1. presentatie 9 april 2024 badhokjes RIA

Raadsinformatieavond, 9 April 2024

BADHOKJES

INTRODUCTIE Voorzitter Jack Aldewereld Stichting; Arie de Zeeuw Historicus Bert Jan Flim via Zoom Collega’s Hiskia Lelieveld, Ger Jansen Luuk Dehing (ov) en Judith Lankes Intro wethouder Hugo Janssen

2018 AANLEIDING

Foto maart 2019 (zie bijlage 1) Belang behoud badhokjes (bijlage 2) Tijdlijn (bijlage 3)

BERT JAN FLIM HISTORICUS Expert op het gebied van;

De NV groep

Onderduiken Joodse kinderen Uniek Brunssums verhaal

Het onderduikverhaal van Brunssum HET VERHAAL VAN HOOP Zet Brunssum op de kaart!

Brunssums Onderduikarchief Educatie De boodschap van hoop

HUIDIGE SITUATIE

STAND VAN ZAKEN

Afronding overname percelen Provincie QuickScan en vervolgonderzoek Faseren project - Kostenschatting van € 200.000, - voor de renovatie - Kosten verdere uit te voeren onderzoeken worden nog in kaart gebracht n.a.v. regelgeving en vergunningen

REGELGEVING Vergunningplicht

Bevoegd gezag vergunningen

Ecologie: soortenbescherming gebiedsbescherming

Soortenbescherming: flora en fauna

Gebiedsbescherming: Natuurnetwerk Nederland - Natura 2000

FINANCIERING

Gemeente Brunssum Provincie (subsidieregeling Archeologie en Klein Limburgs Erfgoed) Jack Aldewereld Sichting

PERSBERICHT, BRUNSSUM 20 MAART 2019 Badhokjes oude zwembad behouden Schuilplaats Joodse kinderen wordt in ere hersteld. Op 15 maart gaven gedeputeerde Eric Geurts en wethouder Hugo Jansen samen met Jack Aldewereld en Arie de Zeeuw van de Heemkundevereniging Brunssum het startsein voor de renovatie van de badhokjes bij de oude locatie van het zwembad van Brunssum. In deze badhokjes vond een groot aantal Joodse kinderen gedurende twee nachten een veilig heenkomen ten tijde van een grote razzia begin november 1943. Het oude zwembadcomplex was de laatste jaren in gebruik als manage. Deze functie verdween met de komst van de Buitenring. Het lag voor de hand om de volledige manage te slopen en daarmee zouden ook de voormalige badhokjes verdwijnen. Op initiatief van de Heemkundevereniging besloten Gemeente en Provincie dit deel te behouden. Als eerbetoon aan alle mensen die geholpen hebben om deze kinderen te redden. 7 november 1943 kreeg de NV-groep –de verzetsgroep die ruim 200 Joodse kinderen in Brunssum in veiligheid bracht- een tip dat een grote razzia in Brunssum en omgeving op handen was. Nog diezelfde avond werden alle kinderen bij hun pleegouders opgehaald en tijdelijk ondergebracht in het voormalige zwembad van Brunssum. Ze werden in de badhokjes verstopt. Een bevriende boer zorgde voor stro zodat de kinderen het niet al te koud hadden.

Na twee nachten was het veilig genoeg om hen naar hun (nieuwe) pleegouders (terug) te brengen. Wethouder Hugo Janssen: “Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Brunssum werd bevrijd. Bij dat bijzondere moment staan we tijdens de bevrijdingsfeesten op 19, 20 en 21 september 2019 uitgebreid stil. Minstens even belangrijk is dat we altijd blijven gedenken dat velen zich – met alle persoonlijke risico’s van dien- hebben ingezet om de levens van hun landgenoten te redden. Deze badhokjes staan daar symbool voor.”

Bijlage 1

DE BADHOKJES TIJDENS DE TWEEDE WERELDOORLOG Door grote studentenverzetsgroepen uit Utrecht en Amsterdam zijn tussen 1942 en 1944 naar schatting zo’n 600 Joodse kinderen uit Amsterdam gered. Velen daarvan werden – voor kortere of langere tijd – in Brunssum ondergebracht, waar een van die verzetsgroepen, de NV Groep, inmiddels zijn hoofdkwartier had gevestigd. De kinderen moesten vaak van onderduikadres wisselen. Ed van Thijn, een van de bekendste onderduikkinderen, heeft wel 18 onderduikadressen gehad, overigens niet allemaal in Brunssum. Alle kinderen in Brunssum hebben de oorlog overleefd. In november 1943 werd de NV Groep ’s avonds door een bevriende politieagent getipt over een grote op handen zijnde razzia. In allerijl werden zo’n 25 onderduikkinderen die op dat moment in Brunssum zaten bij hun onderduikgezinnen opgehaald en ’s nachts te voet in groepjes heimelijk naar het openluchtzwembad op de Brunssummerheide gebracht. Het verzet kreeg de toegangssleutel van het complex en de kinderen hebben twee nachten en twee dagen in een van de grote gezamenlijke kleedruimten gebivakkeerd. De houten deuren van de individuele kleedhokjes werden als bed gebruikt, bedekt met stro van een bevriende boer. Het was een koude, angstige situatie. Toen de kust weer veilig was, mochten de kinderen weer terug.

Veel gezinnen waren echter dusdanig geschrokken dat ze de onderduikertjes niet meer terug wilden, waarna opnieuw een onzekere tijd aanbrak. Bijlage 2

Bijlage 3 30. 202 5 pag 00,- (r 4: beg en ina 4 aads roting 164 , pa bes , 21 gin luit 2024: 8 e a 10 7 no n2 27 en 13 v en 228 4 202 . Pro 4: vin ove cie, rna bes me luit per Col cele leg n mrt e 12 ‘24 .

202 2 Pro , mei; Ald vin Bri ew cie ef a ere ld S van Ja an tich ck ting

to ( d per ia 2) sbe en rich t

t fo

aar

9, m

201

202 pag 3: Vo pag ina 12 orjaar sb ina , 14, punt rief; pun 10 e t 10 n .

201 Brie 8, no Hee f aan v. mk Pro und vin eve cie ren igin g

TIJDLIJN BEHOUD BADHOKJES