Programmabegroting 2025-2028 vastgesteld getekend
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING
2025-2028
Programmabegroting 2025-2028 Zaaknummer: Z104578 Documentnummer: D443922 Vastgesteld B&W: 24-09-2024 2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................................... 3 Aanbieding van de Programmabegroting ............................................................................................................... 4 Programmabegroting 2025-2028 ........................................................................................................................... 8 Financiële Hoofdlijnen ............................................................................................................................................ 9 Programma 1 Bestuur en Veiligheid ..................................................................................................................... 13 Focusgebied Bestuurskracht ............................................................................................................................ 14 Basistaken Bestuur en Dienstverlening ............................................................................................................ 16 Basistaken Veiligheid, Toezicht en Handhaving ...............................................................................................
20 Programma 2 Fysieke leefomgeving ..................................................................................................................... 23 Focusgebied Klimaat en duurzaamheid ........................................................................................................... 24 Focusgebied Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek Loenen 2030 ............................................................................ 26 Focusgebied Centrum Brummen ..................................................................................................................... 28 Focusgebied Wonen ......................................................................................................................................... 30 Basistaken Fysieke leefomgeving ..................................................................................................................... 32 Programma 3 Sociale leefomgeving ..................................................................................................................... 39 Focusgebied Sociaal domein ............................................................................................................................ 40 Basistaken Vitale Samenleving .........................................................................................................................
49 Programma 4 Financiën ........................................................................................................................................ 55 Basistaken Bedrijfsvoering en financiën .......................................................................................................... 56 Paragrafen ............................................................................................................................................................ 62 A. Lokale heffingen ........................................................................................................................................... 62 B. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ................................................................................................. 67 C. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................................... 74 D. Financiering .................................................................................................................................................. 80 E. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................. 83 F.
Verbonden partijen ...................................................................................................................................... 87 G. Grondbeleid ............................................................................................................................................... 101 H. Openbaarheid van Bestuur ........................................................................................................................ 104 I. Leefbaarheid................................................................................................................................................ 105 Financiële begroting ........................................................................................................................................... 106 Baten en lasten............................................................................................................................................... 107 Financiële positie............................................................................................................................................ 114 Bijlagen ............................................................................................................................................................... 125 1.
Subsidieplafonds ........................................................................................................................................ 126 2. Financiële uitgangspunten en grondslagen ................................................................................................ 127 3. Taakvelden ................................................................................................................................................. 128 4. Beleidsdocumenten.................................................................................................................................... 130 5. Overzicht doelen, maatregelen, KPI's......................................................................................................... 132
3
Aanbieding van de Programmabegroting Geachte leden van de raad, ‘Je gemeente doet er alles aan’. Met deze slogan vraagt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten op dit moment bij het nieuwe kabinet aandacht voor gemeenten. Als gemeente zijn we het overheidsorgaan dat het dichtst bij de inwoners staat. Ons werk doet er toe. Op uiteenlopende gebieden ervaren inwoners, maar ook ondernemers, verenigingen en organisaties, wat wij doen. Maar we staan wel voor een steeds grotere uitdaging. De verantwoordelijkheden van gemeenten blijven namelijk groeien. De landelijke overheid legt steeds meer taken bij gemeenten neer. Maar de financiële middelen vanuit het rijk nemen juist af. Een lastige positie, waar we als gemeente Brummen de laatste jaren al mee te maken hebben. De VNG-campagne laat zien dat het probleem nog steeds actueel is.
Borst vooruit... Ruim vijf jaar geleden zat de gemeente Brummen in een financieel lastige situatie. De bodem van de reserves was in zicht. Aan de hand van een financieel herstelplan en het nemen van noodzakelijke en soms ook zeer lastige besluiten zijn we gestaag uit het dal geklommen. Met als resultaat dat de gemeente Brummen er nu goed voor staat. Onze financiën zijn op orde, de reserves zijn aangevuld. Er is niet of nauwelijks bezuinigd op maatschappelijke voorzieningen. En ook zijn er grote stappen gezet daar waar het gaat om onze bestuurskracht. Ondanks alle uitdagingen en problemen waar we mee geconfronteerd worden is Brummen nu weer een robuuste gemeente. We zijn dan ook van mening dat we met de borst vooruit en met vertrouwen deze concept-programmabegroting mogen presenteren, bespreken en behandelen. Hier zijn we met elkaar verantwoordelijk voor. Vasthoudende ambities Ook in deze bestuursperiode hebben we onze ambities in een coalitieakkoord vastgelegd. Iedere dag werken we aan het realiseren hiervan. Daarbij worden we niet alleen gehinderd door te weinig financiële middelen, maar ook door krapte op de arbeidsmarkt. Ondanks deze kwetsbaarheid zijn we er in geslaagd om veel nieuw en goed beleid te maken dat (vaak unaniem) door uw raad is vastgesteld.
Denk bijvoorbeeld aan het beleidskader Duurzame Ontwikkelen, de Mobiliteitsvisie, het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, de Cultuurvisie, de visie Gebiedsgericht werken, de nota grondbeleid, de I-visie. We gaan nu voortvarend aan de slag met de uitvoering van het vastgestelde beleid. Maar we gaan ook verder met belangrijke projecten zoals het opstellen van een omgevingsvisie, het versterken van onze dorpscentra, het verbeteren van de bedrijfsvoering en het verder uitbouwen van ons duurzaamheidsbeleid. Open, gastvrij en in verbinding Brummen is een open en gastvrije plattelandsgemeente. Gemeenschapszin en noaberschap spelen een belangrijke rol. We zien met trots dat inwoners initiatieven nemen en de verantwoordelijkheid hiervoor pakken. Een nauwe samenwerking tussen deze initiatiefnemers en het gemeentebestuur en de gemeentelijke medewerkers draagt bij aan de leefbaarheid, de kracht en de wendbaarheid van onze lokale samenleving. Een vorm van waardevolle verbinding waar we met onze nieuwe manier van gebiedsgericht werken verder invulling aan willen geven. Dit kunnen we niet doen zonder de inbreng van onze wijk- en dorpsraden en uiteenlopende partnerorganisaties. We blijven ook investeren in de verbinding met elkaar, zowel lokaal als binnen de regio waarin we actief zijn. Er zijn uiteenlopende inspirerende voorbeelden die deze trend weergeven.
Of het nu de grote belangstelling is bij onze inwoners om een uitnodiging als Gast van de Raad te accepteren, de
4
gastvrijheid waarmee wij nieuwkomers opvangen. Of het inspirerende gedicht over ‘verbinden’ dat de Dorpsdichter ‘live’ schreef tijdens de gemeentelijke Bestuursdag op 13 september jongstleden.
Vertrekpunt: Perspectiefnota 2025-2028 Nieuw kabinet Waar Brummen halverwege een bestuursperiode is, is er landelijk recent een nieuw kabinet aangetreden. De eerste plannen van dit kabinet zijn vastgelegd in een hoofdlijnenakkoord en een regeerprogramma. Een concretisering hiervan is weer tijdens Prinsjesdag gepresenteerd. De consequenties van dit alles op onze programmabegroting zijn nog onduidelijk en dus nog niet in deze begroting verwerkt. Op dit moment maken wij een analyse van de voornemens van het rijk. Nog dit najaar delen wij onze bevindingen met u via een raadsbrief. Ravijnjaar 2026 staat bekend als het Ravijnjaar: het jaar waarin het gemeentefonds met € 3 miljard wordt gekort. Door dit ravijnjaar komen de gemeentelijke begrotingen onder grote druk te staan. In juni heeft u door het vaststellen van de Perspectiefnota 2025-2028 belangrijke stappen gezet om de gevolgen van het ravijnjaar aan te pakken en daarmee de gemeentelijke financiën gezond te houden. Hiervoor hanteren wij twee uitgangspunten: we zorgen ervoor de basis op orde te hebben en we blijven wendbaar en flexibel in het uitvoeren van onze taken. Dit zonder onze ambities uit het oog te verliezen. In de aanloop naar de Perspectiefnota hebben wij gewerkt aan twee opties om met deze korting op het Gemeentefonds om te gaan.
Deze twee scenario's zijn uitgebreid uitgewerkt in het rapport “Financiële ombuigingen 2026” (D429469). In het eerste scenario is gekeken naar de resultaten uit het verleden en van vergelijkbare gemeenten. Op basis hiervan is gekeken waar de begroting aangescherpt kan worden, zonder daarbij direct pijnlijke beleidskeuzes te maken. In het tweede scenario is in beeld gebracht hoeveel nietwettelijke ruimte de gemeente heeft en welke maatregelen genomen zouden kunnen worden. Voor beide scenario's geldt dat het financieel afsprakenkader dat in 2020 door de raad is vastgesteld, geldig blijft. Uw raad heeft op 18 april unaniem besloten om scenario 1 uit te werken. Hiermee hopen we pijnlijke 5
Gedicht van dorpsdichter Annemarie Visser Een ABCD en E Het ging vandaag over ABCD Hieraan voegen we toe de E De E van elkaar Elkaar heb je nodig De A's waren makkelijk Want hoe vind je elkaar? Aanbellen, aanspreken Activeren en advies aanvaarden De A van aansluiting, De A van actie Maar de A ook van Een Alpaca om mee te wandelen De B was iets grimmiger De Burgemeester sprak erover Over dat luisteren naar elkaar Bedreigd kan worden Gelukkig zijn er ook bruggenbouwers Biljart en buurvrouw Bertha En bumpy place, wat staat voor Een plek voor spontane ontmoetingen De C is rond en opbouwend Daar horen belangrijke woorden bij Cohesie, co-creatie en community Ofwel, de kracht van de gemeenschap De D is een democratische driehoek Overheid, markt, en burgerschap En om dat laatste woord Draait het eigenlijk altijd Veelgehoord was ook De hoofdletter L van luisteren Luisteren naar elkaar en daarbij Je eigen oordelen loslaten Mooie woorden komen voorbij En ook heel fraaie zinnen Door iedereen gesproken Vanuit goede intenties en passie Bijvoorbeeld een zin over Herhalende haakjes Die het onweerstaanbaar maken Voor burgers om aan te haken Of de fraaie slagzin van de gemeente In vertrouwen, verbinden en versterken Laten we bij al deze V's ABC en D's, vooral de E van elkaar Niet vergeten Vervaardigd en voorgedragen tijdens de jaarlijkse bestuursdag van gemeenteraad en college, Eerbeek d.d.
13 september 2024
bezuinigingen zoveel mogelijk te voorkomen. Tegelijkertijd heeft het kabinet in de Voorjaarsnota besloten om de zogenaamde opschalingskorting te schrappen. Daarmee wordt het ravijn met € 675 miljoen minder diep. Dit zijn twee stappen in de goede richting naar een solide, structureel sluitende begroting voor onze gemeente. Ontwikkelingen Tijdens en na de vaststelling van de Perspectiefnota 2025-2028 zijn er de nodige ontwikkelingen geweest, die hun impact hebben op de begroting. De meicirculaire 2024 heeft voor beperkte verschuivingen gezorgd. U heeft hierover een raadsbrief ontvangen. Belangrijk zijn wel de doorzettende kostenstijgingen in de jeugdzorg. De financiële gevolgen voor het sociaal domein worden nog enigszins getemperd door lagere lasten voor de Wmo en de Participatiewet. Maar per saldo blijven de kosten voor het sociaal domein stijgen. Dit is in lijn met de landelijke trend. Deze begroting kent vele onzekerheden. Verbonden partijen leggen steeds grotere claims op de gemeentelijke middelen. Daarnaast zijn in met name het sociale domein veel open einde regelingen, waarbij de gemeente risicodrager is. Ook loopt de gemeente risico's op grondexploitaties. Tenslotte wil de regering de wildgroei aan specifieke uitkeringen beteugelen door deze onder te brengen in het algemene deel van het gemeentefonds. Daarbij wordt wel een korting van 10% toegepast.
Ook zijn er de nodige maatschappelijke ontwikkelingen die effect hebben op ons beleid en op ons werk. Denk hierbij aan de opvang van nieuwkomers en de woningbouw-opgave. Die ontwikkelingen houden ook in dat wij ons moeten bezinnen op de toekomst op korte en op middellange termijn. Op korte termijn zijn wij voortdurend bezig met verbeteringen in de bedrijfsvoering. De beleidsvorming is grotendeels afgerond. Het komt nu vooral aan op de uitvoering van vastgesteld beleid. Voor de middellange termijn zijn wij bezig met een onderzoek naar de bestuurlijke toekomst van Brummen. In de loop van 2025 is dat onderzoek afgerond en worden de conclusies en aanbevelingen aan uw raad voorgelegd. Sluitende begroting We presenteren nu een reële en structureel meerjarig sluitende conceptbegroting. Er is een afgewogen balans tussen de financiële uitdagingen die ons te wachten staan en de ambities die wij nastreven. In 2025 wordt een overschot verwacht. In 2026 zal er een tekort zijn als gevolg van een daling van de rijksinkomsten, maar in de jaren erna is er een (beperkt) positief saldo van de baten en lasten. Dit in combinatie met een gezond weerstandsvermogen en een behoedzaamheidsreserve van 3 miljoen, waaruit kan worden geput als problemen niet (meer) binnen de eigen begroting kunnen worden opgelost. De boodschap blijft wel: de budgettaire kaders zijn krap.
Niet alles kan, en zeker niet tegelijkertijd. Besturen is keuzes maken, zeker in deze financieel krappe tijden. Dat betekent ook dat we in de begroting het aantal doelen en voorgestelde maatregelen indikken en compacter maken. Dit om versnippering van beleid te voorkomen.
6
Uw raad is aan zet Deze Programmabegroting is een uitwerking van de door u gemaakte keuzes bij de Perspectiefnota 2025-2028. Toen zijn de eerste stappen gezet op weg naar een sluitende begroting in uitdagende tijden. Nu moeten wij moedig en vastberaden de ingeslagen weg blijven volgen. Met de borst recht vooruit. In deze programmabegroting hebben we ook expliciete doelen en maatregelen voor de diverse beleidsterreinen opgenomen. We meten de voorgenomen prestaties door middel van kritische prestatie indicatoren (KPI). Een werkwijze die wij in de komende jaren verder doorontwikkelen. Daardoor kan de controlerende taak van uw raad verder worden versterkt. We zien uit naar constructieve besprekingen met u over dit belangrijke document. College van burgemeester en wethouders, Brummen, september 2024
7
Programmabegroting 2025-2028
8
Financiële Hoofdlijnen Inleiding In dit hoofdstuk laten we het verloop van het financieel meerjarenperspectief 2025-2028 van de Perspectiefnota naar deze Programmabegroting zien. Daarnaast geven we inzicht in het structurele begrotingssaldo, de ontwikkeling van de algemene reserve en de weerstandsratio.
Financieel meerjarenperspectief 2025-2028 In tabel 1 staat het financieel meerjarenperspectief voor de jaren 2025-2028. Hierin zijn de belangrijkste wijzigingen opgenomen ten opzichte van de Perspectiefnota 2025-2028. Tabel 1 (Bedragen x 1.000)
2025
2026
2027
2028
Saldo Perspectiefnota 2025-2028
€ 2.076
-€ 13
€ 896
-€ 269
Autonome ontwikkelingen
-€ 533
-€ 174
-€ 834
€ 294
Aanvullende nieuwe ontwikkelingen Financieel meerjarenperspectief 2025-2028
€0
€0
€0
€0
€ 1.543
-€ 187
€ 62
€ 25
Toelichting financieel meerjarenperspectief 2025-2028 Saldo Perspectiefnota 2025-2028 In bovenstaande tabel zijn de saldi opgenomen zoals die zijn besloten in de Perspectiefnota 20252028. In de begroting zijn een aantal mutaties op deze saldi verwerkt. De wijzigingen die voortvloeien uit het bestaande beleid worden "autonome ontwikkelingen" genoemd. Als er nieuwe beleidskeuzes worden voorgesteld, dan valt dit onder de noemer "nieuwe ontwikkelingen". Autonome ontwikkelingen Ongeveer een kwart van de begroting bestaat uit loonkosten. Ten opzichte van de Perspectiefnota is er een beperkte wijziging. De loonontwikkeling in 2024 valt hoger uit dan waarmee in de oude meerjarenraming rekening was gehouden. Dit betekent een eenmalig nadeel van € 209.000 in 2025. In de jaren erna sluit de verwachting wel aan op de oude raming. In deze begroting is in de raming van de loonkosten rekening gehouden met de onderuitputting zoals die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden. Conform besluitvorming in de Perspectiefnota is rekening gehouden met 3,9% onderuitputting. De investeringen die de gemeente doet, leiden tot kapitaallasten in de begroting. De afschrijvingen zijn verwerkt conform het overzicht van investeringen. Dit leidt tot een klein voordeel in 2025 van € 47.000. Echter in de jaren daarna leidt het tot een nadeel van € 47.000 in 2026, € 105.000 in 2027 en € 228.000 in 2028.
De rentelast groeit minder hard dan verwacht. Daarnaast zijn de verwachte rentebaten hoger. Dit leidt tot een voordeel van circa € 230.000 in 2025. De lokale belastingen OZB en toeristenbelasting worden jaarlijks geïndexeerd met de inflatiecijfers van het CPB. De actuele inflatieverwachting voor de komende jaren is gemiddeld 1,3% lager dan vorig jaar. Het gevolg is dat de lokale belastingen minder hard groeien dan vorig jaar werd verwacht. Dit betekent een nadeel voor de meerjarenraming van € 110.000 in 2025, € 210.000 voor 2026, € 291.000 voor 2027 en € 42.000 voor 2028. Het Rijk publiceert jaarlijks in de meicirculaire welke ontwikkelingen er zijn ten aanzien van het Gemeentefonds. Ten opzichte van de Perspectiefnota leidt dit voor de jaren 2025-2027 tot een structureel voordeel van gemiddeld ruim € 320.000. In 2028 is het voordeel € 1.844.000 omdat er 9
voor het eerst indexatie op is toegepast. In de raadsinformatiebrief van 9 juli dit jaar zijn de ontwikkelingen verder toegelicht. De lokale belastingen en de algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn de voornaamste bestanddelen van de zogenaamde Algemene Dekkingsmiddelen. Hieruit moet het leeuwendeel van de loon- en prijsontwikkelingen in de diverse programma's worden gedekt. Beleidsinhoudelijk zijn er twee forse autonome ontwikkelingen. Deze liggen op het terrein van Jeugdzorg en de WMO. Op het gebied van Jeugdzorg zien we een toename van het aantal beschikkingen én van de mate van complexiteit van de zorg. Daarnaast loopt er een kostprijsonderzoek naar jeugdzorgproducten. Deze ontwikkelingen leiden tezamen tot een stijging van de kosten in 2025 van € 598.000, oplopend tot € 686.000 in 2028. Verder is bij het opstellen van deze begroting gebleken dat er, als gevolg van een gewijzigde taakveldindeling in 2024, een jeugdzorgproduct niet goed was meegenomen in de meerjarenraming. Dit is met deze begroting hersteld. Dit leidt tot een bijstelling van € 450.000. Daar staat tegenover dat de ramingen voor de WMO op basis van ervaringscijfers van de afgelopen jaren naar beneden bijgesteld kunnen worden. Dit leidt tot een voordeel van € 371.000 in 2025. Nieuw beleid In deze programmabegroting zijn, ten opzichte van de Perspectiefnota, geen nieuwe beleidsontwikkelingen opgenomen.
Financieel meerjarenperspectief 2025-2028 Het resulterende meerjarenbeeld ziet er licht positief uit. In 2025 wordt een voordelig resultaat van € 1.543.000 verwacht. In 2026 is er een tekort van € 187.000 en in de jaren erna is er een licht positief resultaat.
Overzicht incidentele lasten en baten In tabel 2 wordt inzicht gegeven in de mutaties tussen het totale financiële meerjarenperspectief en het structurele meerjarenperspectief. Een gedetailleerd overzicht van de incidentele bedragen vindt u in de financiële begroting. Tabel 2 (Bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Financieel meerjarenperspectief 2025-2028 (zie tabel 1)
€ 1.543
-€ 187
€ 62
€ 25
Incidentele lasten
€ 2.965
€ 1.314
€ 782
€ 698
Incidentele baten
€ 1.913
€ 1.103
€ 461
€ 446
Incidentele toevoegingen
€0
€2
€0
€0
Incidentele onttrekkingen
€ 988
€ 276
€ 100
€ 93
€ 1.608
-€ 250
€ 284
€ 183
Structureel meerjarenperspectief 2025-2028 (zie tabel 3)
10
Structureel meerjarenperspectief 2025-2028 In tabel 3 is het structureel meerjarenperspectief voor de begrotingsjaren 2025-2028 opgenomen. Tabel 3 (Bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Structurele saldi Perspectiefnota 2025-2028
€ 1.963
€ 353
€ 1.309
€ 134
Structurele autonome ontwikkelingen
-€ 355
-€ 603
-€ 1.025
€ 49
€0
€0
€0
€0
€ 1.608
€ -250
€ 284
€ 183
Structurele aanvullende nieuwe ontwikkelingen
Structureel meerjarenperspectief 2025-2028
Toelichting structureel meerjarenperspectief 2025-2028 Het structureel meerjarenperspectief laat zien dat er in 2025 nog een fors overschot is. Als gevolg van het ravijnjaar verslechtert dit in 2026. De jaren erna laten een positief structureel saldo zien.
Ontwikkeling algemene reserve Tabel 4 toont de stand van de algemene reserve aan het begin en eind van elk jaar. De jaarlijkse structurele storting en incidentele toevoegingen of onttrekkingen worden onder de tabel toegelicht. Tabel 4 (bedragen x € 1.000) Jaar
Algemene reserve per 1 januari
Jaarlijkse storting
Incidentele mutaties
Algemene reserve per 31 december
2025
€ 9.623
€0
€ 1.257
€ 10.880
2026
€ 10.880
€0
€ 1.543
€ 12.423
2027
€ 12.423
€0
-€ 187
€ 12.236
2028
€ 12.236
€0
€ 62
€ 12.298
2029
€ 12.298
€0
€ 25
€ 12.323
Ontwikkeling weerstandsratio In tabel 5 wordt op basis van de stand van de algemene reserve in tabel 3, de raming van de post onvoorzien in het meerjarenperspectief en de geïnventariseerde risico's de weerstandsratio in beeld gebracht tot eind 2028. Tabel 5 (Bedragen x € 1.000)
1-1-2025
1-1-2026
1-1-2027
1-1-2028
1-1-2029
Weerstandsvermogen - Algemene reserve
€ 9.623
€ 10.880
€ 12.423
€ 12.236
€ 12.298
- Onbenutte belastingcapaciteit
€ 29
€ 29
€ 29
€ 29
€ 29
- Post onvoorzien
€ 20
€ 20
€ 20
€ 20
€ 20
€ 3.570
€ 3.570
€ 3.570
€ 3.570
€ 3.570
2,7
3,1
3,5
3,4
3,5
Geïnventariseerde risico's
Ontwikkeling weerstandsratio
Toelichting ontwikkeling weerstandsratio De weerstandsratio wordt berekend door de weerstandscapaciteit (de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien) te delen door de geïnventariseerde risico's. Op basis van de geactualiseerde risico's zien we dat de risico's dalen van € 4,435 miljoen in de risicoinventarisatie van juni 2024 naar € 3,570 miljoen in deze begroting. De geïnventariseerde risico's 11
dalen doordat prijs- en loonindexen opgenomen zijn in de begroting en door het instellen van een behoedzaamheidsreserve. Hiermee worden schommelingen in het gemeentefonds afgedekt. in het financieel herstelplan uit 2021 is met de provincie afgesproken dat Brummen een weerstandsratio van tenminste 1,6 heeft eind 2027. Met een aantal incidentele toevoegingen uit de jaarresultaten de afgelopen jaren is dit al ruimschoots bereikt. Door de toename van het weerstandsvermogen en de afname van de geïnventariseerde risico's komt het weerstandsratio op dit moment op 2,7. Dit wordt door de VNG beoordeeld als goed.
Vaststelling Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 7 november 2024. eraad van Brumm
gri ier
J.Q. Steinweg plv. voorzitter
12
Programma 1 Bestuur en Veiligheid Introductie Dit programma gaat over de volgende basistaken: •
Bestuur en dienstverlening
•
Veiligheid, toezicht en handhaving
Dit programma gaat over het focusgebied: •
Bestuurskracht
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Lasten Incidenteel
50
0
0
0
Structureel
5.838
6.005
6.338
6.586
Totaal Lasten
5.888
6.005
6.338
6.586
Structureel
439
474
510
511
Totaal Baten
439
474
510
511
Saldo excl. bestemmingen
-5.449
-5.531
-5.828
-6.075
Saldo incl. bestemmingen
-5.449
-5.531
-5.828
-6.075
Baten
13
Focusgebied Bestuurskracht Portefeuillehouders G.J.M. van Rumund
Uitgangspunten coalitieakkoord De komende jaren werken we verder aan onze bestuurskracht. Dat doen we met als doel om onze taken in ieder geval de komende jaren als zelfstandige gemeente goed uit te kunnen blijven voeren. Daarnaast is de versterking ook nodig om beter in positie te komen en te blijven bij de verschillende uitdagingen. Onder andere de ontwikkelingen rondom de Verstedelijkingsstrategie vanuit de Stedendriehoek brengen meerdere uitdagingen met zich mee. Hoe gaan we om met tegenstrijdige belangen en de beperkte openbare ruimte? De uitvoering van deze bestuurskrachtversterking, waar we in gezamenlijkheid met de provincie aan werken, loopt langs de volgende vijf ontwikkelsporen. 1. Politiek-bestuurlijk samenspel 2. De organisatieontwikkeling 3. De aanwezigheid van de papierindustrie 4. Brummen en de regio 5. Draagvlak binnen de gemeente De ontwikkelingen rondom de bestuurskracht van Brummen overlappen inmiddels meerdere raadsperioden. In de raadsperiode 2022-2026 staan de doelen, acties en mijlpalen uit het ontwikkelplan centraal. In het voorjaar van 2024 heeft de raad een bestuursopdracht aan het college gegeven om een onderzoeksrapport op te stellen over de bestuurlijke toekomst van de gemeente. In 2025 wordt het focusgebied Bestuurskracht afgerond en wordt verder gewerkt aan de bestuurlijke toekomst van de gemeente Brummen.
Trends en ontwikkelingen Als gemeente zijn we goed in gesprek met de provincie over de uitvoering van het ontwikkelplan Bestuurskracht. De voortgang van ontwikkelspoor 1 (Politiek-bestuurlijke samenwerking) krijgt in 2024 en 2025 een impuls door het opstellen van een toekomstvisie op onze gemeente. In spoor 2 ontwikkelen we in 2025 het integraal management verder door. In 2024 stelt het management een missie en visie op die leidt tot strategische doelen gericht op het verder versterken van de dienstverlening. Het in 2024 gestarte strategisch overleg wordt geprofessionaliseerd. Dit onder meer door een opleiding in samenwerking met de provincie. In ontwikkelspoor 3 (opgaven door de aanwezigheid van papierindustrie) verwachten we de gemeentelijke programma-organisatie in 2024 en daarna verder te versterken en te ontwikkelen. Hierdoor verschuift de rol van de provincie bij nieuwe ontwikkelingen in het plangebied in Eerbeek van regievoerend naar faciliterend.
14
Wat willen we bereiken? 1. Ook in de toekomst onze gemeentelijke taken goed uit kunnen voeren, beter in positie komen bij opgaven die we hebben en een beter beeld krijgen van de toekomstige uitdagingen van onze gemeente.
Wat gaan we doen? 1a. Afronden van de Bestuurskracht opdracht die dateert uit 2021. 1b. Opleveren rapport ‘welk toekomstscenario het best richting geeft aan de ontwikkeling van het bestuur en de organisatie op langere termijn, zodat minimaal het huidige dienstverlening- en voorzieningenniveau voor onze inwoners wordt gewaarborgd’
Wanneer zijn we tevreden? 1a. De opleiding strategisch werken voor strategisch adviseurs is in 2025 afgerond. 1a. De Bestuurskracht-opdracht is in het voorjaar van 2025, in samenwerking met de provincie afgerond. 1b. In het eerste kwartaal van 2025 wordt het onderzoeksrapport over de bestuurlijke toekomst van Brummen opgeleverd en aangeboden aan de gemeenteraad.
Het financieel verloop van het focusgebied Bestuurskracht Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Focusgebied Bestuurskracht Lasten
0
0
74
148
Totaal Focusgebied Bestuurskracht
0
0
-74
-148
Saldo incl. bestemmingen
0
0
-74
-148
Financiële ontwikkelingen focusgebied Bestuurskracht toelichting In januari 2021 heeft de raad ingestemd met de oplossingsrichting van het ontwikkelplan om de bestuurskracht van de gemeente de komende jaren te versterken. De financiële strategie gaat uit van een ingroeimodel van de lasten. Stapsgewijs wordt elk jaar bekeken hoe het staat met de uitvoering en of de aanvankelijk geraamde lasten realistisch en noodzakelijk zijn. De integrale afweging vindt jaarlijks plaats. In 2024 is een strategisch bestuursadviseur aangetrokken die zich gaat bezighouden met de uitvoering van het ontwikkelplan en de update van de toekomstvisie. Eerst wordt het bestuurskrachtonderzoek afgerond en daarna wordt de toekomstvisie ontwikkeld. Daarnaast is er budget voor het versterken van regie- en contractmanagement in 2027 van € 74.000 en vanaf 2028 van € 148.000. Verder is het budget, beschikbaar voor het versterken van capaciteit voor het focusgebied Ruimte voor Eerbeek/Eerbeek-Loenen 2030, overgeheveld naar het focusgebied Eerbeek/Eerbeek-Loenen 2030. In 2025 gaat dit om € 80.000 en vanaf 2026 gaat dit om € 95.000.
15
Basistaken Bestuur en Dienstverlening Portefeuillehouders G.J.M. van Rumund Y. Cegerek
Uitgangspunten coalitieakkoord Als gemeente zijn we onderdeel van de lokale samenleving. We willen met inwoners, organisaties, ondernemers en wijk- en dorpsraden bespreken welke opgaven er zijn en welke oplossingen we samen kunnen realiseren. Door met inwoners en instanties uit een bepaald gebied meer samen te werken, ligt de focus niet op één specifiek onderdeel, maar op de samenhang van opgaven. Zo werken we aan vertrouwen tussen gemeente en inwoners. Een opgave hierbij is het bereiken van de stille meerderheid. Bij participatie gaat het om samenwerken en de wisselwerking met inwoners. Als gemeentebestuur is het onze taak alle belangen te wegen die dat met zich meebrengt. Ook de belangen die zich niet (kunnen) laten horen in het proces. Voor veel inwoners is de gemeente de meest nabije overheid. Voor leefbaarheid vinden we dat ook belangrijk. Inwoners moeten makkelijk kunnen ‘binnenstappen’ en vragen kunnen stellen. In dit opzicht willen we de 1-loket gedachte uit de Omgevingswet in onze gemeente goed vormgeven. Noodzakelijke voorwaarde hiervoor is een goed contact met andere overheden zoals provincie, waterschap en omgevingsdiensten. Het vertrouwen in overheden is laag. Dat blijkt onder meer uit de vele proteststemmen bij recente verkiezingen voor Provinciale Staten en Tweede Kamer. Maar ook uit de lagere opkomst bij de Gemeenteraadsverkiezingen in 2022.
Raadsleden, burgemeester, wethouders en ambtenaren werken echter keihard om juist voor inwoners goede dingen te doen. Daar zou juist veel vertrouwen in moeten zijn. Dat vertrouwen willen we graag terugwinnen. Dat begint met toegankelijk en aanspreekbaar zijn. Wat ons betreft worden raadsleden, het college van B&W en ambtenaren daarom nog veel zichtbaarder in de samenleving.
Trends en ontwikkelingen Dienstverlening, communicatie en participatie in 2025 Daar waar de basisprocessen goed op orde zijn, vraagt ons ambitieniveau vooral ook om maatwerk. Maatwerk in dienstverlening, communicatie en participatie. Dit heeft te maken met een veranderende samenleving. Denk aan de komst van vluchtelingen, statushouders en ontheemden, contact leggen met moeilijk benaderbare doelgroepen over informatievoorziening en de inzet van gerichte en eigentijdse communicatiemiddelen tijdens participatietrajecten. Dit maatwerk is een uitdaging, zeker ook gelet op de krapte op de arbeidsmarkt. Het is daarom belangrijk om bij specifieke ontwikkelingen en projecten op tijd een realistische inschatting te maken over het ambitieniveau en de benodigde capaciteit en middelen. Naar aanleiding van een evaluatie is in 2024 een vernieuwde participatievisie vastgesteld. De invoering hiervan krijgt ook in 2025 vorm. Nieuw is dat er vanaf medio 2024 twee participatieadviseurs zijn die intern de uitvoering van gemeentelijke participatieprocessen bewaken. Maar die ook eerste aanspreekpunt zijn voor initiatieven die ontstaan in de samenleving. We verwachten dat we dit kunnen organiseren binnen de functies van de huidige kwartiermakers gebiedsgericht werken.
16
Ook in 2025 houden we aandacht voor proactieve, heldere en begrijpelijke informatievoorziening. Verbinding staat hierbij centraal. Dat betekent maatwerk in communicatie met de inwoner, ondernemer of maatschappelijke organisatie. Dit vraagt zowel blijvende aandacht voor de communicatievaardigheden van medewerkers en bestuurders én efficiënte en eigentijdse inzet van bestaande en mogelijk ook nieuwe communicatie-instrumenten. Gebiedsgericht werken in 2025 Vanaf juni 2024 beschikken we over een Visie Gebiedsgericht (samen)werken. Deze manier van werken van de gemeente Brummen heeft vanaf 2023 via pilotprojecten geleidelijk vorm gekregen. We voeren de projecten doorlopend uit en we monitoren ze tegelijkertijd. De bevindingen uit de projecten gebruiken we om beleid en aanpak aan te scherpen. In 2025 blijven we projectmatig inzetten op doorontwikkeling van een Brummense aanpak voor gebiedsgericht werken. Afhankelijk van de omvang kunnen we in 2025 drie tot vijf gebiedsgerichte projecten (op buurtniveau) uitvoeren. Geselecteerde buurten brengen we volgens een vaste procedure in kaart. Dit gebeurt door het team Gebiedsgericht Werken. Dat gebeurt aan de hand van data, gesprekken met fysiek en sociaal domein, partnerorganisaties, sociale professionals, ondernemers én inwoners.
De inzet is om uitvoering van opgaven optimaal te laten aansluiten bij behoeften van inwoners en mogelijkheden in het gebied. Maar ook om koppelkansen te signaleren, om de samenwerking met partners te versterken en om initiatieven en inzet van inwoners te stimuleren. Dit met als doel de leefbaarheid in buurten te versterken en daarmee gelijktijdig ook het vertrouwen van inwoners in de gemeente te herwinnen. Wat willen we bereiken? 1. We willen gemeentelijke activiteiten beter op elkaar afstemmen. Dan versterken ze elkaar.
Wat gaan we doen? 1a. Investeren in de kwaliteit van de informatievoorziening. 1b. Bevorderen van meer samenwerking tussen de gemeentelijke procesteams (integrale werkwijze).
Wanneer zijn we tevreden? 1a. Een gemiddeld rapportcijfer van 7,0 voor de dienstverlening van Burgerzaken (op basis van onderzoek onder inwonerspanel). 1b. Een tussentijdse analyse van het coalitieakkoord 2022-2026 is opgesteld.
17
Wat willen we bereiken? 2. Een toegankelijk en zichtbaar gemeentebestuur
Wat gaan we doen? 2a. Het gemeentebestuur geeft actief invulling aan het contact met de samenleving (o.a. door werkbezoeken, bijeenkomsten in nabijheid van doelgroep, wijkhouderschap, activiteiten zoals Gasten van de Raad, Politiek Actief en de raadsontmoeting). 2b. Het uitvoeringsplan gebiedsgericht werken en de kaders voor participatie in de praktijk brengen. Bij communicatie meer accent leggen op de maatschappelijke impact van gemeentelijke activiteiten.
Wanneer zijn we tevreden? 2a. Een gemiddeld rapportcijfer van 6,5 voor de wijze waarop de gemeente inwoners en belangenorganisaties betrekt en de samenwerking zoekt (op basis van jaarlijkse uitvraag onder inwonerspanel). 2b. Een gemiddeld rapportcijfer van 7,0 voor de gemeentelijke informatievoorziening en communicatie (jaarlijks onderzoek WSJG onder inwonerspanel).
Het financieel verloop van de basistaken Bestuur en Dienstverlening Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Basistaken bestuur en dienstverlening Lasten Baten
3.161
3.236
3.368
3.461
425
461
497
497
Totaal Basistaken bestuur en dienstverlening
-2.735
-2.776
-2.871
-2.964
Saldo incl. bestemmingen
-2.735
-2.776
-2.871
-2.964
Financiële ontwikkelingen Basistaken Bestuur en Dienstverlening Paspoortenpiek Als gevolg van een toename aan aanvragen voor reisdocumenten zijn er hogere legesinkomsten. Dit loopt op van circa € 170.000 in 2025 naar € 240.000 in 2028. Deze extra opbrengst wordt ingezet om extra capaciteit in te schakelen. Capaciteit burgerzaken Vanwege een structurele toename in werklast bij team Burgerzaken is intern capaciteit verschoven. Dit betekent op dit beleidsterrein een extra last van € 82.000. Gebiedsgericht werken - werkbudget Er zijn een aantal pilots uitgevoerd vanuit het gebiedsgericht werken. Hieruit kwamen vaak wensen van inwoners naar voren die met een kleine investering gerealiseerd kunnen worden. Voor deze investeringen is vaak op relatief korte termijn geen ruimte in de bestaande uitvoeringsbudgetten. In 2025 nemen we een incidentele reservering op van € 50.000. Dit bedrag kan ingezet worden bij de uitvoering van projecten gebiedsgericht werken om dit soort meekoppelkansen (sneller) te realiseren.
18
VNG Op 26 juni is ingestemd met de begroting 2025 van de VNG en van het fonds GGU (Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering). Dit leidt tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage van ongeveer € 40.000. Bestuur Het CPB heeft haar verwachting voor de stijging van salarissen naar beneden bijgesteld. Dit betekent eveneens dat de ontwikkeling van vergoedingen voor raads- en collegeleden ook gunstiger uitvalt ten opzichte van de voorgaande meerjarenraming. Dit betekent een voordeel van € 27.000 in 2025. Verkiezingen In 2025 zijn vooralsnog geen verkiezingen gepland, daardoor is het budget van € 20.000 volgend jaar niet nodig. Vanaf 2026 wordt het budget verhoogd met € 15.000, aangezien de afgelopen jaren is gebleken dat het verkiezingsbudget structureel te laag is.
19
Basistaken Veiligheid, Toezicht en Handhaving Portefeuillehouders G.J.M. van Rumund
Uitgangspunten coalitieakkoord Over het algemeen mogen wij ons in de gemeente Brummen gelukkig prijzen met een veilige leefomgeving. Er is een goede samenwerking met het politieteam, waaronder de drie wijkagenten. Binnen onze grenzen is er sprake van een goede sociale controle. De lijnen zijn kort tussen gemeente, SWB, politie en brandweer, organisaties en instellingen. Belangrijke spelers op het gebied van veiligheid zijn natuurlijk de politie en de brandweer. De politie wordt bekostigd door de Rijksoverheid en de brandweer via de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. De gemeente Brummen scoort over het algemeen beter dan het landelijke gemiddelde op klassieke veiligheidsindicatoren zoals geweldsmisdrijven, diefstal uit woningen en vernielingen in de openbare ruimte. Minder zichtbaar in de veiligheidsindicatoren zijn de ondermijnende criminaliteit en de cybercriminaliteit. De aanpak van ondermijning en de georganiseerde criminaliteit vraagt om een goed georganiseerde en samenwerkende overheid. Daarom besteden we aandacht aan bewustwording en aan het op orde hebben van beleid, regelgeving en onze eigen systemen.
Trends en ontwikkelingen De afgelopen jaren krijgt ondermijning steeds nadrukkelijker onze aandacht. In het Integraal Veiligheidsplan 2024-2028 is ondermijnende criminaliteit als prioriteit opgenomen met daarbij specifiek aandacht voor productie, handel en gebruik van drugs, zorgfraude en mensenhandel. Om de aanpak van en samenwerking op ondermijning in de gemeenten in de IJsselstreek verder te intensiveren wordt een projectleider/coördinator ondermijning aangesteld. Deze persoon is de verbindende schakel tussen districtsniveau en lokaal niveau. De kosten voor het aanstellen van de projectleider wordt verdeeld over de vier deelnemende gemeenten. Implementatie AVE-Methode Binnen de stamtafel Zorg en Veiligheid is regionaal besloten om de AVE-methode binnen gemeenten te implementeren. AVE staat voor: Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij huishoudens waar zorg- en veiligheidsproblematiek samenkomt. Het doel is het voorkómen van een dreigende escalerende situatie en het beperken en beëindigen van een escalerende situatie. Afgesproken is dat we dit regionaal gaan oppakken en ons daarbij regionaal laten ondersteunen door bureau HHM. Dit bureau heeft een concept plan van aanpak ontwikkeld. Dit voorzien van een offerte voor de komende anderhalf jaar voor het invoeringstraject. Regionaal wordt het plan van aanpak en de offerte in september 2024 besproken.
Hierdoor is de implementatie van de AVEmethode als PM-post opgenomen in deze begroting.
20
Wat willen we bereiken? 1. Een veilige gemeente blijven.
Wat gaan we doen? 1. De samenwerking met zorg- en veiligheidspartners versterken (AVE-methode). 2. Invulling geven aan het in 2024 vastgestelde VTH-beleid.
Wanneer zijn we tevreden? 1. Noodzakelijke multidisciplinaire overleggen met alle betrokken (externe) partners vinden binnen 510 werkdagen plaats. 2. De cyclus beleid-uitvoering-evaluatie is doorlopen in 2025.
Het financieel verloop van de basistaken Veiligheid, Toezicht en Handhaving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Basistaken veiligheid, toezicht en handhaving Lasten
2.727
2.769
2.896
2.977
Baten
14
14
14
14
Totaal Basistaken veiligheid, toezicht en handhaving
-2.714
-2.755
-2.883
-2.963
Saldo incl. bestemmingen
-2.714
-2.755
-2.883
-2.963
Financiële ontwikkelingen Basistaken Veiligheid, Toezicht en Handhaving VNOG en ODVeluwe De Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) en Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe) vragen jaarlijks een bijdrage aan de deelnemende gemeenten. Deze bijdragen vallen hoger uit zoals opgenomen in de perspectiefnota conform de door hen ingediende begroting.
21
Beleidsindicatoren BBV nr.
Benaming
Lokaal Tevredenheid dienstverlening
Lokaal Tevredenheid communicatie
Lokaal Tevredenheid participatie
6
8
9
10
11
Verwijzingen Halt
Winkeldiefstallen
Geweldsmisdrijven
Diefstallen uit woning
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
Rapportcijfer
2018
6,8
2022
6,3
2018
6,6
2022
6,3
2018
6,1
2022
5,9
2020
13
11 Bureau Halt
2021
5
8
2022
5
8
Rapportcijfer
Rapportcijfer
Aantal per 1.000 jongeren
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
22
Waarde Nederland
Bron Brummen Spreekt Brummen Spreekt Brummen Spreekt
2023
11
9
2020
0,5
2,0 CBS
2021
0,5
1,8
2022
0,5
2,3
2023
0,7
2,5
2020
2,4
4,6 CBS
2021
1,9
4,3
2022
1,9
4,6
2023
2,1
4,3
2020
1,9
1,8 CBS
2021
1,4
1,3
2022
1,4
1,4
2023
1,2
1,3
2020
5,1
6,3 CBS
2021
6,2
6,0
2022
4,3
6,0
2023
5,0
5,8
Programma 2 Fysieke leefomgeving Introductie Dit programma gaat over de volgende focusgebieden: •
Klimaat en duurzaamheid
•
Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek-Loenen 2030
•
Centrum Brummen
•
Wonen
Dit programma gaat over de volgende basistaak: •
Fysieke leefomgeving
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Lasten Incidenteel
1.116
719
548
475
Structureel
15.753
16.439
17.094
16.991
Totaal Lasten
16.869
17.158
17.642
17.466
Incidenteel
785
872
441
426
Structureel
7.674
8.125
8.305
7.639
Totaal Baten
8.459
8.997
8.746
8.065
Saldo excl. bestemmingen
-8.410
-8.161
-8.896
-9.401
Mutaties reserves
75
77
75
75
Totaal Stortingen
75
77
75
75
Mutaties reserves
584
369
358
353
Totaal Onttrekkingen
584
369
358
353
Baten
Stortingen
Onttrekkingen
Bestemmingen per saldo
509
292
283
278
Saldo incl. bestemmingen
-7.901
-7.869
-8.613
-9.123
23
Focusgebied Klimaat en duurzaamheid Portefeuillehouder P. Inberg
Uitgangspunten coalitieakkoord Het coalitieakkoord bevat een stevige inzet om de energietransitie te bevorderen, met nadruk op praktische realisatie van duurzame energiebronnen en energiebesparing. Dat is nodig, want we staan als maatschappij voor grote en urgente opgaven op het gebied van ons klimaat: de overgang naar schone en hernieuwbare energie, klimaatveranderingen, schaarste aan grondstoffen, veranderingen in ons voedsel- en landbouwsysteem. Deze complexe vraagstukken vergen ook in onze lokale samenleving veel aandacht. We werken daar aan met aandacht voor participatie door inwoners en organisaties.
Trends en ontwikkelingen Wetenschappelijk onderzoek toont steeds aan dat de klimaatverandering harder gaat dan gedacht. In Europa is de Natuurherstelwet aangenomen. Op nationaal niveau wordt gewerkt aan oplossingen voor het stikstofprobleem waar ons land mee te maken heeft. Verder is de Kaderrichtlijn Water een grote uitdaging. Deze internationale en landelijke uitdagingen vragen om een lokale vertaling. In 2050 moeten we ‘van het aardgas af zijn’. Onze warmtetransitievisie geeft richting aan een langjarige aanpak om wijk voor wijk het aardgas te vervangen door alternatieve warmtebronnen. Concreet onderzochten we de afgelopen jaren de mogelijkheden voor een warmtenet in en om Eerbeek samen met de papiersector, Veluwonen, netbeheerder Alliander, provincie Gelderland en de gemeenten Apeldoorn en Rheden. In 2024 is een bronnenanalyse uitgevoerd. Daarbij is onderzocht welke warmte waar in onze gemeente beschikbaar is om huizen te verwarmen. Zowel het onderzoek naar het warmtenet als de bronnenanalyse zijn belangrijke bouwstenen voor nadere uitwerking in 2025. Omdat zowel voor de warmtetransitie als voor andere doeleinden steeds meer elektriciteit nodig is, blijven we actief bezig met de benodigde veranderingen in onze energiesystemen. Dit doen we op basis van de in 2024 ontwikkelde (concept) energiestrategie, de regionale energiestrategie en het uitnodigingskader voor zonnevelden.
Het tempo wordt mede bepaald door de beschikbaarheid van oplossingen voor de huidige netcongestie. Daarnaast blijven we de toename van zon op dak in onze gemeente monitoren, ook op bedrijfspanden. Voor klimaatadaptatie werken we vanuit het gemeentelijke programma Water en Riolering aan maatregelen die de gebouwde omgeving geschikter maken voor de veranderende weerseffecten. Ook het programma Mobiliteit en het programma Groen bevatten ingrediënten om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Bewustwording is in alle opzichten een belangrijk onderdeel: inwoners en organisaties kunnen hun omgeving zo inrichten dat ze beter voorbereid zijn op overlast door droogte, hitte of wateroverlast De gemeente werkt structureel aan het verbeteren van onze ecologische omgeving, met zowel lokale als bovenlokale projecten. Deze zijn gericht op ontwikkeling van het landschap, bescherming van soorten, toename van biodiversiteit, verbetering van de bodem, herstellen van de waterbalans en veranderingen in de agrarische sector. Hiervoor geldt dat wat programmatisch is/wordt ontwikkeld, organisatorisch in de lijn is/wordt geïmplementeerd.
24
Wat willen we bereiken? 1. Verduurzamen van de gebouwde omgeving.
Wat gaan we doen? 1. We bevorderen reductie van CO2 uitstoot door energiebesparing (isolatieprogramma), duurzame huizenbouw en gebiedsontwikkeling en een groener toekomstbestendig energiesysteem; en door voor te sorteren op een aardgasvrije toekomst (warmteprogramma).
Wanneer zijn we tevreden? 1. In uiterlijk 2026 zijn 300 woningen geïsoleerd met tenminste 1 maatregel.
Het financieel verloop van het focusgebied Klimaat en duurzaamheid Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Focusgebied klimaat en duurzaamheid Lasten
1.327
1.296
1.300
1.300
Baten
473
455
445
431
Stortingen
75
75
75
75
Onttrekkingen
73
57
46
41
Totaal Focusgebied klimaat en duurzaamheid
-856
-860
-884
-903
Saldo incl. bestemmingen
-856
-860
-884
-903
Financiële ontwikkelingen focusgebied Klimaat en Duurzaamheid Klimaat en energietransitie Voor de komende jaren blijft budget nodig voor maatregelen die komen uit ons klimaat- en duurzaamheidsbeleid. Komende jaren ligt de focus nog meer bij stappen voor de warmtetransitie (onze samenleving gaat van het aardgas af). Daarnaast vervolgen we de aandacht voor onze ecologische omgeving. Naast deze structurele kosten is incidenteel budget nodig voor advisering bij projecten en ondersteuning van activiteiten uit het programma. Deze kosten worden onttrokken uit de reserve Duurzaamheid. Jaarlijks wordt € 75.000 toegevoegd aan deze reserve. Voor de jaren 2026 t/m 2028 ontvangen wij een rijksvergoeding voor de inzet van capaciteit voor klimaat- en energiebeleid. Dit op grond van de CDOKE-regeling. Van deze gelden dekken we voor € 100.000 aan interne capaciteit. Verduurzaming bedrijfsvoering In de periode tot 2030 werken we gericht verder aan de verduurzaming van onze bedrijfsvoering. Dit aan de hand van een gecoördineerde organisatiebrede aanpak op vier themagebieden. Het gaat hier om social return, milieu en biodiversiteit, klimaat en circulariteit (inclusief bio-based materiaalgebruik). In lijn van de Perspectiefnota 2025-2028 is budget voor jaarschijf 2025 geraamd op € 50.000, vervolgens vanaf 2026 structureel geraamd op € 25.000.
Landschap en biodiversiteit Voor het landschapscontract 2023-2027 is budget gereserveerd. Hierbij wordt rekening gehouden met 75% subsidie en 25% dekking vanuit de bestemmingsreserve Ligt op Groen. 25
Focusgebied Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek Loenen 2030 Portefeuillehouder S. van de Graaf
Uitgangspunten coalitieakkoord Sinds 2018 werken provincie Gelderland, Industriekern Eerbeek-Loenen (IKEL) en gemeente Brummen in het programma Eerbeek-Loenen 2030 samen aan de leefbaarheid in de kern Eerbeek, het vestigingsklimaat van het bedrijfsleven en de energietransitie. De wijk- en dorpsraden zijn hierbij actief betrokken. Het is bekend dat de belangen in Eerbeek regelmatig botsen: veilig verkeer, wonen, de noodzaak voor de industrie om snel veel duurzamer te worden of diversificatie van de lokale werkgelegenheid. Eenvoudige oplossingen die iedereen tevreden stellen zijn er vaak niet, maar als gemeente hebben we waar dat kan oog voor de verschillende belangen. De aanwezigheid van de industrie in de nabijheid van woonwijken is een gegeven. Deze industrie met alle bedrijvigheid eromheen brengt werkgelegenheid mee. Maar in zeker mate ook overlast. De balans tussen werken en leefbaarheid moet in evenwicht zijn en blijven. In het centrum van Eerbeek hebben lokale ondernemers goede stappen gezet om het heringerichte 'Stuijvenburchplein' tot een levendig centrum te maken voor inwoners en toeristen. Er liggen in en om het centrum nog meer mogelijkheden om de aantrekkelijkheid te vergroten. Deze projecten realiseren we in afstemming met de partners binnen het programma Eerbeek-Loenen 2030.
Trends en ontwikkelingen De gevolgen van de sluiting van Stora Enso De Hoop worden mede bepaald door de uitkomsten van het verkoopproces. Zodra die duidelijk zijn, werken wij met de partners samen aan een goed vervolg op en rond die locatie. Op grond van het woonkader (2023) worden geen woningen toegevoegd aan het Kerstenterrein, en op een klein deel van het Burgersterrein. Wij oriënteren ons voor die zones op andere keuzes. Voor het Burgersterrein werken we van schetsontwerp (2023) naar voorlopig ontwerp met een grondexploitatie (2024) naar een definitief ontwerp en omgevingsplan. Voor het Kerstenterrein geldt dat de beschikbare opties mede worden bepaald door de actuele behoefte aan winkelruimte en eventuele andere functies. Daarbij is ook relevant welke visie de gemeente ontwikkelt voor de toekomst van het Oranje Nassauplein, gegeven het haltermodel voor het winkelgebied Stuijvenburchstraat. In 2024 is onderzoek gestart naar deze vraagstukken.
26
Wat willen we bereiken? 1. Zichtbare verbeteringen in de aantrekkelijkheid in en om het centrum, in balans met het vestigingsklimaat voor de papierindustrie.
Wat gaan we doen? 1. We werken aan de ontwikkeling van het Burgersterrein en het Kerstenterrein, richten het Stationsplein opnieuw in en sluiten met de gemeentelijke infrastructuur aan op het provinciale inpassingsplan.
Wanneer zijn we tevreden? 1. Minimaal 100 woningen op het Burgersterrein uiterlijk in 2029. 1. Heringericht (uiterlijk 2027) Stationsplein bevat een toeristische opstapplaats.
Het financieel verloop van het focusgebied Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek Loenen 2030 Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Focusgebied ruimte voor Eerbeek/Eerbeek-Loenen 2030 Lasten
1.228
1.002
968
990
200
0
0
0
Totaal Focusgebied ruimte voor Eerbeek/EerbeekLoenen 2030
-1.028
-1.002
-968
-990
Saldo incl. bestemmingen
-1.028
-1.002
-968
-990
Onttrekkingen
Financiële ontwikkelingen focusgebied Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek-Loenen 2030 Om de komende jaren vanuit de gemeente de gewenste inzet te kunnen blijven leveren binnen het samenwerkingsprogramma Eerbeek-Loenen 2030 zijn in deze begroting meerjarig incidentele middelen opgenomen tot aan het jaar 2030. Dit past ook in de afspraken die in de Bestuursovereenkomst van september 2021 zijn vastgelegd. Om jaarlijks een bedrag beschikbaar te hebben voor zaken als onderzoek, expertise, cofinancieringen en kleine verbeteringen in de openbare ruimte, is jaarlijks een incidenteel programmabudget opgenomen van € 100.000. Vanuit de reservering bij het focusgebied Bestuurskracht is voor het jaar 2025 € 80.000 en vanaf 2026 € 95.000 overgeheveld naar dit focusgebied. In 2025 zal dit budget ingezet worden voor capaciteit voor een te realiseren PAKhuis. Voor het jaar 2025 is ook een incidenteel budget opgenomen voor ontwikkelkosten van dat te realiseren PAKhuis. Deze kosten worden gedekt voor 75% uit de reserve Eerbeek en 25% uit de reserve Toerisme en recreatie. Verder is er budget t/m 2025 gereserveerd van afgerond € 307.000 om toekomstige investeringen te kunnen dekken. Vanaf 2026 is rekening gehouden met de kapitaallasten van de herinrichting Volmolenweg, 't Haagje en Poelkampstraat. En vanaf 2027 met de kapitaallasten van de herinrichting van de Spoorzone in Eerbeek.
Na deze voorgenomen investeringen resteert er een bedrag van afgerond € 189.000. 27
Focusgebied Centrum Brummen Portefeuillehouder S. van de Graaf
Uitgangspunten coalitieakkoord In de kern Brummen streven we naar een dorpscentrum met wonen, recreëren, winkels en ontmoeting. Een klein kernwinkelgebied met parkeren in de nabijheid van de voorzieningen. De kern heeft veel beeldbepalend groen. Dat willen we in het centrumgebied versterken als bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit. Een lommerrijke omgeving levert ook een belangrijke bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. De aanwezigheid van een NS-station draagt in grote mate bij aan de woonkwaliteit van de kern.
Trends en ontwikkelingen Op het Graaf van Limburg Stirumplein werken we zowel verder aan de woningbouwopgave als het samen huisvesten van SWB en bibliotheek. Er zijn hiervoor drie scenario’s onderzocht. Deze willen we graag met de gemeenteraad in oktober 2024 bespreken. Voor de uitvoering van dit plan voor het Graaf van Limburg Stirumplein is een grondexploitatie vastgesteld. Binnen deze grondexploitatie is een uitbreiding van een vernieuwd pand (keuze uit de 3 scenario’s) voor de SWB en bibliotheek niet meegenomen. De uitbreiding van de supermarkt Jumbo brengt het vergroten en deels anders inrichten van het parkeerterrein aan het Burgemeester Dekkerplein met zich mee. Voor de uitbreiding van de supermarkt wordt een deel gemeentelijke grond verkocht. De Jumbo draagt bij aan de inrichting van de parkeerplaatsen. Ook de verkoop van de voormalige Wilhelminaschool voor de bouw van appartementen vindt in deze periode plaats. Voor de uitvoering van deze plannen is de bestemmingsreserve Centrum Brummen vastgesteld. Kosten en opbrengsten van plannen binnen het overkoepelende project Centrum Brummen worden in de bestemmingsreserve met elkaar verrekend.
Omdat de bestemmingsreserve op dit moment leeg is, vanwege de dekking van de grondexploitatie Graaf van Limburg Stirumplein, wordt krediet aangevraagd voor de uitvoering van plannen voor zowel de Wilhelminaschool als van het parkeerterrein Jumbo. Mocht in de bestemmingsreserve een positief bedrag overblijven na verrekening, dan wordt dit ingezet in de openbare ruimte van het Marktplein. Dat is eveneens vastgesteld in het projectplan Centrum Brummen.
28
Wat willen we bereiken? 1. Een aantrekkelijk centrum voor inwoners, toeristen en ondernemers.
Wat gaan we doen? 1. We voeren het Plan van Aanpak voor het Centrum van Brummen uit, waarin maatregelen en plannen zijn opgenomen voor het behouden en versterken van het centrum van Brummen.
Wanneer zijn we tevreden? 1. Uitbreiding van Jumbo en Dekamarkt, allebei met ca. 400 m2. Realisatie Jumbo 2025, Deka 2026. 1. Herontwikkeling Wilhelminaschool van 14 appartementen in de sociale sector. Realisatie 2025. 1. Ontwikkeling Van Limburg Stirumplein van 59 appartementen in 2 woonblokken. Realisatie 2025/26. Samenvoeging bibliotheek en SWB tot multifunctioneel gebouw ca. 1.700 m2. Realisatie 2025/26.
Het financieel verloop van het focusgebied Centrum Brummen Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Focusgebied centrum Brummen Lasten
66
68
71
74
Totaal Focusgebied centrum Brummen
-66
-68
-71
-74
Saldo incl. bestemmingen
-66
-68
-71
-74
Financiële ontwikkelingen focusgebied Centrum Brummen Geen financiële ontwikkelingen.
29
Focusgebied Wonen Portefeuillehouders G.I. Timmer P. Inberg S. van de Graaf
Uitgangspunten coalitieakkoord De gemeente Brummen is een fijne gemeente om in te wonen. De ligging tussen Veluwe en IJssel, de dorpskernen, het landschap en de inwoners maken dat mensen hier graag willen blijven wonen of willen terugkeren na verblijf elders in het land. De druk op de woningmarkt in onze regio is hoog, Daarom is door de regiogemeenten afgesproken om 20.000 woningen te bouwen tot 2030. Voor onze gemeente betekent dat een opgave om in dit decennium 1.250 woningen toe te voegen. Deze 1.250 toe te voegen woningen zijn ook afgestemd met onze partners zoals Veluwonen en de provincie Gelderland. Met de toevoeging van deze woningen dragen we een steentje bij aan een woningmarkt die de mogelijkheid biedt aan onze inwoners om binnen de gemeente te blijven wonen. Van deze 1.250 zijn al 670 woningen gerealiseerd. Ook zitten er 180 woningen in de pijplijn. Dit exclusief Elzenbos Deelgebied III Oost en III West. Dat betekent dat er nog 380 woningen moeten worden gebouwd tot 2030. De mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de bestaande woningmarkt zijn beperkt. Daarom moet elke nieuwe woning raak en toekomstgericht zijn. De woningen dragen bij aan de vitaliteit van onze kernen. De strategie om dit te bereiken is opgenomen in de "Routekaart woningbouw".