E7 - B&W - Beantwoording schriftelijke vragen GL Staalslakken Doonweg D410016

Fractie Groen Links De heer J. Vondeling

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

Verzonden d.d.: 12 juni 2023 : 8 juni 2023 : Z085224/D407596 : : 20230428 Schriftelijke vragen GL Staalslakken Doonweg

Beste heer Vondeling, Op 8 mei jl. heeft het college van B&W de gemeenteraad (via het Griffiebericht van week 17) al geïnformeerd over de stortplaats Doonweg. De aanleiding voor die informatie was een mailing vanuit Stort Doonweg BV (de eigenaar) met enkele mededelingen en de actuele stand van zaken. Ook was kort daarvoor een rapportage van de Inspectie Leefomgeving & Transport gepubliceerd. Die mailing en de rapportage waren voor ons college van B&W aanleiding een bestuurlijk overleg te organiseren met de provincie. Met het Griffiebericht hadden wij de gemeenteraad daarover al geïnformeerd. Het bestuurlijk overleg heeft plaatsgevonden op 1 juni jl. tussen Gedeputeerde Drenth en burgemeester Van Hedel. Op het moment van onze mededeling in het Griffiebericht heeft u enkele raadsvragen gesteld. In deze brief treft u onze beantwoording aan. Vraag 1: Bent u bekend met het RIVM literatuuronderzoek Milieuhygienische kwaliteit LD-staalslakken en de conclusies die de inspectie voor de leefomgeving (ILT) hierop heeft gebaseerd.? • Het college van B&W is bekend met de door u genoemde documenten.

Wij hebben het bevoegde gezag (Provincie Gelderland) verzocht een reactie te geven, in de door hen opgestelde Nieuwsbrief (zie bijlage D409818) is uitgebreid ingegaan op die rapportage; Vraag 2: Bent u ook bezorgd over de gevolgen hiervan voor volksgezondheid van de inwoners van de Gemeente Brummen (en omliggende gemeenten) op de langere termijn? Zo ja, gaat u concreet actie ondernemen naar aanleiding van de nieuwe inzichten? • Bij onze eerdere beantwoording van raadsvragen (zie onze brief Z079202/D397096) hadden wij hier al op gereageerd, maar zoals ook toen aangegeven blijft het college van B&W attent op signalen en publicaties en hebben wij daarover contact met het bevoegde gezag (Provincie Gelderland). Dit was voor ons ook aanleiding voor de mededeling in het Griffiebericht van week 17 en het bestuurlijk overleg op 1 juni jl.. Dat overleg heeft geresulteerd in een uitgebreide nieuwsbrief (zie bijlage). In die nieuwsbrief wordt ook verwezen naar de beantwoording van gestelde Statenvragen (zie bijlagen) en daarbij wordt ook ingegaan op de door u genoemde aspecten. Vraag 3: Bent u ook bezorgd over de gevolgen hiervan voor de (beschermde) natuurgebieden in de Gemeente Brummen (en omliggende gemeenten) op de langere termijn? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Z085224/D407596

•

Blz. 2

Gelijk aan de beantwoording van vraag 3 blijft het college van B&W attent op signalen en publicaties en hebben wij daarover contact met het bevoegde gezag. In de door de provincie opgestelde nieuwsbrief wordt ook verwezen naar de beantwoording van gestelde Statenvragen (zie bijlagen D409819 en 409820) en daarbij wordt ook ingegaan op de door u genoemde aspecten.

Bent u bereid het bevoegd gezag aan te sporen om onderzoek te laten doen naar de samenstelling van het afval in Stort Doonweg en de invloed van het percolaat hierop? En hierbij de aansprakelijkheid bij het bevoegd gezag te benoemen? • Zie hiervoor onze eerdere beantwoording van raadsvragen (onze brief Z079202/D397096). In het recente bestuurlijke overleg heeft de provincie nogmaals bevestigd het verantwoordelijke bevoegd gezag te zijn. De provincie stuurt hierover nog een brief aan ons college van B&W en gemeenteraad Wat gaat u doen naar aanleiding van de berichtgeving over de onvoorziene gevolgen, met name op de lange termijn, van grootschalig gebruik van LD Staalslakken? • Zie hiervoor de voorgaande beantwoording van de vragen en de beantwoording van gestelde Statenvragen (zie bijlagen). Op welke wijze gaat u de omwonenden en andere belanghebbenden informeren over en betrekken in de afhandeling van de verontrustende berichtgeving over staalslakken zoals gebruikt op Stort Doonweg? • Zie hiervoor onze ook eerdere beantwoording van raadsvragen (onze brief Z079202/D397096). Ook tijdens het recente bestuurlijke overleg is herbevestigd dat de provincie (als bevoegd gezag) haar verantwoordelijkheid pakt voor een zorgvuldige communicatie.

Mede om die reden heeft de provincie een uitgebreide nieuwsbrief opgesteld, zijn er meerdere informatiebijeenkomsten georganiseerd en kan via een speciale website (www.odregioarnhem.nl/dossiers/stort-doonweg/) alle informatie worden verkregen. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

A.J. van Hedel burgemeester

Bijlagen • Nieuwbrief (D409818) • Beantwoording Statenvragen (D409819 en D409820)

Nieuwsbrief Stort Doonweg Arnhem 7 juni 2023

Beste omwonenden Stort Doonweg, Na de presentatie van het rapport over het gebruik van staalslakken voor afdekking van de voormalige stort aan de Doonweg, is in de media en de provinciale politiek veel aandacht geweest voor de effecten van het uitlogen van metalen voor milieu en gezondheid. Dit onderzoek heeft het RIVM in opdracht van de Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T) uitgevoerd. Het is een rapport met veel specialistische inhoud. We hebben het rapport door deskundigen van ODRA (Arnhem) en ODRN (Nijmegen) laten bestuderen met als centrale vraag: wat wisten wij nog niet en wat moeten we eventueel aanvullend doen? We sturen de hoofdconclusies mee. Literatuurstudie Het IL&T/RIVM rapport is een litteratuurstudie. Wat over het gebruik van staalslakken in Eerbeek is verzameld is een weergave van feiten die bij ons bekend zijn en bij Stort Doonweg inderdaad geconstateerd zijn. We hebben die eerder, samen met Arcadis, met u gedeeld. Dat betekent niet dat de feiten minder ernstig zijn. EenVandaag We constateren ook dat de media reeds bekende informatie als nieuwe feiten presenteert. Met name de reportage bij EenVandaag van donderdag 20 april. De redactie past geen hoor-wederhoor toe en presenteert verkeerde feiten over de locatie Stort Doonweg. EenVandaag focust op gezondheidsrisico’s waar het IL&T/RIVM rapport maar zijdelings op in gaat.

Eerder heeft ODRA in samenspraak met de gemeente Brummen advies gevraagd bij de GGD. Dat advies is met u gedeeld. https://www.odregioarnhem.nl/dossiers/stort-doonweg/ Microsoft Word - Document1 (odregioarnhem.nl)

Belangrijkste conclusies • Het RIVM concludeert dat staalslakken uitlogen bij contact met (hemel)water waarbij zware metalen vrijkomen en een hoge pH-waarde in het oppervlaktewater. Dit uitlogen kan nog tientallen jaren plaatsvinden, vooral als lagen zijn aangebracht van meer dan een meter dik. Bij Stort Doonweg hebben we het gemiddeld over 80 centimeter. • Het RIVM-rapport levert geen geheel nieuwe informatie. De metalen met iets hogere concentraties zijn dezelfde als die bij Stort Doonweg zijn gevonden en waar wij volop aandacht voor hebben. Wij toetsen echter niet deze hele range metalen. Dat doet het RIVMrapport wel. Wij gebruiken het standaardpakket met genormeerde metalen uit het Besluit Bodemkwaliteit (BBK) en vergunning. • Bredere toetsing heeft tot nu, bij gebrek aan wettelijke normering, niet veel zin, want wat is ‘veel’ en wat is ‘hoog’. We weten nu dat de staalslakken afkomstig zijn van verschillende processtappen bij Tatasteel. Daardoor is onzekerheid ontstaan over het pakket te monitoren metalen. Dus gaan we als ODRA eenmalig het geheel toetsen. Dat doen we in meerdere peilbuizen, boven- en onderstrooms. We schakelen adviesbureaus in en laten de bureaus ook de verschillende vormen van Chroom analyseren. • De hoge pH-waarden vormen wel een bedreiging voor het milieu. Hoge pH-waarden kunnen dodelijk zijn voor micro-organismen in de bodem.

Maar de pH-waarden zijn in de regelgeving niet genormeerd. pH is voor ons (en Stort Doonweg) niet nieuw en worden gemonitord. • De bodem heeft een bufferend vermogen dat de pH-waarden stabiliseert. De lage pHwaarden van 6 tot 4, is ook een gevolg van verzuring van de bodem die op de Veluwe algemeen voorkomt. De hoge pH-waarden in het uitloogwater van de slakken compenseert deze verzuring deels.

•

• •

•

Bij een hoge pH-waarde spreken we over 11 of 12. De verhoogde pH-waarden meten we alleen in het percolaatwater in de ringsloot. Dit water wordt afgevoerd naar de waterzuivering (IWE) waar het vergaand wordt verdund met water uit de papierfabrieken. Dan dalen de pH-waarden. Staalslakken zijn in de wetgeving een toepasbare bouwstof, maar landelijk moeten de voorwaarden voor toepassing van staalslakken scherper worden beschreven en het toezicht moet worden verscherpt. Dat is onder meer de kern van het IL&T/RIVM onderzoek. Doordat staalslakken nog steeds aangemerkt worden als toepasbare bouwstof is handhaving alleen mogelijk op basis van zorgplicht, dat is de algemene verplichting om milieu verontreiniging te voorkomen. Op de locatie in Spijk (golfbaan) en de locatie in Eerbeek (stort) zijn teams samengesteld om deze dossiers de volle aandacht te geven. We handhaven nu op basis van de voorwaarden in de vergunning. Vertraagt het bedrijf de invoering van (tijdelijke) oplossingen, dan zullen we in de handhaving een tandje bijschakelen. Gezondheidsrisico’s wordt door het RIVM ook op ingegaan. Dit was (op zich vreemd genoeg) geen vraag van het IL&T. Er wordt kort melding gemaakt van de irriterende werking van de oxiden en kalk op huid, luchtwegen en ogen.

Giftigheid, invloed op voortplan ting, muteren van genen en kankerverwekkende eigenschappen worden alleen toegerekend aan de Chroom-isotopen 3 en 6, met name in de verschillende oxidatie-stadia. Bij Doonweg wordt gemonitord op de aanwezigheid van Chroom. Deze bijzondere isotopen niet zijn gevonden en de GGD heeft verklaard dat er geen gezondheidsrisico’s zijn. Verwaaiing bij aanleg heeft geen verontreiniging van omliggend terrein veroorzaakt. Dit blijkt uit twee bodemonderzoeken (bovenlaag) na de overstromingen. Daarbij zijn geen afwijkingen gevonden. Wel zullen bij de komende werkzaamheden stofbeperkende maatregelen verplicht worden gesteld.

Statenvragen Naar aanleiding van het IL&T/RIVM rapport zijn ook Statenvragen gesteld door de fracties van GroenLinks, PvdA en SP. Het college van Gedeputeerde Staten heeft deze week de vragen beantwoord en aan Provinciale Staten gestuurd. Bij dezen de links naar de vragen en antwoorden. Antwoord op Statenvragen (parlaeus.nl) Antwoord op Statenvragen (parlaeus.nl)

Communicatie Stort Doonweg is een zogenoemd aandachtsbedrijf, waar naar aanleiding van een ‘ongewoon voorval’ (heftige regenval en uitspoelen van kalk uit de staalslakken) door een projectteam (deskundigen van ODRA en ODRN) samen met het bedrijf gewerkt wordt aan monitoren van het grondwater, voorkomen van uitspoelen en oplossingen voor een definitieve afdichting van de stort. De communicatie met bestuurders en omwonenden over de voortgang is een verantwoordelijkheid van het projectteam. Dat doen we frequent via deze nieuwsbrief, via onze website en door vragen van de media te beantwoorden. Reacties en vragen: communicatie@odra.nl

Voor meer informatie: Stort Doonweg | Omgevingsdienst Regio Arnhem (odregioarnhem.nl) https://www.odregioarnhem.nl/wp-content/uploads/sites/5/2022/09/Gezondheidskundige -duidingbodemwater-camping-doonweg-Eerbeek.pdf

Een link naar het rapport: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2022-0180.pdf

Gedeputeerde Staten van Gelderland

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006707 Inlichtingen bij

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl Blad

1 van 3

Antwoord op Statenvragen PS2023-466

De leden van Provinciale Staten Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Carla Claassen van SP over Staalslakken stortplaats Doonweg

Ingevolge het bepaalde in artikel 39 van het Reglement van Orde Provinciale Staten van Gelderland doen wij u hieronder het antwoord van ons college op de vragen van Carla Claassen toekomen. Inleiding van de vragensteller: Het afval dat ontstaat bij de productie van staal blijkt bij grootschalig hergebruik giftiger dan gedacht concludeert het RIVM. Zo is te horen in de uitzending van EenVandaag op donderdag 20 april jl. In deze uitzending wordt gesproken over de Stort Doonweg in Eerbeek waarbij ca. 240.000 ton staalslakken is gebruikt om de voormalige stortplaats te stabiliseren voor het plaatsen van zonnepanelen. GroenLinks heeft in februari 2020 al vragen aan GS gesteld over de vervuiling vanaf de Stort Doonweg in Eerbeek. In februari 2022 en september 2022 is PS door GS geïnformeerd middels Statenbrieven PS2022-142 en PS2022-664. Nu blijkt uit een studie van het RIVM, uitgevoerd in opdracht van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en gepubliceerd op 19 april 2023, dat de wettelijke regels voor het toepassen van staalslakken de risico’s voor mens en milieu niet afdekken. Naar aanleiding heeft de SP de volgende vragen: Vraag 1 Na hevige regenval zijn er meerdere overstromingen geweest waarbij vervuild water vanuit de ringsloot het bos is ingelopen.

Ook nadat er maatregelen onder last van een dwangsom zijn genomen, zie Statenbrief PS2022-664, hebben er na hevige regenval overstromingen plaatsgevonden zoals op 4 januari 2023. Zie: Stort Doonweg - ONS EerbeekBrummen - Is GS bij bekend dat er nog steeds overstromingen van de ringsloot zijn? - Zo ja, wat gaat GS doen om te voorkomen dat er overstromingen door hevige regenval blijven plaatsvinden?

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006707 Blad

2 van 3

Antwoord Ja, we zijn bekend met het voorval. Het overtollige regenwater van de stort wordt via een persleiding afgevoerd naar de waterzuivering van Industriewater Eerbeek (IWR). Op 2 januari 2023 is deze persleiding gesprongen waardoor water uit de persleiding aan de westzijde (in de hoek van het terrein Doonweg-spoorlijn) is uitgestroomd. Het betrof een beperkte overstroming. De lekkage is direct in opdracht van de beheerder van de stort gedicht. Wij hebben hierop een bodemonderzoek ter plaatse van de overstroming geëist en navraag gedaan over de kwaliteit van de leiding. De resultaten van het bodemonderzoek gaven geen aanleiding voor aanvullende maatregelen. De leidingen zijn in orde, maar zullen worden vervangen in het kader van de gehele herziening van de milieumaatregelen (zie vraag 5). De beperkte overstroming in januari van dit jaar heeft dus geen betrekking op, noch is te wijten aan, onvoldoende milieubeschermende maatregelen. Naar aanleiding van de overstroming in februari 2022 is een noodoverstort gegraven waardoor de buffercapaciteit bij hevige regenval nagenoeg is verdubbeld. Dit is afdoende om bij langdurige en hevige regenval het regenwater te kunnen opvangen zonder dat gevaar voor overstroming ontstaat.

Vraag 2 en 3 Is GS bekend met de uitkomsten van de literatuurstudie van het RIVM Milieu hygiënische kwaliteit LD-staalslakken? Zo ja, wat is de conclusie van GS op deze literatuurstudie? Antwoord Ja, wij zijn bekend met de uitkomsten van de literatuurstudie van het RIVM. Het rapport gaat over de milieugevolgen van de toepassing van staalslakken. Op de voormalige stort aan de Doonweg in Eerbeek zijn in 2019 staalslakken opgebracht. Wij zijn verantwoordelijk voor vergunningverlening, toezicht en handhaving voor de Stort Doonweg. De Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) voert deze taken namens ons uit. Het RIVM signaleert op basis van literatuur dat in staalslakken onder invloed van regenwater een chemisch proces plaatsvindt waarbij kalk en metalen vrijkomen. Dit is bij Stort Doonweg ook het geval, maar dit is voor ons geen nieuwe informatie. De ODRA houdt daarom al geruime tijd intensief toezicht. Wel laten wij de ODRA nog een extra onderzoek uitvoeren op het hele pakket van stoffen zoals gesignaleerd door het RIVM. Het RIVM gaat in het onderzoeksrapport ook -kort- in op gezondheidsrisico’s. Er wordt melding gemaakt van de irriterende werking van de oxiden en kalk op huid, luchtwegen en ogen. Giftigheid, invloed op voortplanting, muteren van genen en kankerverwekkende eigenschappen worden alleen toegerekend aan de Chroom-isotopen 2 tot en met 6.

Bij Doonweg wordt gemonitord op de aanwezigheid van Chroom. De omgevingsdiensten en de GGD hebben in opdracht van ons College en de gemeente Brummen al eerder onderzoek gedaan naar gezondheidsklachten. Daarbij is komen vast te staan dat er enkele metalen uitlogen, maar in dusdanig lage concentraties gevonden worden in het grondwater dat deze geen gevaar voor de volksgezondheid oplevert. De gevaarlijke Chroom-isotopen zijn daarbij niet aangetroffen. De betrokken omgevingsdiensten houden toezicht op de verontreiniging en de gevolgen voor het milieu.

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006707 Blad

3 van 3

Vraag 4 Op hoeveel locaties in Gelderland zijn er staalslakken uit de staalindustrie gebruikt en waar? Antwoord Staalslakken worden breed toegepast bij verharding, als ondergrond voor wegen, in taluds, grond-, en geluidswallen. Staalslakken worden aangemerkt als bouwstoffen en zijn op grond van een rechtsoordeel van Rijkswaterstaat een bijproduct conform artikel 5 van de Europese kaderrichtlijn afvalstoffen (EU-richtlijn 2008/98/EG). Het zijn geen afvalstoffen. Het toepassen van staalslakken in een werk is daarmee niet separaat melding- of vergunningplichtig. Voor de meeste toepassingen van dit soort bouwstoffen zijn gemeenten het bevoegd gezag. Daardoor zijn de locaties waar staalslakken zijn toegepast bij ons niet bekend. Wij zijn bekend met twee locaties in Gelderland waar staalslakken zijn toegepast; de voormalige stort aan de Doonweg in Eerbeek en de golfbaan in Spijk (Geldermalsen). Voor deze laatste locatie is de gemeente West Betuwe bevoegd gezag. Vraag 5 Wat gaat GS doen om de risico’s, door de toepassing van staalslakken, voor mens en milieu weg te nemen? Antwoord Van de bekende locaties waar staalslakken zijn toegepast zijn wij alleen het bevoegd gezag voor de locatie van de voormalige stort aan de Doonweg in Eerbeek. De plannen voor de milieukundige maatregelen op die locatie zijn vrijwel klaar voor uitvoering.

We verwachten echter dat de oplossing wat vertraging oploopt. De ruimte rondom het stortlichaam en de begrenzing van het perceel is niet heel ruim. De werkzaamheden moeten daardoor in een bepaalde volgorde worden uitgevoerd. Hiervoor moet een twintigtal bomen gekapt worden. Bij deze bomen is een dassenburcht aangetroffen. De das is een beschermde diersoort die niet zomaar verplaatst of weggejaagd mag worden. De stort laat op dit moment een ecologisch onderzoek uitvoeren naar de burcht en de mogelijkheden voor verplaatsing. De werkzaamheden zullen waarschijnlijk pas na 1 juli a.s. kunnen worden uitgevoerd in verband met het broedseizoen. Daarnaast veroorzaken de werkzaamheden die moeten plaatsvinden ook stikstofuitstoot door het inzetten van zwaar materieel en rijbewegingen van vrachtwagens. Op dit moment wordt een stikstofberekening uitgevoerd om dit effect in kaart te brengen. Van daaruit moet worden bepaald welke stikstofbeperkende en compenserende maatregelen getroffen moeten worden.

Gedeputeerde Staten van Gelderland John Berends - Commissaris van de Koning Miriam Nienhuis-van Doremaele - Secretaris

Gedeputeerde Staten van Gelderland

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006709 Inlichtingen bij

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl Blad

1 van 6

Antwoord op Statenvragen PS2023-467

De leden van Provinciale Staten Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Charlotte de Roo en Jan Daenen van GroenLinks en PvdA over Staalslakken stortplaats Doonweg

Ingevolge het bepaalde in artikel 39 van het Reglement van Orde Provinciale Staten van Gelderland doen wij u hieronder het antwoord van ons college op de vragen van Charlotte de Roo en Jan Daenen toekomen. Inleiding van de vragensteller: De uitzending van het tv-programma EenVandaag op 20/4-23 over nieuw wetenschappelijk onderzoek dat de gevaren van zware metalen in het milieu door uitloging van staalslakken groter zijn dan eerder gedacht is de aanleiding tot het opnieuw stellen van vragen over deze kwestie. Het instituut RIVM geeft aan dat de uitloging van zware metalen van staalslakken een groter probleem is dan eerder beschreven. Daarnaast is er de kwestie van ongebluste kalk, dat voor acute gezondheidsproblemen zorgt. U geeft in de statenbrief 2022-003144. 20/9-22 aan de Staten actief te informeren over de voortgang met betrekking tot de ontwikkelingen in dit dossier naar aanleiding van vragen van GL 28/2/2020 (PS- 2020-53) en het handhavingstraject 22 februari 2022 (PS 2022-142). Op 20/4-23 is op EenVandaag bekend gemaakt dat het RIVM zegt dat staalslakken gevaarlijker zijn dan gedacht. Hierbij wordt ingezoomd op de stortplaats de Doonweg te Eerbeek, die afgedekt is met een laag staalslakken. Bij GroenLinks en PvdA roept dit vragen op.

Vraag 1: Klopt het dat er nog steeds ongebluste kalk vrijkomt die gezondheidsschade geeft aan omwonenden zoals bloedneuzen en brandwonden? Wat kan hieraan gedaan worden?

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006709 Blad

2 van 6

Antwoord: De LD-staalslakken zijn in 2019 aangebracht als steunlaag voor de plaatsing van zonnepanelen op de voormalige stort van de lokale papierindustrie. Onder invloed van CO2 uit de lucht zou de laag staalslakken verharden tot een waterafstotende laag. Dit is met instemming van de provincie gebeurd. Over het gebruik van staalslakken en het ontstaan van de verharde laag is advies verkregen van externe ingenieursbureaus en de verharding is getoetst in een proefopstelling. Desondanks is in de praktijk deze verharding bij de definitieve toepassing op de stort onvoldoende tot stand gekomen. Daardoor kan regenwater in de slakkenlaag doordringen. Daarbij ontstaat een chemisch proces waarbij ongebluste kalk wordt opgezet in kalk. Kalk is basisch en door de verhoging van de pH (zuurgraad) kunnen sommige (zware-)metalen uitlogen uit de LDstaalslakken. De drainage systemen en de omliggende ringsloot vangen het regenwater op en voeren dit af naar een waterzuivering . Tevens slaat een deel van de kalk als witte aanslag neer in de ringsloot. Deze laag wordt regelmatig uit de ringsloot gehaald en afgevoerd. Een deel van het regenwater infiltreert door het stortlichaam en de ringweg direct naast de berg in de bodem en daarmee in het grondwater. Voor eventuele risico’s voor de volksgezondheid moet er contact zijn met het materiaal of het regenwater.

De stort Doonweg ligt op een afgesloten terrein dat alleen toegankelijk is voor bevoegd personeel en toezichthouders. Contact door omwonenden met het uitgespoelde regenwater wordt daarmee voorkomen. Wel kan contact ontstaan door gebruik van het grondwater. Het grondwater zit echter op minimaal 8 meter diepte. Dus direct contact hiermee is niet mogelijk. Via oppompen van grondwater kunnen omwonenden wel in contact komen met het uit de stort gespoelde regenwater. De in dit water gemeten gehalten aan verontreinigde(verdachte) stoffen zijn voorgelegd aan de GGD Oost Nederland. De GGD concludeert dat het grondwater met de gemeten gehalten aan stoffen (metalen) geen gevolgen heeft voor de volksgezondheid. Daarvoor zijn de gemeten gehalten te laag. Wel werd gewezen op de verlaagde pH (zuurtegraad) en geadviseerd dit te monitoren. Tijdens de aanleg van de staalslakkenlaag werd door de werkzaamheden stof veroorzaakt. Voor zover bij ons bekend heeft een omwonende destijds last gehad van bloedneuzen. Verwaaiing na de aanleg heeft geen verontreiniging van het omliggend terrein buiten de inrichting veroorzaakt. Dit blijkt uit twee bodemonderzoeken (bovenlaag) welke zijn uitgevoerd vanwege calamiteiten binnen de inrichting waarbij op een tweetal plekken overstromingen buiten de inrichting hebben plaatsgevonden.

Het RIVM gaat in het recente onderzoeksrapport ook -kort- in op gezondheidsrisico’s. Er wordt melding gemaakt van de irriterende werking van de oxiden en kalk op huid, luchtwegen en ogen. Giftigheid, invloed op voortplanting, muteren van genen en kankerverwekkende eigenschappen worden alleen toegerekend aan de Chroom-isotopen 2 tot en met 6. Bij de Doonweg wordt gemonitord op de aanwezigheid van Chroom. Zoals hiervoor al aangegeven heeft de GGD op grond van de gemeten gehalten in het opgepompte grondwater verklaard dat er geen gezondheidsrisico’s zijn. Het RIVM-onderzoek is aanleiding voor een extra grondwateronderzoek op alle metalen zoals genoemd in het RIVM rapport.

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006709 Blad

3 van 6

Vraag 2. In het vorige plan was het jaar 2047 aangegeven als streefjaar voor een definitieve waterdichte oplossing. Om het risico op giftig drinkwater te verkleinen is het mogelijk beter om de staalslakken eerder af te dichten. Welke impact hebben de nieuwe wetenschappelijke inzichten op het vastgestelde streefjaar om de staalslakken definitief af te dichten? Antwoord Het originele plan ten tijde van de aanleg van de staalslakkenlaag was inderdaad een definitieve boven afdichting in 2047. Enkele jaren na het aanbrengen blijkt dat de verharde bovenlaag niet is ontstaan. Stort Doonweg heeft in samenspraak met specialisten van ODRA, ODRN en een extern deskundige nieuwe plannen ontwikkeld. Er is een plan uitgewerkt om de stort zo snel mogelijk af te sluiten. Daarmee zou de infiltratie van regenwater, het uitlogen en het verontreinigen direct stoppen. Dit plan is al ver uitgewerkt tot een bestek (beschrijving van de uit te voeren werkzaamheden voor een aannemer) en de materiaalkeuze. Om die afdichting te kunnen uitvoeren moet de stort voldoende stabiel zijn: de ondergrond van de stort mag niet te veel bewegen. Een harde laag zou dan immers scheuren. Uit onderzoek blijkt dat de stort voor deze maatregel nog niet stabiel genoeg is. Daarom worden tijdelijke maatregelen getroffen.

Daarnaast blijft onderzoek naar de stabiliteit van de stort regelmatig plaatsvinden om te kunnen bepalen wanneer de stort stabiel genoeg is om dan direct over te gaan op definitief afdichten. De tijdelijke maatregelen om verspreiding van stoffen naar het milieu tegen te gaan bestaan uit vergroten van de buffervijver, omleggen van de ringweg en de ringsloot en verbetering van de drainage. Het regenwater kan dan nog steeds de slakkenlaag infiltreren en uitloging veroorzaken. Maar het boven maaiveld uittredende water wordt beter afgevoerd naar de waterzuivering. Uitgangspunt blijft echter dat de stort zo snel als mogelijk definitief wordt afgedicht zodra de stabiliteit van de berg voldoende is. Vraag 3. Kan er voordat de definitieve oplossing gerealiseerd wordt een tijdelijke oplossing komen die voorkomt dat er water bij de staalslakken komt? Antwoord Zie antwoord op vraag 2. Vraag 4. Kan er voordat de definitieve oplossing gerealiseerd wordt een tijdelijke oplossing komen die voorkomt dat er ongeblust kalk vrijkomt? Antwoord Ja, daar wordt op dit moment aan gewerkt. De plannen voor de tijdelijke maatregelen zijn vrijwel klaar voor uitvoering. We verwachten echter dat de oplossing wat vertraging oploopt. Het eerste wat moet gebeuren is de verplaatsing en vergroting van de buffervijver. De ruimte rondom het stortlichaam en de begrenzing van het perceel is niet heel ruim.

De werkzaamheden moeten daardoor in een bepaalde volgorde worden uitgevoerd. Hiervoor moet een twintigtal bomen gekapt

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006709 Blad

4 van 6

worden. Bij deze bomen is een dassenburcht aangetroffen. De das is een beschermde diersoort die niet zomaar verplaatst of weggejaagd mag worden. De stort laat op dit moment een ecologisch onderzoek uitvoeren naar de burcht en de mogelijkheden voor verplaatsing. De werkzaamheden zullen waarschijnlijk pas na 1 juli a.s. kunnen worden uitgevoerd in verband met het broedseizoen. Daarnaast veroorzaken de werkzaamheden die moeten plaatsvinden ook stikstofuitstoot door het inzetten van zwaar materieel en rijbewegingen van vrachtwagens. Op dit moment wordt een Aerius-berekening uitgevoerd om dit effect in kaart te brengen. Van daaruit moet worden bepaald welke stikstof-beperkende en compenserende maatregelen getroffen moeten worden. Vraag 5. In de statenbrief van 20 september jongstleden staat dat “op de randweg tussen de rand van de stortplaats en de ringsloot geen folie is aangebracht en wel staalslakken zijn opgebracht. Dat betekent dat overstromende water in de bodem kan infiltreren”. Hoe is dit probleem nu opgelost? Antwoord De (onbeschermde) ringweg ligt nu tegen de teen van de berg van de stort. De ringsloot die afstromend water op moet vangen ligt hier buiten. Als onderdeel van de maatregelen wordt de ringsloot verlegd tegen de teen van de berg. Deze ringsloot is voorzien van folie. De ringweg komt daar dan naast. In feite wisselen zij van positie.

De staalslakken die nu nog op de ringweg liggen worden op taluds van de stort Doonweg aangebracht. Het water dat van de berg afstroomt wordt daardoor direct in de ringsloot opgevangen, afgevoerd naar de buffervijver en naar de waterzuivering. Door de afwezigheid van staalslakken op de nieuwe ringweg vindt ook hier geen verdere infiltratie van regenwater meer plaats. Vraag 6. Inwoners in de uitzending geven aan dat er niet naar hen geluisterd wordt terwijl dit al sinds 2020 speelt. Wanneer is er met de inwoners gecommuniceerd en op welk manier communiceert de provincie als bevoegd gezag over dit onderwerp?

Antwoord In maart 2022 en op 22 november 2022 zijn omwonenden met een uitgebreide presentatie geïnformeerd over de plannen, deels door specialisten van het bedrijf, deels door specialisten van de omgevingsdienstenregio Nijmegen en Arnhem. Daarnaast is informatie gegeven op de website van Omgevingsdienst regio Arnhem en door actieve beantwoording van vragen van journalisten Sinds de eerste omwonendenbijeenkomst in maart 2022 worden omwonenden geïnformeerd met nieuwsbrieven. Momenteel wordt gewerkt aan een derde nieuwsbrief met informatie over het RIVM-rapport en onze acties. We sturen deze nieuwsbrief (online) naar ongeveer 80 adressen. Vanaf nu worden de nieuwsbrieven ook rechtstreeks vanuit de omgevingsdiensten namens ons College verzonden. Vragen van omwonenden zijn tot nu toe zonder uitzondering binnen enkele dagen beantwoord. Tot nu toe hebben wij weinig vragen van omwonenden ontvangen, buiten de lokale pers. Naar aanleiding van de media aandacht na de EenVandaag uitzending zijn vier vragen van omwonenden binnengekomen. De omwonenden ontvangen op korte termijn antwoord op hun vragen.

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006709 Blad

5 van 6

Vraag 7. Volgens EenVandaag controleert en meet de omgevingsdienst nauwelijks op de stortplaats. Gezien de geschiedenis van de laatste jaren op deze stortplaats, inclusief de recente handhavingstraject, zouden we vaker controle verwachten. Hoe vaak wordt de stortplaats nu gecontroleerd door de omgevingsdienst? Geef de nieuwe informatie over de onderschatte effecten van staalslakken aanleiding tot vaker controle van de stortplaats? Antwoord Dit is niet juist. De stort heeft op grond van de vergunning een monitoringsplicht die is vertaald naar een monitoringsplan. Dit monitoringsplan is goedgekeurd door ons College. In dit monitoringsplan is vastgelegd met welke frequentie, welke peilbuizen moeten worden bemonsterd en welke stoffen in het laboratorium moeten worden onderzocht (“het analysepakket”). De resultaten van die monstername moeten aan de provincie worden overlegd. Specialisten van ODRA beoordelen namens ons de resultaten. De stort bemonstert elk half jaar op een groot aantal peilbuizen rondom de stort. Zij dienen de resultaten ter goedkeuring bij ons in. Naar aanleiding van de bevindingen uit het RIVM-rapport vindt een aanvullend onderzoek plaats. Het analysepakket zoals dit nu bemonsterd en gecontroleerd wordt is gebaseerd op het Besluit BodemKwaliteit (BBK) aangevuld met stoffen die in LD-staalslakken gevonden kunnen worden.

Dit laatste is gebaseerd op ervaringsgegevens uit andere staalslakkenlocaties en de kennis ten tijde van de aanleg van de staalslakken. Uit het RIVM-rapport blijkt dat meer metalen in staalslakken kunnen worden gevonden, over het algemeen in uiterst lage concentraties. Zekerheidshalve wordt in opdracht van ODRA namens de provincie een extra bemonstering uitgevoerd en zal worden getoetst op het gehele pakket aan stoffen zoals gesignaleerd door het RIVM. Daarnaast vinden namens de provincie inspecties plaats op de stort door toezichthouders, bodemspecialisten en een extern deskundige. Deze inspecties vinden plaats om naast de deskundigen van eigenaar ook zelf de stabiliteit van de berg en de effectiviteit van de drainage te controleren. In februari 2022 heeft na hevige regenval een overstromingen naar omliggend terrein plaatsgevonden. Najaar 2022 is een leiding gesprongen die een kleine overstroming heeft veroorzaakt. In beide gevallen zijn toezichthouders ter plaatse geweest en zijn op verzoek van de toezichthouders bodemonderzoeken uitgevoerd. Vraag 8. Is GS bereid om bij het kabinet te pleiten voor strengere regelgeving (inclusief het voorkomen van dumping door aannemers te betalen voor het afnemen van staalslakken) en meer handhavingscapaciteit voor deze problematiek Antwoord Het signaal aan het ministerie inzake de strengere regelgeving is al afgegeven.

Een signaal over de handhavingcapaciteit is niet nodig. De Provincie voert het voor deze locatie noodzakelijke toezicht uit. Dit wordt niet belemmerd door gebrek aan capaciteit. Op basis van de resultaten van het onderzoek van het RIVM heeft de inspectie voor de leegomgeving en transport (IL&T) een zogenaamd handhavingsignaal afgegeven. IL&T stelt in haar advies aan het Ministerie I&W het volgende.

Datum

6 juni 2023 Zaaknummer

2023-006709 Blad

6 van 6

De ILT constateert dat de wettelijke regels voor het gebruik van staalslakken de risico’s voor mens en milieu niet voldoende afdekken. Deze conclusie trekt de ILT op basis van een studie die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van de ILT heeft gedaan. Ondanks dat er regels zijn voor het toepassen van bouwstoffen blijkt in de praktijk dat er toch schade voor mens en milieu kan ontstaan bij het gebruik van staalslakken in grootschalige toepassingen (aanvullingen en ophogingen) doordat de wettelijke regels voor het toepassen van staalslakken de risico’s niet voldoende afdekken. Gedeputeerde Staten van Gelderland John Berends - Commissaris van de Koning Miriam Nienhuis-van Doremaele - Secretaris