Agendabundel

Bundel - Commissie Ruimte en Techniek van 5 april 2022

Agenda bijlagen Technische vragen met beantwoording fractie Lijst Borger agendapunt 4 inzake afkoppelen hemelwater.docx 1 2.a

Opening 20.45 uur Vaststellen concept besluitenlijst R&T d.d. 11-1-2022 Concept Besluitenlijst raadscommissie 11 januari Ruimte & Techniek.docx

2.b

Toezeggingenlijst (afgedaan tussen 29-1 en 23-3-2022) Toezeggingen afgedaan tussen 29-1 en 23-3-2022.pdf

2.c 2.d 3

Actieve informatieplicht en passieve informatieplicht Terugkoppeling vanuit verbonden partijen Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum; Gemeenteblad 2022/6 20.55 - 21.40 uur Weth.Mertens Mw. Verkooijen Raadsvoorstel 6 Actualiseren Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum.pdf Raadsvoorstel 6 (bijlage) Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum.doc Raadsvoorstel 6 (Bijlage 1) Bodem functiekaart.pdf Raadsvoorstel 6 (bijlage 2) Maatschappelijke opgaaf mijnsteengebieden.doc Raadsvoorstel 6 (Bijlage 3) Kaart met aandachtslocaties.pdf Raadsvoorstel 6 (Bijlage 4) Notitie update BKK 2017.pdf Raadsvoorstel 6 (Bijlage 5) Lijst met uitgesloten locaties Brunssum.pdf Raadsvoorstel 6 (Bijlage_6) Ontgravingskaart.pdf Raadsvoorstel 6 (Bijlage_7) Toepassingskaart bovengrond.pdf Raadsvoorstel 6 (Bijlage_7) Toepassingskaart ondergrond.pdf Raadsvoorstel 6 (bijlage 8) Literatuurlijst.doc

4

Stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 2022-2023; Gemeenteblad 2022/23 21.40 - 22.25 uur Weth. Mertens Dhr. Fiegen Raadsvoorstel 23 Stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 2022-2023.docx Raadsvoorstel 23 (bijlage) Verordening afkoppeling hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 2022-2023.docx Raadsvoorstel 23 (bijlage) Nadere regel vervolg stimuleringsregeling afkoppelen private terreinen__2012570__.docx Raadsvoorstel 23 (bijlage) 1ste Reservering Vervolg stimuleringsregeling afkoppelen private terreinen gemeente Brunssum.pdf

5

Sluiting 22.25 uur

Agenda bijlagen 1 Technische vragen met beantwoording fractie Lijst Borger agendapunt 4 inzake afkoppelen hemelwater.docx

Technische vragen fractie Lijst Borger inzake afkoppelen hemelwater Vragen: • • • •

Om bestrating tuinen tegen te gaan, is het mogelijk om bij nieuwbouw op te nemen dat er eventueel bestraat mag worden in eigen tuin? Er Brunssumers zijn die de voor en achter tuin helemaal bestraat hebben, mag dat? Zijn er subsidies om bestrating tuinen om te zetten in groene tuinen? Bij afkoppelen hemelwater, moet men ook een buffer aanleggen om water op te vangen?

Beantwoording •

Om bestrating tuinen tegen te gaan, is het mogelijk om bij nieuwbouw op te nemen dat er %tueel bestraat mag worden in eigen tuin? Ja dat is mogelijk maar wordt normaliter geen gebruik van gemaakt https://www.omgevingsweb.nl/nieuws/een-groene-leefomgeving-begint-bij-een-facetbeste mmingsplan/ naast het regelen van verharding, kan ook de mate van vergroening worden geregeld. Hierover heeft u in toezegging 88 al uitgebreid informatie ontvangen wat daarvoor de mogelijkheden zijn.

•

Er Brunssumers zijn die de voor en achter tuin helemaal bestraat hebben, mag dat? Ja, voor zover bekent zijn er in Brunssum geen afdwingbare regels op de mate waarin tuinen zijn verhard.

•

Zijn er subsidies om bestrating tuinen om te zetten in groene tuinen? Nee die zijn er niet. Wel heeft u onlangs een klimaatadapatiestategie en actieprogramma ontvangen. Doel is dat er de komende tijd vooral wordt ingezet op bewustwording om mensen te inspireren tuinen te ontstenen. Het Platform Waterklaar biedt hiervoor handvaten en daarnaast zijn de collega’s duurzaamheid die ook de klimaatadapatatiestratie nader zullen uitwerken al bezig met het opzetten van een communicatie aanpak rondom duurzaam wonen leven. Ontstenen van je tuin is daar dan onderdeel van.

•

Bij afkoppelen hemelwater, moet men ook een buffer aanleggen om water op te vangen? In de nog door de raad goed te keuren verordening afkoppeling hemelwater private terreinen gemeente Brunssum 2022-2023 (stimuleringsregeling afkoppelen private terreinen 2022-2023) is te lezen dat er drie manieren zijn om het regenwater af te koppelen. 1. het vasthouden van het afgekoppelde hemelwater op het private terrein middels een bergingsvoorziening met een bergingseis van minimaal 35 mm afgekoppeld oppervlak. 2. het afvoeren van het afgekoppelde hemelwater middels een voorziening naar een openbare hemelwatervoorziening (niet zijnde riool). 3. het afvoeren van het afgekoppelde hemelwater over maaiveld naar de tuin (mits voldoende groot) en/of openbare hemelwatervoorziening (niet zijnde riool) door het afzagen van de regenpijp. De eerste manier is het duurste en daarom het subsidiebedrag het hoogste, € 20 per m2. De tweede manier is goedkoper, het subsidiebedrag is € 10 per m2. De derde manier is het goedkoopste en daarom het subsidiebedrag het laagste, € 5 per m2.

2.a Vaststellen concept besluitenlijst R&T d.d. 11-1-2022 1 Concept Besluitenlijst raadscommissie 11 januari Ruimte & Techniek.docx

BESLUITENLIJST VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAADSCOMMISSIE RUIMTE & TECHNIEK VAN DE GEMEENTE BRUNSSUM GEHOUDEN OP DINSDAG 11 JANUARI 2022 OM 19:00 UUR IN DE BURGEMEESTER QUINTZAAL EN VIA VIDEOPLATFORM ZOOM

1 van 4 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 11 januari 2022

Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, gehouden op dinsdag 11 januari 2022 om 19:00 uur. Deze vergadering is openbaar en wordt gehouden in de Burgemeester Quintzaal en via het videoplatform ZOOM. Van deze vergadering zijn geluids- en/of video-opnamen beschikbaar via: YouTube kanaal van de Gemeenteraad Brunssum kanaal 2 AANWEZIG COMMISSIE RUIMTE &TECHNIEK: Voorzitter:

Dhr. J.H.J. Janssen (PAK)

Burger-commissieleden:

Dhr. F.W. Podbregar (BBB Lijst Palmen) toehoorder Dhr. J. Kusters (PAK) Mw. V.J.G.M. Braam (PvdA) Dhr. T. Theunissen (VVD) Mw. I.Sj. Plas (CDA) Dhr. J. Arts (SP) toehoorder Dhr. E. Overdijk (Lijst Borger) toehoorder Dhr. J.C.M. Raadschelders (BBB Lijst Palmen) Dhr. G. Luit (PAK) toehoorder Mw. N. van der Veer (PAK) toehoorder Dhr. G. Gerards (BCD) Dhr. T.R.G. Lurken (SP) Dhr. J.W.G. Scheffers (Lijst Borger)

Raadsleden

College: Secretaris: Notulist (plv. griffier): Ambtelijke ondersteuning: Externe ondersteuning: Participanten:

Dhr. P.M.J. Houben (agendapunt 3) Dhr. J.M.V.L. Mertens (agendapunt 4, 5 en 6) Dhr. C.J.C.P de Rijck (agendapunt 4) Dhr. O. Eussen Mw. M.A.H. Reuling-Zinken (notulist) Dhr. G. Jansen (agendapunt 4 Dhr. R. Reimering (agendapunt 5) Mw. D. Hanssen (agendapunt 6) Dhr. M. Hazen (MC Advisory) agendapunt 3 Dhr. B. van Roon (Rd4) agendapunt 6 Geen

Link beelden: YouTube kanaal van de Gemeenteraad Brunssum kanaal 2 https://www.youtube.com/channel/UCpajwzIW4WFXBjk3uiA39_A Agendapunt 1: Opening De voorzitter opent de vergadering om 19:00 uur. Agendapunt 2a: Vaststellen concept besluitenlijst Ruimte & Techniek d.d. 7-12-20121 De concept besluitenlijst van de raadscommissie Ruimte & Techniek van 7 december 2021 wordt met onderstaande geel gearceerde correcties vastgesteld. * Pagina 3 van 5: Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ondersteund door de heer Sloen. Wethouder Mertens maakt melding van een typefout in het raadsvoorstel, bij argumenten en overwegingen staat bij de 3de zin staat het jaartal 2020 maar dat moet 2021 zijn. * Pagina 4 van 5: Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ondersteund door de heer Jansen. De heer van Theunissen (VVD) neemt niet deel aan dit agendapunt vanwege nauwe betrokkenheid bij een andere voetbalvereniging. De heer van Dijk is woordvoerder namens de VVD.

2 van 4 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 11 januari 2022

Agendapunt 2b: Vaststellen toezeggingenlijst (afgedaan tussen 26-11 en 22-12-21) De toezeggingenlijst met nummers 81, 80, 77, 74, 72, 59 en 47 (2021) zijn akkoord. De toezeggingen worden als afgedaan beschouwd. Agendapunt 2c: Actieve informatieplicht & passieve informatieplicht In het kader van de actieve informatieplicht zijn er geen meldingen de portefeuillehouders In het kader van de passieve informatieplicht zijn geen vragen gesteld. Agendapunt 2d: Terugkoppeling verbonden partijen De portefeuillehouders hebben geen mededelingen vanuit verbonden partijen. Agendapunt 3: Visie Schutterspark; Gemeenteblad 2021/112 Wethouder Houben geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ondersteund door de heer Hazen. Toezegging 6 (11-1-2022) Financieel overzicht Schutterspark. Wethouder Houben zegt toe: Het financieel overzicht van het Schutterspark ter inzage te leggen. Toezegging 7 (11-1-2022) Overzicht wild in het Schutterspark Wethouder Houben zegt toe: Indien mogelijk een overzicht te verstrekken van de aantallen wild dat door het Schutterspark trekt.

De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: In te stemmen met het visiedocument Schutterspark, waarin omschreven staat de wijze waarop de gemeente wenst om te gaan met de toekomstige ontwikkeling van het Schutterspark De commissie adviseert unaniem het voorstel als “Bespreekstuk” te agenderen in de raadsvergadering van 25 januari 2022. Agendapunt 4: Accomodatiebeleid "Brunssum blijvend benutten"; Gemeenteblad 2021/104 Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door de heer Janssen. Toezegging 8 (11-1-2022) Gebruikersraad Brikke Oave Wethouder Mertens zegt toe: Een overleg te organiseren met de gebruikersraad van de Brikke Oave en de stand van zaken terug te koppelen. Toezegging 9 (11-1-2022) Leerlingaantallen Wethouder Mertens zegt toe: Na te vragen of er Innovo scholen in Brunssum zijn, die beneden de norm van het aantal leerlingen vallen. Toezegging 10 (11-1-2022) Onderhoudskosten accomodatiebeleid Wethouder Mertens zegt toe: Een overzicht van te verwachten onderhoudskosten te verstrekken. De fracties VVD, SP, PvdA en SP stellen dat het voorstel niet rijp is voor beraad in de raad van 25 januari 2022.

Conform artikel 16 lid 1, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raadscommissies, adviseert de commissie bij meerderheid van stemmen, waarbij iedere fractie één stem heeft. Bij het staken der stemmen wordt geen advies afgegeven, doch worden de verschillende standpunten ter kennis van de raad gebracht (zie: YouTube kanaal van de Gemeenteraad Brunssum kanaal 2 https://www.youtube.com/channel/UCpajwzIW4WFXBjk3uiA39_A) Bij het vaststellen van de agenda op 25 januari 2022 dient de raad zich uit te spreken of het voorstel geagendeerd wordt. De fracties BBB Lijst Palmen, PAK, BCD en Lijst Borger opteren in dat geval voor een “Bespreekstuk” Mevrouw Plas, fractie CDA, verlaat de vergadering.

3 van 4 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 11 januari 2022

Agendapunt 5: Grondprijzenbrief 2022; Gemeenteblad 2021/105 (versie 2) Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door de heer Reimering. Toezegging 11 (11-1-2022) Onderbouwing kosten hoekwoning en twee-onder-een-kap woning Wethouder Mertens zegt toe: De onderbouwing schriftelijk te laten toekomen Toezegging 12 (11-1-2022) Erfpachtconstructie Wethouder Mertens zegt toe: Te laten onderzoeken of erfpachtconstructies mogelijk zijn Naar aanleiding van de opmerkingen van enkele fracties zal de leesbaarheid van de tekst onder C en D verbeterd worden in een tweede versie van het voorstel. De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: Vaststellen grondprijzen 2022 conform de bijgevoegde Grondprijzenbrief 2022 De commissie adviseert unaniem versie 2 van het voorstel als “Akkoordstuk” te behandelen in de raadsvergadering van 25 januari 2022.

Agendapunt 6: Grondstoffenplan 2022 -2026 Rd4 gemeenten; Gemeenteblad 2021/89 Wethouder Mertens geeft een toelichting en beantwoordt met de heer Van Room de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door mevrouw Hanssen. De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: Het Grondstoffenplan 2022-2026 van de Rd4-gemeenten vast te stellen De fracties BBB Lijst Palmen, SP en PvdA adviseren het voorstel als “Bespreekstuk” te behandelen in de raadsvergadering van 25 januari 2022, waarbij de fracties PAK, VVD, BCD en Lijst Borger een “Akkoordstuk” adviseren. Agendapunt 7: Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 22:45 uur.

4 van 4 Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, 11 januari 2022

2.b Toezeggingenlijst (afgedaan tussen 29-1 en 23-3-2022) 1 Toezeggingen afgedaan tussen 29-1 en 23-3-2022.pdf

Onderwerp Beantwoording technische vragen commissie inzake Veiligheidsregio Schriftelijke toelichting over stichting en formatie veiligheidsregio Ontkoppeling AOW tov minimumloon Reconstructie Trichterweg-Maastrichterstraat Navraag ontheffing parkeren bezoekers bij gemeentehuis Inzet jeugd BOA dan wel straatcoach Waterpunt Open Lucht Theater

Datum toezegging Nummer Portefeuillehouder Datum reactie Afgedaan 8-2-2022 19 Van der Rijt 18-2-2022 Ja 8-2-2022 20 Van der Rijt 18-2-2022 Ja 25-1-2022 18 L'Espoir 18-2-2022 Ja 25-1-2022 13 Mertens 7-3-2022 Ja 11-1-2022 2 Mertens 31-1-2022 Ja 2-11-2021 63 Van der Rijt 2-2-2022 Ja 22-6-2021 29 Janssen 24-2-2022 Ja

3 Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum; Gemeenteblad 2022/6 1 Raadsvoorstel 6 Actualiseren Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum.pdf

Raadsvoorstel Collegeverg. d.d. : 29 maart 2022 Registratiekenmerk : 2006515 Gemeentebladnr. : 2022/6 Afdeling opsteller : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed Naam opsteller : Daisy Hanssen Bereikbaar onder : +31455278519, daisy.hanssen@brunssum.nl Portefeuillehouder : Jo Mertens Raadsvergadering d.d. : <Vul hier de vergaderdatum in> Uiterlijke datum : Uiterste datum: 19 april 2022 Motivatie datum: De bestaande nota is verlopen, waardoor deze nota zo snel als mogelijk dient te worden voorgelegd aan de raad. Aan de raad, 1. Onderwerp Raadsvoorstel & besluit Actualiseren Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum 2. Uitgangssituatie (WAAROM?) a. Aanleiding In 2011 heeft de laatste actualisering van het mijnsteenbeleid plaatsgevonden in de gemeente Brunssum, waarbij invulling is gegeven aan het hergebruik van mijnsteen conform het Besluit bodemkwaliteit. Dit beleid is opgesteld onder de steun van het Agentschap NL. In het Besluit bodemkwaliteit is ook opgenomen dat een nota bodembeheer ten minste iedere 10 jaar dient te worden herzien. Hierdoor is het huidige beleid verlopen en dient een nieuwe nota bodembeheer door de raad te worden vastgesteld. Bijgevoegde Nota bodembeheer Mijnsteengebieden vormt de actualisering van bovengenoemd beleid. Op 18 januari heeft u de nieuwe concept Nota ontvangen.

Deze Nota is conform artikel 49 Besluit bodemkwaliteit door het college 6 weken ter inzage gelegd. Het termijn van de ter inzagelegging is verstreken en er zijn geen zienswijze ingediend. De Nota kan dus ongewijzigd worden vastgesteld. b. Huidige situatie/probleemstelling Het huidig beleid is in 2022 verlopen, daarom zijn we in 2021 gestart met het evalueren en aanpassen van dit beleid daar waar dit nodig was. Deze nieuwe nota betreft een actualisatie van het reeds bestaande beleid en is gericht op het continueren van gebiedsspecifiek bodembeleid voor mijnsteen. De belangrijkste conclusies en aanvullingen zijn:  Het beleid uit 2011 heeft geleid tot het verantwoord hergebruiken van mijnsteen binnen de mijnsteengebieden. Het hanteren van de normering (Lokale maximale waarden: LMW) werkt prima in de praktijk. De link met de Generieke normering dient zoveel mogelijk in het nieuwe beleid te worden aanhouden. Leeflaagvoorschriften worden nageleefd en werken prima in de praktijk. 

Binnen Parkstad heeft regionaal onderzoek plaatsgevonden naar de Nikkelverhogingen in mijnsteen. Conclusie is dat nikkelverontreinigingen boven de interventiewaarde aanleiding geeft om binnen de Wet bodembescherming vervolgstappen te nemen, en dus niet vast te leggen binnen de kaders van deze Nota bodembeheer. Deze conclusie is overgenomen door het Ministerie en krijgt een plaats in de nieuwe Omgevingswet.



In 2019 heeft een aanpassing plaatsgevonden in de begrenzing van de mijnsteengebieden. De relevante functie- en bodemkwaliteitskaarten dienen worden aangepast aan de nieuwe begrenzing. Op een drietal

plaatsen dient een aanpassing te worden doorgevoerd. De aanpassing is een direct gevolg van het resultaat van bodemonderzoek en aantreffen van mijnsteen in de aanpassingsgebieden. 

Er zijn geen onverwachte mijnsteenverontreiniging aangetroffen anders dan een cyanide spot aangetroffen ten tijde van het project Rode Beek en ter plaatse van een mijnslikvijver (Terca terrein) Deze verontreiniging is onder saneringscondities (deels) weggenomen en vastgelegd.



De (vergunning)status van de groeve Mourik (gelegen op de Oostflank) ten aanzien van mijnsteenacceptatie is nog altijd hetzelfde. In onderhavige Nota is het niet noodzakelijk om rekening te houden met aanpassingen.

3. Gewenste situatie (WAT? a. Wat willen we bereiken? Met het gebiedsspecifieke bodembeleid voor mijnsteen wordt beoogt dat zoveel mogelijk ruimte wordt gecreëerd om mijnsteen binnen de gemeentegrenzen te hergebruiken, waarbij risico’s voor mens en milieu worden uitgesloten en de bodemkwaliteit op klasseniveau niet verslechtert. b. Kaders Op 18 januari 2022 heeft het college ingestemd met de concept Nota (documentnummer 2007707). Uw raad is diezelfde datum middels een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van deze Nota. Deze nota heeft vervolgens conform artikel 49 Besluit bodemkwaliteit 6 weken ter inzage gelegen. Uit deze ter inzagelegging zijn geen zienswijzen gekomen. Op 29 maart 2022 heeft het college besloten de definitieve Nota aan uw raad voor te leggen ter vaststelling (documentnummer 2022954). Kaderstelling De beleidsmatige kaders van de Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum worden gevormd door:  Structuurvisie Brunssum, zoals vastgesteld op november 2009, paragraaf 5.2.3 "toenemende aandacht voor milieufactoren".  Begroting 2022 Gemeente Brunssum onder Programma 9 Milieu, specifiek beleidsopgave 4 milieubeheerbodem; Het hergebruiken van mijnsteen is geen belemmering, als de kwaliteit van de her te gebruiken mijnsteen voldoet aan de lokale functiegerichte normen voor duurzaam bodemgebruik.

Financiële gevolgen Omdat het beleid zoals neergelegd in de voorliggende Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum het bestaande bodembeleid voor mijnsteen vervangt, zijn er geen financiële gevolgen. Ook zijn er geen gevolgen ten aanzien van de benodigde menskracht. De uitvoering van het nieuwe bodembeleid voor mijnsteen wordt gedekt vanuit de structurele uren van de betrokken afdelingen Vergunningen, Toezicht & Handhaving. c. Argumenten en overwegingen Om vrijkomende mijnsteen te kunnen hergebruiken op of in de bodem binnen de begrensde toepassingsgebieden, cq. het concentratiebeleid te kunnen voortzetten, is het noodzakelijk om als gemeente gebiedsgericht beleid vast te stellen. De Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Gemeente Brunssum geeft hier invulling aan. Met het gebiedsspecifieke bodembeleid voor mijnsteen wordt beoogt dat zoveel mogelijk ruimte wordt gecreëerd om mijnsteen binnen de gemeentegrenzen te hergebruiken, waarbij risico’s voor mens en milieu worden uitgesloten en de bodemkwaliteit op klasseniveau niet verslechtert. Er is voor gekozen, in dezelfde lijn als het vorige beleid, om te streven naar een duurzame bodemkwaliteit die aansluit bij het gebruik, cq. de functie van de bodem, wat weer aansluit bij de kaders zoals hierboven beschreven. d.

Opties en keuze Wat als de gemeente het beleid niet opnieuw vaststelt? In het geval de gemeente geen gebiedspecifiek beleid vaststelt voor het hergebruiken van mijnsteen, dan zijn de

belangrijkste nadelige gevolgen: • dat mijnsteen die vrijkomt bij ruimtelijke ontwikkelingen cq. bouwplannen / natuurontwikkelingsprojecten ed. niet meer in de bodem mag worden toegepast en moet worden afgevoerd naar een erkende verwerkingslocatie of worden toegepast als een bouwstof. Dit laatste betekent dat het mijnsteen gekeurd moet worden als een bouwstof en dat er een werk moet zijn waarin de bouwstof toegepast kan worden. Het kostenverschil tussen verwerken in de bodem versus afvoeren cq. keuren als bouwstof bedraagt al snel 20 euro à 30 euro per ton. • mijnsteen kan niet op de meest duurzame manier worden hergebruikt. Zowel overheden, projectontwikkelaars, aannemers, ed., zullen dan tegen deze problemen aanlopen. Het college van burgemeester en wethouders,

Burgemeester

Secretaris

Raadsbesluit Gemeentebladnr. Afdeling Registratiekenmerk

: 2022/6 : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : 2006515

De raad van de gemeente Brunssum gemeentebladnummer 2022/6; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 29 maart 2022, afdeling Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed ; Besluit: 1. De Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum 2022 inclusief bijbehorende bijlagen vast te stellen, en; 2. De Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum 2011 zoals vastgesteld door de raad op 2 november 2011, in te trekken per datum inwerkingtreding van de Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum 2022. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van <vul hier de datum van de raadsvergadering in>

De Raad vernoemd,

Voorzitter

Griffier

1 Raadsvoorstel 6 (bijlage) Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum.doc

Nota bodembeheer Mijnsteengebieden Brunssum Definitief; 1-12-2021

1

Inleiding ..............................................................................................................................3 1.1 Aanleiding en doel .......................................................................................................3 1.2 Afbakening ...................................................................................................................3 1.3 Vaststelling en geldigheid ............................................................................................5 1.4 Leeswijzer ....................................................................................................................5 2 Mijnsteen en het wettelijk kader .........................................................................................6 2.1 Inleiding .......................................................................................................................6 2.2 Historie mijnsteen ........................................................................................................6 2.3 Soorten .........................................................................................................................6 2.4 Beleidshistorie..............................................................................................................7 2.4.1 Nota bodembeheer Mijnsteengebieden

2011........................................................7 2.4.2 Bodemsanering Mijnsteenberg en Terca- terrein..................................................8 3 Beleidsuitgangspunten ........................................................................................................9 3.1 Inleiding .......................................................................................................................9 3.2 Evaluatie Nota bodembeheer mijnsteengebieden gemeente Brunssum.......................9 3.3 Maatschappelijke opgaaf mijnsteengebieden.............................................................10 3.4 De functies binnen het mijnsteengebied.....................................................................10 3.5 Kwaliteit van mijnsteen..............................................................................................11 3.6 PFAS ..........................................................................................................................13 4 Uitwerking beleid mijnsteen gemeente Brunssum ...........................................................15 4.1 Inleiding .....................................................................................................................15 4.2 Uitwerking gebiedsspecifiek beleid mijnsteen...........................................................15 4.3 Lokale Maximale Waarden

mijnsteengebied.............................................................16 5 Mogelijkheden hergebruik mijnsteen ...............................................................................18 5.1 Inleiding .....................................................................................................................18 5.2 Hergebruik van mijnsteen als bouwstof .....................................................................18 5.3 Hergebruik van mijnsteen als bodem .........................................................................18 5.3.1 Gebruik grond als leeflaag ..................................................................................19 5.3.2 Vrijstelling voor particulieren en agrariërs .........................................................20 5.3.3 Tijdelijke opslag..................................................................................................20 5.4 Toepassingen in en nabij oppervlaktewater ...............................................................20 5.5 Meldingen...................................................................................................................21 Bijlage 1 Bodemfunctiekaart gebiedsspecifiek Bijlage 2 Maatschappelijke opgaaf mijnsteen gemeente Brunssum Bijlage 3 Kaart met aandachtslocaties Bijlage 4 Toelichting bodemkwaliteitskaart Bijlage 5 Lijst met uitgesloten locaties Bijlage 6

Ontgravingskaart Bijlage 7 Toepassingskaart Bijlage 8 Literatuurlijst

Pagina 2 van 21

1 Inleiding In deze Nota bodembeheer mijnsteengebieden is het gemeentelijk bodembeleid vastgelegd voor het mijnsteengebied van de gemeente Brunssum. Hiermee geeft de gemeente invulling aan het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) totdat de Omgevingswet van kracht gaat worden. De hergebruikmogelijkheden voor mijnsteen binnen de gemeente Brunssum zijn omschreven in deze Nota. Met behulp van kaders zijn tekstpassages weergegeven, waarin beleidsafwegingen, wetteksten of definities nader zijn toegelicht. In het Besluit en de Regeling bodemkwaliteit zijn mijnsteen en mijnsteengebied als volgt gedefinieerd (zie onderstaand kader): Mijnsteen: Bouwstof in hoofdzaak bestaande uit gebroken schalie en zandsteen met bijmengingen van kolengruis, die als nevengesteente is vrijgekomen bij winning van steenkool. Mijnsteengebied: Betreft de gebieden, vastgelegd in de Regeling bodemkwaliteit, waar mijnsteen onderdeel is van de bodem als gevolg van het mijnverleden. Hier bevinden zich de mijnsteenbergen en woonwijken/industrieterreinen met mijnsteen in de grond. Er wordt onderscheid gemaakt tussen herkomst- en toepassingsgebieden. De begrenzingen zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit, vastgesteld in 2011 en aangepast in 2019. In de Regeling is als herkomstgebied het grondgebied van de gemeenten Heerlen, Brunssum, Landgraaf en Kerkrade aangeduid.

Het mijnsteengebied voor Brunssum (toepassingsgebied) is weergegeven in bijlage 1. Voor grond en bouwstoffen gelden de definities zoals deze in het Besluit bodemkwaliteit zijn opgenomen.

1.1

Aanleiding en doel

De gemeente Brunssum heeft voor het omgaan met mijnsteen gebiedsgericht beleid ontwikkeld in het kader van het Besluit bodemkwaliteit in 2011. Mijnsteen en grond vermengd met mijnsteen kunnen worden hergebruikt als bodem, onder een aantal strikte voorwaarden. Het is van groot belang voor de regio dat er voldoende toepassingsmogelijkheden voor mijnsteen blijven bestaan. Om de bestaande afzetmogelijkheden te kunnen behouden is het noodzakelijk om vóór het verlopen van de geldigheidstermijn van de huidige Nota te blijven beschikken over een gebiedsspecifieke invulling van het lokale bodembeleid voor mijnsteen voor de gemeente Brunssum. Uit evaluatie van de Nota van 2011 is namelijk gebleken dat het beleid heeft geleid tot het verantwoord hergebruiken van mijnsteen binnen de mijnsteengebieden van de Parkstadgemeenten.

1.2

Afbakening

In het milieuprogramma van de gemeente Brunssum is het volgende citaat opgenomen, dat geldt als uitgangspunt voor de invulling van lokaal beleid: De bodemkwaliteit is van dien aard dat in Brunssum veilig kan worden gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Hierbij moet er een balans zijn tussen bescherming van de bodemkwaliteit en ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen. De uitgangspunten van het gemeentelijke bodembeleid komen neer op: • Het bijdragen aan een duurzaam en efficiënt hergebruik van grond.

Pagina 3 van 21

• Het realiseren van een duurzaam gebruik van de bodem. • Nastreven van een gebiedsgerichte bodemkwaliteit per functie. • Creëren van een duidelijk kader voor afstemming van taken die voortvloeien uit de verschillende gemeentelijke beleids- en taakvelden. - Naast grond hebben we in Brunssum ook te maken met de aanwezigheid van grote hoeveelheden mijnsteen. Het hergebruiken van mijnsteen is geen belemmering, als de kwaliteit van de her te gebruiken mijnsteen voldoet aan de lokale functiegerichte normen voor duurzaam bodemgebruik. Dit is het uitgangspunt van het gemeentelijke mijnsteenbeleid. Mijnsteen mag alleen toegepast worden binnen specifiek hiervoor door de minister aangewezen gebieden. Dit zijn de gebieden waar mijnsteen van oudsher al aanwezig is in de bodem. - Als bronhouder draagt de gemeente Brunssum zorg voor een actuele en adequate digitale informatieuitwisseling als bedoeld in de Wet basisregistratie ondergrond (BRO). In het kader van de afbakening wordt ook verwezen naar het Beleidskader Bodem 2016 van de provincie Limburg. In deze provinciale beleidsnota is invulling gegeven aan de beleidsvrijheid en interpretatieruimte van wet- en regelgeving rondom Mijnsteen.

De gemeente Brunssum conformeert zich aan de uitgangspunten uit het Beleidskader bodem 2016, waarin is opgenomen dat hergebruik van mijnsteen binnen de regels van het besluit bodemkwaliteit mogelijk is in de daartoe aangewezen gebieden. In de uitwerking van het bodembeleid voor het grondgebied van de gemeente Brunssum, waarbij het mijnsteengebied is uitgezonderd (vastgesteld in 2014) zijn beleidskeuzen met betrekking tot de omgang met grond vastgelegd. Hiermee wordt vanuit een integraal perspectief naar de omgang van grond gekeken, voor zover de gemeente hiervoor bevoegd gezag is. In de onderhavige Nota is slechts ingegaan op het hergebruik van mijnsteen. Daarbij is ingezoomd op de beleidskeuzen die zijn gemaakt in het kader van het Besluit bodemkwaliteit. De Nota is van toepassing op het mijnsteengebied van de gemeente zoals weergegeven in bijlage 1. Voorafgaand aan de invoering van de Omgevingswet dient rekening te worden gehouden met aanverwante weten regelgeving bij de toepassing van mijnsteen. Voor wat betreft de waterbodem is het waterschap Limburg bevoegd gezag voor het Besluit bodemkwaliteit. Er is sprake van waterbodem binnen de gemeente Brunssum ter plaatse van onder andere de Rode beek en enkele open wateren in het Schutterspark.

Indien mijnsteen in de nabijheid van een waterbodem wordt toegepast zal in overleg met het waterschap moeten worden vastgesteld wie in dat geval het bevoegde gezag is. De ruimtelijke activiteit waarbinnen de mijnsteen wordt toegepast, moet passen binnen het vigerende bestemmingsplan en binnen de eisen die gesteld zijn in de provinciale beleidskaders. De gebieden die zijn aangeduid als Goudgroene en/of Bronsgroene natuurzones zijn (een deel van) het Schutterspark, de Brunssummerheide en aanliggende gebieden, behorende bij het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (2014). Voor de locaties die zijn gesaneerd in het kader van de Wet bodembescherming en waarvoor een nazorgverplichting geldt, blijven de eisen voor de nazorg van toepassing zoals bijvoorbeeld gebruiksbeperkingen en minimale leeflaagdikte. Om maatschappelijke redenen is hergebruik van mijnsteen ter plaatse van gesaneerde woonwijken niet toegestaan. Het Ministerie van I&W en de inspectie ILT is het bevoegd gezag voor de defensieterreinen gelegen binnen de gemeente. De inhoud van deze Nota is dan ook niet van toepassing op deze terreinen.

Pagina 4 van 21

1.3

Vaststelling en geldigheid

Onderhavige Nota, inclusief de bijlagen treden in werking direct nadat de bestuurlijke vaststelling door de gemeenteraad van Brunssum onherroepelijk is. De geldigheidsduur van deze Nota bodembeheer bedraagt maximaal 10 jaar. Dit is vastgelegd in artikel 53 van het Besluit bodemkwaliteit.

1.4

Leeswijzer

De gemeente Brunssum heeft een rijk mijnbouwverleden. Overblijfselen van dit verleden zijn mijnsteenbergen en ophogingen met mijnsteen in bepaalde delen van de gemeente. In hoofdstuk 2 worden de oorsprong, karakteristieke eigenschappen en voorkomens van mijnsteen verder toegelicht. Tevens wordt ingegaan op het verwachte vraag en aanbod van mijnsteen in de nabije toekomst. De hoofdstukken 3 en 4 behandelen de noodzakelijke stappen (zoals gedefinieerd in het Besluit bodemkwaliteit) die moeten worden doorlopen om de omgang met mijnsteen beleidsmatig vast te leggen. De evaluatie van het beleid van 2011 en de interactie tussen functie en kwaliteit vormen daarbij de pijlers. In het laatste hoofdstuk (5) is het beleid uitgewerkt. De specifieke omgang met mijnsteen is omschreven, alsmede milieuhygiënische verklaringen en procedures waar initiatiefnemers mee te maken hebben.

Pagina 5 van 21

2 Mijnsteen en het wettelijk kader 2.1

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt mijnsteen (binnen de randvoorwaarden met betrekking tot toepassing en milieuhygiënische kwaliteit van het Besluit bodemkwaliteit) beschouwd als herbruikbaar materiaal. Dit materiaal is ontstaan als gevolg van een specifieke historie. Deze historie wordt samengevat in een paragraaf (2.2), waarbij ook wordt ingegaan op de verschillende soorten mijnsteen (2.3). In paragraaf 2.4 is de beleidshistorie omtrent mijnsteen weergegeven. De wijze waarop mijnsteen binnen het Besluit bodemkwaliteit wordt behandeld is in paragraaf 2.5 beschreven. De laatste paragraaf (2.6) gaat over de maatschappelijke opgaaf van mijnsteen binnen de gemeente Brunssum.

2.2

Historie mijnsteen

De steenkoolmijnen in Oostelijk Zuid-limburg werden vanaf eind 19e eeuw tot eind zestiger jaren van de 20e eeuw geëxploiteerd. Daarna werd deze industrie (economisch) gesaneerd. Een van de gevolgen van de mijnbouw in Zuid-limburg is de aanwezigheid van naar schatting 150 miljoen ton mijnsteen in en op de bodem [De Straat Milieu-adviseurs, 2003]. In de periode tussen 1977 en 1985 heeft de zogenaamde conversie “van zwart naar groen” plaatsgevonden waarbij grote hoeveelheden mijnsteen werden gebruikt als ophooglaag voor nieuwbouwwijken. De aanwezige mijnsteenbergen werden voorzien van een leeflaag (een bedekking met grond en beplanting). In de afgelopen 10 jaar is een aantal projecten uitgevoerd in het mijnsteengebied, waarbij grote hoeveelheden mijnsteen zijn verplaatst en hergebruikt. Het gaat om de ontkluizing van de Rode Beek en de aanleg van de Buitenring, beide gesitueerd op de Oostflank van de gemeente Brunssum (bijlage 1).

2.3

Soorten

Bij de steenkoolwinning kwam ook leisteen en zandsteen mee naar het oppervlak. De verzamelnaam van deze nevengesteenten is mijnsteen. Deze mijnsteen kan worden onderverdeeld in: • Schachtsteen Mijnsteen die vrijkwam bij het maken van schachten en steengangen. • Wassteen Mijnsteen die vrijkwam door de scheiding van steenkool en steen via een nat proces. • Gebrande mijnsteen Na een brand in een mijnsteendeponie (al of niet gecontroleerd) blijft als restproduct rode, gebrande mijnsteen over. • Droge mijnsteen Mijnsteen die vrijkomt door een droge scheiding van steenkool en mijnsteen. De afkomst van schachtsteen en gebrande mijnsteen spreekt voor zich. Droge mijnsteen ontstond middels breken en zeven. Steenkool vergruist namelijk makkelijker dan mijnsteen. Bij de natte scheiding werd gebruik gemaakt van de lagere dichtheid van steenkool ten opzichte van mijnsteen. Naast steenkool en wassteen, bleef er ook mijnslik en water over. Het water werd opnieuw gebruikt in de wasserijen en het mijnslik werd verzameld in natuurlijke laagten of aangelegde slikvijvers. Door zijn hoge vochtgehalte is mijnslik namelijk niet stapelbaar. Er bleef dan steenslik over dat overgepompt werd naar slikvijvers.

Pagina 6 van 21

Mijnsteen heeft zijn weg gevonden in vele toepassingen, zoals bijvoorbeeld steenfabricage of funderingen onder wegen. De mijnsteen waarvoor geen toepassing werd gevonden belandde op de steenbergen. Dit betrof met name de zwarte mijnsteen, bestaande uit schachtsteen, wassteen en droge mijnsteen. (Bron provinciale ILG-pilot ‘Het effect van mijnsteen op de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater’) In Brunssum zijn op diverse plaatsen mijnsteen en mijnslik aangebracht. Dit is ruimtelijk weergegeven in bijlage 3.

Beleidshistorie

2.4

In de regio Parkstad Limburg is in de mijnsteengebieden in het verleden mijnsteen gebruikt als aanvulmateriaal/ophoogmateriaal. Dit betekent dat in deze gebieden de mijnsteen als bodem aanwezig is. In het verleden is voor deze gebieden in het kader van Actief bodembeheer een separaat mijnsteenbeleid geformuleerd. De kern van dit beleid was dat de mijnsteen als zijnde grond binnen milieuhygiënische verantwoorde randvoorwaarden in deze ‘mijnsteengebieden’ als bodem hergebruikt kon worden, het zogenaamde ‘Concentratiebeleid’. Op deze wijze werd invulling gegeven aan de volgende 4 belangrijke beleidsdoelstellingen:

1. Milieu: voorkomen dat de mijnsteen in te grote mate door verplaatsing buiten de ‘mijnsteengebieden’ wordt hergebruikt (concentratiebeleid).

2. Economie: voorkomen dat er binnen de regio te veel mijnsteen vrijkomt die afgevoerd moet worden naar een verwerkingslocatie. 3. Eenduidig afvalstoffenbeleid: het invulling geven aan europees, rijks, provinciale en gemeentelijk beleid om hergebruik van secundaire materialen zoveel mogelijk te bevorderen. 4. Rechtsbescherming: voor de locaties die zijn gesaneerd in het kader van de Wet bodembescherming en waarvoor een nazorgverplichting geldt, blijft de Wet bodembescherming van toepassing. (Bron: Mijnsteen in Limburg Royal Haskoning). In 2011 heeft de laatste actualisering van het mijnsteenbeleid plaatsgevonden in de gemeente Brunssum, waarbij invulling is gegeven aan het hergebruik van mijnsteen conform het Besluit bodemkwaliteit. Dit beleid is opgesteld onder de steun van het Agentschap NL. Onderhavige Nota vormt de actualisering van betreffend beleid. In 2014/2015 heeft een grootschalig werk plaatsgevonden rondom de ontkluizing van de Rode Beek. De grote hoeveelheid vrijgekomen mijnsteen is gebruikt bij het saneren van het Terca terrein. In een aparte paragraaf (2.4.2) is een samenvatting gegeven van de saneringsevaluatie (2018), met specifieke aandacht voor de nazorg op het terrein.

2.4.1

Nota bodembeheer Mijnsteengebieden 2011

Hergebruik van mijnsteen valt onder het Besluit bodemkwaliteit. Daarbij is in de meeste gevallen de gemeente het bevoegd gezag. Zij ziet erop toe dat mijnsteen op een verantwoorde manier kan worden hergebruikt. Verantwoord betekent hier dat er in geen geval risico’s voor de volksgezondheid optreden. Hergebruik kan daarbij alleen binnen de door de minister aangewezen gebieden waarvoor zogenaamd gebiedsspecifiek beleid is opgesteld. In 2011 is door de gemeente Brunssum het beleid als volgt uitgewerkt in de Nota bodembeheer Mijnsteengebieden: • Hergebruik van mijnsteen is afhankelijk van de kwaliteit van de mijnsteen en de toepassingseisen die gelden voor de locatie van toepassing. • Het afhankelijk stellen van de toepassingsnorm voor mijnsteen aan de functie van de toepassingslocatie: Voor gevoelige bestemmingen zoals woongebieden gelden strengere toepassingseisen, waardoor ter plaatse alleen schonere mijnsteen kan worden toegepast (maximaal van een kwaliteit die hoort bij de normen voor

Pagina 7 van 21

• • • • •

‘Wonen’). Aan de andere kant gelden voor minder gevoeligere bestemmingen zoals bedrijventerreinen een minder strenge norm. (Hooguit) licht verontreinigde mijnsteen (die dus voldoet aan de maximale normen voor ‘Industrie’) kan bijvoorbeeld worden toegepast ter plaatse van de groeve en Bouwberg. Met deze beleidskeuze wordt gestreefd naar een duurzaam hergebruik van mijnsteen nabij de locatie van ontgraving en wordt voorkomen dat mijnsteen over een lange transportweg moet worden afgevoerd naar stortplaatsen. De mijnsteen mag alleen afkomstig zijn van het grondgebied van de gemeenten Heerlen, Brunssum, Kerkrade of Landgraaf; Voor toepassing in of nabij oppervlaktewater dient in de initiatieffase contact te worden opgenomen met de gemeente ten behoeve van afstemming met het waterschap; Vanwege de door de gemeente destijds gewenste toekomstige toeristisch/recreatieve ontwikkeling van de Oostflank diende een toepassing van mijnsteen te worden afgedicht met een leeflaag van grond met een kwaliteit die past bij de functie van het gebied. De leeflaag heeft zou een minimale dikte van 1 meter. Initiatiefnemers dienen voorafgaand aan het voornemen tot hergebruik van mijnsteen de partij mijnsteen te keuren en de toepassing te melden via www.meldpuntbodemkwaliteit.nl; Het vooronderzoek en de partijkeuring dienen door een gecertificeerd bedrijf te worden verricht.

2.4.2

Bodemsanering Mijnsteenberg en Terca- terrein

In 2015/2016 heeft een grootschalige sanering plaatsgevonden in het mijnsteengebied van de gemeente Brunssum. De sanering van de locatie houdt verband met de ontkluizing en renaturering van de Rode Beek ter plaatse van de mijnsteenberg Hendrik. Hiermee wordt de ecologische hoofdstructuur gerealiseerd tussen de Brunssummerheide naar de Schinveldse bossen. De ontkluizing van de Rode Beek is gerealiseerd door gedeeltelijke afgraving van de mijnsteenberg “Hendrik ”. De vrijkomende mijnsteen is gebruikt voor de herinrichten van het Terca-terrein aan de Rembrandstraat. Dit terrein bestaat uit de locatie van de feitelijke steenfabriek (Terca) alsmede het bijbehorende terrein van de slibvijvers (slikvijver Brederode, zie bijlage 3). Met het aanbrengen van een leeflaag van grond met kwaliteit achtergrondwaarde of wonen zijn voldoende waarborgen verkregen dat niet meer in contact kan worden gekomen met de achtergebleven restverontreiniging dan wel geherschikte sterk verontreinigde mijnsteen/grond. In 2018 is de evaluatie van de sanering geformaliseerd, waarbij in het kader van de (passieve) nazorg een aantal gebruiksbeperkingen zijn vastgelegd voor het Terca terrein: • Registratie van de contour van de geherschikte mijnsteen /grond boven de interventiewaarde dan wel afgedekte restverontreiniging in het plangebied.

• Meldplicht bij werkzaamheden op grotere diepte dan 0,5 meter in de aangebrachte leeflaag ter plaatse van de contour van de geherschikte mijnsteen/grond. • Meldingsplicht bij wijziging van het bodemgebruik dan wel aanduiding in een bestemmingplan. Voor wat betreft de bodemsanering van de mijnsteenberg is ook (passieve nazorg) van toepassing omdat gebruiksbeperkingen zijn vastgelegd in de saneringsevaluatie. Zowel de nazorgcontour van de mijnsteenberg als de nazorgcontour van Terca zijn opgenomen in bijlage 7A.

Pagina 8 van 21

3 Beleidsuitgangspunten 3.1

Inleiding

Beleidsuitgangspunten vormen de pijlers waarop de uitwerking van het beleid is gefundeerd. Voor wat betreft de mijnsteengebieden zijn de volgende uitgangspunten van belang: • De evaluatie van de Nota bodembeheer mijnsteengebieden van 2011, waarbij de praktisch implicatie van de beleidskeuzes uit 2011 worden bepaald; • De maatschappelijke opgaaf van de mijnsteengebieden voor de periode van de komende tien jaar. Het beleid dient ondersteunend te zijn aan de lokale ruimtelijke ontwikkelingen. • De interactie tussen bodemkwaliteit en bodemfunctie vormt de rode draad voor de lokale invulling van gebiedsspecifiek beleid. Indien de kwaliteit van de her te gebruiken mijnsteen voldoet aan de lokale functiegerichte normen voor duurzaam bodemgebruik is er geen belemmering voor hergebruik. De onderleggers voor de bodemkwaliteit en de bodemfunctie zijn respectievelijk de bodemkwaliteitskaart en de bodemfunctiekaart. Deze kaarten vormen de basis voor de invulling van lokaal beleid. Deze invulling dient vastgelegd te worden in een Nota bodembeheer. Met deze Nota wordt voldaan aan die voorwaarden. In paragraaf 3.2 is de voorgaande Nota bodembeheer mijnsteengebieden (2011) geëvalueerd. Paragraaf 3.3 geeft inzicht in de maatschappelijke opgaaf voor de komende jaren binnen de gemeente Brunssum. In paragraaf 3.4 wordt een beeld gegeven van de bodemfuncties binnen het mijnsteengebied.

De kwaliteit van mijnsteen wordt samengevat in paragraaf 3.5.

3.2

Evaluatie Nota bodembeheer mijnsteengebieden gemeente Brunssum

Op basis van een interview met medewerkers van de gemeente Brunssum kan worden geconcludeerd: Het beleid uit 2011 heeft geleid tot het verantwoord hergebruiken van mijnsteen binnen de mijnsteengebieden. Het hanteren van de normering (Lokale maximale waarden: LMW) werkt prima in de praktijk. De link met de Generieke normering dient zoveel mogelijk in het nieuwe beleid te worden aanhouden. Leeflaagvoorschriften worden nageleefd en werken prima in de praktijk. Binnen Parkstad heeft regionaal onderzoek plaatsgevonden naar de Nikkelverhogingen in mijnsteen. Conclusie is dat nikkelverontreinigingen boven de interventiewaarde aanleiding geeft om binnen de Wet bodembescherming vervolgstappen te nemen, en dus niet vast te leggen binnen de kaders van deze Nota bodembeheer. Deze conclusie is overgenomen door het Ministerie en krijgt een plaats in de nieuwe Omgevingswet. In 2019 heeft een aanpassing plaatsgevonden in de begrenzing van de mijnsteengebieden. De relevante functieen bodemkwaliteitskaarten dienen worden aangepast aan de nieuwe begrenzing. Op een drietal plaatsen dient een aanpassing te worden doorgevoerd. De aanpassing is een direct gevolg van het resultaat van bodemonderzoek en aantreffen van mijnsteen in de aanpassingsgebieden.

Er zijn geen onverwachte mijnsteenverontreiniging aangetroffen anders dan een cyanide spot aangetroffen ten tijde van het project Rode Beek en ter plaatse van een mijnslikvijver (Terca terrein) Deze verontreiniging is onder saneringscondities (deels) weggenomen en vastgelegd. De (vergunning)status van de groeve Mourik (gelegen op de Oostflank) ten aanzien van mijnsteenacceptatie is nog altijd hetzelfde. In onderhavige Nota is het niet noodzakelijk om rekening te houden met aanpassingen.

Pagina 9 van 21

3.3

Maatschappelijke opgaaf mijnsteengebieden

Het mijnsteengebied in Brunssum is omvangrijk en divers. Vanaf het terrein van de voormalige staatsmijn Emma in het westen van het gebied tot de mijnsteenberg Emma-Hendrik in het oosten heeft het gebied verschillende bestemmingen. Met name ter plaatse van de Oostflank zullen in de toekomst ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden. Deze worden gevangen onder de noemer ‘maatschappelijke opgaaf’. Het mijnsteenbeleid dient hierin te faciliteren, volgens de ambitie van de gemeente Brunssum (paragraaf 1.2). De vrijgekomen mijnsteen kan worden hergebruikt om voorwaarden te scheppen voor toekomstige ontwikkelingen. Onderhavige nota schept de randvoorwaarden voor een dergelijk hergebruik. In de bijlage 2 is de maatschappelijke opgaaf samengevat. Vanuit deze maatschappelijke opgaaf kan worden gesteld dat zowel vraag als aanbod aanwezig is binnen het mijnsteengebied in Brunssum. Daarnaast kan nog aansluiting worden gezocht in de omliggende mijnsteengebieden in Parkstad. Op basis van vraag en aanbod van mijnsteen is het beleid in hoofdstukken 3 en 4 uitgewerkt.

3.4

De functies binnen het mijnsteengebied

De gemeente Brunssum heeft in 2010 op een bodemfunctieklassenkaart de functies van het mijnsteengebied vastgelegd. De kaart maakt onderscheid tussen de volgende functies: • Achtergrondwaarde; • Wonen; • Industrie. De gemeente heeft destijds gekozen voor een tabelvorm waarin de bodemfunctieklassen zijn gekoppeld aan de hoofdfunctie van de locaties binnen het mijnsteengebied, zoals deze zijn opgenomen in de vigerende bestemmingsplannen. Dit zijn de functies die gelden in het generieke kader van het Besluit bodemkwaliteit. Bij een gebiedsspecifieke invulling van het lokale bodembeleid voor het mijnsteengebied moeten de functies verder gespecificeerd worden. Onderstaand is het verband tussen de generieke functies en de gebiedsspecifieke functies weergegeven.

De verbijzondering heeft geresulteerd in deelgebieden, die zijn benoemd in de onderstaande tabel (3.1).

Pagina 10 van 21

Tabel 3.1: Gebiedsspecifieke invulling bodemfunctiekaart Bovengrond (0 – 0,5 m-mv)

Ondergrond (0,5 – 2,0 m-mv)

Diepere ondergrond (< 2,0 m –mv)

Deelgebied

Bodemfuncties gebiedsspecifiek

Oostflank Bedrijventerrein Emma/Bouwberg Wonen Schutterspark/Brunssummerheide Schutterspark/Brunssummerheide Oostflank Bedrijventerrein Emma Bouwberg Wonen Schutterspark/Brunssummerheide Schutterspark/Brunssummerheide Groeve Mourik Overige delen

Industrie Industrie Wonen met tuin Groen met natuurwaarden Natuur Industrie Industrie Wonen met tuin Groen met natuurwaarden Natuur Industrie Natuur

Uit de evaluatie (paragraaf 3.2) is gebleken dat de bodemfunctieklassenkaart dient te worden aangepast op een drietal locaties: • Aanpassing bij het bedrijventerrein Emma: de uitbreiding krijgt de functie Industrie; • Aanpassing bij het Tercaterrein ten zuiden van de Rembrandstraat: de uitbreiding krijgt de functie Achtergrondwaarde; • Aanpassing bij het bedrijventerrein Bouwberg: de uitbreiding krijgt de functie Industrie. Voor de overige delen van het mijnsteengebied blijft vastgestelde functie in 2010 van kracht. In bijlage 1 is de bodemfunctiekaart weergegeven. Op basis van de bodemfunctiekaart voor de gemeente Brunssum binnen het mijnsteengebied kan worden vastgesteld dat er meerdere functies aanwezig zijn. Het gevolg hiervan is dat de eisen aan toe te passen mijnsteen verschillend zullen zijn binnen het mijnsteengebied.

3.5

Kwaliteit van mijnsteen

De diffuse kwaliteit van de mijnsteen is vastgelegd in een actualisatie van de bodemkwaliteitskaart voor de gemeente Brunssum, Landgraaf en Kerkrade uit 2012. Deze bodemkwaliteitskaart is vervaardigd conform de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten uit 2007. De actualisatie van de kaart heeft plaatsgevonden in 2017. Voor meer gedetailleerde informatie wordt verwezen naar bijlage 4 waarin de notitie uit 2017 is weergegeven. In deze paragraaf is een samenvatting van de bepaalde kwaliteit weergegeven. Benadrukt wordt dat het alleen gaat om een beschrijving van de diffuse verontreiniging van het mijnsteengebied waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. De bodemkwaliteitskaart heeft geen betrekking op (droge)waterbodems of grondwater. Samenvatting Voor het mijnsteengebied in de gemeente Brunssum is de bodemkwaliteitskaart geactualiseerd in 2017. De bodemkwalteitskaart is opgesteld voor de volgende bodemlagen: • 0,0-0,5 m-mv. • 0,5-2,0 m-mv. De volgende gebieden zijn uitgezonderd van de bodemkwaliteitskaart: • Locaties met, of die verdacht zijn voor, een sterke bodemverontreiniging. • Gesaneerde locaties in het kader van de Wet Bodembescherming.

Pagina 11 van 21

•

Slikvijvers en mijnslikstortingen (bron: PBI, 1985)

Deze gebieden zijn opgenomen in bijlage 3 en bijlage 5. Actualisatie van de kaart heeft plaatsgevonden door met behulp van representatieve bodemkwaliteitsgegevens van de bodem ter plaatse van het mijnsteengebied de statistiek te bepalen voor de gebiedsindeling, zoals deze is bepaald in 2012. Daartoe zijn de resultaten van de actualisatie vergeleken met de resultaten van de voorgaande bodemkwaliteitskaart uit 2012. Uit de bodemkarakteristiek blijkt dat ter plaatse van het gehele mijnsteengebied sprake is van zeer sterke heterogeniteit voor meerdere componenten. Ruimtelijke spreiding en clustering van verhoogde gehalten zijn daarbij expliciet onderzocht. De karakteristiek is daarbij statistisch onderbouwd aan de hand van voldoende waarnemingen. Op basis van deze constateringen kan worden geconcludeerd dat de lokale mijnsteenkwaliteit onvoldoende wordt beschreven door de bodemkwaliteitskaart. Ontgravingskaart De ontgravingskaart heeft de functie om de indicatieve kwaliteit aan te geven van de eventueel te ontgraven mijnsteen op een locatie die niet verontreinigd is door een lokale puntbron. Of een locatie verdacht is moet blijken uit een vooronderzoek. Dit vooronderzoek moet altijd worden uitgevoerd vóór dat de mijnsteen wordt ontgraven.

De ontgravingskaart is indicatief en kan niet als bewijsmiddel worden gebruikt voor de te ontgraven mijnsteen als deze elders nuttig wordt toegepast, maar heeft een indicatieve functie. De indicatieve ontgravingskwaliteit is gebaseerd op de gemiddelde gehalten van de zone en getoetst aan de toetsingswaarden uit het Besluit bodemkwaliteit. De berekeningen zijn opgenomen in bijlage 4. De ontgravingskaart maakt in beginsel onderscheid in bovengrond (0 – 0,5 m-mv) en ondergrond (0,5 – 2,0 m-mv) (Bijlage 6). Tabel 3.2: Ontgravingsklasse (0 – 2,0 m-mv) Deelgebied Ontgravingsklasse Bovengrond (0 – 0,5 m-mv) Industrie Ondergrond (0,5 – 2,0 m-mv) Industrie Toepassingskaart Op de toepassingskaart (bijlage 7) is aangegeven aan welke kwaliteitsnormen een toe te passen partij grond of mijnsteen moet voldoen. Deze zogenaamde toepassingseisen volgen uit de Lokale Maximale Waarden van de zone waarin de partij wordt toegepast (de ontvangende bodem). De mogelijkheden voor hergebruik van mijnsteen zijn verder uitgewerkt in hoofdstuk 5. In tabel 3.3 is aangegeven wat de Lokale Maximale Waarde is (gekoppeld aan de gebiedsspecifieke bodemfunctiekaart) en de actuele bodemkwaliteit is op basis van de bodemkwaliteitskaart. Deze eisen zijn eveneens weergegeven op de toepassingskaart per deelgebied. Tabel 3.3: Toepassingseisen Deelgebied

Deelgebied

Actuele kwaliteit ontvangende mijnsteen (kwaliteitsklasse)

Eis aan de toe te passen mijnsteen

Bovengrond (0 – 0,5 mmv)

Oostflank

Industrie

LMW Industrie

Bedrijventerrein Emma/Bouwberg Wonen Schutterspark/Brunssummerheide Schutterspark/Brunssummerheide/golfbaan

Industrie Industrie Industrie Industrie

LMW Industrie LMW Wonen LMW Wonen LMW Natuur

Pagina 12 van 21

Ondergrond (0,5 – 2,0 m-mv)

Diepere ondergrond (> 2,0 m –mv)

Oostflank

Industrie

LMW Industrie

Bedrijventerrein Emma Bouwberg Wonen Schutterspark/Brunssummerheide Schutterspark/Brunssummerheide/golfbaan

Industrie Industrie Industrie Industrie

LMW Industrie LMW Wonen LMW Wonen LMW Natuur

Groeve

Niet bekend

LMW Industrie

Overige delen

Niet bekend

Nader te bepalen

Conclusie actualisatie 2017 De deelgebiedsindeling staat niet ter discussie en is gehandhaafd. Wanneer de statistiek van de actualisatie wordt vergeleken met de statistiek van de voorgaande BKK blijkt dat de toetsing van de ontgravingskwaliteit op basis van het gemiddelde op klasseniveau niet wezenlijk afwijkt. Op stofniveau zijn er geen wezenlijke verschillen geconstateerd in de statistiek. Wanneer de actuele statistiek wordt vergeleken met de gekozen Lokale Maximale Waarden in de Nota bodembeheer mijnsteen blijkt dat er geen aanleiding bestaat om deze op basis van de gevonden statistiek aan te passen.

3.6

PFAS

Binnen het Tijdelijke handelingskader voor hergebruik van PFAS houdende grond en baggerspecie in 2019 is de gemeenten geadviseerd om de bodemkwaliteitskaart aan te vullen met de stofgroep PFAS. De vier gemeenten (Heerlen, Brunssum, Landgraaf en Kerkrade) in Parkstad hebben dit onderkend en het initiatief genomen om het gebiedseigen PFASgehalte conform de richtlijn voor bodemkwaliteitskaarten te laten bepalen. Omdat PFAS als diffuse verontreiniging in de Nederlandse bodem wordt aangetroffen, schrijft het eerdergenoemde ‘Tijdelijk Handelingskader’ voor dat grond en baggerspecie op PFAS dienen te worden onderzocht alvorens hergebruik plaatsvindt. Dit betekent dat behalve de ‘reguliere’ stoffen ook PFAS in de bodemkwaliteitskaart moet worden opgenomen. Gebaseerd op relevante recente PFAS data, aangeleverd door gemeenten en provincie is een bodemkwaliteitskaart voor PFAS vervaardigd. Toetsing van de statistiek aan het generieke normkader levert het volgend beeld op: Zowel het gemiddelde als de percentielen geven aan dat de contaminatie met PFAS in nietverdacht gebied zeer beperkt is en dan vooral in de bovengrond. Slechts een beperkt percentage van de waarnemingen overschrijdt de toetsingsnorm voor Landbouw/natuur. De statistiek ligt ver onder de 3, 7, 3 normering voor Wonen/industrie.

De gemiddelden aan PFOS en aan de individuele PFAS overschrijden niet de toetsingsnorm voor Landbouw/natuur. De individuele PFAS overschrijden de toetsingsnorm Landbouw/natuur voor (ten hoogste) minder dan 5% van de waarnemingen. Dit geldt voor zowel boven- als ondergrond. De kans dat het normniveau van 0,9 ug/kg landbouw/natuur wordt overschreden voor PFOS: · Bij de beschouwing van de bovengrond van het beheergebied < 10 % (P90 = 1,25 ug/kg). · Bij de beschouwing van de ondergrond van het beheergebied: statistisch schoner met een kans van < 5 % op overschrijding. · Bij de beschouwing van de bebouwde kom (in de tabel: ‘Binnengebied’) < 10 %. · Bij de beschouwing van het buitengebied: net boven de 10% voor de bovengrond. De bodemkwaliteitskaart kan als bewijsmiddel voor PFAS worden gebruikt voor grondverzet binnen het beheergebied (Heerlen, Brunssum, Landgraaf en Kerkrade).

Pagina 13 van 21

In relatie tot de gemeten PFAS gebiedseigen waarden (statistiek) kan worden gesteld dat de bodemkwaliteit in de meeste gevallen voldoet aan de kwaliteitsnorm voor landbouw/natuur, zoals weergegeven in paragraaf 4 van de geactualiseerde versie (29 november 2019) van het Tijdelijk handelingskader hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie. De gemiddelde bodemkwaliteit voor PFAS voldoet in het beheergebied, aan de landelijke achtergrondwaarde (0,9 ug/kg PFOS; 0,8 ug/kg andere PFAS). Met het vaststellen van deze bodemkwaliteitskaart betekent dit dat geen lokale aanvulling van beleid nodig is boven op het Tijdelijk handelingskader.

Pagina 14 van 21

4 Uitwerking beleid mijnsteen gemeente Brunssum 4.1

Inleiding

Mijnsteen uit de regio Parkstad kan na de wijziging van het Besluit bodemkwaliteit in 2011 onder gebiedsspecifieke voorwaarden worden toegepast op of in de bodem. De gebiedspecifieke uitwerking van het besluit bodemkwaliteit is weergegeven in dit hoofdstuk. De normering die in 2011 is geformuleerd is daarbij gereflecteerd aan de maatschappelijke opgaaf en de evaluatie van de praktische uitwerking van het beleid. In dit hoofdstuk is veel tekst gehandhaafd uit de Nota van 2011, omdat de keuzes die destijds gemaakt zijn nog steeds actueel zijn. Eventuele afwijkingen, de rol van de bepaalde maatschappelijke opgaaf en de effecten van de evaluatie zijn in de tekst weergegeven in rood, zodat helder kan worden bepaald hoe het beleid voor mijnsteen wordt voortgezet.

4.2

Uitwerking gebiedsspecifiek beleid mijnsteen

Gebiedspecifiek uitwerking van het beleid betekent in dit geval: Welke lokale normen zijn waar(voor) van toepassing? Gebiedsspecifiek beleid blijft van toepassing omdat conform de Regeling Bodemkwaliteit hergebruik van mijnsteen niet mogelijk is binnen het generieke kader. De doelstelling van het gemeentelijke gebiedsspecifieke bodembeleid voor mijnsteen is dat zoveel mogelijk ruimte wordt gecreëerd om mijnsteen binnen de gemeentegrenzen te hergebruiken, waarbij risico’s voor mens en milieu worden uitgesloten en de bodemkwaliteit op klasseniveau niet verslechtert. Dit sluit aan bij de beleidsdoelstellingen uit de begroting van de gemeente (2021): De bodemkwaliteit is van dien aard dat in Brunssum veilig kan worden gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Hierbij moet er een balans zijn tussen bescherming van de bodemkwaliteit en ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen. De uitgangspunten van het gemeentelijke bodembeleid komen neer op: • Het bijdragen aan een duurzaam en efficiënt hergebruik van grond. • Het realiseren van een duurzaam gebruik van de bodem. • Nastreven van een gebiedsgerichte bodemkwaliteit per functie. • Creëren van een duidelijk kader voor afstemming van taken die voortvloeien uit de verschillende gemeentelijke beleids- en taakvelden. Naast grond hebben we in Brunssum ook te maken met de aanwezigheid van grote hoeveelheden mijnsteen.