Agendabundel

INKOMENSREGELINGEN

Dit betreft een wettelijke regeling waar we uitvoering aan geven (Participatiewet); het verstrekken van uitkeringen. De beleidsopgaven leest u bij de taakvelden "begeleide participatie" en "arbeidsparticipatie". Hoe meer mensen een inkomen krijgen, hoe minder mensen een beroep doen op een uitkering. Voor iedereen die geen inkomen en vermogen heeft bestaat het wettelijk recht op een uitkering. In Brunssum heeft de raad de wens uitgesproken het minimumloon, waarop de uitkering gebaseerd is, zodanig te verhogen dat deze een solide basis biedt om rond te komen. Het college steunt dan ook de landelijke campagne om het minimumloon te verhogen naar € 14,-.

ARMOEDEBELEID

Het college vindt het belangrijk dat mensen die in armoede leven gemakkelijk toegang hebben tot de beschikbare regelingen en geholpen worden om ergere problemen te voorkomen. Dit op een manier dat men financieel zelfredzaam blijft. Een ander aandachtspunt is voorkomen van sociale uitsluiting. Sociale uitsluiting versterkt problemen op andere levensdomeinen zoals de gezondheid. Uiteindelijk is de beleidsopgave op lange termijn, voorkomen dat burgers in financiële problemen terecht komen. Wettelijke wijzigingen ondersteunen deze lijn en zorgen ervoor dat we nog meer inzetten op vroeg signalering, dat de vereenvoudiging en ophoging van de beslagvrije voet gerealiseerd wordt en de schuldhulpverlening aan ondernemers/ZZP’ers toegankelijker wordt. Daarnaast wordt in 2022 geregeld dat schuldeisers en schuldhulpverleners voortaan beter inzicht hebben in ‘derdenbeslagen’ waardoor het bestaansminimum van schuldenaren beter geborgd is.

21

BEGELEIDE PARTICIPATIE

De participatiewet wordt uitgevoerd door de intergemeentelijke instelling ISD BOL, WOZL-WSP alsmede de BV Beter Buren waarvan de aandelen volledig in handen van de gemeente zijn. Naast het beoordelen en uitvoeren van uitkeringszaken is uitstroom de belangrijkste opgave alsmede inhoud geven aan het begrip participatie naar mogelijkheid en met ontwikkelingskansen voor de burgers. Wij verbeteren de arbeidspositie voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Geen talent gaat verloren. We zoeken steeds naar mogelijkheden om betaald werk mogelijk te maken. Ook voor burgers die nu misschien denken dat dit (om welke reden dan ook) niet haalbaar zou zijn.

ARBEIDSPARTICIPATIE

Iedereen doet naar vermogen mee in de maatschappij en de gemeente draagt zorg voor een sluitende keten. In de regio werken wij samen om Brunssumse burgers naar werk, te (be)geleiden. Wij laten pas los als de individuele burger naar vermogen werkt. Mocht deze doelstelling niet haalbaar zijn dan sluit het (be)geleiden naar werk, maar zoeken we naar andere mogelijkheden om de burger te laten meedoen. Op dit moment bemiddelt naast het Werkgevers Service Punt ISD BOL burgers naar werk (het uitstroomteam). Idealiter is er één centraal punt voor het matchen van vraag en aanbod. De gemeente organiseert zich meer in wijken. De gedachte daarbij is onder andere om burgers, naar vermogen, te betrekken, bij werkzaamheden/activiteiten in de eigen omgeving. ‘Met, voor en door de buurt’ is daarbij het motto.

WMO

De Wmo bevat de volgende geïndiceerde diensten en/of producten voor inwoners boven de 18 jaar: - Hulp bij het huishouden - Begeleiding - Technische hulpmiddelen als een rolstoel of scootmobiel - Woningaanpassingen - Collectief vervoer - Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. De toegang tot de Wmo wordt uitgevoerd door een eigen team van maatwerkers. Meedoen in de lokale samenleving en zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen in de eigen omgeving moet voor alle inwoners mogelijk zijn, waarbij eigen verantwoordelijkheid centraal staat. De opgave van de gecontracteerde aanbieders is om inwoners waar nodig te ondersteunen zodat zij kunnen deelnemen aan de samenleving, waarbij het stimuleren van zelfredzaamheid voorop staat. In 2023 dienen aanbieders intensief samen te werken met de welzijnsorganisatie integrale zorg- en welzijnsteams. Dit vindt voornamelijk plaats binnen het samenwerkingsverband Samen Kracht. Daar waar mogelijk, wordt gebruik gemaakt van eigen kracht van burgers, informele zorg en algemene voorzieningen. Tevens wordt zorg en ondersteuning op maat toegepast.

JEUGDWET

De jeugdzorg zal zich richten op: - Het versterken van het probleemoplossend vermogen van kinderen en jongeren, hun ouders en sociale omgeving - Het bevorderen van de opvoedcapaciteiten van ouders en de sociale omgeving - Preventie en vroegsignalering - Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat - Effectieve en efficiënte samenwerking rond gezinnen. Gemeenten hebben een jeugdhulpplicht. In de Jeugdwet staat dat de gemeente verantwoordelijk is voor jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Indien dat nodig is treft de gemeente een individuele voorziening, die vaak betrekking heeft op meer gespecialiseerde zorg.

22

De jeugdwet wordt ook uitgevoerd door een eigen gemeentelijk team en kent naast informatie en advies ook hulpverlening en crisisinterventie. Tevens is er toegang tot die hulp waarvoor een indicatie nodig is. Vanuit diverse wet- en regelgeving is het gemeentelijk team verder betrokken bij zaken als leerplicht, Veilig Thuis en het Veiligheidshuis.

Taakveld: Inkomensregelingen (XT-63) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Uitvoering geven aan de wettelijke taken onder de Participatiewet inclusief de wijzigingen. 1.1 1.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitkeringen worden rechtmatig, doelmatig en tijdig verstrekt. De aangekondigde wijzigingen uit de P-wet zijn tijdig in de beleidsregels en verordeningen verwerkt en de aanpak is geïmplementeerd in de uitvoering.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Iedereen participeert naar vermogen. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het aantal uitkeringsgerechtigden daalt met 2%. De voortgang monitoren van het amendement "3e impuls innovatieve en onorthodoxe toeleiding van cliënten naar de arbeidsmarkt”.

Doel: Wat willen we bereiken 3 Actieve (arbeids)participatie van de doelgroepen van de Participatiewet als doorleiding naar de arbeidsmarkt niet mogelijk is. 3.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Wijkgerichte aanpak bij het plaatsen van doelgroepen van de Participatiewet vanuit Betere Buren en ISD BOL.

Doel: Wat willen we bereiken 4 Efficiënte administratie uitvoering en uitwerken van beleid binnen het gehele sociaal domein Wmo en jeugdzorgtaken (19). 4.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Onderzoek naar alternatieven voor de huidige werkwijze (19).

Doel: Wat willen we bereiken 5 Armoedebestrijding versterken en kinderarmoede tegengaan. 5.1 5.2 5.3 5.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor Voor kinderen in minimagezinnen wordt extra geïnvesteerd. Er wordt uitvoering gegeven aan het beleidsplan 2021-2024. (17). Incidentele aanbieders van minimaregelingen worden ingezet om de beleidsdoelen: preventie en armoedebestrijding, te realiseren (17). Het plan van aanpak en de uitvoering rondom energiearmoede is een samenwerking tussen het Sociaal Domein en Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed (17). De uitgangspunten uit de ‘Aanpak geldzorgen, armoede en schulden’ van het Rijk worden verwerkt in de lokale aanpak in Brunssum

23

5.5

Medewerkers Jeugd en Wmo worden vanuit een integrale aanpak betrokken bij vroegsignalering en armoedebestrijding (17).

6

Doel: Wat willen we bereiken Het armoedebeleid wordt geactualiseerd op basis van uitkomsten van de Minima Effect Rapportage.

6.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Regelingen worden aangepast of ontwikkeld in het belang van armoedebestrijding en preventie (17).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 630000 - Salarislasten inkomensregelingen 630001 - BUIG (ISD- BOL) 630002 - Kwijtschelding Belastingen 630003 - Armoedebeleid TOTAAL LASTEN producten 630001 - BUIG (ISD- BOL) 630003 - Armoedebeleid TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

60 412 230 15.267 15.969

60 412 230 14.994 15.695

60 475 230 14.726 15.490

60 475 230 14.726 15.490

-10.728 -171 -10.899 5.070

-10.492 -171 -10.663 5.033

-10.260 -171 -10.431 5.060

-10.249 -171 -10.420 5.071

Taakveld: Begeleide participatie (XT-64) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Het Werkgevers Servicepunt ondersteunt bij de actieve (arbeids)participatie van Brunssumse burgers. 1.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor We kijken bij werkgevers naar functies en werkprocessen en splitsen de uit te voeren taken. Waardoor de taken geschikt worden voor de betreffende medewerkers. Hiervoor wordt jobcarving ingezet en ook passen we de contractuele afspraken over ‘Social Return on Investment’ toe: bij opdrachtnemers van gemeentelijke opdrachten zetten we mensen uit de doelgroep in vanuit de inkoopafspraken.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Iedereen die 'werk-fit' (80-100) verklaard is stroomt binnen 3 maanden uit naar betaald werk. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Van de nieuwe werk-fitte (80-100) kandidaten stroomt 60% binnen drie maanden uit naar betaald werk.

24

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 640000 - Sal.lasten Soc.werkvoorziening 640001 - Sociale Werkvoorziening WOZL 640002 - Sociale Werkvoorziening WSP 650001 - Begeleide participatie 650004 - Uitvoering Banenafspraak TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

70 8.874 759 1.682 217 11.603

70 8.504 650 1.762 221 11.207

70 8.069 517 1.787 221 10.665

70 7.577 388 1.787 221 10.043

0 11.603

0 11.207

0 10.665

0 10.043

Taakveld: Arbeidsparticipatie (XT-65) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Alle re-integratietaken worden door Betere Buren uitgevoerd. 1.1 1.2 1.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het restant 3e impuls en extra Coronamiddelen à € 247.000 wordt ingezet voor het vervolg van eerdere pilots en projecten. De regie op inburgeringstrajecten en de uitvoering van de participatie van inburgeraars is een taak van Betere Buren. Het uitreiken van ervaringscertificaten en praktijkverklaringen aan deelnemers van de ontwikkeltrajecten is geïmplementeerd in de werkwijze van Betere Buren.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Doorvoeren van vernieuwing binnen Sociaal Domein gericht op effectief beleid, gestroomlijnde samenwerking en budgetbewaking. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het werkproces, de taken en het budget van de uitvoeringspartijen rondom participatie, re-integratie en armoedebestrijding wordt beter op elkaar afgestemd en zo nodig herijkt (19).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 650000 - Salarislasten Arbeidsparticipatie 650002 - Inburgering 650003 - Betere Buren Brunssum BV TOTAAL LASTEN producten 650002 - Inburgering TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

40 93 540 673

40 93 540 673

40 93 540 673

40 93 540 673

0 0 673

0 0 673

0 0 673

0 0 673

25

Taakveld: Maatwerkvoorzieningen (WMO) (XT-66) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De Brunssumse burger woont zo lang mogelijk in de eigen omgeving. De Brunssumse burgers zo goed mogelijk maatschappelijk te laten participeren (samen redzaam zijn). De zelfredzaamheid van de Brunssumse burger te stimuleren en waar nodig op maat te ondersteunen. 1.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Wij monitoren via cliënt ervaringsonderzoek hoe de burger ondersteuning ervaart en in welke mate dit bijdraag aan diens zelf- en samenredzaamheid.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2023

producten 660000 - Salarislasten Maatwerk WMO 660001 - Wonen en hulpmiddelen 660002 - Gehandicapten parkeerkaart 660003 - Doelgroepenvervoer TOTAAL LASTEN producten 660002 - Gehandicapten parkeerkaart 660004 - Eigen bijdrage Doelgroepenvervoer TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

418 690 14 862 1.984

418 691 14 890 2.012

418 700 14 919 2.050

418 712 14 919 2.062

-13 -116 -129 1.855

-13 -118 -131 1.881

-13 -120 -134 1.916

-13 -123 -136 1.926

Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18+ (XT-671) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De Brunssumse burger woont zo lang mogelijk in de eigen omgeving. De Brunssumse burgers zo goed mogelijk maatschappelijk te laten participeren (samen redzaam zijn). De zelfredzaamheid van de Brunssumse burger te stimuleren en waar nodig op maat te ondersteunen. 1.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Wij monitoren via cliëntervaringsonderzoek hoe de burger ondersteuning ervaart en in welke mate dit bijdraag aan diens zelf- en samenredzaamheid.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Abonnementstarief van wmo uitvoeren met passend budget. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor € 118.000,- extra verwerkt in begroting.

26

Doel: Wat willen we bereiken 3 De pilot rondom schuldhulpverlening voor ondernemers wordt afgesloten en de dienstverlening zal worden aangepast op de uitkomsten. 3.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Voor ondernemers is een sluitend pakket aan schuldhulp dienstverlening gerealiseerd via de GR Kredietbank Limburg.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2023

producten 671000 - Sal.lasten Maatwerk 18plus 671001 - Hulp bij het huishouden 671002 - Begeleiding WMO 671004 - Tegemoetkoming eigen risico 671005 - Schuldhulpverlening TOTAAL LASTEN producten 671003 - Eigen bijdrage WMO TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

557 3.484 3.194 230 385 7.851

557 3.484 3.194 230 401 7.867

557 3.484 3.194 230 419 7.885

557 3.484 3.194 230 419 7.885

-300 -300 7.551

-300 -300 7.567

-300 -300 7.585

-300 -300 7.585

Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18- (XT-672) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Eerder de juiste hulp op maat. 1.1 1.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Resultaten uit het onderzoek naar de benodigdheden voor het versterken van het lokale voorliggende veld verwerken in het jeugdbeleid (18). Wachtlijst terugdringen naar maximaal 10 meldingen (18).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Meer zicht en grip krijgen op de instroom, doorstroom en uitstroom van geïndiceerde jeugdhulp (19). 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Van 40 % procesregie naar 60 % procesregie eind van 2023. Training(en) voor jeugdconsulenten gericht op het uitvragen van alle leefgebieden en hiermee integraal werken stimuleren (18,19).

Doel: Wat willen we bereiken 3 Partnerschap met aanbieders intensiveren. 3.1 3.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Contracten sluiten met 2-5 partijen op de aanbesteding ontwikkelcontracten binnen ambulante jeugdhulp in de sub regio oostelijke mijnstreek (Brunssum, Kerkrade en Simpelveld). Het opstellen van een ontwikkelagenda voor de komende 10 jaar met alle partners in het ambulante jeugddomein in het 3e kwartaal van 2023 (18,19).

27

3.3 3.4

Binnen het segment wonen het integreren van de transformatie in het bestaande beleid en werken met de 2 perspectieven: “terug naar huis” en “zo thuis mogelijk”. Jaarrekeningen zorgaanbieders monitoren omwille van de financiële gezondheid (19).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 672000 - Sal.lasten Maatwerk 18 min 672010 - Jeugdhulp TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

1.036 10.405 11.441

1.036 10.405 11.441

1.036 10.405 11.441

1.036 10.405 11.441

0 11.441

0 11.441

0 11.441

0 11.441

Taakveld: Geëscaleerde zorg 18+ (XT-681) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Ook kwetsbare burgers wonen in een stabiele woonomgeving in de wijk, midden in de samenleving. We werken toe naar kleinschalige woonvormen met persoonsgerichte zorg met focus op herstel en participatie. Iedereen telt en doet mee. 1.1 1.2 1.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Veilig Thuis voert het vastgestelde beleid voor geëscaleerde zorg, conform de GR, uit. De aangescherpte meldcode, die vanaf 2019 geldt, monitoren. Sturen op de beheersbaarheid van de wachtlijsten bij geëscaleerde zorg.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Goede, persoonsgerichte en kwalitatief hoogstaande ondersteuning voor de kwetsbare burgers die Beschermd Wonen nodig hebben met als doel herstel en participatie. 2.1

2.2

2.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor In 2023 moet er een nieuwe inkoop afgerond zijn, een governance structuur staan en een toegang gerealiseerd zijn voor (opvang en) BW waar alle Parkstadgemeenten zich bestuurlijk aan gecommitteerd hebben (19). Een goede implementatie en overgang van de herijking (nieuwe situatie) Beschermd Wonen. Eind 2022 wordt het nieuwe samenwerkingsverband dat Beschermd Wonen gaat aanbieden in de regio Parkstad gecontracteerd. Per 1 januari 2023 is dit samenwerkingsverband verantwoordelijk voor Beschermd Wonen in heel Parkstad. Hiermee voldoen we aan de doordecentralisatie die per 1 januari 2024 ingaat (we organiseren Beschermd Wonen regionaal) (19). Uiterlijk in 2023 worden er 2 à 3 Skaeve Huse voor Beschermd Wonen gerealiseerd (conform uitvoeringsagenda Beschermd Wonen 2021-2022).

28

Doel: Wat willen we bereiken 3 Versterking gemeentelijke anti discriminatievoorziening n.a.v. verruiming rijksbudget met € 11.000,-. 3.1 3.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Versterking van de antidiscriminatievoorziening in de regio door verhoging van de bijdrage. Preventie en bestrijding van discriminatie koppelen we aan de lokale inclusie agenda t.b.v. nog nader uit werken activiteiten op dit gebied.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2023

producten 681000 - Maatschappelijke Zorg 681001 - Veilig thuis TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

160 319 479

160 319 479

160 319 479

160 319 479

0 479

0 479

0 479

0 479

Taakveld: Geëscaleerde zorg 18- (XT-681) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Verlagen van maatschappelijke bedreigingen voor kinderen (zoals kinderarmoede, kindermishandeling en schoolverzuim). 1.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitvoeren programma "Veilig thuis" op basis van het vastgestelde handelingsprotocol en de verbeterde Meldcode.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Er komt geen geweld meer voor in afhankelijkheidssituaties. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor We werken samen met een groot aantal partners, waaronder: (speciaal) onderwijs, politie en Zorg & Veiligheidshuis, (specialistische) zorgaanbieders, GGD/JGZ, verloskundigen, huisartsen, ziekenhuizen, wonen, werk en inkomen (bewindvoerders, schuldhulpverlening), lokale veld, Veilig Thuis, vrouwenopvang en GI’s (Gecertificeerde Instellingen). Alle partijen hebben een rol en verantwoordelijkheid in het signaleren, bespreekbaar maken, hulp bieden en samenwerken (18).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 682000 - Salarislasten Geëscaleerde Zorg 18TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

44 44

44 44

44 44

44 44

0 44

0 44

0 44

0 44

29

PROGRAMMA 4 VOLKSGEZONDHEID OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? Het programma volksgezondheid bevat wettelijke verplichtingen waaronder de Wet publieke gezondheidszorg en de Wet kinderopvang. Daarnaast valt het bevorderen van de gezondheid van de Brunssumse burgers in algemene zin onder het programma volksgezondheid. WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Gezondheid is een thema dat steeds nadrukkelijker op de agenda is komen te staan omdat een goede gezondheid de basis is voor verdere ontwikkeling, voor de mate van zelfredzaamheid, en uiteindelijk ook voor het levensgeluk. Het is daarmee een belangrijk strategisch onderwerp geworden waarin verdere stappen gezet moeten worden en de verbinding gezocht moet worden met een gezonde fysieke leefomgeving en het mobiliteits- en inclusiebeleid. Dit betekent een nauwere samenwerking tussen het fysieke en sociale domein. Onze speciale aandacht gaat uit naar een gezondere levensstijl en naar het verbreden van het concept “gezonde basisschool van de toekomst” en voor thema’s als klimaat en gezondheid. Minder gezond zijn, betekent namelijk een negatief effect op de ontwikkeling, de zelfredzaamheid, (arbeids)participatie en welbevinden van onze burgers. Daarmee is er een groter risico tot mindere kansen voor de toekomst zodat mensen minder goed mee kunnen doen en zichzelf niet kunnen redden.

Hierdoor zijn ze afhankelijk van derden (bijvoorbeeld door zorg of overheidssteun). Bevorderen van gezond leven vraagt om een domein-overstijgende, integrale en langjarige aanpak op verschillende niveaus. Lokaal verbinden we het gezondheidsbeleid met diverse andere beleidsprogramma's, namelijk onderwijs (programma 5), sport, (programma 8), jeugd (programma 3), wijkgericht-werken en cultuur en evenementen (programma 8). Bewegingsprogramma's zoals JOGG en het schoolzwemmen zijn hiervan voorbeelden. De GGD Zuid-Limburg is een belangrijke partner in het uitvoeren van het (regionale) gezondheidsbeleid en op basis van wetten voert de GGD een pakket van diensten uit. Het gaat om: Het Rijk, de Provincie, en de gemeenten hebben zich gecommitteerd om meerjarig, tot 2025, werk te maken van het breken van de trend voor achterblijvende gezondheidssituaties. De Trendbreuk genaamd. De GGD, gemeenten en regionale partners implementeren een programma Kansrijke Start. Kansrijke Start is een onderdeel van de Trendbreuk. Uit onderzoek blijkt dat de eerste 1000 dagen in het leven van een kind van wezenlijk belang zijn. Als een kind hier achterstand op loopt, wordt deze niet meer ingehaald. Dat betekent dat de effecten levenslang kunnen zijn.

Kansrijke Start richt zich op acties vóór de zwangerschap (Nu Niet Zwanger), tijdens de zwangerschap (Voor Zorg) en na de geboorte van het kind (bijvoorbeeld Stevig Ouderschap). Om de kans op een goede gezondheid van (pasgeboren) kinderen nog meer te vergroten worden meer erkende interventies aan het programma Kansrijke Start toegevoegd. Samen met andere gemeenten van Zuid-Limburg realiseren we met de JGZ (jeugdgezondheid) ook de ambitie om de groep gezonde kinderen te vergroten. De gemeente Brunssum werkt, vooral vanuit jeugdzorg, samen met huisartsen (zie ook programma 3 sociaal domein). Ook met de basisscholen in Brunssum wordt samengewerkt om gezond eten, bewegen, gezond leven, te bevorderen. Bij de programma’s 5 Onderwijs en 8 Sport (cultuur en recreatie) leest u daar meer over.

KADERSTELLENDE NOTA'S • • •

Regionale nota gezondheidsbeleid 2020-2023 Gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg Wet Publieke gezondheidszorg (WPG)

30

BELEIDSOPGAVES VOLKSGEZONDHEID

Verbetering van de volksgezondheid van onze inwoners is een grote opgave. Wij beogen een stijging van het aantal inwoners dat hun gezondheid en welbevinden als positief ervaart en een verbetering van de levensverwachting volgens het gedachtengoed van “Positieve Gezondheid”. Kinderen moeten goed, gezond, veilig op kunnen groeien (zie ook Programma's Jeugd, Onderwijs en Sport). Als het goed gaat met kinderen, voorkomen we problemen (zoals kinderarmoede, kindermishandeling, onderwijsachterstanden en schoolverzuim) op latere leeftijd. Vanuit het programma Volksgezondheid is dit, net zoals vanuit het programma sociaal domein en onderwijs, een belangrijke opgave. Geweld is uit den boze. We streven naar een vermindering van geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) voor alle inwoners van Brunssum. Voor een goede gezondheid van onze burgers zetten we in op (meer) bewegen, het aanpakken van gebruik/misbruik van stimulerende middelen (samen met programma 2 Veiligheid) en het bij voorkeur preventief aanpakken van eenzaamheid (samen met programma 3 Sociaal Domein).

Taakveld: Volksgezondheid (XT-71) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Een gezond(er) leven voor alle inwoners. Er is een steeds grotere aandacht voor gezondheid. 1.1 1.2 1.3

1.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor De GGD voert het vastgestelde gezondheidsbeleid uit, conform de Gemeenschappelijke Regeling. Gezondheidsprogramma’s aan bieden voor jongeren en ouderen (zie ook programma Sport). Brede vormen van voorlichting rondom gezondheid aanbieden, zoals bevorderen van rookvrije ruimten, voorkomen van gebruik van alcohol en tabak. We brengen de landelijke initiatieven zoals de gezonde kantine en de rookvrije sportomgeving onder de aandacht bij verenigingen. In 2023 kan men in sportkantines naast het huidige assortiment gezondere consumpties kiezen (24). We monitoren de gezondheid en het welzijn van onze inwoners aan de hand van de gezondheidsatlas van de GGD Zuid Limburg.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Een groter aantal inwoners dat hun gezondheid als positief ervaart en daardoor een betere levensverwachting heeft. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Deelnemen aan het Zuid-Limburgse programma "Trendbreuk” met als doel de gezondheidsachterstanden ten op zicht van Nederland terug te dringen. Volgens het concept Positieve gezondheid uitgaan van het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie voeren.

31

Doel: Wat willen we bereiken 3 Verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen en verminderen van obesitas in het primair onderwijs. 3.1 3.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Er is een sluitende ketenaanpak en een gevarieerd aanbod voor kinderen met overgewicht en obesitas. Uitvoeren gezondheidsprogramma's met voorscholen, kinderopvang en basisonderwijs m.b.t. gezonde leefstijl en gezond gewicht (o.a. Jongeren op Gezond Gewicht en Gezonde Basisschool van de Toekomst). Waar nodig aanbieden van aanvullende interventies op het gebied van leefstijl en/of motorische achterstanden (zie ook programma 8 Sport).

Doel: Wat willen we bereiken 4 Ouderen blijven langer vitaal waardoor zij een langere levensverwachting hebben. 4.1 4.2 4.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor We bieden aan de oudere generatie valpreventie aan. Door middel van een samenwerking tussen huisartspraktijken en het welzijnswerk van het CMWW onderzoeken we de uitvoering van de beproefde aanpak Welzijn op Recept. Wij maken gebruik van de subsidieregelingen zoals de GIDS (Gezond In de Stad) gelden en SPUK voor gezondheid, sport- en beweegstimulering.

Doel: Wat willen we bereiken 5 Een gezonde fysieke leefomgeving bevordert de gezondheid van de inwoners. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

5.6 5.7

Resultaat: Wat doen we daarvoor Bij alle (beleids)ontwikkelingen stellen we de vraag: wat betekent dit voor de gezondheid en welzijn van de burgers. Health-in-all-policies-principe (24). We stimuleren een positieve leefstijl en bieden, samen met de GGD, ondersteuning aan bij het stoppen met roken. We stimuleren de burgers meer te bewegen in de omgeving en gebruik te maken van de wandel en fietspaden. Bewegen in groepsverband bevordert het leggen van sociale contacten waarbij sportconsulenten de groepsactiviteit helpen opstarten (zie programma 8 bij 1.1 cultuurpresentatie). Door samen te werken met afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling en Vastgoed is er voldoende aandacht voor de negatieve gevolgen van hittestress, geluidsoverlast en luchtvervuiling bijvoorbeeld door aanplant van bomen en groenvoorziening (24). Een gezonde fysieke woonomgeving bevordert de sociale contacten wat een positieve invloed heeft op het welzijn en eenzaamheid kan voorkomen, inclusief mensen met beperkingen. Er blijft voldoende dekking met en toegankelijkheid van AED’s met voldoende beschikbare vrijwilligers (29). Doel: Wat willen we bereiken

6 De eventuele nadelige gevolgen door gezondheidseffecten van de coronapandemie bestrijden. 6.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Indien nodig een herstelprogramma ontwikkelen (25).

32

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 710000 - Salarislasten Volksgezondheid 710001 - Preventieve en Curatieve Zorg 710002 - Burgernoodhulp / AED 710005 - Volksgezondheid TOTAAL LASTEN producten 710001 - Preventieve en Curatieve Zorg TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

95 1.278 12 33 1.419

95 1.285 12 33 1.426

95 1.284 12 33 1.425

95 1.288 12 33 1.429

-20 -20 1.399

-20 -20 1.406

0 0 1.425

0 0 1.429

33

PROGRAMMA 5 ONDERWIJS EN EDUCATIE OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? De taken van de gemeente met betrekking tot onderwijs zijn het toezien op en uitvoering geven aan de leerplicht, de onderwijshuisvesting, het leerlingenvervoer, onderwijsachterstandbeleid (OAB) en voorschoolse educatie (VVE). Ook het onderwerp laaggeletterdheid valt onder dit programma bij het taakveld “educatie”. In het programma Onderwijs werken we samen met schoolbesturen, peuteropvang, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, leerplicht, team Jeugd, CMWW en ouders aan goede onderwijsvoorzieningen in de gemeente Brunssum, ieder vanuit zijn eigen taken en verantwoordelijkheden. Samen voelen we ons verantwoordelijk om alle kinderen op te kunnen laten groeien in een kansrijke omgeving en hen daarbij gelijke en optimale ontwikkelingskansen te bieden. We investeren in het jonge kind, waarbij een doorlopende leerlijn en een gezonde jeugd kernbegrippen zijn. We zijn van mening dat participatie van ouders hierbij van groot belang is. Tevens zetten we in op het verbinden van de wijk met het onderwijs. WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Wij zetten in op verbetering van het onderwijs in Brunssum, gericht op het vergroten van kansengelijkheid voor elk kind, met speciale aandacht voor het verbreden van het concept ‘gezonde basisschool van de toekomst’. Iedere wijk beschikt over een basisschool.

Wij vinden het van belang dat in de scholen een pedagogisch klimaat heerst waarbij een doorlopende leerlijn ervoor zorgt dat het beste uit ieder kind wordt gehaald, gericht op de best denkbare ontwikkeling van het kind naar volwassenheid. Ook streven we daarbij naar een zorgeloze jeugd voor elk kind en willen inzetten op groene speeltuinen.

KADERSTELLENDE NOTA'S • • • • • • • • • •

Bestuursovereenkomst Voortijdig Schoolverlaten 2021-2025 (leerplicht en kwalificatieplicht) Toezicht kader en statuten Movare Openbaar Onderwijs Verordening Leerlingenvervoer Lokaal educatieve agenda (LEA) Brunssum 2019-2022 Onderwijsachterstandenbeleid Brunssum/Parkstad 2019-2023 Intentieovereenkomst en pedagogische fundamenten m.b.t. ontwikkeling Integrale Kindcentra Brunssum Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Brunssum 2021-2030, inclusief de daarin beschreven businesscases per integraal kindcentrum en de daarvoor gewenste/benodigde huisvesting van de partners en de verbinding met de wijk. Businesscase verduurzamen startklas (Movare/gemeenten) Subsidiebeschikking 2021 Gelijke Kansen Alliantie Programma Voorloperstraject Rijke Schooldag van Ministerie OCW

BELEIDSOPGAVES ONDERWIJS

De gemeente wil de sterke positie op gebied van onderwijsvoorzieningen, goed onderwijs en peuteropvang/kinderopvang (waaronder Voor- en vroegschoolse Educatie) vasthouden en de doorgaande leerlijn uitbouwen met de onderwijs- en zorgpartners. Er wordt vooral ingezet op preventie van ontwikkelingsachterstanden. Dit bevordert de gelijke kansen op een schoolloopbaan in het reguliere onderwijs.

34

Met het afronden van een beroepsopleiding en uitstroom naar een baan (en waar mogelijk verbeteren van het opleidingsniveau), bevorderen we de sociaaleconomische status van de Brunssumse bevolking. Hierdoor ontstaan er minder snel problemen op latere leeftijd (op alle domeinen). We versterken hiermee de kansen van kinderen en gezinnen. De gemeente Brunssum wil het voortgezet onderwijs (in ieder geval volledige MAVO en bovenbouw HAVO/VWO) in Brunssum behouden. De onderwijsmethode van Compass wordt door steeds meer leerlingen vanuit Brunssum en omstreken bezocht. We zien graag dat de samenwerking tussen Compass en het Brunssumse basisonderwijs verder vorm krijgt. In 2023 start vanuit het Rijk de nieuwe periode Onderwijsachterstandenbeleid. Hiervoor ontvangt de gemeente vanuit het Rijk een bedrag om onderwijsachterstanden te voorkomen c.q. te bestrijden.

EDUCATIE

Inwoners van Brunssum zijn voldoende leesvaardig en beheersen de Nederlandse taal voldoende om aan het maatschappelijk leven deel te nemen. We dringen laaggeletterdheid onder de Brunssumse bevolking terug. Nieuwkomers integreren we in de Brunssumse samenleving. Vooral de betrokkenheid van de ouders bij het onderwijs van hun kinderen, is hierbij van groot belang.

ONDERWIJSHUISVESTING

Zorgen voor het onderhoud van de door de gemeente beheerde brede scholen en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het Brunssumse basisonderwijs. Hierbij is duurzaamheid van het gebouw uitgangspunt, evenals een goed binnenklimaat. Dit geldt ook voor de ontwikkeling van de twee Integrale Kind Centra. Tevens zetten we in op het bevorderen van een goede klimaatbeheersing en vergroening op de schoolpleinen voor de leerlingen: groene speelplaatsen, moestuintjes, etc. (23) Deze ontwikkelingen zullen worden afgezet tegen de wettelijke regelingen en de beschikbare financiële middelen. Waar deze zaken niet overeenstemmen met elkaar of mogelijk niet passend zijn, zal dit worden voorgelegd aan College en/of Gemeenteraad.

Taakveld: Openbaar basisonderwijs (XT-41) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Kinderen en jongeren zijn bij schoolverlaten voldoende redzaam om een volgende stap te zetten naar het middelbaar onderwijs, studeren of naar werken. 1.1

1.2 1.3 1.4 1.5

Resultaat: Wat doen we daarvoor Alle jongeren behalen een startkwalificatie. Daarom vroeg signaleren en vroeg aanpakken van ontwikkelingsproblematieken bij alle initiatieven in en rondom het onderwijs, de voorscholen en de kinderopvang. Er zijn geen vroegtijdige schoolverlaters c.q. thuiszitters. Stimuleren verdergaande samenwerking tussen Compass van LVO en het Brunssums basisonderwijs. Wij voeren de wettelijke taken ten aanzien van openbaar onderwijs uit. We maken een voorstel m.b.t. het vrijmaken van extra geld voor activiteitenbegeleiders en vakdocenten in het basisonderwijs (22).

35

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 410000 - Salarislasten Openbaar Onderwijs TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

5 5

5 5

5 5

5 5

0 5

0 5

0 5

0 5

Taakveld: Onderwijshuisvesting (XT-42) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Zorgen voor het onderhoud van de door de gemeente beheerde brede scholen en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het Brunssumse basisonderwijs. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitvoering van het Meerjaren Onderhoudsplan Onderwijshuisvesting. Inzet is om op 2 locaties in Brunssum Integrale Kind Centra (IKC) vorm te geven; eventuele noodzakelijke aanpassingen aan de gebouwen vanwege het realiseren van IKC's zijn meegenomen in het IHP. Uitwerking van de businesscases uit het IHP hetgeen leidt tot uitwerking en/of aanbesteding van de eventuele bouwplannen die voortvloeien uit deze businesscases. De bekostiging van de kind gerelateerde aspecten of de voor de wijk wenselijke zaken, samen met de partners in beeld brengen, evenals de financiering hiervan. Waar mogelijk vergroenen we de omgeving van de leerling (bijvoorbeeld speelplaats en gebruik van moestuintjes) (23). De gemeente stuurt aan op goede klimaatbeheersing op scholen (23).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Naast Compass (LVO) in het Romboutsgebouw, huisvesten we andere partners uit het sociale, maatschappelijke domein, waardoor nieuwe dynamiek in het gebouw én tussen de partners in het gebouw ontstaat. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het vinden van partners die zich in het gebouw van het voormalig Romboutscollege gaan vestigen waardoor ook per saldo het negatieve exploitatieresultaat zal afnemen.

36

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 420000 - Salarislasten Onderwijshuisvesting 420002 - Financiering Basisonderwijs 420003 - Financiering Voortgezet Onderwijs 420004 - Exploitatie Romboutsgebouw 612022 - B.M.V. Bronsheim 612023 - Brede School Langeberg 612024 - Brede School Treebeek 612025 - Brede school Centrum TOTAAL LASTEN producten 420002 - Financiering Basisonderwijs 420004 - Exploitatie Romboutsgebouw 612022 - B.M.V. Bronsheim 612023 - Brede School Langeberg 612024 - Brede School Treebeek 612025 - Brede school Centrum TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

249 582 38 577 448 236 473 531 3.134

249 382 38 518 395 215 445 483 2.725

249 382 38 518 395 215 445 482 2.724

249 382 38 518 395 215 445 481 2.723

-23 -329 -296 -147 -224 -243 -1.262 1.872

-23 -329 -296 -147 -224 -243 -1.262 1.464

-23 -329 -296 -147 -224 -243 -1.262 1.462

-23 -329 -296 -147 -224 -243 -1.262 1.461

Taakveld: Onderwijsbeleid en leerlingzaken (XT-43) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 In Brunssum is een breed aanbod aan onderwijsvoorzieningen aanwezig. Dit betreft zowel voorscholen (peuteropvang/kinderopvang) als basisonderwijs en Compass als voortgezet onderwijs. We willen de spreiding van lokale onderwijsvoorzieningen en voorschoolse voorzieningen behouden. Verder willen we de regionale spreiding van voortgezet onderwijs in de regio Parkstad behouden/bevorderen. Resultaat: Wat doen we daarvoor 1.1 Toepassen verordening leerlingenvervoer voor kinderen die vanwege handicap, didactische of pedagogische ontwikkeling of levensovertuiging niet in Brunssum naar school kunnen. Bij de toepassing van de verordening wordt een integrale afweging gemaakt. Doel: Wat willen we bereiken 2 Gelijke kansen voor alle jongeren. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Alle jongeren behalen een startkwalificatie (20). Deelname van 2 Brunssumse basisscholen in 2023 aan het concept van de "Gezonde basisschool van de Toekomst" (GBT). Dit concept wordt in de regio Parkstad uitgevoerd in samenwerking met de schoolbesturen, de betreffende scholen en de gemeente. Dit is mogelijk door subsidie vanuit de Regiodeal en cofinanciering door de gemeente (vanuit de middelen Onderwijsachterstandenbeleid) (21). Waar mogelijk, gaan we het aantal basisscholen uitbreiden.

37

2.3 2.4

2.5

We zetten we in op uitbreiding van de GBT met de andere partners in de Integrale Kindcentra en brede scholen (deelname peuteropvang/kinderopvang aan GBT) (21). Deelname 1 basisschool aan de Rijke Schooldag, waarbij de verlengde schooldag wordt ingezet voor gezondheid, talentontwikkeling, bewegen en overige activiteiten (20, 24). In dit kader kan ook naschools aanbod worden gerealiseerd. 85% van alle doelgroepkinderen van 2-4 jaar die door de GGD-Jeugdgezondheidszorg als zodanig zijn geïndiceerd, gaan naar een voorschoolse voorziening en worden gevolgd in de monitor Nipia (20).

Doel: Wat willen we bereiken 3 Vroeg signaleren en vroeg aanpakken van ontwikkelingsproblematieken staan centraal in de voorscholen en vroegscholen (kinderen van 2-6 jaar). Voor alle leerlingen gelijke kansen. 3.1 3.2

3.3

3.4

3.5

3.6

3.7

3.8

Resultaat: Wat doen we daarvoor Signaleren en ondervangen van ongeoorloofd schoolverzuim in het onderwijs. De pedagogische coaches op de voorscholen signaleren op de peuteropvang en kinderopvang vroegtijdig ontwikkelingsachterstanden bij peuters. De coaches trainen/coachen de pedagogisch medewerkers hoe ze binnen het VVE-programma kunnen werken aan deze achterstanden. Waar nodig gaan de coaches zelf met deze kinderen (samen met ouders en overige partners) aan de slag (18). Zoveel mogelijk kinderen doorlopen hun schoolloopbaan in het reguliere onderwijs, waar nodig door de inzet van Zorggroep de Rupsjes, startklas en schakelklassen of overige arrangementen. Samenwerking en afstemming vindt plaats tussen onderwijs en zorg (18, 20). Uitvoeren Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) zoals opgenomen in het Onderwijsachterstandenbeleid Brunssum/Parkstad. Jaarlijks evalueren van het OAB-plan en de Gemeenteraad hierover informeren. Voor de nieuwe OAB-periode 2023-2026 een nieuw beleidsplan OAB opstellen, waarbij de focus vooral ligt op: preventie, kansengelijkheid en talentontwikkeling (20). De uitvoering van het OAB-plan combineren met de inzet van de extra middelen vanuit het Coronasteunpakket Nationaal Programma Onderwijs (NPO), dat de gemeente ontvangt van het Rijk.

De middelen zijn bedoeld om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen hebben opgelopen als gevolg van de coronapandemie. Het beleidsplan NPO Brunssum actualiseren wij in 2023. Nieuwe interventies kunnen we toevoegen c.q. lopende interventies verlengen. Voortzetten VVE-monitor en uitbreiden met andere voorschoolse aanbieders. De VVE-monitor Nipia ook uitbreiden met de Jeugdgezondheidszorg m.b.t. de indicering van doelgroepkinderen en waar mogelijk met het onderwijs (vroegscholen). Behoud en versterken erkend VVE-aanbod op alle Brunssumse peuteropvang-locaties ter voorbereiding op de basisschool. In 2023 doen we een audit naar de kwaliteit van het Brunssumse VVE-aanbod bij de voorscholen en vroegscholen en geven we een extra impuls aan de kwaliteit van het aanbod VVE t.b.v. de voor- en vroegscholen. Toewerken naar een passende integrale werkwijze tussen het onderwijs, sport/bewegen, gezondheid, zorg, kunst/cultuur en minimabeleid komen hier samen, in combinatie met preventie en vroegsignalering (18). Zie hiertoe ook de andere programma’s (programma’s 3, 4 en 8). In 2023 actualiseren we de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) met alle partners. Thema’s in de LEA zijn in ieder geval: het voorkomen van segregatie, het bevorderen van integratie, de afstemming over toelatings- en inschrijvingsprocedures en het bestrijden van onderwijsachterstanden, inclusief vve.

Deze thema’s evalueert/inspecteert het Rijk bij de uitvoering van het OAB en de LEA.

38

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) Producten 430000 - Salarislst Onderwijsbel. leerl.zaken 430001 - Peuteropvang 430002 - Leerlingenvervoer 430003 - Zwemonderwijs Scholen 430004 - Kinderburgemeester/kinderraad 430005 - Onderwijs Achterstanden Beleid 430006 - Leerplichtbureau VSV 430007 - Laaggeletterdheid TOTAAL LASTEN Producten 430005 - Onderwijs Achterstanden Beleid TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

164 104 335 49 9 1.049 162 10 1.882

164 105 340 49 9 972 167 10 1.817

164 105 340 49 3 972 172 10 1.816

164 105 340 49 3 972 172 10 1.816

-1.039 -1.039 844

-962 -962 855

-962 -962 854

-962 -962 854

39

PROGRAMMA 6 WIJKGERICHT WERKEN, INTEGRATIE, PARTICIPATIE OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? Programma wijkgericht werken, integratie en participatie richt zich op het versterken van de burgerkracht. Daartoe worden ook middelen vanuit het sociaal domein ingezet. Daar waar de kracht van de burger, de samenleving verstevigd kan worden, zijn er overwegend minder (dure) voorzieningen vanuit de gemeente richting burger nodig. De gemeente is ook verantwoordelijk voor integratie en participatie van statushouders. Goed wonen, werken en leven in Brunssum is ons ideaal voor alle burgers die in Brunssum wonen. WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Een goede sociale infrastructuur op buurt- en wijkniveau is van groot belang voor de sociale cohesie en leefbaarheid, ook met het oog op het herstel van de gevolgen van de coronapandemie. Wij pleiten voor een aanpak naar Rotterdams voorbeeld en het programma Heerlen-Noord: een integrale aanpak van wonen, leefbaarheid, onderwijs, werk, inkomen en veiligheid. In deze bestuursperiode gaan we door op de ingeslagen weg van het wijkgericht werken, waarbij periodieke evaluaties, het stellen van beleidskaders, en het toepassen van passende vormen van burgerparticipatie (denk aan ‘Brunssum – Samen aan zet’) aan de basis staan van het verdere ontwikkelproces.

Daarnaast willen wij bezien om te komen tot het inrichten van een gemeentebreed vrijwilligersplatforum voor hulp en ondersteuning. KADERSTELLENDE NOTA'S • Masterplan Sociaal Domein • Ontwikkeling Visie Wijkgericht werken 5.0 (2019) • Wijkteams 2.0

BELEIDSOPGAVES SAMENKRACHT EN BURGERPARTICIPATIE De gemeente heeft een faciliterende rol t.a.v. burger- en wijkinitiatieven. Wij willen het oplossend vermogen binnen wijken, op het gebied van zorg, veiligheid, leefbaarheid en voorzieningen, versterken. Subsidieregelingen, en samenwerken met alle partners in de wijken, zijn daartoe belangrijk. We brengen activiteiten naar de wijken toe. Betere Buren en de gemeente organiseren zich meer in wijken. Via het Noorderhuis, zetten we daar de eerste stappen in. Op basis van het raadbesluit december 2021 zetten we een volgende stap in de doorontwikkeling van het wijkgericht werken en wijkbedrijf/huis van de wijk in wijk Oost en daarna naar de andere wijken. Er ligt een nadrukkelijke ambitie om de komende jaren het wijkgericht werken verder vorm te geven. Waarbij deze coalitie de betrokkenheid van burgers en het maatschappelijke middenveld centraal stelt en hen ook graag vroeger in het proces van het gemeentelijk handelen wilt betrekken. VOORZIENINGEN IN DE EIGEN OMGEVING (WMO) De algemene doelstelling van de Wmo is dat inwoners van Brunssum zo lang en verantwoord mogelijk zelfstandig kunnen functioneren in hun eigen omgeving en daarbij actief deel te nemen aan de samenleving. Dit wordt onder andere gefaciliteerd door ondersteuning dichtbij de woonomgeving van de burger te organiseren.

Integrale zorgen welzijnsteams moeten hierbij een rol gaan spelen. Daarnaast moeten burgers gebruik kunnen maken van algemene en / of collectieve voorzieningen waardoor het beroep op maatwerkvoorzieningen beperkt wordt. De gemeente heeft de verplichting om een lokale inclusie agenda op te stellen. Het doel van lokale inclusie is dat voorzieningen en instanties voor iedereen toegankelijk zijn, ondanks een mogelijke beperking (16).

40

Zie ook programma 3. Daarnaast is de focus gericht op integraal jeugdbeleid (dit is opgenomen in punt 18 in het coalitieprogramma). Deze ambities zijn verwerkt in programma 8: het versterken van burgerkracht en burgerparticipatie.

Taakveld: Samenkracht en burgerparticipatie (XT-61) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De Brunssumse burger kan gebruik maken van algemene en collectieve voorzieningen in de eigen omgeving. 1.1 1.2 1.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Inwoners van Brunssum kunnen gebruik maken van collectieve voorzieningen zoals was- en strijkservice en de rolstoel- en scootmobiel pool. Wij monitoren via cliëntervaringsonderzoek hoe de burger ondersteuning ervaart en in welke mate dit bijdraag aan diens zelf- en samenredzaamheid. De gemeente subsidieert organisaties die een bijdrage leveren aan de maatschappelijke doelen van de gemeente conform onze verordening.

Doel: Wat willen we bereiken 2 De Brunssumse burger, die vrijwillige- en mantelzorg verleent, wordt gewaardeerd en krijgt waar nodig goede ondersteuning om overbelasting te voorkomen. Regionaal wordt de (keten)samenwerking in de informele zorg, vooral t.a.v. dementie, verder doorontwikkeld en geoptimaliseerd. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Een regionaal beter opleidings- en ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers en vrijwilligers. Wij onderzoeken de mogelijkheden voor een gemeente breed vrijwilligersplatform voor hulp en ondersteuning van wijkbewoners, waarbij ook de openbare bibliotheek zal wordt betrokken (28).

Doel: Wat willen we bereiken 3 De Brunssumse burger kan laagdrempelig gebruik maken van goede algemene- en voorliggende ondersteuning. 3.1

3.2 3.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Doelmatig en rechtmatig subsidiebeleid; het herijken van de beschikbare maatschappelijke dienstverlening. Regelmatig evalueren en bijstellen, door middel van periodiek ambtelijk- en bestuurlijk overleg, van de dienstverlening en de innovatieprojecten. Wij monitoren de ervaringen van burgers m.b.t. de dienstverlening van het CMWW. Het aanbod van de algemene- en voorliggende ondersteuning wordt geëvalueerd en waar nodig verbeterd om het beschikbaar subsidiebudget zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten.

Doel: Wat willen we bereiken 4 In de gemeente Brunssum kan iedereen zichzelf zijn, doet en telt iedereen mee, ongeacht beperkingen. 4.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Conform het nog (naar verwachting in Q4 van 2022) te nemen besluit heeft Brunssum een Lokale Inclusie Agenda en in 2023 gaat de gemeente Brunssum aan de slag met de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda (16).

41

Doel: Wat willen we bereiken 5 Eenzaamheid bestrijden. 5.1 5.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor In 2022 is er door het CMWW een extra FTE ingezet ten behoeve van het Jeugd en Jongerenwerk. In 2023 wordt dit gecontinueerd. Uitvoering van het plan van aanpak tegen eenzaamheid conform het naar verwachting in Q4 2022 te nemen collegebesluit. De uitvoering begint eind 2022 en wordt gecontinueerd in 2023.

Doel: Wat willen we bereiken 6 Integraal Jeugdbeleid ontwikkelen. 6.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Integraal beleidsplan opstellen in 2023 (Jeugdwet in relatie tot versterken veerkracht, veiligheid, onderwijs, jeugdcriminaliteit, sport, activiteiten, ontspanning) (18).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 610000 - Salarislasten Samenkracht burgerpart 610010 - Subsidies Seniorenverenigingen 612010 - Buurtverenigingen 612021 - D'r Brikke-Oave 612026 - Gemeenschapshuis Klaver 4 612030 - Collectieve voorzieningen WMO 612033 - Welzijnswerk CMWW 612038 - Informele Zorg 612041 - Samenkracht en burgerparticipatie 612045 - Bedrijfsvoeringskosten 612048 - Bedrijfsvoeringsbudget WMO 612060 - Innovatie sociaal domein(Alg.res) 612100 - Subsidies Jeugdverenigingen TOTAAL LASTEN producten 612021 - D'r Brikke-Oave TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

292 20 1 123 1 411 1.847 125 105 195 42 150 86 3.399

292 20 1 123 1 411 1.876 125 80 195 42 150 86 3.404

292 20 1 123 1 411 1.876 125 80 195 42 150 86 3.404

292 20 1 123 1 411 1.876 125 80 195 42 150 86 3.404

-41 -41 3.358

-41 -41 3.363

-41 -41 3.363

-41 -41 3.363

42

Taakveld: Wijkteams (XT-62) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Versterken burgerkracht en door de burger gedragen beleid. 1.1 1.2

1.3 1.4

1.5

Resultaat: Wat doen we daarvoor Evaluatie pilot Wijkbedrijf Brunssum Noord en bestendigen structureel beleid. De Wijkmanagers beschikken over een wijkbudget om de leefbaarheid in de wijken te vergroten. Er is extra budget gereserveerd voor de buurtnetwerken zodat zij meer verantwoordelijkheid kunnen geven aan de wijkbewoners voor het opwaarderen van woon- en leefomgeving (54). Iedere wijk heeft een wijkwethouder als eerste bestuurlijke aanspreekpunt. In iedere wijk is er een buurtnetwerk actief die initiatieven namens de wijk ontplooien en die een bijdrage leveren aan het tot stand komen van beleids- en uitvoeringsplannen voor zover die betrekking hebben op de wijk. De gemeente ondersteunt het burgerinitiatief Brunssum Schoon indien nodig met hulpmiddelen en praktische ondersteuning.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Het concept van wijkgericht, integraal (samen)werken verder ontwikkelen. 2.1 2.2 2.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Procesmatige, meerjarige, aanpak waarbij afzonderlijke vraagstukken ter besluitvorming aan de Raad voorgelegd worden inclusief begrotingswijzigingen. Het college is voornemens het gesprek aan te gaan in Parkstadverband om de door het Rijk gesubsidieerde aanpak in Heerlen-Noord te verbreden naar andere kwetsbare wijken in de regio, waaronder Brunssum (26). Op basis van ervaringen met betrekking tot het Noorderhuis verbreden we de wijkgerichte dienstverlening naar andere wijken (27).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 620000 - Salarislasten Wijkgericht Werken 620001 - Subsidies wijkteams 620003 - Verbetering Leefbaarheid in de wijk 620005 - Pilot Wijkbedrijf Brunssum Noord TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

248 42 180 296 765

248 42 177 296 762

248 42 180 137 606

248 42 180 137 606

0 765

0 762

0 606

0 606

43

PROGRAMMA 7 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? Onder dit programma valt het verkeersbeleid, inclusief de infrastructurele voorzieningen voor het openbaar vervoer. Het Mobiliteitsplan 2022-2032 Brunssum wordt het kader stellend verkeers- en vervoersbeleid voor de gemeente Brunssum. Het verkeersbeleid gaat uit van de prioriteit op lopen en fietsen. Bij de herinrichting van de wegen is het van belang dat wandelaars en fietsers dan ook op één staan. Verkeersveiligheid en de infrastructuur van het openbaar vervoer hebben daarbij hoge prioriteit. Ook parkeren valt onder dit programma. Het gaat hier om het veiligstellen van de bereikbaarheid van (nieuwe) woonwijken en winkelcentra met voldoende parkeervoorzieningen. In Brunssum is het parkeren voor zowel bewoners als bezoekers gratis en waar nodig wordt er gewerkt met blauwe zones. Verder valt onder dit programma het beheer van de openbare ruimte om een aangename leefomgeving te creëren. Die openbare ruimte bestaat onder andere uit wegen, groen, riolering en openbare verlichting. Ter indicatie, de openbare ruimte bestaat uit 143 kilometer wegen, 180 km riolering, 10.500 bomen, 267 hectare groen en ruim 6.200 lichtmasten. Het onderhoud en de vervanging van wegen wordt uitgevoerd conform het MOP-OR 2022-2025 met het vastgestelde onderhoudsniveau CROW-B.

Daarmee wordt het wegenstelsel zodanig in stand gehouden dat wegen, straten, trottoirs en andere openbare plekken voor iedereen op een veilige manier bruikbaar en toegankelijk zijn. Het aanbod aan parkeerruimte wordt bepaald aan de hand van daartoe gestelde normen in de bestemmingsplannen. Een nieuwe parkeernota vervangt op termijn de normen uit het bestemmingsplan. Daar waar mogelijk gaan we direct aan de slag met de nieuwe parkeernormen. WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Het mobiliteitsbeleid is gedateerd en wordt geactualiseerd. Het verbeteren van de verkeersveiligheid, het bieden van oplossingen voor de parkeerproblematiek in de wijken, alsmede het principe ’iedereen doet mee’ worden hierin meegenomen. Bij de herstructurering van onze wegen is van belang dat er prioriteit wordt gegeven aan wandelaars en fietsers. Parkeeroverlast wordt aangepakt, zodat onder andere hulpverleners doorgang hebben om op tijd hun doel te bereiken.

KADERSTELLENDE NOTA'S • • • • •

Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg Mobiliteitsvisie SUMP Parkstad 2021-2030 Mobiliteitsplan Brunssum 2022-2032 (vaststelling beoogd eind 2022) Meerjaren Onderhouds Programma Openbare Ruimte (MOP-OR 2022 - 2025) Parkeernota 2022 (vaststelling beoogd eind 2022)

BELEIDSOPGAVES Verkeersveiligheid Op het gebied van verkeersveiligheid richten wij ons op een toegesneden infrastructuur met als opgave/doelstelling 0 dodelijke verkeersslachtoffers. De inrichting en het beheer van de infrastructuur is nauw verweven met de verkeersfunctie van de weg. Functies variëren van verkeersafwikkeling tot verblijven. De komst van de Buitenring als regionale ringweg heeft het aantal verkeersbewegingen in Brunssum flink doen verminderen. Er wordt daardoor verder ingezet op het afwaarderen van wegen van 50 km/u naar 30 km/u binnen Brunssum. Als flankerend beleid worden in samenwerking met de provincie en Parkstad verkeerseducatieprogramma’s verzorgd.

44

Verkeersregelinstallaties Waar nodig wordt het verkeer nog met behulp van goed functionerende verkeerslichten afgewikkeld. De ambitie is, zoals opgenomen in het mobiliteitsplan, om het verkeer in Brunssum op termijn nergens meer met verkeerslichten te regelen. Daar waar mogelijk worden verkeerslichten vervangen voor rotondes om de verkeersveiligheid te bevorderen. Openbaar vervoer Op het gebied van openbaar vervoer is de gemeente verantwoordelijk voor het faciliteren en inrichten van de infrastructurele voorzieningen om busvervoer mogelijk te maken. Het wegennet dient geschikt te zijn voor openbaar vervoer een ook als dusdanig in stand te worden gehouden. In samenwerking met Arriva en de Provincie streven we naar een zo’n optimaal mogelijk netwerk voor openbaar busvervoer. Monitoring De gemeente monitort haar wegennet. Er vinden structureel en incidenteel verkeerstellingen plaats. Verkeerstellingen zijn nodig om inzicht te krijgen in het verkeersbeeld, bijvoorbeeld bij onderzoeken waarbij gekeken wordt naar de weginrichting. Maar het kan ook bijdragen aan de besluitvorming of er een rotonde, verkeerslichten of een gewone kruising moet komen. Een laatste toepassing van verkeerstellingen is het monitoren van verkeer met als doel het verzamelen van intensiteitsgegevens. Inzichtelijk hiermee wordt of er een stijging of daling op een betreffende weg zichtbaar is.

Openbare verlichting Voldoende openbare verlichting moet voorkomen dat mensen zich onveilig voelen. Basis voor het beheer van de openbare verlichting is het MOP-OR 2022-2025. Er wordt rekening gehouden met de normering afkomstig van de NSvV (Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde) en de contractuele Voorwaarden Openbare Verlichting. Het gekozen kwaliteitsniveau voldoet aan de criteria van het Politiekeurmerk Veilig Wonen. Straatmeubilair De aanwezigheid van straatmeubilair verhoogt de verblijfswaarde en aantrekkelijkheid van de openbare ruimte. Hierbij wordt gestreefd naar een uniformiteit van type afvalbakken en zitbanken.

Taakveld: Verkeer en vervoer (XT-21) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De infrastructuur staat borg voor een goede bereikbaarheid vanuit de woning naar alle gewenste bestemmingen, tegelijk worden de negatieve effecten van mobiliteit voor veiligheid en milieu zoveel mogelijk beperkt. 1.1 1.2 1.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Continuering van de monitoring van de werkelijke verkeersbelasting op onderliggend wegennet van de Buitenring. In 2023 wordt een vervolg gegeven aan het actualiseren van de verkeersmodellen. Het uitvoeren van het Uitvoeringsprogramma van het Mobiliteitsplan 2022-2032 (indien vastgesteld).

45

Doel: Wat willen we bereiken 2 Een goed onderhouden openbare ruimte die door iedereen op een veilige manier gebruikt kan worden. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het onderhoud, vervanging en schoonhouden van wegen gebeurt conform MOP-OR 2022-2025. In 2023 worden de projecten benoemd in paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen, onderdeel "Wegen", uitgevoerd. Het bestrijden van de gladheid van het hoofdwegennet conform het uitvoeringsplan gladheidsbestrijding. Hondenuitlaatplaatsen wekelijks reinigen en de afvalbakken tijdig ledigen. Instandhouding van de openbare verlichting conform het onderhoudsniveau volgens MOP-OR 2022 - 2025. Ervoor zorgen dat de verkeerslichtinstallaties goed blijven functioneren.

Doel: Wat willen we bereiken 3 Bereikbaar en toegankelijk Openbaar vervoer met goede busverbindingen naar de Intercitystations. 3.1 3.2 3.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor In de civiele- en verkeerstechnische planvorming houden wij rekening met het lijnennetwerk van het openbaar vervoer. Indien nodig overleg met de Provincie en Arriva over optimalisatie van het openbaar vervoer in Brunssum. Aanleg van een OV- overstapstation in het centrum.

Doel: Wat willen we bereiken 4 De doelstelling is 0-dodelijke verkeersslachtoffers. 4.1 4.2 4.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Projecten uitvoeren op het gebied van verkeerseducatie samen met Parkstad en Veilig Verkeer Nederland. Wij dragen zorg voor de opleiding van verkeersbrigadiers. We lossen kleine knelpunten inzake verkeersveiligheid op gedurende het jaar.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 210000 - Salarislasten Verkeer en vervoer 210001 - MOP-wegen 210002 - Onderhoud Wegen 210004 - Overige Kosten wegen 210005 - Opritten 210040 - Onkruidbestrijding verhardingen 210050 - Straatreiniging 210051 - Bladreiniging 210052 - Hondenpoepbestrijding 210060 - Gladheidsbestrijding 210070 - Onderhoud Straatmeubilair 210200 - Verkeersborden/Wegmarkeringen 210201 - Verkeerszuilen/Verkeerslichten 210202 - Kapitaallasten Straatverlichting 210203 - Openbare Straatverlichting MOP-OR 210210 - Verkeerscoördinatie 210211 - Verkeers- en vervoersbeleid

Begroting 2023 728 719 756 95 2 278 279 116 54 125 47 41 68 111 818 81 30

Begroting 2024 728 724 622 95 2 278 279 116 54 125 41 41 55 133 669 81 30

Begroting 2025 728 737 622 95 2 278 279 116 54 125 41 41 55 142 669 81 30

Begroting 2026 728 770 622 95 2 278 279 116 54 125 41 41 55 147 669 81 0

46

TOTAAL LASTEN producten 210002 - Onderhoud Wegen 210004 - Overige Kosten wegen 210005 - Opritten 210070 - Onderhoud Straatmeubilair 210200 - Verkeersborden/Wegmarkeringen 210210 - Verkeerscoördinatie TOTAAL BATEN Resultaat