke georganiseerd

regeling is nog niet concreet genoeg voorgesteld

moet worden. Daarom

gemeenschappelijke

hoe het participatierecht

adviseren wij om de volgende bepaling aan de

regeling toe te voegen: een zienswijzeprocedure instellen als ten minste l/5e

deel van de deelnemende gemeenteraden hiertoe oproept.

Voorwaarde

hierbij is dat dat minimaal 2

gemeenteraden moeten zijn. Met deze bepaling breidt u uw mogelijkheid tot het geven van zienswijzen uit.

Wijziging 2: adviescommissie instellen Wat houdt de wijziging in? Gemeenteraden krijgen het recht om een adviescommissie in te stellen bij een samenwerkingsverband.

De adviescommissie bestaat uit raadsleden uit gemeenteraden die

deelnemen aan het samenwerkingsverband.

De commissie adviseert het samenwerkingsverband

helpt deelnemende gemeenteraden met het voorbereiden

en

van zienswijzen.

Wat is ons advies? Ga akkoord met de wijziging en maak indien gewenst praktische afspraken

over het inzetten van de

adviescommissie. Denk hierbij aan afspraken over: Hoe kunnen gemeenteraden in de regio het initiatief nemen om een adviescommissie voor een specifieke gemeenschappelijke regeling op te zetten? Bij wie kan een gemeenteraad deze wens kenbaar maken? Wat doet het bestuurvan het samenwerkingsverband er daarna mee? Hoe worden andere gemeenten die deelnemen aan het samenwerkingsverband over het initiatief geïnformeerd?

N.B. In Noord-Limburg is al eenregionaleraadswerkgroep actiefwaarinallezakendie te maken hebbenmet regionalesamenwerking(sverbanden) aanbod komen.Dezeraadswerkgroep heeft

3

aangeven de rol van'adviescommissie' in de vollebreedtete willen vervullen.Zij zullen werkenin de geestvande werkwijzevaneenformeleadviescommissie.

Wijziging 3: burgerparticipatie

mogelijk maken

Wat houdt de wijziging in? In de gemeenschappelijke inspraak

regeling moet vanaf nu worden vastgelegd of en op welke manier burgers

krijgen. Inwoners en belanghebbenden

kunnen via de reguliere procedures bij de colleges

en de raden van de deelnemers betrokken worden bij de voorbereiding, het beleid. In de gemeenschappelijke inspraak verloopt.

regeling moeten afspraken

uitvoering en evaluatie van

worden vastgelegd via wie de

En voor welke besluiten de inspraak geldt.

Wat is ons advies? Wij raden aan om de volgende 3 afspraken over burgerparticipatie toe te voegen aan de gemeenschappelijke regeling: • Het dagelijks bestuurkan beslissen bij ingrijpende besluiten een extra traject voor inspraak te doorlopen.

Belanghebbenden,

inwoners en maatschappelijke

organisaties

krijgen dan de

kans op inspraak over het besluit. We adviseren om dit voor alle gemeenten en alle gemeenschappelijke regelingen op eensluidende wijze vorm te geven. •

Een extra inspraaktraject

wordt ook doorlopen

als minimaal 2 deelnemende gemeenten dit

willen. •

Het dagelijks bestuurinformeert de colleges en het algemeen bestuurzo snel mogelijk over het voornemen om meer inspraak mogelijk te maken en doet een voorstel voor een eensluidende werkwijze in alle deelnemende gemeenten.

Bovenstaande toevoegingen bieden het dagelijks bestuur en ook gemeenteraden de mogelijkheid om een apart traject voor inspraak op te starten. Als het om grote veranderingen in het beleid of andere belangrijke wijzigingen gaat, kunnen zij hier hun mening over geven. Het verruimt de participatie die al werd toegepast wat betreft de beleidscyclus. Naast de manier waarop participatie van burgers wordt ingezet, kunt u ook beslissen afspraken te maken over hoe het proces van de participatietrajecten wordt doorlopen. Als hier afspraken over zijn, kunnen deelnemende gemeenten steeds op dezelfde manier het participatietraject is goed om in de hele regio een vergelijkbaar traject te doorlopen.

inzetten. Het

Zo voorkom je dat inwoners in de

ene gemeente wel worden betrokken en inwoners in een andere gemeente niet of op een totaal andere manier. Het vergroot de vergelijkbaarheid

onderling in de hele provincie.

Wijziging 4: actieve informatieplicht Wat houdt de wijziging in? Het bestuurvan de samenwerkingsverbanden In de gemeenschappelijke

wordt verplicht om (deelnemers) actief te informeren.

regelingen wordt vastgelegd dat gemeenteraden van deelnemende

gemeenten alle informatie van het bestuurvan het samenwerkingsverband hebben.

4

krijgen die ze nodig

Wat is ons advies? Ga akkoord met deze wijziging. Daarnaast

raden wij aan om werkafspraken

te maken tussen het

samenwerkingsverband

en de gemeenteraden over het aanleveren van de informatie. Het is

belangrijk om afspraken

te maken over het moment, de wijze en het onderwerp van de

informatievoorziening.

Zo voorkomt u dat u wordt overspoeld

met informatie.

Aanvullende controle-instrumenten Met de wijziging in de gemeenschappelijke van een samenwerkingsverband

regeling krijgt u de mogelijkheid om de bestuursvoering

actief te controleren.

Wijziging: het recht om onderzoek in te stellen door u en de lokale rekenkamer Wat houdt de wijziging in? Lokale rekenkamers konden eerder al onderzoek doen naar het gevoerde bestuurvan een samenwerkingsverband.

In de gewijzigde WGR staat dit duidelijker vastgelegd. Behalve de

rekenkamers mogen gemeenteraden vanaf nu ook een onderzoek instellen. Ze krijgen de kans om een enquête uitte voeren naar de bestuursvoering van een samenwerkingsverband. dat alle deelnemende raden aan het samenwerkingsverband

Voorwaarde

is

moeten instemmen met het uitvoeren

van de enquête. Wat is ons advies? Ga akkoord

met de wijziging.

Versterken van de positie van de gemeenteraad gemeenschappelijke

bij het algemeen functioneren van de

regeling

Dankzij 2 wijzigingen op dit gebied, krijgt u meer kans om te controleren of het samenwerkingsverband bepaalde

goed werkt. U krijgt meer inzicht in hun functioneren en kunt sturen op

processen.

Wijziging 1: afspraken

over evaluatie

Wat houdt de wijziging in? Afspraken over de evaluatie van een samenwerkingsverband vast in de gemeenschappelijke het samenwerkingsverband

regeling. In het voorstel in de gemeenschappelijke

liggen

regeling staat dat

geëvalueerd wordt als het algemeen bestuurdit besluit. Het dagelijks

bestuurlegt een onderzoeksvoorstel

voor aan de deelnemers. U kunt er ook voor kiezen om af te

spreken dat u evalueren van het samenwerkingsverband als afspraak

worden verplicht. De afspraken

in de gemeenschappelijke

Wat is ons advies? Wij adviseren om de voorgestelde

niet nodig vindt. In dat geval moet dat dan

regeling worden vastgelegd.

afspraken

in de gemeenschappelijke

naast het besluit van het algemeen bestuureen evaluatiemogelijkheid

regeling uit te breiden. Voeg toe voor gemeenteraden.

de zienswijze neemt u op, op welke manier u het samenwerkingsverband toe te voegen dat het samenwerkingsverband

wordt geëvalueerd als minimaal 2 deelnemende

gemeenten een evaluatie willen. 5

In

wil evalueren. Advies is om

Wijziging 2: voorwaarden

voor uittreding

Wat houdt de wijziging in? In alle gemeenschappelijke bepaalde

regelingen moeten afspraken

over uittreding worden vastgelegd. Eerder

het algemeen bestuurwat de gevolgen zijn wanneer een deelnemer besluit uit te treden. In

de nieuwe gemeenschappelijke

regeling is een artikel toegevoegd.

Daardoor

kunnen gemeenteraden

ook hun mening geven over de gevolgen. In het artikel staan zaken zoals een opzegtermijn van 2 jaar en het vaststellen van een uittredingsplan. Wat is ons advies? Ons advies is om akkoord te gaan met de wijziging en het uittredingsplan. Door deze voorwaarden stellen, houdt u als gemeenteraad samenwerkingsverband.

te

controle over de uittredende partijen en de gevolgen voor het

Werkafspraken Naast de afspraken die in de gemeenschappelijke regelingen en de WGR worden vastgelegd, is het ook handig dat gemeenteraden afspraken maken met samenwerkingsverbanden over de financiële cyclus. Die afspraken lopen buiten de vastgelegde afspraken in de gemeenschappelijke regelingen om. Maar door hier wel gezamenlijke afspraken over te maken worden werkprocessen makkelijker, sneller en efficiënter. Samenwerkingsverbanden en gemeenteraden weten dan wat ze wanneer van elkaar kunnen verwachten. Het idee achter deze werkafspraken is dat de griffiers van de gemeenteraden de opdracht krijgen om operationele afspraken te maken met de gemeenschappelijke regelingen, gemeentesecretarissen en andere betrokkenen.

Financiële cyclus Wat houdt de financiëlecyclusin? Gemeenten betalen verplicht aan de samenwerkingsverbanden

waaraan

ze deelnemen. De kosten

hiervan staan op de begrotingen van de gemeenten zelf. Om de gemeenten meer invloed te geven op de begroting van het samenwerkingsverband

worden de termijnen voor het indienen van

documenten verlengd. Het gaat hierbij om de kadernota,

ontwerpbegroting

begroting. De begrotingscyclus van de samenwerkingsverbanden

en aanpassing van

de

sluit zo beter aan op die van de

gemeenten zelf. Hierdoor kunnen gemeenten beter inzien wat de gevolgen voor hun eigen gemeente zijn als ze geld uitgeven aan de samenwerkingsverbanden. Ook krijgen ze meer tijd om hun mening te geven over de plannen en begrotingen van het samenwerkingsverband. Wat is ons advies? Wij adviseren om alle samenwerkingsverbanden

een voorstel te geven voor een duidelijke planning

voor het aanleveren van stukken. Zo hebben gemeenteraden op tijd een duidelijk beeld van de financiële gevolgen van het deelnemen aan een samenwerkingsverband. bepalen hoe ze hiermee omgaan.

6

Ze kunnen dan samen

We raden aan om de volgende planning aan te houden: Uiterlijk1 februari:

Aanbieding van de kadernota

voor zienswijze (wettelijke deadline 30 april)

Uiterlijk15 april:

Mogelijkheid voor gemeenteraden om zienswijzen in te

Uiterlijk15 mei1:

dienen op de kadernota Aanbieding van de conceptbegroting

Voor 15 juli:

Indiening van zienswijzen op de begroting door gemeenteraden

voor zienswijze

Aanbieding van de jaarstukken ter kennisname (wettelijke deadline) Uiterlijk15 juli: le weekseptember: Vaststelling van de begroting door het algemeen bestuur 15 september:

Wettelijke deadline voor aanlevering van de begroting bij de provincie

Tijdlijn wijzigen gemeenschappelijke

regelingen

De wijzigingen in de gemeenschappelijke regelingen moeten uiterlijk ljuli 2024 doorgevoerd zijn, De zienswijzen die u indient, worden hierin meegenomen. Boels-Zanders nodigt u in september uit voor een digitale informatiebijeenkomst om meer uitleg te geven over de voorgestelde wijzigingen. Het is belangrijk dat de zienswijzen op tijd worden ingediend zodat er genoeg tijd is voor de samenwerkingsverbanden om te beoordelen of ze in de gemeenschappelijke regeling worden opgenomen. De tijdlijn van dit proces verloopt 18 en 20september 2023: September- oktober2023: November- december2023: Januari - mei 2024: Mei - juni 2024: 1 juli 2024:

ongeveer zo: Digitale informatiebijeenkomst van 19.00 tot 21.00 uur Indienen van zienswijzen door de gemeenteraden Eventuele aanpassingen van de gemeenschappelijke regelingen op basis van de zienswijzen De raad heeft tijd om toestemming te geven De collegebesluiten over de aangepaste gemeenschappelijke regelingen worden vastgesteid De wijzigingen treden in

1 Uiterlijk 15 mei, maar eerdere aanlevering is zeer wenselijk in verband met de tijdige voorbereiding van een raadsvoorstel.

7

Memo Provinciale Staten van Limburg, de gemeenteraden van de Limburgse

Aan

gemeenten en het algemeen bestuur van het Waterschap Limburg Afschrift aan

Gedeputeerde Staten van Limburg, de colleges van burgemeester en wethouders van de Limburgse gemeenten en het dagelijks bestuur van het Waterschap Limburg

Van

Anouk Hofman en Rob de Greef

Plaats/Datum

Venlo, 4 september 2023

Betreft

Legal opinion op handreikingen zienswijze raden voor wijziging gemeenschappelijke regelingen

Dit memo bevat een juridische beoordeling van de aanvullende wijzigingsvoorstellen, zoals die worden voorgesteld door: -

de regionale raadswerkgroep Limburg-Noord (bijlage 1), en;

-

de colleges van Voerendaal, Brunssum en Stein (bijlage 2).

Wij geven vooraf mee dat wij de handreikingen met interesse en welwillendheid hebben bestudeerd. Waar de handreikingen niet op juridische onmogelijkheden rusten, hebben wij bovendien concrete, uniforme tekstvoorstellen geformuleerd. De besluitvorming of deze tekstvoorstellen ook daadwerkelijk in de gemeenschappelijke regelingen worden opgenomen, is echter uiteindelijk aan de colleges, na voorafgaande zienswijzen en toestemming van de raden. I.

HANDREIKINGEN RAADSWERKGROEP LIMBURG-NOORD

De handreikingen van de raadswerkgroep Limburg-Noord bieden een mooi overzicht van de wijzigingsvoorstellen. Op concreet drie onderdelen wordt een aanvulling voorgesteld. Deze aanvullingen bespreken wij hierna, waarbij wij direct een concreet uniform tekstvoorstel formuleren voor alle gemeenschappelijke regelingen. 1.1

Zienswijzeprocedure als twee raden daartoe oproepen

Aanvullend wijzigingsvoorstel De eerste aanvulling is dat men graag toegevoegd ziet dat ook een zienswijzeprocedure wordt doorlopen bij besluiten indien ten minste 1/5e van de deelnemende gemeenteraden daartoe besluit. Voorwaarde hierbij is dat dit minimaal twee gemeenteraden moeten zijn. Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023

1/6

Advies: formulering aanvullend wijzigingsvoorstel Vanuit juridisch oogpunt adviseren wij om dit aanvullende wijzigingsvoorstel als volgt te formuleren: a) Voor gemeenschappelijke regelingen met vijf of minder deelnemers:

Artikel (…) Zienswijze raden 1.

Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken. In spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte.

2.

Indien het eerste wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen. Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.

b) Voor gemeenschappelijke regelingen met zes of meer deelnemers:

Artikel (…) Zienswijze raden 1.

Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste een vijfde van de gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoekt. In spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte.

2.

Indien het eerste wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen. Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.

Dit voorstel was als zodanig ook al opgenomen in het overkoepelende memo (zie pagina 35). NB. Daar waar het provincie- of waterschapsbestuur deelneemt aan de gemeenschappelijke regeling zal vanzelfsprekend een op maat gemaakte tekst komen waarbij provinciale staten resp. het algemeen bestuur van het waterschap meetellen als ware zij een gemeenteraad.

Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023

2/6

1.2

Aanvullingen burgerparticipatie

Aanvullend wijzigingsvoorstel De tweede aanvulling ziet daarop om drie aanvullende afspraken over burgerparticipatie toe te voegen aan de gemeenschappelijke regelingen: -

het dagelijks bestuur kan beslissen bij ingrijpende besluiten om een extra traject voor inspraak te doorlopen. Belanghebbenden, inwoners en maatschappelijke organisaties krijgen dan de kans op inspraak over het besluit;

-

een extra inspraaktraject wordt ook doorlopen als minimaal twee deelnemende gemeenten dit willen;

-

het dagelijks bestuur informeert de colleges en het algemeen bestuur zo snel mogelijk over het voornemen om meer inspraak mogelijk te maken en doet een voorstel voor een eensluidende werkwijze in alle deelnemende gemeenten.

Advies: wijzigingsvoorstel gedeeltelijk overnemen Wij adviseren om het aanvullende wijzigingsvoorstel als volgt te formuleren: 2.

3. 4.

In afwijking van het eerste lid kan het dagelijks bestuur besluiten dat bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid met ingrijpende gevolgen een apart participatietraject wordt doorlopen. Het eerste lid vindt ook toepassing wanneer ten minste twee gemeenteraden het dagelijks bestuur hierom verzoeken. Het dagelijks bestuur informeert de deelnemers zo spoedig mogelijk omtrent zijn voornemen tot het mogelijk maken van inspraak als bedoeld in het tweede of het derde lid en de wijze waarop deze inspraak voor ingezetenen van de gemeenten en belanghebbenden zal worden vormgegeven.

Deze formulering sluit aan bij de wens die breder in de hele provincie Limburg is geuit om de mogelijkheid van inspraak ook open te stellen bij ingrijpende beleidswijzigingen. Dit wijzigingsvoorstel is (met uitzondering van het derde lid) reeds door ons opgenomen in de oplegbrief en het document "Wijzigingen naar aanleiding van informatiesessies". Na afloop van de zienswijzeprocedure zullen in ieder geval deze twee artikelleden in alle gemeenschappelijke regelingen worden verwerkt. Het derde lid kan, indien gewenst, ook worden verwerkt. Indien de wens daartoe bestaat, zal dit via zienswijzen tot uiting moeten worden gebracht. Daarmee adviseren wij om de handreiking dus op één onderdeel niet geheel over te nemen: -

Handreiking spreekt over "ingrijpende besluiten": de handreiking spreekt over ingrijpende besluiten. Artikel 10 lid 7 van de Wet gemeenschappelijke regelingen spreekt echter over de mogelijkheid tot inspraak bij "beleid". Om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de wet(swijziging), adviseren wij om het woord "ingrijpende besluiten" te vervangen door "beleid met ingrijpende gevolgen". Zie daartoe ook het aanvullende tekstvoorstel.

Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023

3/6

NB. Bij gemeenschappelijke regelingen met meer dan vijf deelnemers zal in het derde lid de tekst “twee gemeenteraden” worden vervangen door “een vijfde van de gemeenteraden” en wordt “verzoeken” vervangen door “verzoekt”. Daar waar het provincie- of waterschapsbestuur deelneemt aan de gemeenschappelijke regeling zal vanzelfsprekend een op maat gemaakte tekst komen waarbij provinciale staten resp. het algemeen bestuur van het waterschap meetellen als ware zij een gemeenteraad. 1.3

Aanvulling evaluatiebepaling

Aanvullend wijzigingsvoorstel raadswerkgroep Geadviseerd wordt om aan de evaluatiebepaling toe te voegen dat er geëvalueerd wordt inden minimaal twee deelnemende gemeenten dit wensen. Het aanvullende wijzigingsvoorstel kan worden overgenomen. Wij adviseren dan wel om het tekstvoorstel als volgt te formuleren (de onderstreping betreft de toevoeging): "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien twee deelnemers hierom verzoeken. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."

Aanvullend voorstel Brunssum en Voerendaal Bij het voorgaande merken wij nog wel op dat de gemeenten Voerendaal en Brunssum aanvullend wensen dat de gemeenschappelijke regeling één keer per vijf jaar wordt geëvalueerd, waarbij ervoor wordt gewaakt dat niet alle regelingen tegelijkertijd aan de beurt zijn. De aanvullende regeling zou dan als volgt komen te luiden: "De werking van de regeling zal om de vijf jaar geëvalueerd worden, voor het eerst in [datum invullen]. Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."

Duidelijke keuze is gewenst voor uniformiteit Nu er over de evaluatiebepaling verschillende zienswijzen zijn ingediend, geven wij mee dat het ten behoeve van de uniformiteit wenselijk is om een duidelijke keuze te maken tussen één van de volgende drie tekstvoorstellen: 1. Huidig: "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien het algemeen bestuur daartoe besluit. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."

Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023

4/6

2. Werkgroep Noord-Limburg: "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien minimaal twee deelnemers hierom verzoeken. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."

3. Voerendaal en Brunssum: "De werking van de regeling zal om de vijf jaar geëvalueerd worden, voor het eerst in [datum invullen]. Het dagelijks bestuur zal daartoe een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."

1.4

Werkafspraken ten aanzien van begroting en kadernota

Voorstel voor werkafspraken Ten aanzien van het aanbieden van de kadernota en de ontwerpbegroting wordt voorgesteld om met de gemeenschappelijke regelingen duidelijke werkafspraken te maken voor het aanleveren van stukken. Concreet wordt voorgesteld om het concept van de kadernota jaarlijks uiterlijk 1 februari en de ontwerpbegroting jaarlijks uiterlijk 15 mei aan te leveren. Reactie op voorstel voor werkafspraken Zoals in paragraaf 2.3 ook uiteengezet wordt, zal na afloop van de zienswijzeprocedure in de teksten van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen worden dat de ontwerpbegroting uiterlijk 30 april van ieder jaar moet worden toegezonden. Daarmee wordt deze werkafspraak hoe dan ook verankerd in de gemeenschappelijke regelingen. Ten aanzien van de voorgestelde werkafspraak over het aanbieden van het ontwerp van de kadernota, bevelen wij aan om daarover pro actief het contact te zoeken met de gemeenschappelijke regelingen om te bezien of, en zo ja op welke wijze deze werkafspraak praktisch kan worden ingepast. Vanuit juridisch opzicht is het maken van deze werkafspraak in ieder geval mogelijk. II.

HANDREIKINGEN BRUNSSUM, STEIN EN VOERENDAAL

De handreikingen van Brunssum, Stein en Voerendaal worden hierna gezamenlijk besproken. 2.1

Termijn indiening bestuurlijke stukken

Aanvullend wijzigingsvoorstel In de eerste plaats wordt verzocht om op te nemen dat bestuurlijke stukken minimaal twee weken voorafgaand aan het bestuurlijk overleg worden toegezonden aan een ambtelijk overleg, dat voorafgaat aan het bestuurlijk overleg.

Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023

5/6

Advies: opnemen in Reglement van Orde Wij kunnen ons voorstellen dat deze aanvulling voor de praktijk de gewenste duidelijkheid biedt. Deze aanvulling ziet echter op een concrete werkwijze, waardoor deze beter past in een Reglement van Orde. Wij adviseren dan ook om de gemeenschappelijke regelingen waaraan Brunssum, Stein en Voerendaal deelnemen, te verzoeken om de Reglementen van Orde dienovereenkomstig aan te passen. Dit is een apart traject en staat los van dit wijzigingstraject. 2.2

Evaluatie

De zienswijzen met betrekking tot de evaluatie zijn reeds hiervoor in paragraaf 1.3 besproken. Op deze plek wordt daarnaar verwezen. 2.3

Termijn indiening ontwerpbegroting: 30 april van ieder jaar

Aanvullend wijzigingsvoorstel Verzocht wordt om in de gemeenschappelijke regelingen op te nemen dat de ontwerpbegrotingen uiterlijk 30 april van ieder jaar aan de raden moeten worden toegezonden. Advies: aanvullend wijzigingsvoorstel wordt overgenomen Dit aanvullend wijzigingsvoorstel wordt na afloop van de zienswijzeprocedure in de teksten van de gemeenschappelijke regelingen opgenomen. In de oplegbrief en het document "wijzigingen naar aanleiding van informatiesessies" is dit reeds besproken. Bij het voorgaande wordt opgemerkt dat deze aanvullende bepaling alleen niet zal worden verwerkt voor de gemeenschappelijke regeling Geul en Maas, omdat zij als gemeenschappelijk orgaan gecombineerd met een centrumregeling een andere cyclus hebben. ***

Legal opinion op zienswijze raden/AH/BZ/Legal opinion zienswijze raden 04092023

6/6

Handreiking

Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen?

Colofon Auteur mr. Rob de Greef Vormgeving Chris Koning (VNG)

Inhoudsopgave 1

Inleiding 1.1 Achtergrond 1.2 Leeswijzer

4 4 6

2

Wijzigingen die géén afweging vergen 2.1 Treffen en wijzigen van college- en/of burgemeestersregelingen 2.2 Begrotingscyclus 2.3 Regionaal enquêterecht 2.4 Bevoegdheden rekenkamer(commissie) 2.5 Regionale raadsadviescommissie

7 7 11 15 16 17

3

Wijzigingen die een afweging vergen, maar meer technisch van aard zijn 3.1 Uittreding

21 21

Wijzigingen die een afweging vergen, en direct aan de positie van de gemeenteraad raken 4.1 Zienswijzen 4.2 Evaluatie 4.3 Burgerparticipatie 4.4 Actieve informatieplicht

24 24 27 28 29

Tot slot

32

4

5

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3

1 Inleiding 1.1 Achtergrond Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen in werking getreden.1 Deze wijziging heeft als voornaamste doelstelling de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Dit geschiedt via een versterking van de kaderstellende en controlerende rollen van de gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen. Daartoe worden enkele wijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen opgenomen. De belangrijkste worden hier opgesomd: • Meer betrokkenheid gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen • Zienswijzen bij treffen/wijzigen college- en/of burgemeestersregeling • Reactie op zienswijzen ontwerpbegroting • Zienswijzen op andere besluiten dan ontwerpbegroting • Actieve informatieplicht bestuur samenwerkingsverband • Regionale raadsadviescommissie • Langere termijnen P&C-cyclus • Regionaal enquêterecht • Versterking positie rekenkamer(functie) • Betrokkenheid ingezetenen bij voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid • Verplichte afspraken rond evaluatie • Verplichte opneming van een uitgebreidere uittredingsregeling Deze wijzigingen staan echter niet geheel op zichzelf en moeten wel bezien worden in het geheel van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

Het uitgangspunt van verlengd lokaal bestuur, zoals dat al sinds 1985 ten grondslag ligt aan de Wet gemeenschappelijke regelingen, blijft van toepassing. Dat betekent dat het uitgangspunt blijft dat er nauwe banden moeten zijn tussen het samenwerkingsverband én de deelnemers. Die banden komen van oudsher tot uitdrukking in: • Bestuurssamenstelling (leden algemeen bestuur openbaar lichaam, bestuur

1

4

Wet van 15 december 2021, Stb. 2022, nr. 18. Zie voor de inwerkingtreding KB 21 maart 2022, Stb. 2022, nr. 128.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

• • •

bedrijfsvoeringsorganisatie of gemeenschappelijk orgaan komen uit de deelnemende bestuursorganen; monistische verhouding tussen algemeen bestuur en dagelijks bestuur); Verantwoordingsrelaties (via getrapte verantwoordingslijnen wordt uiteindelijk verantwoording afgelegd aan de gemeenteraden); Financiën (het zijn in beginsel de deelnemers die het samenwerkingsverband financieren), en Bevoegdheden (deze komen in beginsel van de deelnemers af, zodat zij ook invloed hebben en houden op de uitoefening).

Over de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn na de wetswijziging van 2015 verschillende praktische handreikingen geschreven zoals Intergemeentelijke samenwerking toegepast (VNG 2015), Grip op regionale samenwerking (VvG 2015)2 en Verzelfstandiging en samenwerking bij decentrale overheden (BZK 2015). Met deze aanvullende handreiking wordt op die handreikingen voortgeborduurd, aangezien de daarin opgenomen kaders grotendeels nog steeds gelden en de daarin opgenomen instrumenten ook nog steeds kunnen worden ingezet. Ter voorbereiding op de onderhavige wetswijziging zijn ook een tweetal rapporten opgesteld. In het rapport Democratische legitimiteit bij interbestuurlijke samenwerking (Berenschot 2018) wordt stilgestaan bij meer algemene knelpunten en oplossingsrichtingen terwijl in het rapport Versterking gemeenteraden bij effectieve samenwerking? (PROOF Adviseurs 2019) en het daarbij behorende Bijlagenboek wordt ingegaan op instrumenten die ingezet zouden kunnen worden om de positie van de gemeenteraad te versterken. Daarbij wordt ook ingegaan op meerdere instrumenten die uiteindelijk in de wetswijziging terecht zijn gekomen. Voor een mogelijke (proces)aanpak om te komen tot een wijziging van uw gemeenschappelijke regeling(en) wordt verwezen naar de VNG-factsheet Procesaanpak wijziging gemeenschappelijke regeling n.a.v. wijziging Wgr 2022.

Van belang is het wel om op te merken dat de Wijzigingswet dus reeds op 1 juli 2022 in werking is getreden. Dat betekent dat waar een gemeenschappelijke regeling eventueel in strijd is met de nieuwe bepalingen, de Wet gemeenschappelijke regelingen voorgaat. Slechts voor enkele artikelen geldt dat niet, daar geldt dat de gemeenschappelijke regeling binnen twee jaar (dus voor 1 juli 2024), moet zijn aangepast aan de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen. Dat laatste geldt met name voor de wijzigingen die in de hoofdstukken 3 en 4 worden beschreven. Voor collegeregelingen, burgemeestersregelingen en gemengde regelingen tussen uitsluitend

2

Zie ook het essay Grip op samenwerking in de praktijk: Lessen en best practices uit gemeenten (Berenschot 2018), dat de auteurs van deze handreiking schreven n.a.v. vele sessies bij gemeenteraden.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5

colleges en burgemeesters geldt daarbij de nieuwe procedure zoals besproken in hoofdstuk 2. Bij regelingen waarbij de gemeenteraad (mede-)deelnemer is, blijft de procedure gelden zoals die altijd al gold. Voor de volledigheid wordt hier opgemerkt dat bij het opstellen van deze handreiking dankbaar gebruik is gemaakt van de visie die ontwikkeld is in het rapport van de Rekenkamercommissie BUCH, Naar meer betrokkenheid bij de Werkorganisatie BUCH!. In dat rapport is gekeken naar hoe bepaalde instrumenten strategisch kunnen worden ingezet. Dit is meegenomen bij de regionale adviescommissie, de actieve informatieplicht en de zienswijzen.

1.2 Leeswijzer De verschillende wijzigingen worden in 3 hoofdstukken besproken. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de wijzigingen die zijn ingegaan op 1 juli 2022, waarbij het niet noodzakelijk is de gemeenschappelijke regeling aan te passen. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de wijzigingen die wél tot een wijziging van de gemeenschappelijke regeling leiden, maar die meer technisch van aard zijn. In hoofdstuk 3 wordt ten slotte ingegaan op de wijzigingen die meer politiek van aard zijn, in die zin dat ze direct raken aan de positie van de gemeenteraad, provinciale staten of het algemeen bestuur van het waterschap. Overigens wordt in de rest van deze handreiking steeds gesproken vanuit het perspectief van de gemeenten. Bij de verschillende instrumenten zijn ook steeds de betreffende wetsartikelen opgenomen. De zwarte teksten zijn teksten die reeds voor 1 juli 2022 in de Wgr stonden, de rode teksten zijn de onderdelen die toen ingevoegd zijn.

6

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2 Wijzigingen die géén afweging vergen 2.1 Treffen en wijzigen van college- en/of burgemeestersregelingen De gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen geeft in artikel 1 gewijzigde regels omtrent het treffen van een gemeenschappelijke regeling. Hieronder is het artikel opgenomen. Artikel 1 Wgr 1. De raden, de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters van twee of meer gemeenten kunnen afzonderlijk of tezamen, ieder voor zover zij voor de eigen gemeente bevoegd zijn, een gemeenschappelijke regeling treffen ter behartiging van een of meer bepaalde belangen van die gemeenten. 2. De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters zenden het ontwerp van de regeling toe aan de raden van de deelnemende gemeenten, met uitzondering van het ontwerp van een regeling die getroffen of mede getroffen wordt door de raden. 3. De raden van de deelnemende gemeenten kunnen bij de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters van hun gemeente binnen acht weken na ontvangst van het ontwerp hun zienswijze over het ontwerp van de regeling naar voren brengen. Indien de raden geen zienswijze naar voren wensen te brengen stellen zij de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters hier zo spoedig mogelijk van op de hoogte. 4.

De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van de gemeenteraden. De toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. 5. Onder het treffen van een regeling wordt in dit artikel mede verstaan het wijzigen van, het toetreden tot en het uittreden uit een regeling.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7

De procedure voor het treffen van een gemeenschappelijke regeling zoals die in artikel 1 Wgr is opgenomen is ook van toepassing op de wijziging van een gemeenschappelijke regeling, op de procedure tot toetreding en bij uittreding.3 Voor gemeenschappelijke regelingen waaraan gemeenteraden deelnemen4 verandert er qua procedure niets ten opzichte van de Wgr zoals die voor 1 juli 2022 gold.5 Bij collegeregelingen, burgemeestersregelingen en gemengde regelingen tussen colleges en burgemeesters verandert er echter wel degelijk iets. Hieronder is de nieuwe procedure voor de totstandkoming (of wijziging) van een gemeenschappelijke regeling (bij een collegeregeling) opgenomen:

De verschillende stappen worden hieronder nader toegelicht. Toezending Bij collegeregelingen, burgemeestersregelingen en gemengde regelingen tussen colleges en burgemeesters moeten de colleges en/of de burgemeesters voortaan het ontwerp van de gemeenschappelijke regeling eerst toezenden aan de gemeenteraden.6 Hieronder wordt steeds uitgegaan van een collegeregeling, maar hetzelfde geldt ook bij een burgemeestersregeling (alleen is dan de burgemeester

3 4

5 6

8

Artikel 1 lid 5 Wgr. De Wgr onderscheidt verschillende typen gemeenschappelijke regelingen. Er zijn raadsregelingen waaraan uitsluitend gemeenteraden deelnemen, collegeregelingen waaraan uitsluitend colleges deelnemen en burgemeestersregelingen waaraan uitsluitend burgemeesters deelnemen. Daarnaast bestaan gemengde regelingen, waarbij de Wgr een onderscheid maakt in gemengde regelingen mét raden en gemengde regelingen zonder raden (dus uitsluitend tussen colleges en burgemeesters). Zie artikel 1 lid 2 Wgr. Artikel 1 lid 2 Wgr.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

aan zet i.p.v. het college) en bij een gemengde regeling tussen colleges en burgemeesters (dan zijn het college en de burgemeester gezamenlijk aan zet). Zienswijze De gemeenteraad kan binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregeling zijn zienswijze over de ontwerpregeling geven bij zijn college.7 De raad mag ook van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen afzien.8 De bedoeling van de wetgever bij deze nieuwe procedure is als volgt: “Om de raad een meer sturende positie te geven bij het treffen van een regeling tussen colleges wordt raden het recht gegeven een zienswijze naar voren te brengen bij een ontwerpregeling van […] colleges van burgemeesters en wethouders. Indien de raden hier geen gebruik van wensen te maken dienen zij de colleges van burgemeester en wethouders […] hier zo spoedig mogelijk van op de hoogte te stellen, zodat de besluitvorming niet onnodig vertraagd wordt.”9 Voor deze zienswijzenprocedure geldt dus dat het college de ontwerpregeling voor zienswijzen aan de raad zendt. Het is dus niet logisch dat het college bij deze nieuwe zienswijzeprocedure een concept-zienswijze voorbereidt. Het college gaat dan immers over zijn eigen voorstel adviseren terwijl aangenomen moet worden dat het college hier onverkort mee instemt.10 Toestemming Nadat de raad eventuele zienswijzen heeft ingediend vervolgt de procedure zoals deze voor 1 juli 2022 ook gold.