Document · PDF

Agendabundel

Commissie Ruimte en Techniek 10 mei 2022, gemeente Brunssum27.066 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Bundel - Commissie Ruimte en Techniek van 10 mei 2022

Agenda bijlagen Vragen Lijst Borger commissievergadering ruimte en techniek dd 10-05-22.docx Beantwoording (gedeeltelijk) vragen Lijst Borger commissievergadering 10-05-22.docx 1 2.a

19:00 - Opening 19:00 uur 19:02 - Vaststellen concept besluitenlijst R&T d.d. 5-4-2022 Concept Besluitenlijst raadscommissie 5 april 2022 Ruimte & Techniek.docx

2.b

19:04 - Toezeggingenlijst (afgedaan tussen 24-3 en 25-4-2022) Toezeggingen afgedaan tussen 24-3 en 25-4-2022.pdf

2.c 2.d 3

19:06 - Actieve informatieplicht en passieve informatieplicht 19:08 - Terugkoppeling vanuit verbonden partijen 19:10 - Behandeling brief aan gemeenteraad (nr.2) Vernieuwen Skatebaan Briefschrijvers worden op verzoek van het presidium als participant uitgenodigd. Aanwezig zijn: - Guilliano en Aniek - Omar Nouri (CMWW) Brief aan gemeenteraad nr. 2 Vernieuwen skatebaan.pdf Brief gemeenteraad opvolgbrief nummer 2.docx

19:40 - Point of interest Emmapark; Gemeenteblad 2022/44 Weth. Mertens Dhr. Sloen Raadsvoorstel 44 Point of interest Emmapark.docx Raadsvoorstel 44 (bijlage) 1e begrotingswijziging 2022 Herinrichting Emmapark.pdf Raadsvoorstel 44 (bijlage) Emmapark_ONTWERP.pdf

20:25 - Beleidsnota archeologie; Gemeenteblad 2022/7 Weth. Mertens Mw. Gobbens Mw. Hilde Vanneste (extern) Raadsvoorstel 7 Beleidsnota Archeologie Brunssum.docx Raadsvoorstel 7 (bijlage) Beleidsnota Archeologie Brunssum, erfgoed is identiteit.pdf

21:10 - Rd4 jaarrekening 2021 en begroting 2023; Gemeenteblad 2022/50 Weth. Mertens Mw. Phillipi Raadsvoorstel 50 Rd4 Jaarrekening 2021 en begroting 2023.docx Raadsvoorstel 50 (bijlage) Jaarrekening-GR-geconsolideerd-2021.pdf Raadsvoorstel 50 (bijlage) Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026.pdf

21:40 - Sluiting

Agenda bijlagen 1 Vragen Lijst Borger commissievergadering ruimte en techniek dd 10-05-22.docx

Skatebaan/urbanpark: Hier zij wij zeker voor, de jeugd heeft de toekomst. Laat ons toekomen wat wenselijk is en natuurlijk binnen een bepaald budget, wij willen hier zeker in meegaan. Ondersteuning, ook met de handen van de jeugd, dus ook zelf bergen verzetten in deze en de jeugd het gevoel heeft dat het van hun en door hun is gemaakt en verwezenlijkt. Emmapark: Gaat hier ook natuur verloren en zo ja, wordt dit ook gecompenseerd? Doet de provincie geen duit in het zakje? Is er wel subsidie aangevraagd bij provincie? Is er animo voor een beweegtuin in het Emmaterrein? Moet er gezien de uitbreiding van de faciliteiten in het Emmapark in de begroting geen rekening gehouden worden met stijgende onderhoudskosten kosten? Heeft er een evaluatie plaatsgevonden omtrent de bestaande beweegtuin aan de Vijverlaan? Dit zou handig zijn om mee te nemen naar de planning voor de beweegtuin in het Emmapark. Nota Archeologie: Waar kunnen wij in Brunssum onze archeologische vondsten bezichtigen? Welke maatregelen moeten in Brunssum genomen worden om archeologisch- en cultureel erfgoed economisch winstgevend te maken? Wat veranderd er nu werkelijk t.a.v.

voorafgaande jaren? Is dit een gezamenlijk stuk, Parkstad bijvoorbeeld, omdat er veel gesproken wordt over andere streken in Parkstad? Met welke taken wordt het takenpakket van archeologie uitgebreid? Bezit de gemeente Brunssum een verstoringsbronnenkaart? Zo niet, vind het college het nuttig om een verstoringsbronnenkaart te maken? Jaar rekening Rd4: Wordt in deze begroting ook rekening gehouden met de nog steeds stijgende prijzen, oorlog in Oekraïne en de inflatie? Op pagina 7/19 van de begroting staat dat het weerstandsvermogen 95,8% is, leg eens uit waarom er nog eens ruim 1miljoen in het weerstandsvermogen gepompt moet worden? Beekdaelen heeft 36.000 inwoners, Brunssum 27.000, waarom is het weerstandsvermogen van Brunssum groter dan dat van Beekdaelen?

1 Beantwoording (gedeeltelijk) vragen Lijst Borger commissievergadering 10-05-22.docx

Skatebaan/urbanpark: Hier zij wij zeker voor, de jeugd heeft de toekomst. Laat ons toekomen wat wenselijk is en natuurlijk binnen een bepaald budget, wij willen hier zeker in meegaan. Ondersteuning, ook met de handen van de jeugd, dus ook zelf bergen verzetten in deze en de jeugd het gevoel heeft dat het van hun en door hun is gemaakt en verwezenlijkt. Emmapark: Gaat hier ook natuur verloren en zo ja, wordt dit ook gecompenseerd? Doet de provincie geen duit in het zakje? Is er wel subsidie aangevraagd bij provincie? Is er animo voor een beweegtuin in het Emmaterrein? Moet er gezien de uitbreiding van de faciliteiten in het Emmapark in de begroting geen rekening gehouden worden met stijgende onderhoudskosten kosten? Heeft er een evaluatie plaatsgevonden omtrent de bestaande beweegtuin aan de Vijverlaan? Dit zou handig zijn om mee te nemen naar de planning voor de beweegtuin in het Emmapark. Nota Archeologie: Waar kunnen wij in Brunssum onze archeologische vondsten bezichtigen? Antwoord: In Brunssum staat op twee plaatsen een Archeoroute speerpunt: Landweer Schutterspark en Dorpstraat/nabij Gregoriuskerk. Op deze locaties wordt op een innovatieve manier het verhaal verteld van het archeologische onderzoek en de vondsten die er zijn gevonden (middeleeuwse Landweer en onderzoek opgraving Unitaskerk).

Bij het Clemensdomein kunnen in een vitrinekast een aantal vondsten uit het archeologisch onderzoek dat is uitgevoerd in het Clemenskerkje en de Unitaskerk bezichtigd worden. Voor het Clemensdomein wordt momenteel gewerkt aan een herinrichtingsplan van de vm. kloostertuin. Ook wordt gewerkt aan een digitale ontsluiting van de cultuurhistorische waarden van deze plek. Alle in Limburg tijdens gecertificeerd archeologisch onderzoek aangetroffen vondsten worden in het provinciaal voor Bodemvondsten bewaard. Dat bevindt zich sedert 2018 in De Vondst te Heerlen. Vondsten uit Brunssum kunnen ten alle tijden uitgeleend worden zodat deze tentoongesteld kunnen worden. Zeer recent zijn ook alle vondsten uit een grote privécollectie (A. Adriaans) overgedragen aan De Vondst. Deze zullen daar in de ArcheoHotspot door vrijwilligers gewassen, gewogen, geteld en gesorteerd worden. Vrijwilligers uit Brunssum zijn daar uiteraard ook welkom. Welke maatregelen moeten in Brunssum genomen worden om archeologisch- en cultureel erfgoed economisch winstgevend te maken? Antwoord: - Archeologisch- en cultureel erfgoed opnemen in het toeristisch beleid van de gemeente; - De diverse speerpunten van de Archeoroute zullen in een provinciaal netwerk/fietsroute worden ontsloten met daarbij extra publiciteit; project van Limburg Marketing.

- Door archeologisch en cultureel erfgoed (digitaal) te ontsluiten worden toeristen aangetrokken. Door dit regionaal op te pakken wordt dit versterkt. Wat veranderd er nu werkelijk t.a.v. voorafgaande jaren? Antwoord: Aan het archeologische proces verandert er niets. Archeologisch onderzoek maakt integraal deel uit van het ruimtelijke ordeningsproces. Indien archeologische waarden bedreigd worden door ruimtelijke ontwikkelingen dient - indien nodig - onderzoek uitgevoerd te worden.

Wat er wel verandert is dat de gemeente inwoners wil betrekken bij het archeologisch proces door bijvoorbeeld publieksgerichte activiteiten te organiseren tijdens archeologisch onderzoek. Daarnaast is het belangrijk om daar waar dat mogelijk is de cultuurhistorische waarden terug te brengen in de openbare ruimte en wordt behoud in situ gestimuleerd. Een mooi voorbeeld is de onlangs aangetroffen waterput in Merkelbeek. Deze waterput is behouden en er zal straks in de openbare ruimte naar verwezen worden. Aan de herinrichting openbare ruimte van het Clemensdomein ligt een archeologisch vooronderzoek ten grondslag die als inspiratiebron diende voor het ontwerp. Is dit een gezamenlijk stuk, Parkstad bijvoorbeeld, omdat er veel gesproken wordt over andere streken in Parkstad? Antwoord: In de meeste Parkstadgemeenten is een dergelijke beleidsnota vastgesteld (Kerkrade, Voerendaal, Simpelveld, Heerlen, voormalige gemeente Onderbanken en Landgraaf). De nota is opgesteld door de regioarcheoloog van Parkstad, die inmiddels al meer dan 10 jaar vorm geeft aan het archeologiebeleid van de Parkstadgemeenten. Omdat archeologie niet eindigt bij de gemeentegrenzen en de archeologische beleidskaart met ondergrenzen onderzoeksplicht ook voor alle Parkstadgemeenten hetzelfde is, is ervoor gekozen om de beleidsnota zo op te stellen dat de archeologie van Parkstad in het algemeen besproken wordt.

Maar bij iedere Parkstadgemeente ligt vervolgens de focus op de betreffende Parkstadgemeente. Met welke taken wordt het takenpakket van archeologie uitgebreid? Antwoord: De taken voor de regioarcheoloog blijven onveranderd: beheer, behoud, beschermen en ontsluiten van het archeologisch erfgoed. Bezit de gemeente Brunssum een verstoringsbronnenkaart? Zo niet, vind het college het nuttig om een verstoringsbronnenkaart te maken? Antwoord: Bij de actualisatie van de Archeologische beleidskaart zijn de verstoringen meegenomen en aangeduid op de kaart. Daarnaast wordt tijdens het archeologisch bureauonderzoek (de eerste fase van de Archeologische Monumentenzorg Cyclus) de mogelijke verstoringen in een bepaald plangebied in kaart gebracht. Doel van dat bureauonderzoek is het opstellen van een archeologisch verwachtingsmodel. Indien blijkt uit de bureaustudie dat de bodem daar verstoord is, zal de archeologische verwachting voor dat plangebied worden bijgesteld naar laag. Jaar rekening Rd4: Wordt in deze begroting ook rekening gehouden met de nog steeds stijgende prijzen, oorlog in Oekraïne en de inflatie? Antwoord: Er is in de begroting waar mogelijk rekening gehouden met de te verwachten kostenstijgingen die op het moment van het samenstellen van de begroting bekend waren.

Onvoorziene omstandigheden voor 2023 zoals de Oekraïne-oorlog zijn moeilijk inschatbaar en zijn waar mogelijk mee genomen. 1. Brandstof , er is ten opzichte van de begroting 2022 rekening gehouden met 27,5% stijging van de brandstofprijzen. 2. CAO-verhoging: er is rekening gehouden met een stijging van 3,5% Op pagina 7/19 van de begroting staat dat het weerstandsvermogen 95,8% is, leg eens uit waarom er nog eens ruim 1miljoen in het weerstandsvermogen gepompt moet worden?

Antwoord: Door de toevoeging van het positieve resultaat van afgelopen jaar (2021) +/- 1 miljoen euro, komt het weerstandsvermogen uit op 95,8 %. Tot en met 2020 bedroeg dit 77%. Beekdaelen heeft 36.000 inwoners, Brunssum 27.000, waarom is het weerstandsvermogen van Brunssum groter dan dat van Beekdaelen? Antwoord: De reden hiervoor is dat een gedeelte van de inzameling (het voormalige gedeelte Schinnen) nog door RWM in beheer is, over dit gedeelte is in het verleden dan ook bij Rd4 geen weerstandsvermogen over opgebouwd.

2.a Vaststellen concept besluitenlijst R&T d.d. 5-4-2022 1 Concept Besluitenlijst raadscommissie 5 april 2022 Ruimte & Techniek.docx

BESLUITENLIJST VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAADSCOMMISSIE RUIMTE & TECHNIEK VAN DE GEMEENTE BRUNSSUM GEHOUDEN OP DINSDAG 5 APRIL 2022 OM 19:00 UUR IN DE RAADZAAL

1 van 3 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 5 april 2022

Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, gehouden op dinsdag 5 april 2022 om 20:45 uur. Deze vergadering is openbaar en wordt gehouden in de Raadzaal. Voorafgaand heeft de commissie Burgerzaken vergaderd. Van deze vergadering zijn geluids- en/of video-opnamen beschikbaar via: YouTube kanaal van de Gemeenteraad Brunssum kanaal 1 https://www.youtube.com/channel/UCA6bz_Cq8uv6dL93rQSGGjQ AANWEZIG COMMISSIE RUIMTE &TECHNIEK: Voorzitter:

Dhr. J.H.J. Janssen (PAK)

Burger-commissieleden:

Dhr. J.G. Kusters (PAK) (woordvoerder) Dhr. E. Overdijk (Lijst Borger) (woordvoerder) Mw. V.J.G.M. Braam (PvdA) (woordvoerder) Mw. N. El-Barouta (PvdA) Dhr. T. R.G. Lurken (SP) (woordvoerder) Dhr. T. Theunissen (VVD) (woordvoerder) Dhr. J.H.J. Janssen (PAK) Dhr. B. Nelissen (BBB Lijst Palmen) (woordvoerder) Mw. G. Di Palma (VVD) Dhr. J.W.G. Scheffers (Lijst Borger) Dhr. J.M.V.L. Mertens (agendapunt 3 en 4) Mw. W.J.F. van der Rijt (toehoorder) Dhr. O. Eussen (afwezig) Dhr. N.C.P. Meijers (notulist)

Raadsleden

College: Secretaris: Notulist (plv. griffier): Ambtelijke ondersteuning: Externe ondersteuning:

Mw. Verkooijen (agendapunt 3 en 4) Dhr. Fiegen (afwezig) Geen

Participanten:

Geen

Agendapunt 1: Opening De voorzitter opent de vergadering om 20:45 uur. Agendapunt 2a: Vaststellen concept besluitenlijst Burgerzaken d.d. 8-2-2022 De besluitenlijst van de commissie burgerzaken van 8 februari 2022 wordt ongewijzigd vastgesteld. Agendapunt 2b: Vaststellen toezeggingenlijst (afgedaan tussen 29-1-2022 en 23-3-2022) De toezeggingenlijst met nummers 29, 63 (2021); 2, 13, 18, 20, 19 (2022) zijn akkoord. De toezeggingen worden als afgedaan beschouwd. Agendapunt 2c: Actieve informatieplicht & passieve informatieplicht In het kader van de actieve informatieplicht koppelt wethouder Mertens terug dat de plannen voor de Raadhuisstraat en ingang Dorpstraat/Prins Hendriklaan zijn in stadsregio Parkstad akkoord bevonden. Een aantal transformatie panden in de Rumpenerstraat zijn ook akkoord bevonden. De VVD-fractie stelt een aanvullende vraag. De burgemeester heeft niets voor de actieve informatieplicht. In het kader van de passieve informatieplicht zijn er geen vragen. Agendapunt 2d: Terugkoppeling verbonden partijen In het kader van het terugkoppelen van verbonden partijen worden geen punten teruggekoppeld. Agendapunt 3: Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum; Gemeenteblad 2022/6 Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door mevrouw Verkooijen.

De commissie wijst op een aantal tekstuele verbeterpunten in de bijlagen van het raadsvoorstel. Deze verbeterpunten worden nader bekeken en waar mogelijk aangepast en verwerkt als tweede versie van de betreffende bijlagen behorende bij het raadsvoorstel.

2 van 3 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 5 april 2022

De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: 1. De Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum 2022 inclusief bijbehorende bijlagen vast te stellen, en; 2. De Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum 2011 zoals vastgesteld door de raad op 2 november 2011, in te trekken per datum inwerkingtreding van de Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum 2022. De commissie adviseert unaniem het voorstel als akkoordstuk te agenderen in de raadsvergadering van 19 april 2022. Agendapunt 4: Stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 20222023; Gemeenteblad 2022/23 Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door mevrouw Verkooijen (ter vervanging van de heer Fiegen). De commissie vraagt of de bijlage, met daarin een aantal interne opmerkingen en doorhalingen, kan worden aangepast. De wethouder draagt zorg voor een tweede aangepaste versie van deze bijlage. Toezegging 21 (5-4-2022) Toelichting opbouw eigen bijdrage voor advies Woonwijzerwinkel Wethouder Mertens zegt toe: Voorafgaand aan de raadsvergadering van 19 april een schriftelijk toelichting te verstrekken met een onderbouwing van opbouw van de eigen bijdrage die een aanvrager verschuldigd is (ad € 20,- en € 40,-).

Toezegging 22 (5-4-2022) evaluatie stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater Wethouder Mertens zegt toe: De voortgang van de stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater via een raadsinformatiebrief tussentijds terug te koppelen. De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: 1.De verordening “Stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 2022-2023” vast te stellen; 2.Een bedrag voor de “Stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 20222023” ter beschikking te stellen van € 35.000,De commissie adviseert het voorstel als akkoordstuk te behandelen in de raadsvergadering van 19 april 2022. De fractie van de PvdA geeft aan dit voorstel als bespreekpunt te willen agenderen. Agendapunt 5: Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 21.40 uur.

3 van 3 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 5 april 2022

2.b Toezeggingenlijst (afgedaan tussen 24-3 en 25-4-2022) 1 Toezeggingen afgedaan tussen 24-3 en 25-4-2022.pdf

Onderwerp

Datum

Nummer

Portefeuillehouder

Datum reactie

Afgedaan

05-04-2022

Mertens

13-04-2022

05-04-2022

Mertens

13-04-2022

toezegging Evaluatie stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater Toelichting opbouw eigen bijdrage voor advies Woonwijzerwinkel

Oï I

T" o rc rc

3 Behandeling brief aan gemeenteraad (nr.2) Vernieuwen Skatebaan 1 Brief aan gemeenteraad nr. 2 Vernieuwen skatebaan.pdf

CMWWO» Maatschappelijk Werk, Welzijnswerk & Peuteropvang

Gemeente Brunssum Postbus 250 6440 AG Brunssum

Nummer:

Onderwerp:

20/110 MV/SR t.a.v. Bestuurssecretariaat

Brunssum, 14 februari 2022

Geachte Gemeente Raad, Van de wethouder weten we dat er een motie is aangenomen door de raad over meer evenementen voor de jeugd en als jonge inwoners begrijpen we dat erg goed want er mag best wat meer te doen zijn in Brunssum voor ons. Daarbij zijn we geen mensen die alleen maar vragen, maar jongeren die actief meedenken en een van onze belangrijkste punten is: Vernieuw de huidige afgeschreven skatebaan en omgeving in een aantrekkelijk Urban Park waarin jong en oud kunnen ontspannen, actief zijn en aan hun gezondheid kunnen werken. Zoals u weet is skaten een olympische sport en heeft daarmee veel aantrekkingskracht op jeugd en jongeren. De huidige baan is ook tot stand gekomen dankzij onze oproep destijds, maar inmiddels versleten en zelfs deels gevaarlijk. Ook de ondergrond is ingezakt en dat leidt tot gevaar voor blessures en ongelukken. We hebben meegedacht en de wethouder reeds een mooie baan laten zien in een andere gemeente en nu willen we u als gemeenteraad uitnodigen om te komen kijken naar ons huidig complex waar wij een verbeter voorstel voor aan het uitwerken zijn met de wethouder. U bent echter het hoogste orgaan en gaat over geld, hebben we begrepen, en daarom nodigen wij u graag uit. We laten u dan kennis maken met onze sport en laten u zien waarom de huidige baan aan vernieuwing toe is.

Zelf hebben we plannen om na de vernieuwing ook lessen en wedstrijden te organiseren zodat Brunssum weer beter, mooier en bekender wordt. We laten deze uitnodiging trouwens lopen via de jongerenwerkers van het CMWW (Omar Nouri en Maud Vroomen) omdat we in hun alle vertrouwen hebben en zij eigenlijk ook onze vertrouwenspersonen zijn richting gemeente.

Hoofdkantoor: Pr. Beatrixstraat IA, 6443 AK Brunssum Postbus 190, 6440 AD Brunssum

Telefoon: 088 - 455 2 500

Stichting CMWW Website: www.cmww.nl Email-adres: info@cmww.nl K.V.K.: 41070565 BTW nr.: NL 0030.40.458.B.01

Sterk Sociaal «

r XwaWeif» label»

GECERTIFICEERD

u ISO 9001

urui MCMI.SYS.

RvACDIQ

Oï

rc o rc rc

CMWWïX

februari 14, 2022

Maatschappelijk Werk, Welzijnswerk & Peuteropvang

Concreet willen we u verwelkomen op zaterdag 5 maart van 12:00u tot 14:00u in het skatepark.

Graag zouden wij ook van tevoren willen weten hoeveel personen aanwezig zullen zijn. Dit mag doorgegeven worden aan jongerenwerker Maud Vroomen. Email; m.vroomen@cmww.nl

Tel: 06-10308919

Met sportieve groeten,

Guilliano en Aniek

1 Brief gemeenteraad opvolgbrief nummer 2.docx

Gemeente Brunssum Postbus 250 6440AG Brunssum

Gemeente Raad Brunssum, 14 februari 2022

Geachte dames en heren,

Allereerst willen wij u feliciteren met uw raadslidmaatschap en we hopen dat u goede zaken gaat doen voor de gemeenschap en daarbij ook de jongeren niet vergeet. Een deel van u is bij ons op bezoek geweest om samen een plan op te stellen voor verbetering van de skatebaan of Urbanpark, zoals wij dat noemen. Nu de verkiezingen voorbij zijn hopen we dat een vernieuwd skatepark – Urbanpark ook doorgezet wordt en samen met ons gerealiseerd wordt, zodat zowel de jongeren alsmede de buurt en de sportwereld een goede voorziening tegemoet kunnen zien. We zitten vol goede ideeën in deze en denken graag actief vooraf mee, zodat we teleurstellingen kunnen voorkomen bij de realisatie.

Graag zien we een uitnodiging tegemoet om onze plannen verder met u te kunnen uitwerken.

 Page 2

Met sportieve groeten, Guilliano en Aniek

april 28, 2022

4 Point of interest Emmapark; Gemeenteblad 2022/44 1 Raadsvoorstel 44 Point of interest Emmapark.docx

Raadsvoorstel Collegeverg. d.d. Registratiekenmerk Gemeentebladnr. Afdeling opsteller Naam opsteller Bereikbaar onder Portefeuillehouder Raadsvergadering d.d. Uiterlijke datum

: 19 april 2022 : 2023455 : 2022 nr. 44. : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : Michel Sloen : +31455278651 , michel.sloen@brunssum.nl : Jo Mertens : 31 mei 2022. : Niet van toepassing

Aan de raad, 1. Onderwerp Point of Interest (POI)Emmapark 2. Uitgangssituatie (WAAROM?) a. Aanleiding Ons college heeft d.d. 16 juni 2020 samen met IBA Parkstad elk € 15.000.= beschikbaar gesteld voor het maken van een ontwerp voor de POI en beweegtuin Emmapark. (BBV998747). Het voorlopig ontwerp voor het Emmapark is inmiddels gereed en voorzien van een kostenraming voor de verdere uitwerking tot een definitief ontwerp en uitvoering van het plan. b. Huidige situatie/probleemstelling Teneinde het plan in aanmerking te kunnen brengen voor de gereserveerde IBA-bijdrage van € 100.000.= is het zaak dat het plan ter beoordeling wordt voorgelegd aan de ambtelijke werkgroep en stuurgroep Leisure-lane en dat de gemeentelijke cofinanciering wordt geregeld. 3. Gewenste situatie (WAT? a. Wat willen we bereiken? Door de ontwikkeling van de POI en de beweegtuin in het Emmapark kan een belangrijke bijdrage worden geleverd aan de integrale ontwikkeling van Treebeek. Beide ontwikkelingen voorzien in een behoefte van bewoners van Treebeek om elkaar te ontmoeten en te bewegen. Anderzijds kunnen recreanten uitrusten op deze plek en zich de bijzondere historie van deze plek eigen maken. De landschappelijke/botanische kwaliteiten van het Emmapark kunnen verder worden versterkt. Vanuit de duurzaamheidsambitie voor Treebeek liggen er kansen om circulaire materialen ook op deze plek te hergebruiken.

Gemeente, Wonen-Zuid en IBA werken hierin nauw samen. b. Kaders Omdat IBA-Parkstad geen projecteigenaar mag zijn en de Provincie Limburg alleen projecteigenaar is van de leisure Lane is de gemeente Brunssum gevraagd om projecteigenaar te worden voor de planuitwerking en realisatie van de POI en beweegtuin. Ons college heeft hiermee d.d. 16 juni 2020 ingestemd en heeft samen met IBA Parkstad elk € 15.000.= beschikbaar gesteld voor het maken van een ontwerp voor de POI en beweegtuin. (BBV998747). Voor de realisatie van de POI is binnen het kader van de IBA-subsidieverordening en –regeling een IBA-subsidie gereserveerd van € 100.000.= Een eerste concept voor de POI is aan de raad gepresenteerd in een raadsinformatiebijeenkomst op 5 oktober 2021. De kosten worden thans geraamd op € 502.150,=. Voorgesteld wordt het na aftrek van het gereserveerde subsidiebedrag benodigde krediet beschikbaar te stellen door vaststelling van bijgevoegde begrotingswijziging. De raming van het investeringskrediet voor de herinrichting van het Emmapark, leidt pas in de begroting 2023 tot wijziging van budgetten in de exploitatiebegroting. Dit zal dan ook worden meegenomen bij de samenstelling van de Gemeentebegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026. De kapitaallasten voor 2023 bedragen dan € 28.821,(afschrijving € 26.810,- en rente € 2.011,-) uitgaande van een afschrijvingstermijn van 15 jaren. c.

Argumenten en overwegingen Binnen het project Treebeek vindt al langere tijd een integrale gebiedsontwikkeling plaats. Het Emmapark is nauw verbonden met Treebeek. Het park is aangelegd op het voormalige mijnterrein van de mijn Emma bij de realisatie van

de woonwijk en vormt een belangrijke locatie voor omwonenden om te recreëren. Ook wordt het park door sporters gebruikt. Verder is het van landschappelijke waarde. Een gedeelte is ingericht als vlindertuin en als bijentuin. Daarvoor zijn speciale bloemen-en kruidenmengsels gezaaid. Langs het Emmapark zal de Leisure Lane worden aangelegd. De Leisure Lane is een toeristisch-recreatieve route voor fietsers en wandelaars en verbindt veel van de attracties, uitzichten en interessante plekken van Parkstad. Om interessante landschappen en uitzichtpunten (vista's) te benadrukken zullen plaatselijk stations worden ingericht met landschapstuinen. Deze POI's (points of interest) spelen in op de kwaliteiten van het landschap of onthullen een verborgen historische laag. Langs de route liggen bovendien nog een groot aantal interessante attracties en bestemmingen, soms aan de route, soms een stuk van de route af. Om alle attracties te verbinden aan de route worden deze attracties opgenomen in de informatievoorziening en krijgen waar mogelijk een visuele verbinding met de route. Gemeente Brunssum is gevraagd om projecteigenaar te worden voor de planuitwerking en realisatie van de POI en beweegtuin. Beoogd wordt op het Emmapark een van de Points of Interest te realiseren om de bijzondere kenmerken van deze locatie te onderstrepen.

Daarbij kan de verbinding met het Heidserpark en het mijnspoor worden belicht. Tegelijkertijd hebben bewoners en maatschappelijke instanties binnen Treebeek bij het opstellen van de sociaalmaatschappelijke agenda voor Treebeek in samenwerking met gemeente en IBA aangegeven dat zij de verbinding met het Emmapark heel erg belangrijk vinden. Concreet hebben zij voorgesteld om een beweegtuin te realiseren als een ontmoetings-en beweegplek, bedoeld om mensen van verschillende generaties laagdrempelig te laten bewegen. Hier kan het verhaal van dit mijnverleden worden verteld. Ziegler/Branderhorst stedenbouw en architectuur is verzocht een ontwerp op te stellen waarin deze doelstellingen zijn vertaald. Het ontwerp is bijgevoegd. Geïnspireerd door de historie van de unieke plek is het voorlopig ontwerp voor het park op opgesteld. De omwonenden en belanghebbenden bij het park zijn geraadpleegd en hebben hun zienswijze op de ontwikkelingen kenbaar kunnen maken. 84 omwonende hebben hun mening gegeven, het plan is gepresenteerd aan het College en de Raad. Op basis van inspraak is de plek rondom de historische muur iets aangepast en op basis van de presentaties aan het College en de Raad alsmede de terugkoppeling van de supervisor 'LoLa’ landschapsarchitecten –ook betrokken bij de Leisure-Lanehet plan op twee onderdelen aangepast n.l.

het toepassen van verlichting op strategische plekken en het toevoegen van een eye-catcher. Goedkeuring door de stuurgroep Leisure-Lane vormt een subsidievereiste. d. Opties en keuze Een sobere uitvoering van het plan door bijv. de eyecatcher en verlichting achterwege te laten leiden kan weliswaar tot een kostenbesparing leiden, maar kan ook leiden tot het verlies van draagvlak bij omwonenden en belanghebbenden en IBA en daarmee ook tot subsidieverlies. Het college van burgemeester en wethouders,

Burgemeester

Secretaris

Raadsbesluit Gemeentebladnr. Afdeling Registratiekenmerk

: 2022 nr. 44. : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : 2023455

De raad van de gemeente Brunssum ; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 april 2022, afdeling Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed Besluit: Het voor de herinrichting van het Emmapark benodigde krediet ad € 502.150.= beschikbaar te stellen door vaststelling van bijgaande 1e begrotingswijziging 2022.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

De Raad vernoemd,

Voorzitter

Griffier

1 Raadsvoorstel 44 (bijlage) 1e begrotingswijziging 2022 Herinrichting Emmapark.pdf

@ N

êo

O N

(Éèl tr 6l >(\

{)

êt)

êt

* iiH Ët.È, €,

t:í

lo til

tó

€T-X-

3l ;

3oo 9t5.r

o -a o

E eg à0 b! èl

z E^a tr '-i5

l+N

S.s Ê

.io r-

{x =

^hL

,í6

10 ,t'')

'= >=:{ -='t=' ?:zof ?=-=

o9-u

vH-!J =^ê6

:= Lr.^>

H+l

+.=

.=&,

Y oÉ dd .d€

Í,, a.ït.)l

Fs$ z 8 r

L c

El Ël

+t .Fl i:t4

3 i F e .E Èl í FI 'IT

2 o ë F sl

^^F

5 Êlá

.=o NÓ

€

-a:{r) :d .{

.o)=

SI Ë

iil

-10

€

y.'! AYX

'É>

@I dl

êl el sO >al

of ^l Ál

3ot É)É

ih0

P P a v

-.=

-l I I

à0

o.Á

-;5 o ol I:N J<

êl

t av t6N

Il.!m FR

ói

€TËF qJl > Ë

# iiË

Ët.x

lsc tots t"tr

*oo

FI E

95N

E EE è0 q0 Èt

-:-

3t È; .= ! -l to:r

'€3..

o >= eF O-

a E

o Êrl

{\ N N il

F 3

È5n

,9o

ào 9rÉo ,:=-;u Lr.'o'á àZcu oe

=._o

cÊc>

6 <)o >g

u N

EFó

o a E o

F!6

6t= i:> È,

zt!

ZEI =Ël 'a Ë tslFàJ ZB=I L--Ël

-l

-l Frl

; F ÏI ; .El

É>q= ,?s6 ^n= .=g Éa

^É

= E É, rrl ê

bt Ë

À Y ë

Fló ,lo =lÉ xl

ÈI À

za -3 F $l :

1 Raadsvoorstel 44 (bijlage) Emmapark_ONTWERP.pdf

Emmapark

Staatsmijn EMMA

De spoorpaden

glück auf - kom veilig boven

De nieuwe paden in het park volgen de oorspronkelijke sporen. Met hun rechte, functionele en duidelijke routing vormen ze een mooi contrast met landelijke opzet van het huidige park. De sporen vertellen iets over het verleden en de oude functie als opslag- en overslagterrein. De paden vormen en nieuwe laag in het bestaande park en zorgen voor meer sport en wandelmogelijkheden.

Inspiratie mijnverleden In alle planonderdelen van het Emmapark is het verleden van de mijn een inspiratie geweest of verbeeld. Van de liedteksten van Carboon, het mijn alfabet tot de gekozen plekken waar relicten van de oude staatsmijn te vinden zijn zoals het stukje historische muur bij de begroeide pergola.

umbróch - hoofdschacht

loeëntuut - loonzakje

In een afwisselend ritme worden in het spoorpad betonnen liggers geplaatst. Dat ritme wordt intensiever richting de bijzondere plekken en bijvoorbeeld de bruggetjes die over de greppels liggen. Op 200 liggers komen woorden uit het mijnverleden in Limburgs dialect. De woorden staan hieronder opgesomd. Glück auf en Staatsmijn EMMA komen vaker terug.

Het noordelijkst gelegen spoor loopt parallel aan de Spoorstraat en verbind de drie bijzondere plekken in het park met elkaar.

In de punt van de oude Staatsmijn Emma liepen vroeger een aantal spoorlijnen het terrein van de oude Emmamijn in. Twee van deze sporen worden in het huidige Emmapark teruggebracht.

Staatsmijn EMMA

Treebeekplein aafgwirkte lóf - slechte lucht aafvare - afdalen in de mijn abberhammer - afbouwhamer akkoadbederver - uitslover berggees - mijnspook bergsjoeël - mijnschool biels - houten dwarsligger spoor blèch - koffieblik boarsjtang - boor boemelsjiech - verzuimdienst bóttere - schaften bouwhuier - mijnwerker ‘t brrrrrènt!!! - vuur!!! daagsjiech - dagdienst doebele - schaften flöts - kolenlaag gaas - mijngas gaaskoal - vetkool gerus - schachtkooi gesjos - springstof getsügs-kis - gereedschapskist glück auf - kom veilig boven

gris - kolengruis hanklamp - handlamp hiering - stalen spie hobel - kolenploeg hónk -afdiepton hootse sjtiel - houten stijl hootswaan - ijzeren mijnwagen haosplak - halsdoek huier - houwer huiesjloeën - houwersloon jojo - stuwschijftransporteur kiebel - wc ton met deksel klämax - stijlentrekker (sylvester, zughub) kloppe - seinen klöpper - seinhamer klüt - briket klütes - briketfabriek knaochedokter - mijn-arts knutsj - blok hout koalebong - kolenbon köaler - mijnwerker kolenfront koalesjup - platte schop

koalewaan - kuipvormige wagen koale-tsóg - kolentrein koel - mijnbedrijf koel- antsjóg - mijnkleding koelblink- oogaandoening koelfiets - mijnfiets koelkap - kunstofhelm koelkolonie - mijnwerkerswoningen koelpiet - mijnwerker koelsjeël - mijnblindheid koel-sjtüb - mijnjas kómpel - mijnweker koempel - mijnwerker kouw - lift körf - liftkooi kroefknei - kruipknie lampeboed - lampenkamer löave - verplicht niet werken loeenbrifke - loonstrookje loeëndaag - loondag loeëntuut - loonzakje lófkócher - luchtkoker

lotte - luchtkokers middig-sjiech - middagdienst middig-sjtieger - opzichter middagdienst mijnsjoeël - mijnschool milchsboeëd - bovengrondse kantine naatsjiech - nachtdienst noa-vördere - overwerken nommedaag - middagdienst nootjes - kool oesgank - uitbetaling loon ontsjteëcher - ontsteker springstof O.V.S. - Ondergrondse Vak School pannesjup - kolenschop plóg - kolenschaaf poekele - elkaars rug wassen pólt - steenknuppel prèslóf - perslucht pungel - mijnkleding roetsje -toeër - schudgoot sjaaf - kolenschaaf sjaat - hoofdschachten sjaathuier - schachthouwer

sjeëtje - blinde schacht sjèffel - halve mud sjiech - dienst sjishuier - schiethouwer sjisse - schieten sjlaam - kolenslik sjlèpper - sleper sjpeulkop - spoelkop sjliet - houtwagen sjröamhammer - afbouwhamer sjteeberg - steenberg sjtee-gank - mijngang sjtee -krètser - krabber sjtee-sjtub - steenstof sjtiele-tseller - ijzercontroleur sjtrèk - gang sjtub-masker - stofmasker sjüttelbaas - voorman sjwees-sjtübke - onderhemd sjwel - dwarsligger sylvester - stijlentrekker (klämax, zughub) toussèng-sjtiel - schuifstijl

De plekken

de basketbalplek

De MIJN letters markeren de kop van de Staatsmijn Emma. Vanaf het mijnspoor liepen hier twee sporen het terrein van de Emmamijn op. De letters bieden een zitplek en geven direct de historische betekenis van de plek aan.

su Lei

Emmapark

an e L

De koppeling met het Treebeekplein en het hart van de mijnkolonie wordt gemaakt door hier een sport- en speelplek te maken. Hier kan door jong en oud gesport en gespeeld worden. De plek waar een deel van de oude muur en de begroeide pergola staat wordt een grotere ontmoetingsplek in het park waar ook kleinschalige evenementen voor de buurt kunnen worden gehouden.

de MIJN letters

w ma

De plek waar nu een asfaltveldje ligt met een basket is de tweede sport- en speelplek in het park. Het asfaltveld wordt opgeknapt en naast de basketbalpaal worden pannagoaltjes geplaatst zodat op het veldje ook gevoetbald kan worden. Op het asfalt komt belijning voor de basket en het pannaveld en een logo van de Staatsmijn, het logo met de drie koeltorens. Om de ovale plek komt (aan de buitenzijde van het bestaande hek) een groenblijvende ligusterhaag. Vanaf de straat en het park wordt het een groener aanblik. Daarnaast levert de haag een bijdrage aan de biodiversiteit in het park.

De stalen lettercontouren zijn een echte eyecatcher in het park. De letters markeren de entree van de POI Emmapark en geven bewoners en bezoekers een plek om even te zitten en elkaar te ontmoeten. De letters worden verlicht zodat ook in de avond het woord MIJN een herkenningspunt is.

de plek bij de historische muur

de sport en speelplek

Het Emmapark ligt - op het terrein van de voormalige Emmamijn - geïnspireerd door de historie van dit unieke park, is met behoud van bestaande kwaliteiten een ontwerp voor het park gemaakt.

De koppeling met het Treebeekplein en het hart van de mijnkolonie wordt gemaakt door hier een sport- en speelplek te maken. Hier kan door jong en oud gesport en gespeeld worden.

de schapen blijven in het Emmapark! de vaste wei wordt iets aangepast

de speelplek bij de muur de bestaande plek voor wordt groter gemaakt met bijen en vlinders blijft, meer ruimte voor vrij spelen in het park komen meer bloeiende struiken en kruiden

de plek bij de muur met pergola wordt een ontmoetingsplek waar ook evenementen kunnen worden georganiseerd

de hondenwei krijgt een mooie groene haag

de mogelijkheden om te sporten worden uitgebreider door de nieuwe sport & speelplek

de oude overblijfselen van de bebouwing worden weer bereikbaar gemaakt

de hardlooproutes blijven

De plek wordt goed verbonden met het Treebeekplein, ook qua zicht. Op de plek wordt gebruik gemaakt van het hoogteverschil. Op verschillende terrassen kan gesport en gefitnest worden. Een deel van de trappen wordt hier hergebruikt als sport, speel en zitplek. De bestaande sporttoestellen worden herplaatst en opgenomen.

Rondom de muur wordt het park toegankelijk gemaakt, zodat mensen kunnen picknicken of spelen op de heuvel. De pergola wordt antraciet van kleur en subtiel verlicht. In de bogen worden twee refreinen van de liedteksten van Carboon weergegeven. Ter plekke van de pergola worden beplantingsvakken gemaakt, samen met de betonnen platen ontstaat een ritme van bestrating en begroeiing. Om het organiseren van bijeenkomsten makkelijker te maken wordt een, onder het maaiveld geplaatst, aansluitpunt voor electriek gemaakt. Zo kan verlichting, muziek of een klein karretje met eten of drinken makkelijk worden aangesloten. De bestaande speelplaats wordt weggehaald en om de overlast van hangjongeren op deze plek te voorkomen worden geen zitmogelijkheden geplaatst. Een mosquito (een apparaat wat een voor jongeren vervelende toon-frequentie afgeeft) wordt geplaatst zodat die op gezette tijdstippen geactiveerd kan worden.

5 Beleidsnota archeologie; Gemeenteblad 2022/7 1 Raadsvoorstel 7 Beleidsnota Archeologie Brunssum.docx

Raadsvoorstel Collegeverg. d.d. Registratiekenmerk Gemeentebladnr. Afdeling opsteller Naam opsteller Bereikbaar onder Portefeuillehouder Raadsvergadering d.d. Uiterlijke datum

: 18 januari 2022 : 2007390 : 2022/7 : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : Mariette Gobbens : +31455278641 , mariette.gobbens@brunssum.nl : Jo Mertens : 31 mei 2022 : Niet van toepassing

Aan de raad, 1. Onderwerp Raadsvoorstel & besluit 2. Uitgangssituatie (WAAROM?) a. Aanleiding Op 18 januari jl. heeft het college van B&W ingestemd met de concept beleidsnota Archeologie Brunssum. De meeste Parkstad gemeenten hebben inmiddels zo'n beleidsnota opgesteld. In de beleidsnota wordt aandacht besteed aan het bodemarchief cq, archeologisch erfgoed van de gemeente. Een deel van dit bodemarchief is reeds ontdekt of onderzocht. Het grootste deel ligt daar echter nog op ons te wachten. De bescherming van het archeologisch erfgoed is vastgelegd in de Erfgoedwet. De gemeenschappelijke regioarcheologe benadrukt het belang van een dergelijke beleidsnota voor alle gemeenten binnen Parkstad. Immers, om uitvoering te geven aan de wettelijke taken, met de intentie op een werkbare en doelmatige manier zorg te dragen voor het bodemarchief en het ontsluiten ervan, zijn de beleidsnota Archeologie en de reeds vastgestelde archeologische beleidskaarten opgesteld. Daarmee voldoet de gemeente aan de wettelijke taken en zal voor alle betrokkenen inzichtelijk zijn wanneer en waar rekening dient te worden gehouden met het archeologisch erfgoed. Een uniform archeologiebeleid in de Parkstadgemeenten, waarbij de verschillende gemeentes hun eigen erfgoedambities formuleren, vormt de basis van regioarcheologie in Parkstad. b.

Huidige situatie/probleemstelling De archeologische wetgeving in Nederland biedt de gemeente ruimte om een eigen beleid te voeren. Het archeologisch erfgoed behoort niet uitsluitend toe aan de archeologen, maar aan de hele maatschappij. Door de archeologische waarden beter te ontsluiten en burgers er bewuster bij te betrekken laten we ze kennis maken met hún archeologisch erfgoed waardoor het maatschappelijke draagvlak wordt vergroot. Aandacht voor archeologie is echter niet alleen een kwestie van cultuurbehoud, maar ook van economie. ‘Zichtbare en beleefbare’ cultuurhistorie stimuleert recreatie en toerisme en heeft een waarde verhogende werking op de omgeving. Bovendien wordt het imago van een gemeente versterkt. Erfgoed is identiteit. In Brunssum kennen we de Archeologische waardenkaart die voor alle Parkstad gemeenten is vastgesteld. In de beleidsnota wordt deze beleidskaart in een breder beleidskader geplaatst. Tevens wordt ook al aandacht besteed aan de implementatie in de in voorbereiding zijnde Omgevingswet. 3. Gewenste situatie (WAT? a. Wat willen we bereiken? Het archeologisch beleid van de gemeente Brunssum heeft tot doel haar archeologische erfgoed te beschermen en te ontsluiten als bron van het ‘gemeenschappelijke geheugen’ en als middel voor wetenschappelijke studie, zonder meer maatschappelijke lasten in het leven te roepen dan strikt noodzakelijk.

Deze formulering waarborgt behoud en ontsluiting van het archeologisch erfgoed in de gemeente, maar laat ruimtelijke ontwikkelingen even goed toe.

Bescherming van het cultureel erfgoed draagt bij aan versterking van het toerisme. Vanuit economisch perspectief kan cultureel erfgoed beschouwd worden als kapitaalgoed met een potentieel hoge economische waarde en bepaalt deels ook de lokale identiteit. Dit is eveneens een belangrijke bijbehorende doelstelling voor het gemeentelijk beleid; versterking van de economie door het potentieel van de archeologie te gebruiken. b.

Kaders 1. eerdere besluitvorming 2007390/bbv: 2007424 2. traject tot dusverre Na het collegebesluit is de beleidsnota gedurende 6 weken ter inzage gelegd, waarbij een ieder in de gelegenheid werd gesteld om een inspraakreactie in te dienen. Er zijn geen inspraakreacties ingediend. De beleidsnota is inhoudelijk niet gewijzigd. 3. rol/ bevoegdheden college van B en W Het college stelt de concept beleidsnota vast en biedt deze na verwerking van de inspraakreacties voor de definitieve vaststelling van het beleid aan aan de raad 4. algemene beleidskaders (landelijk/ provinciaal/ lokaal) Verdrag van Malta, Erfgoedwet 5. past het voorstel in de strategische visie/ relatie met uitvoeringsagenda? Ja: Brunssum leeft! Behoud en opwaardering van cultuurhistorische waarden. De beleidsnota is opgenomen in de outputkalender 6. relatie met programmabegroting/ financiële gevolgen Voor de kosten van de regio archeologe is dekking aanwezig in productnummer 530003. Verder zijn er geen financiële gevolgen.

c. Argumenten en overwegingen De volgende uitgangspunten worden in de beleidsnota geformuleerd: • Archeologische resten zoveel mogelijk in de bodem bewaren en alleen opgraven als behoud in de bodem (in situ) niet mogelijk is; • Bodemverstoorders betalen archeologisch onderzoek en mogelijke opgravingen. Dit zogenaamde ‘verstoorder-betaalt-principe’ is geen gemeentelijke beleidskeuze maar volgt direct uit de wetgeving; • De huidige relatie tussen archeologie en ruimtelijke ordening behouden, zodat behoud, beheer en ontwikkeling van het bodemarchief onderdeel blijft van het planologische besluitvormingsproces; • Verbetering informatievoorziening over het archeologisch erfgoed om het draagvlak voor archeologie te vergroten. • Toerisme/economie: Cultureel erfgoed en toerisme zijn nauw verbonden. Cultureel erfgoed wordt gezien als een waardevolle faciliteit voor zowel bewoners van, als bezoekers aan een gebied. Het cultureel erfgoed vormt vaak de bepalende factor in de regionale of lokale identiteit. Overwegingen: 1. De beleidsnota archeologie vormt samen met de geactualiseerde archeologische verwachtings- en beleidskaart het wettelijk kader die een integrale bescherming van het cultureel erfgoed mogelijk maakt. Op 1 oktober 2013 is de “geactualiseerde verwachtings- en beleidskaart Brunssum” en de daarbij horende “ondergrenzen archeologische onderzoek plicht” vastgesteld.

Deze kaart is grotendeels geïmplementeerd in de bestemmingsplannen en wordt gebruikt als gemeentelijk archeologisch toetsingskader voor de omgevingsvergunningen. Uit bovenstaande blijkt dat archeologie in de gemeente Brunssum al in diverse

beleidsdocumenten is verankerd. De voorliggende beleidsnota archeologie is een visiedocument waarin de gemeentelijke doelstelling als gemeentelijk beleid verder is uitgewerkt en als beleid is vastgelegd. Sinds 1 juli 2016 is de Erfgoedwet van kracht. Deze wet bundelt de bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Het betreft daarbij zowel het roerend als onroerend erfgoed. Samen met de Omgevingswet die naar verwachting in 2022 ingaat, maakt de Erfgoedwet een integrale bescherming van ons cultureel erfgoed mogelijk. Voor het onroerend cultureel erfgoed zijn deze wetten van grote betekenis. De Erfgoedwet en de Omgevingswet regelen de zorg voor ons bodemarchief en zijn de vertaling van het Verdrag van Malta. 2. Erfgoed is Identiteit. De beleidsnota archeologie formuleert de ambitie het archeologische erfgoed van de gemeente Brunssum te ontsluiten als bron van het ‘gemeenschappelijke geheugen’. Het is van belang dat bij nieuwe ontwikkelingen gezocht wordt naar mogelijkheden om aangetroffen archeologische resten te verbeelden of te ontsluiten. Dit geeft een identiteit en laat het heden een schakel vormen tussen verleden en toekomst.

In de beleidsnota wordt een overzicht gegeven van de belangrijke archeologische opgravingen in de regio en in het bijzonder in Brunssum, vanaf de prehistorie tot het meer recente verleden tijdens de tweede Wereldoorlog ( zie hoofdstuk 2) Het is belangrijk dat we ons bewust zijn van deze archeologische "parels" waarmee onze identiteit nauw verbonden is. 3. De beleidsnota archeologie formuleert de potentiele hoge economische waarde van cultureel erfgoed. Brunssum heeft een rijke geschiedenis, waarin vooral Romeinen, kerken, kastelen en mijnen belangrijke rollen speelden. Door dit cultuurhistorisch erfgoed bij (grootschalige) ruimtelijke ingrepen beter te integreren en zichtbaar en beleefbaar te maken (accentueren, verbeelden) wordt een economische meerwaarde verkregen. Een ‘zichtbare en beleefbare’ cultuurhistorie zal recreatie en toerisme stimuleren, wat een waarden verhogende werking heeft op de omgeving en zal het imago van Brunssum versterken. De Heemkundevereniging (werkgroep Archeologie en Historie) heeft aangegeven dat de beleidsnota "volledig is en de lading in al haar facetten dekt". d. Opties en keuze Door deze beleidsnota vast te stellen wordt het archeologisch beleid binnen de gemeente geborgd en is er een gemeente overstijgend beleid voor handen voor de gehele Parkstad regio, opgesteld in afzonderlijke gemeentelijke beleidsnota's.

Het college van burgemeester en wethouders,

Burgemeester

Secretaris

Raadsbesluit Gemeentebladnr. Afdeling Registratiekenmerk

: 2022/7 : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : 2007390

De raad van de gemeente Brunssum gemeentebladnummer 2022/7; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 18 januari 2022 en 29 maart 2022, afdeling Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed ; Besluit: De beleidsnota Archeologie Brunssum; "erfgoed is identiteit" vast te stellen en deze volgens de wettelijke kanalen te publiceren waarna de beleidsnota in werking zal treden. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van <vul hier de datum van de raadsvergadering in>

De Raad vernoemd,

Voorzitter

Griffier

Erfgoed is identiteit Erfgoed is identiteit

1 Raadsvoorstel 7 (bijlage) Beleidsnota Archeologie Brunssum, erfgoed is identiteit.pdf

Beleidsnota Archeologie Gemeente Brunssum

Erfgoed is identiteit Beleidsnota Archeologie Gemeente Brunssum

Colofon

Titel: Beleidsnota archeologie gemeente Brunssum. Implementatie van de Erfgoedwet en de Omgevingswet.

Uitgave: gemeente Brunssum Contactpersoon: mw. H. Vanneste en mw. M. Gobbens (gemeente Brunssum) Versie: maart 2022

Gemeente Brunssum Postbus 250

telefoon: (045) 527 85 55

6440 AG Brunssum

E-mail: gemeente@brunssum.nl

ERFGOED IS IDENTITEIT BELEIDSNOTA ARCHEOLOGIE GEMEENTE BRUNSSUM

Samenvatting Het archeologisch erfgoed betreft overblijfselen uit ons verleden. Het vertelt ons hoe vroegere generaties leefden en hoe onze samenleving er toentertijd uitzag. Het vertelt ons iets over onsz elf, onze cultuur en onze identiteit. Brunssum is een gemeente met een rijk verleden met veel archeologische vindplaatsen. De vroegste bewoningssporen uit de regio zijn net over de gemeentegrens, in Amstenrade, aangetroffen. De resten dateren uit het Midden Paleolithicum (300.000-35.000 v. Chr.). De vondsten uit deze periode zijn zeer bijzonder, omdat in Nederland slechts vijf sites uit deze periode onderzocht zijn. De meeste archeologische vindplaatsen dateren uit de Romeinse tijd. De regio werd toen doorsneden door verschillende Romeinse wegen, waarvan de Via Belgica en de Via Traiana de meest bekende zijn. Aan weerszijden van deze weg lagen grote agrarische villacomplexen en inheems Romeinse nederzettingen. De bewoners werden na hun dood begraven in grafvelden en individuele grafmonumenten, die eveneens langs de wegen lagen. Zeer fraaie voorbeelden uit de regio van monumentale grafmonumenten zijn de ‘Askist van Bocholtz’, de sarcofaag van de dame van Simpelveld, het Romeinse vrouwengraf aan de Hereweg in Landgraaf en de vier askisten bij de Voskuilenweg in Heerlen.

In Brunssum zelf werden in 1966 op het Brunssumerveld (voormalig industrieterrein ‘Kling-Rode Beek ’) twee Romeinse graven ontdekt. Eén graf bestond uit een askist, waarin de resten van waarschijnlijk een vrouw waren gedeponeerd. Daarnaast zijn in het kader van de aanleg Buitenring Parkstad Limburg in Merkelbeek nog twee crematiegraven aangetroffen uit de Midden Romeinse periode. De gemeente bleef ook tijdens de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd bewoond. Daarvan getuigen vandaag de dag nog de vele historische kernen, eeuwenoude hoeves, kastelen en kerken, zoals kasteel Genhoes, de middeleeuwse Clemenskerk en de voormalige St. Gregoriuskerk en de hoeve Onderste hof aan de Merkelbekerbeek. Bovendien werden gedurende de Middeleeuwen op verschillende locaties in het dal van de Roode Beek in de gemeente Brunssum potten gebakken. Dat blijkt uit talrijke Middeleeuwse pottenbakkersovens waarvan een aantal zijn opgegraven. Een lineaire versterking uit de Late Middeleeuwen is de Landgraaf. De Landgraaf is vandaag de dag als een droge greppel met een wal aan weerszijden nog te traceren in het landschap. Sinds 1 juli 2016 is de Erfgoedwet van kracht. Deze wet bundelt de bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Het betreft daarbij zowel het roerend als onroerend erfgoed.

Samen met de Omgevingswet die naar verwachting medio 2022 ingaat, maakt de Erfgoedwet een integrale bescherming van ons cultureel erfgoed mogelijk. Voor het onroerend cultureel erfgoed zijn deze wetten van grote betekenis. Het deel van de Monumentenwet 1988 dat direct raakt aan de fysieke leefomgeving, gaat namelijk op in de Omgevingswet. Het resterende deel van de Monumentenwet gaat op in de Erfgoedwet. De Erfgoedwet voorziet ook in het nodige overgangsrecht, zodat artikelen uit de Monumentenwet tussen 2016 en 2022 niet zo maar komen te vervallen. De erfgoedwet en de Omgevingswet regelen de

ERFGOED IS IDENTITEIT BELEIDSNOTA ARCHEOLOGIE GEMEENTE BRUNSSUM

zorg voor ons bodemarchief en zijn de vertaling van het Verdrag van Malta, dat Nederland in 1992 ondertekende. De essentie van deze wet is dat waardevolle archeologische resten zoveel mogelijk in de bodem behouden blijven. Indien dit niet mogelijk is geldt het zogenaamde het ‘veroorzaker-betaalt-principe’. Al sinds 2007 (ingang Wet op de Archeologische Monumentenzorg ) zijn de gemeenten in overwegende mate verantwoordelijk voor het behoud van archeologisch erfgoed. Om op een verantwoorde wijze om te gaan met het archeologische erfgoed heeft de gemeente Brunssum al heel snel na het ingaan van deze wet een aantal acties ondernomen. In 2007 heeft de gemeente Brunssum, samen met de andere Parkstadgemeenten een gedetailleerde archeologische verwachtings -en advieskaart laten opstellen, waarvan de geactualiseerde versie (archeologische verwachtingsen beleidskaart) op 1 oktober 2013 is vastgesteld (Vanneste & Verhoeven, 2013). Omdat de gemeente als bevoegde overheid beslissingsbevoegdheid heeft over archeologische belangen binnen de ruimtelijke ordening, hebben de parkstadgemeenten in 2011 een regioarcheoloog aangesteld. Sedertdien is bij de gemeente inhoudelijke archeologische kennis en expertise aanwezig op het niveau van een KNA senior-archeoloog (KNA: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie).

Als basis voor het gemeentelijke beleid geldt de volgende doelstelling: Het archeologisch beleid van de gemeente Brunssum heeft tot doel haar archeologische erfgoed te beschermen en te ontsluiten als bron van het ‘gemeenschappelijke geheugen’ en als middel voor wetenschappelijke studie, zonder meer maatschappelijke lasten in het leven te roepen dan strikt noodzakelijk.

Deze formulering waarborgt behoud en ontsluiting van het archeologisch erfgoed in de gemeente, maar laat ontwikkelingen even goed toe. Het is een doelstelling die niet alleen praktisch uitvoerbaar en proportioneel is, maar ook haalbaar. Het beleid van de gemeente Brunssum is opgenomen in een archeologische beleidskaart en vertaald naar de bestemmingsplannen. Naast het beleidsmatige aspect wil de gemeente Brunssum ook de economie versterken door het potentieel van de archeologie te gebruiken. Cultureel erfgoed en toerisme zijn nauw verbonden. Cultureel erfgoed is een waardevolle faciliteit voor zowel bewoners van, als bezoekers aan een gebied. Het cultureel erfgoed vormt vaak de bepalende factor in de regionale of lokale identiteit. Vanuit economisch perspectief kan cultureel erfgoed beschouwd worden als kapitaalgoed met eenpotentieel hoge economische waarde.

ERFGOED IS IDENTITEIT BELEIDSNOTA ARCHEOLOGIE GEMEENTE BRUNSSUM

INHOUDSOPGAVE Samenvatting ......................................................................................................................................... 5 Voorwoord .............................................................................................................................................. 10 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 13 1.1 Waarom een eigen gemeentelijk archeologiebeleid? . . ....................................................................... 13 1.2 Doelstelling beleidsnota . . ................................................................................................................. 15 1.3 Opbouw en indeling van de beleidsnota .. ......................................................................................... 15

2 Erfgoed is identiteit ..................................................................................................................... 19 2.1 Inleiding .......................................................................................................................................... 19 2.2 Unieke parels uit de gemeente Brunssum en de omringende regio . . .................................................. 21 2.3 Archeologie: een bron met een potentieel hoge economische waarde ............................................... 42

3 Archeologiebeleid gemeente Brunssum ............................................................................. 45 3.1 Onderdelen archeologiebeleid gemeente Brunssum ........................................................................ 45 3.2 Doelstelling en uitgangspunten ....................................................................................................... 45 3.3 Archeologische kaarten: een onmisbaar instrument .......................................................................... 47 3.4 Verankering van de archeologie in de Ruimtelijke Ordening .............................................................. 49 3.5 Regie van het archeologisch onderzoek ........................................................................................... 53 3.6 Maatschappelijke waarde: archeologie in de openbare ruimte . . ......................................................... 57 3.7 Erfgoed is van ons allen: communicatie en publieksbereik ................................................................ 58 3.8 Privécollecties ................................................................................................................................. 59 3.9 Vooruitblik: nieuwe regelgeving Omgevingswet ................................................................................ 60

4 Organisatie en financiën ........................................................................................................... 63 4.1 Gemeentelijke organisatie ............................................................................................................... 63 4.2 Gemeentelijke archeologische kosten .............................................................................................. 64

Literatuur ............................................................................................................................................. 67 Bijlage 1. Het archeologisch karakter van Parkstad ............................................................ 73 Bijlage 2. Wettelijk kader ................................................................................................................ 83 Bijlage 3. Beleidskader .................................................................................................................... 89 Bijlage 4. Stappenplan bij vergunningaanvraag ................................................................... 97 Bijlage 5. AMZ-fasering ................................................................................................................. 102

ERFGOED IS IDENTITEIT BELEIDSNOTA ARCHEOLOGIE GEMEENTE BRUNSSUM

Voorwoord Brunssum bestaat als gemeente 225 jaar, maar de rijke geschiedenis van de streek gaat veel verder terug. De naam Brunssum komt van Bronsheim of Bronsham, ‘heim’ was woonplaats en ‘brons’ kwam van bronnen. Door zijn vruchtbare bodems wordt het gebied reeds vroeg bewoond. De oudste resten van de gemeente Brunssum gaan terug tot de (late) prehistorie, maar het is pas vanaf de Romeinse periode dat Brunssum echt tot ontwikkeling komt. In het gebied worden wegen aangelegd met in de buurt nederzettingen en, soms monumentale, graven. Zo zijn in de jaren 60 van de 20e eeuw op het voormalige industrieterrein ‘Kling-Rode beek’ de overblijfselen aangetroffen van een askist van vermoedelijk een vrouw. Ook recenter, bij de aanleg van de Buitenring Parkstad Limburg, zijn in het dal van de Merkelbekerbeek bij archeologische opgravingen twee crematiegraven gevonden uit de 1e en 2e eeuw na Chr. Mede dankzij de bijzondere klei in de ondergrond heeft Brunssum een belangrijke rol gespeeld in de pottenbakkersindustrie. Al in de Romeinse periode zijn pottenbakkersovens in het gebied bekend, maar het is voornamelijk vanaf de 11e tot en met de 14e eeuw dat de keramische industrie uit Brunssum een wereldwijde bekendheid vergaart. In deze periode ontstaan talrijke pottenbakkerso vens. De wijk Oeloven verwijst hier rechtstreeks naar; oelen zijn potten die in een oven gebakken worden.

Omstreeks 1150 groeit Brunssum uit tot een heerlijkheid en worden kerken gesticht, zoals de Clemenskerk in Merkelbeek en de inmiddels gesloopte St. Gregoriuskerk (Unitas). Opgravingen van deze kerk hebben een vroege steenbouwfase uit vermoedelijk de 12e eeuw blootgelegd. Daarnaast zijn bij de opgravingen ook inhumatiegraven gevonden, waaronder de vermaarde reus van Brunssum, een uitzonderlijk groot skelet. In de loop van de middeleeuwen en nieuwe tijd verschijnen in Brunssum en omgeving verschillende adellijke hoeves en kastelen, zoals de hoeve Onderste Hof in het gehucht de Kling. De oudste vermelding van deze hoeve dateert uit 1381. Daarnaast zijn de kastelen Vossenleen, Cluttenleen en Genhoes bekende namen in Brunssum. Restanten van deze kastelen zijn bij verschillende opgravingscampagnes blootgelegd. Omstreeks 2013 zijn ook nog de resten van een 15e eeuwse landweer in kaart gebracht. Deze landweer is onderdeel van een groter geheel dat zich uitstrekte tussen Schinveld en Nieuwenhagen. Het zuidelijke deel van de landweer ligt ter hoogte van het Schutterspark. Brunssum behoorde begin 18e eeuw tot Oostenrijk (de Oostenrijkse grenspaal staat momenteel voor het bestuurscentrum) en eind 18e eeuw tot de Franse Republiek. Het internationaal karakter van Brunssum zien we nu ook terug met Jont Force Command (het Nato Hoofdkwartier). Brunssum telde rond 1900 ca.1200 inwoners.

In het begin van de 20e eeuw begon in Brunssum bruinkoolwinning in het Vijverpark en steenkoolwinning rond 1910. De staatsmijn Hendrik ontstond en trok veel internationale werknemers, waarvan er zich velen in Brunssum vestigden. Brunssum groeide uit tot

ERFGOED IS IDENTITEIT BELEIDSNOTA ARCHEOLOGIE GEMEENTE BRUNSSUM

de parel van de mijnstreek met bijna 3000 inwoners. Het zwarte goud zette Brunssum op de kaart. Er ontstonden nieuwe wijken en het inwonertal steeg tot ca. 28000. De rijke historie van Brunssum is onder meer bewaard gebleven door de opgerichte Heemkundevereniging, die we hiervoor zeer dankbaar zijn. Een verantwoord archeologiebeleid is van grote waarde zodat iedereen kan genieten van een bijzondere geschiedenis van ons mooie Brunssum en de Limburgse archeologie. Daarom dat de gemeente zich in de toekomst wilt blijven engageren om een juiste balans te vinden tussen enerzijds de bescherming van het archeologisch erfgoed en anderzijds de realisatie van andere maatschappelijke doelen. Met deze nota is hiermee een belangrijke stap genomen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Brunssum&id=ab13762d-a11a-43b8-a313-c4713cbad12c