20220705_Brunssum_TVW2.0_Workshop_3_raad.pdf

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie Workshop Gemeenteraad 5 juli 2022 Brunssum

Agenda

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ Inleiding en doel van de sessie ▪ Conclusies pandanalyse ▪ Mogelijke strategieën ▪ Basis leggen om te komen tot voorkeurstrategie ▪ Reflectie en conclusies

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

2

Aardgasvrij niet alleen wettelijke opgave

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

2. Uitputten fossiele bronnen en onafhankelijkheid 3. Betaalbaar houden energievoorziening

1. Klimaatverandering en opwarming

DRIVEN BY VALUE, NU STANTEC

3

All-electric (Individueel)

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

  Nieuwbouwisolatie  Buffervat  Combiwarmtepomp  Laagtemperatuurradiatoren  Elektriciteitsnet

 





Bouwjaar

nieuw

Warmtevraag

laag

Dichtheid

~ Bron: ECW | https://ecw.mett.nl/themas/de+leidraad/default.aspx

4

Hybride (Individueel)

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie



 Schillabel B (kan lager)  Hybride warmtepomp + CV-ketel



 Elektriciteitsnet  Groengas / Waterstof



DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC



Bouwjaar

oud

Warmtevraag

gemiddeld

Dichtheid

~ Bron: ECW | https://ecw.mett.nl/themas/de+leidraad/default.aspx

5

Warmtenet HT (Collectief)

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie



 Schillabel B (kan lager)  Warmtenet (>75ºC)  Elektriciteitsnet



DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Bouwjaar

oud (HT)

Warmtevraag

hoog

Dichtheid

hoog



Bron: ECW | https://ecw.mett.nl/themas/de+leidraad/default.aspx

6

Warmtenet LT (Collectief)

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

 

 Nieuwbouwisolatie  Warmtenet (<55ºC)  Elektriciteitsnet





DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Bouwjaar

nieuw (HT)

Warmtevraag

laag

Dichtheid

hoog Bron: ECW | https://ecw.mett.nl/themas/de+leidraad/default.aspx

7

Agenda

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ Inleiding en doel van de sessie ▪ Conclusies pandanalyse ▪ Mogelijke strategieën ▪ Basis leggen om te komen tot voorkeurstrategie ▪ Reflectie en conclusies

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

8

Bouwjaar

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Energie labels

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

EFG - actueel

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Warmtedichtheid

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Potentie panden (1e)

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Saneren gasnet

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Lopende projecten Nieuwbouw Oeloven

VHF

Proeftuin Centrumplan VHF

Treebeek

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Zonnepark Terca

Conclusies Parkstad breed

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ Veel geschikte bebouwing voor HT- of MT-warmtenet, maar tekort aan geschikte warmtebronnen. ▪ Kerkrade, Landgraaf, Heerlen: specifieke uitdaging in ondergrond, WKO’s, aqua-thermie en bodemwarmtepompen beperkt mogelijk. ▪ Veel potentie voor isolatie en hybride warmtepompen, zowel qua panden als qua bronnen voor groengas (met name in Simpelveld en Beekdaelen) ▪ Enkele opties zijn in deze regio (nu) niet realistisch: o

Grootschalige lage temperatuur warmtenetten

o

Verwarming m.b.v. (lokale) biomassa

o

Geothermie met hoge temperatuur

o

Waterstof voor verwarmen woningen en gebouwen

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

18

Agenda

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ Inleiding en doel van de sessie ▪ Conclusies pandanalyse ▪ Mogelijke strategieën ▪ Basis leggen om te komen tot voorkeurstrategie ▪ Reflectie en conclusies

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

19

Uitgangssituatie voor alle strategieën

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie Techniek

▪ Grote potentie voor MT/HT-warmtenet, maar weinig mogelijke bronnen ▪ Er is op termijn hernieuwbaar gas nodig voor hybride warmtepompen, of een ander toekomstperspectief Uitgangspunten ▪ Stap één: isoleren. Dit is (vaak) no-regret en korte termijn-resultaat ▪ Draagvlak is altijd een belangrijke randvoorwaarde Lopende projecten (om op aan te sluiten) ▪ Er is een isolatie- en verduurzamingsprogramma in ontwikkeling ▪ In sommige wijken (o.a. Lemmender, Schuttersveld) lopen al verduurzamingstrajecten (PAW, VhF)

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

20

Strategie A. Grootschalig warmtenet Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ De primaire focus van de gemeente is gericht op de ontwikkeling van een grootschalige warmtenet dat past bij de bestaande bebouwing (dus tenminste midden temperatuur, 55 graden of meer) ▪ Voor het stimuleren van isolatie en voor individuele warmtepompen wordt in grote mate geleund op landelijke initiatieven, zoals de aankomende verplichting voor hybride warmtepompen in 2026.

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

21

A. Grootschalig warmtenet Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

We steken onze energie in de ontwikkeling van een groot warmtenet Minpunten - Duurt lang, dus pas effect op lange termijn - Brengt hoge kosten en inspanning gemeente met zich mee - Kent veel risico’s - Vraagt om hoge aansluitgraad, eigenaren moeten meedoen - Keuzevrijheid afnemers verdwijnt - Geschikte MT/HT warmtebronnen ontbreken in Parkstad - Een warmtebron moet minimaal 30 jaar leveringszekerheid kunnen bieden - Publieke opinie over warmtenetten is negatief - Koelen vraagt om extra investeringen

Pluspunten - Groot effect mogelijk op lange termijn - Gasnet kan eruit in bepaalde gebieden - Dempt netverzwaring elektriciteit - Minder aanpassingen aan de woning - Duurzame oplossing voor minder bedeelden - Vergroot veiligheid (geen gas meer) - Beperkt ruimtebeslag (geen installatie) - Gemeente kan inwoners ontzorgen - Het alternatief (veel warmtepompen in dichtbevolkt gebied) kan problemen opleveren

Succesfactoren (versnellers en remmers) - Draagvlak afnemers en stakeholders - Corporatiebezit - Gemeentelijk vastgoed - Lokaal eigenaarschap - Regierol gemeente

Koppelkansen - Nieuwbouw en herinrichting - Renovatieplannen woningcorporaties - Een van de weinige mogelijkheden voor verduurzamen dorps en stadgezichten - Onder- en bovengrondse werkzaamheden - Integrale wijkontwikkeling

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

22

Strategie B. Individuele oplossingen

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ De gemeente kiest primair voor individuele oplossingen: elektrische warmtepompen of hybride warmtepompen, op lange termijn in combinatie met hernieuwbaar gas (groengas, waterstof) ▪ De gemeente besteedt geen aandacht aan de ontwikkeling van een groot warmtenet (waarmee de kansrijkheid van warmtenetten in bepaalde gebieden kan afnemen)

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

23

B. Individuele oplossingen Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

We geven prioriteit aan individuele oplossingen

Minpunten - Transitie komt mondjesmaat op gang - Forse aanpassingen nodig aan woningen en gebouwen - Vraagt om hoge investeringen van eigenaar - Aanpassingen woning complexer (dan warmtenet) - Markt niet rijp - Gasnet kan mogelijk niet worden uitgefaseerd - Elektriciteitsnet verzwaring noodzakelijk - Geen oplossing voor mensen met kleine beurs - Individuele oplossingen onwenselijk in dichtbevolkt gebied - Te weinig hernieuwbaar gas voor veel hybride warmtepompen op lange termijn (niet volledig aardgasvrij)

Koppelkansen - Onder- en bovengrondse werkzaamheden alleen in geval van netverzwaring elektriciteit - Nationale stimuleringsprogramma’s DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Pluspunten - Invloed en keuzevrijheid eigenaar, ook qua timing, natuurlijke momenten - Wordt door overheid gestimuleerd met financieringen en subsidies - Kosten en inspanning gemeente afhankelijk van gekozen rol, vraagt om ander soort inspanning - Mogelijk positief effect op energiefactuur ten opzichte van fossiel - Warmtepompen kunnen goed gecombineerd worden met zonnepanelen - Koelmogelijkheid zonder grote extra investeringen Succesfactoren (versnellers en remmers) - Draagvlak afnemers en stakeholders - Marktrijpheid, voldoende competent aanbod installateurs en bouwbedrijven - Beschikbaarheid installaties en materialen - Faciliteren klantreis individuele eigenaren - … 24

Strategie C. Ingrijpend isoleren

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ De gemeente gaat zoveel mogelijk gebouwen isoleren volgens De Standaard. Dat wil zeggen dat er vaak méér isolatie wordt aangebracht dan vanuit economisch perspectief rendabel is ▪ De hoogwaardige isolatie maakt meer individuele en collectieve technieken voor aardgasvrij mogelijk, namelijk elektrische warmtepompen en LT-warmtenetten. ▪ De gemeente gaat hiermee al op kleine schaal al aan de slag, maar de meeste gebouwen worden pas na 2030

helemaal aardgasvrij.

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

25

C. Ingrijpend isoleren Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

We zetten in op ingrijpende isolatiemaatregelen

Minpunten - Niet aardgasvrij - Zeer veel woningen en gebouwen moeten zeer ingrijpend aangepast worden (veel oude gebouwen), voor sommige woningen onmogelijk - Lange terugverdientijden, niet rendabel - Vraagt om hoge investeringen (van eigenaar) - Transitie komt mondjesmaat op gang

Succesfactoren (versnellers en remmers) - Draagvlak afnemers - Voldoende competente bouwbedrijven - …

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Pluspunten - Focus - Legt stevige basis voor lange termijn door o.a. lage energievraag en brononafhankelijkheid - Kosten en inspanning gemeente afhankelijk van gekozen rol, vraagt om ander soort inspanning - Meest duurzame optie - Ook oplossing voor toenemende koeltevraag in de zomer

Koppelkansen - Mogelijk sloop-/nieuwbouw - Renovatieplannen woningcorporaties - Te combineren met lage temperatuur warmtenet op termijn, waarmee nieuwe koppelkansen ontstaan op gebied van boven- en ondergrondse werkzaamheden - Klimaatadaptatie (hittestress) - Andere woning-gebonden aanpassingen 26

Strategie D. Techniekneutraal van onderop

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ De gemeente stimuleert initiatieven in buurten waar het draagvlak groot is en/of faciliteert initiatieven die van onderop worden opgestart. ▪ De gemeente maakt vooraf geen principiële keuzes over het alternatief voor aardgas maar laat dat afhangen van de initiatiefnemers. ▪ De snelheid, CO2-besparing en aardgasalternatieven zijn afhankelijk van een externe partij, de inwoner ▪ Verder wordt geleund op landelijke initiatieven, zoals de aankomende verplichting voor hybride warmtepompen in 2026.

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

27

28

D. Techniekneutraal, van onderop Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

We zetten in op gebieden waar het draagvlak het grootst is zonder specifieke keuze voor een techniek

Minpunten - Transitie komt mondjesmaat op gang - Afhankelijkheid (o.a. kennis en kunde) - Risico op suboptimalisatie - Gemeente verliest deel van de regierol - Buurtgerichte aanpak noodzakelijk (minder inzetten op gemeentebrede programma’s) Succesfactoren (versnellers en remmers) - Kaders meegeven (“ladder tegen juiste muur”) - Voldoende competente inwoners en lokale stakeholders - Verantwoordelijkheidsgevoel inwoners, worden medeverantwoordelijk worden voor hun eigen wijk van de toekomst - Integrale visie/rol gemeente in relatie tot transitie - …

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

Pluspunten - Laag risico op weerstand - Kosten en inspanning gemeente afhankelijk van gekozen rol, vraagt om ander soort inspanning - Met deze strategie wordt het meeste draagvlak onder de inwoners verwacht

Koppelkansen - Afhankelijk van gekozen techniek - Versterkt sociale cohesie - Strategie past goed bij integrale wijkbenadering, en combinatie met andere opgaven

29

Strategie E. Besparen op korte termijn

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ De gemeente selecteert de komende tien jaar projecten op basis van het criterium energiebesparing op korte termijn (waar mogelijk in combinatie met verlichting van energiearmoede) ▪ In dit scenario is weinig aandacht voor volledig aardgasvrij maken van woningen en gebouwen

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

30

E. Besparen op korte termijn Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

We zetten in op gebieden waar de bespaarpotentie het grootst is

Minpunten - Niet aardgasvrij - Weinig visie voor de lange termijn - Afhankelijk van nationale (subsidie)programma’s

Pluspunten - Grootste effect-inspanning optimalisatie op korte termijn: laaghangend fruit - Kosten en inspanning gemeente afhankelijk van gekozen rol, vraagt om ander soort inspanning

Succesfactoren (versnellers en remmers) - Initiatief vanuit de eigenaren - …

Koppelkansen - Afhankelijk van gekozen techniek - Isolatie- en besparingsprogramma loopt al

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

31

Menti

32

Agenda

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ Inleiding en doel van de sessie ▪ Conclusies pandanalyse ▪ Mogelijke strategieën ▪ Basis leggen om te komen tot voorkeurstrategie ▪ Reflectie en conclusies

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

33

34

35

36

37

Voorbeeld: gemeente Heusden

38

Agenda

Voorkeurstrategie lokale warmtetransitie

▪ Inleiding en doel van de sessie ▪ Conclusies pandanalyse ▪ Mogelijke strategieën ▪ Basis leggen om te komen tot voorkeurstrategie ▪ Reflectie en conclusies

DRIVEN BY VALUES, NU STANTEC

39

Dank voor jullie enthousiasme