(E31) B&W - Raadsinformatiebrief Mobiliteit + bijlagen D430785
Tekst van het document
Gemeenteraad Brummen
Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp
: 19 maart 2024 : Z079428/430343 : : Raadsinformatiebrief Programma Mobiliteit 2050, Ruimte voor beweging
Geachte leden van de raad, Langs deze weg informeren wij u over het ‘Programma Mobiliteit, Ruimte voor beweging’, de opgestelde conceptversie van de mobiliteitsvisie. Dit als voorbereiding op het Forum op donderdag 4 april 2024. In het Forum wordt een beknopte toelichting gegeven op de mobiliteitsvisie en wordt ruimte geboden voor het stellen van vragen en het geven van inbreng en advies. Belangrijke vraag is of u zich als raadslid herkent in de mobiliteitsvisie, gestelde doelen en de bijbehorende opgaven en ambities onderschrijft. De mobiliteitsvisie geeft een beeld voor de komende 25 jaar. Het mobiliteitsprogramma (uitvoeringsprogramma) wordt in 2024 nader uitgewerkt met concrete(re) projecten en maatregelen. Inleiding Voor de gemeente Brummen is een veilige en prettige leefomgeving belangrijk. Een goed netwerk van verkeer en vervoer hoort daarbij. Er zijn veel ontwikkelingen op dit gebied, zowel landelijk als lokaal in onze gemeente. Denk hierbij aan de opkomst van elektrische voertuigen (zowel auto als fiets), een door de vergrijzing groeiende groep kwetsbare deelnemers en de aanpak van de Provinciale wegen in onze regio. Ook spelen er ontwikkelingen in het programma Eerbeek-Loenen 2030. En worden volop nieuwe woningen gebouwd (1.250 woningen tussen 2020 en 2030). Voldoende aanleiding voor een nieuwe en actuele visie op het verkeer en vervoer.
Het mobiliteitsplan gaat straks uit twee onderdelen bestaan: ▪ Mobiliteitsvisie: hierin staan de doelen en ambities voor de komende jaren. ▪ Mobiliteitsprogramma: dit uitvoeringsprogramma benoemt alle acties en maatregelen. Bijvoorbeeld de onderzoeken, projecten en verdere uitwerking van het beleid. Ook bevat het de prioritering en een schatting van de kosten. Verkenningsfase & participatie Het proces om te komen tot een nieuwe mobiliteitsvisie is gestart met een verkenningsfase, waarin deskresearch (analyse en onderzoek) en interactieve (burger)participatie belangrijke onderdelen zijn. De participatie bestaat uit meerdere onderdelen: ▪ Online enquête: medio 2023 zijn ruim 700 reacties opgehaald uit alle kernen met vragen over het verkeer en vervoer, waarin de thema’s verkeersveiligheid en leefbaarheid het meest zijn genoemd;
Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl
Z078146/D424030
▪
▪
▪
Blz. 2
Inbreng Centrale Begeleidingsgroep Verkeersveiligheid (CBVV): in 2023 zijn meerdere gesprekken gevoerd met de leden van het CBVV, zoals de wijk- en dorpsraden, Veilig Verkeer Nederland, fietsersbond, ondernemersverenigingen en hulpdiensten om inbreng en advies op te halen; Inloopbijeenkomsten: in maart en april 2024 worden vijf openbare inloopbijeenkomsten (Eerbeek, Brummen, Hall, Empe, Leuvenheim) gehouden voor alle inwoners en betrokkenen om input en advies op te halen. En mogelijk al een voorschot kunnen doen voor concretere acties en maatregelen om op te nemen in het nog op te stellen uitvoeringsprogramma.; Forum Fysieke Leefomgeving: op 4 april 2024 worden raadsleden gevraagd om inbreng en advies te geven over de gestelde doelen en ambities in de concept mobiliteitsvisie. En mogelijk al een voorschot kunnen doen voor concretere acties en maatregelen om op te nemen in het nog op te stellen uitvoeringsprogramma.
Het vervolgproces, om in 2024 tot een passend uitvoeringsprogramma te komen, voorziet ook in participatie met het CBVV en openbare inloopbijeenkomsten. Concept mobiliteitsvisie Na de uitgebreide en interactieve verkenningsfase is het bijgevoegde concept van de mobiliteitsvisie ‘Programma Mobiliteit 2050, Ruimte voor beweging’ opgesteld. De visie voorziet in een drietal hoofddoelen; het bevorderen van de duurzame mobiliteit, het verbeteren van de verkeersveiligheid en het op peil houden van de bereikbaarheid. Om deze hoofddoelen te bereiken zijn 18 ambities en 4 opgaven benoemd. Verzoek aan raadsleden Graag geven wij u in het Forum Fysieke Leefomgeving van 4 april 2024 de mogelijkheid tot het stellen van vragen en het aanbieden van uw inbreng en advies. Vragen die u wellicht op weg kunnen helpen: ▪ Sluiten de (hoofd)doelen aan bij uw wensen? ▪ Sluiten de gestelde ambities en opgaven aan bij uw visie? ▪ Mist u onderdelen, trends, ontwikkelingen of ambities? In 2024 wordt het uitvoeringsprogramma door het college nader uitgewerkt met concrete(re) projecten en maatregelen. Wilt u hierin al een voorschot nemen voor aanpak, dan wel het prioriteren van, bepaalde (knel)punten op het gebied van verkeer en vervoer, dan horen wij dat graag. Graag ontvangen wij in het Forum van 4 april, doch uiterlijk 18 april 2024, uw inbreng en advies.
Vervolgproces Alle uitkomsten van de openbare inloopbijeenkomsten en het Forum worden verzameld en zoveel mogelijk meegenomen in de definitieve versie van de mobiliteitsvisie, dan wel opgenomen in het bijbehorende achtergrondrapport. Hierna wordt de definitieve versie van het ‘Programma Mobiliteit 2050, Ruimte voor beweging’ aangeboden voor de bestuurlijke besluitvorming (Raadsvergadering – besluitvormen op 27 juni 2024). Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,
H. Matser secretaris
G. van Rumund burgemeester
430480
PROGRAMMA MOBILITEIT 2050 RUIMTE VOOR BEWEGING
CONCEPT
IN SAMENWERKING MET
INHOUDSOPGAVE 01 Inleiding
4
Wat is het Programma Mobiliteit? Waarom een Programma Mobiliteit? Hoe zijn we te werk gegaan?
02 Situatieschets van Brummen
7
03 Mobiliteitsambitie
11
CONCEPT
Duurzaam Brummen Verkeersveilig Brummen Bereikbaar Brummen
04 Ambitie naar opgaven
28
Acties in relatie tot de opgaven Opgave 1. Logische wegencategorisering met een geloofwaardige weginrichting Opgave 2. Realiseren van een aantrekkelijk loop-, wandel- en fietsnetwerk Opgave 3. Aandacht voor elektrisch vervoer, deelmobiliteit en parkeren Opgave 4. Gedragsaanpak
05 Tot slot
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
38
2
CONCEPT
01 Inleiding
INLEIDING
CONCEPT
EEN VISIE OP DE TOEKOMST Samen staan we voor een periode van verandering. De toenemende aandacht voor onder andere klimaat, energie, biodiversiteit en verkeersveiligheid zorgen voor uitdagingen in de toekomst. Bovendien zijn er grote woningbouwopgaven en spelen vergrijzing, urbanisatie en krimp een belangrijke rol. Om hier als gemeente goed op in te spelen zijn duidelijke transities nodig naar meer duurzaamheid, minder auto afhankelijkheid en meer leefbaarheid.
WAT IS HET PROGRAMMA MOBILITEIT? Het Programma Mobiliteit is het document waarin het beleid met betrekking tot verkeer en vervoer wordt uiteengezet. Dit programma is opgesteld voor de periode tot 2050.
Het voorspellen van de verkeersvraag en het aanpassen van de infrastructuur om aan die vraag te voldoen (predict & provide), veranderen we naar: vision & validate. Dit betekent dat we de toekomst niet als een gegeven beschouwen, maar zelf bepalen wat we in de toekomst willen. Hoe zien we de toekomst van mobiliteit het liefst op basis van brede maatschappelijke doelen? En hoe komen we bij die stip op de horizon terecht?
Het programma is kader stellend voor de lange termijn. Dit betekent dat het beleid voor de komende jaren tot 2050 op hoofdlijnen in beeld is gebracht. Daarbij is rekening gehouden met andere beleidsvelden, onder andere de Sportvisie, het Programma Groen en het Programma Water en Riool. Het programma fungeert zo als richtinggevend kader voor toekomstige reconstructie- en nieuwbouwplannen. In het programma is niet alleen aandacht geschonken aan de lange termijn, maar ook aan de korte termijn. In het uitvoeringsprogramma komen de concrete maatregelen, de prioritering en een kostenraming.
Daarom is dit plan opgesteld vanuit een breder perspectief en een nieuw uitgangspunt. Om de beleidsdoelen van de gemeente te halen is gedragsverandering noodzakelijk en richten we ons niet alleen op het verleiden van mobiliteitsgebruikers, maar ook op het actief sturen van de (on)mogelijkheden. Om daar aan te werken is dit Programma Mobiliteit opgesteld. Het Programma Mobiliteit bevat het toekomstbeeld voor 2050, dit geeft de gemeente een realistisch tijdspad om de ambities uit het programma te halen.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
Het Programma Mobiliteit bestaat uit verschillende onderdelen. Zo zijn knelpunten op het gebied van verkeer en vervoer in kaart gebracht en zijn specifieke opgaven geformuleerd die met behulp van maatregelen ingevuld worden.
De verkenning die heeft plaats gevonden om tot het Programma Mobiliteit te komen is opgenomen in het achtergrondrapport (bijlage 1). Kortom, het Programma Mobiliteit fungeert als toetsingskader voor de lange termijn tot 2050 en het uitvoeringsprogramma gaat concreet beschrijven wat er de komende 10 jaar wordt uitgevoerd. Het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geüpdate.
4
INLEIDING WAAROM EEN PROGRAMMA MOBILITEIT? Het huidige Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) van de gemeente Brummen stamt uit 2011 en kan deze lange periode niet meer als samenhangend (met actueel landelijk en regionaal beleid) en uitvoeringsgericht verkeer- en vervoersbeleid worden beschouwd.
CONCEPT
Naast de wettelijke taak om een samenhangend en actueel verkeer- en vervoersbeleid te voeren zijn de vele ontwikkelingen op zowel landelijk als lokaal niveau een goede aanleiding om de visie op verkeer en vervoer te actualiseren. Daarnaast is de aandacht voor duurzame oplossingen en vervoerswijzen toegenomen, de aandachtsvelden wat betreft verkeersveiligheid zijn verschoven en ook de manier waarop inwoners betrokken (willen) worden bij de planvorming is veranderd. Tevens zijn er actuele ontwikkelingen die ook de komende jaren doorzetten.
Voorbeelden van actuele ontwikkelingen die de komende jaren spelen zijn: • de opkomst van slimme mobiliteit en elektrische fietsen/voertuigen; • de regionale schaalsprong Stedendriehoek; • de vergrijzing en de groeiende groep kwetsbare verkeersdeelnemers; • de regionale bereikbaarheid wordt uitgewerkt in de Koersnota EerbeekLoenen2030; • de onlangs geopende Rondweg De Hoven; • de derde IJsselbrug richting Zutphen; • de veerpont tussen Bronckhorst en Brummen; • de toekomstige woningbouw van 1.250 woningen.
Kortom: het is de hoogste tijd voor een actualisatie van het huidige GVVP waarin het bestaande beleid tegen het licht wordt gehouden en naar de huidige tijd wordt gebracht.
Ook is de intreding van de Omgevingswet een belangrijke reden om het huidige GVVP om te zetten in een Programma Mobiliteit die geldig is onder de Omgevingswet.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
5
HOE ZIJN WE TE WERK GEGAAN? Het proces om te komen tot een nieuw mobiliteitsbeleid bestaat uit drie stappen: 1.
Verkenning (achtergrondrapport, bijlage 1)
2.
Programma Mobiliteit 2050
3.
Uitvoeringsprogramma
CONCEPT
VERKENNING De verkenning bestaat uit twee onderdelen: participatie en deskresearch. Dit is vastgelegd in het achtergrondrapport, dit document is toegevoegd aan het Programma Mobiliteit onder bijlage 1. 1.
De participatie bestaat uit twee subonderdelen: A. Met de online enquête zijn 707 reacties opgehaald uit alle kernen. De thema’s leefbaarheid en verkeersveiligheid werden daarin het meest genoemd. B. De input van de Centrale Begeleidingsgroep Verkeersveiligheid (CBVV) uit de gemeente Brummen is meegenomen. Het CBVV bestaat uit dorps- en wijkraden, de ondernemersvereniging, VVN en de politie. Zij worden om advies gevraagd bij projecten in de gemeente en zijn gesprekspartner naar de inwoners van de gemeente.
2.
PROGRAMMA MOBILITEIT Op basis van deze verkenning is het Programma Mobiliteit geschreven. Uit de verkenning halen we drie ambities: •
Het verbeteren van de verkeersveiligheid.
•
Het bevorderen van duurzame mobiliteit.
•
Het op peil houden van de bereikbaarheid.
Tijdens dit schrijfproces heeft ook participatie plaatsgevonden voor inhoudelijke aanvullingen en aanscherpingen: •
Een themasessie met de gemeenteraad.
•
Een externe stakeholderbijeenkomst met de Centrale Begeleidingsgroep Verkeersveiligheid (CBVV).
UITVOERINGSPROGRAMMA In het Programma Mobiliteit zijn de belangrijkste thema’s geformuleerd en gekoppeld aan acties. De acties worden uitgewerkt in het nog op te stellen uitvoeringsprogramma.
In de deskresearch zijn bestaande beleidsdocumenten (gemeentelijk, regionaal en provinciaal) en feiten en cijfers over verkeer en vervoer in de gemeente Brummen geanalyseerd.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
6
CONCEPT
02 Situatieschets Brummen
SITUATIESCHETS VAN BRUMMEN Deze situatieschets van de gemeente vat de huidige situatie op het gebied van mobiliteit samen. Dit is gebaseerd op de resultaten uit de mobiliteitsenquête, gesprekken, analyses van feiten & cijfers en trends & ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit. Deze zijn uitgebreid terug te vinden in het achtergrondrapport (bijlage 1).
CONCEPT
STRUCTUUR & DEMOGRAFIE Op regionaal niveau bestaat het hoofdwegennet van de gemeente Brummen uit de N786 als zuidoost - noordwest verbinding, de N348 als noord - zuid verbinding en de N787 als verbinding tussen kernen Brummen en Eerbeek. In de gemeente is geen snelweg gelegen, er zijn wel twee treinstations met een regionale functie. Het landschap van de gemeente kenmerkt zich door drie elementen: lange rechte lijnen van wegen en waterlopen, 6 zones met een eigen karakter en in belangrijke delen van het Brummense landschap zie je nog steeds het kleinschalige patroon van het oude cultuurlandschap.
Door de afstand tussen kernen, de centrumgemeenten Apeldoorn en Zutphen en de afstand tot voorzieningen is de potentie van de (elektrische) fiets groot. Dit geldt zowel voor dagelijks gebruik als voor het toerisme. In de gemeente zijn minder deelauto’s en elektrische auto’s dan gemiddeld in Nederland. Het vracht- en landbouwverkeer is een aandachtspunt in de gemeente, voornamelijk vanuit verkeersveiligheidsperspectief en overlast. De veerpont is een belangrijke verbinding die niet mag ontbreken, onder andere voor de economie en het toerisme.
In de gemeente zijn diverse woningbouwontwikkelingen gepland voor de toekomst, waaronder de ontwikkeling ten westen van het spoor naast de kern Brummen. De ontwikkeling is nodig om steeds meer eenpersoonshuishoudens te vestigen in Brummen, in te spelen op de vergrijzing en de bevolkingsgroei van 2,2% tot 2040 te kunnen opvangen (Primos, 2022 (CBS)). MOBILITEIT IN BEELD Uit het achtergrondrapport blijkt dat het fiets- en autogebruik in de gemeente relatief hoog is ten opzichte van andere gemeenten. De gemeente beschikt ook over een grotendeels dekkend openbaar vervoernetwerk van bus en trein. In de centrumgebieden wordt het meeste gelopen en wandelen is vooral populair in de buitengebieden. In ‘oude wijken’ worden parkeerproblemen ervaren en zijn beperkte voorzieningen voor voetgangers. Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
8
SITUATIESCHETS VAN BRUMMEN VERKEERSVEILIGHEID De verkeersveiligheidscijfers verbeterden de afgelopen jaren in de gemeente. In de afgelopen jaren is het totaal aantal verkeersongevallen én het aantal verkeersslachtoffers afgenomen. Het aantal verkeersdoden is echter nagenoeg stabiel gebleven. Betrokkenen van een verkeersongeval zijn vaak tussen de 15 en 30 jaar of ouder dan 80 jaar.
TRENDS & ONTWIKKELINGEN Voor de gemeente is het van belang om het gebruik van de elektrische fiets maximaal te stimuleren (afstand vergroten) en mensen meer te laten bewegen (gezondheid bevorderen). Beleving (van de openbare ruimte) wordt steeds belangrijker, zo ook in de kernen van de gemeente. Dit is een trend waar de gemeente maximaal op wil inspelen.
De top 10 gevaarlijkste trajecten en top 7 gevaarlijkste kruispunten van de gemeente zijn bepaald. Deze trajecten en kruispunten vormen een aandachtspunt voor de komende jaren (zie hoofdstuk 3 achtergrondrapport).
Het toerisme is belangrijk voor de gemeente, zowel voor de beleving als voor de economie. De gemeente streeft ernaar om het toerisme te stimuleren.
CONCEPT
De gemeente wil de trek naar de stad afstoppen voor zover dat mogelijk is, het mobiliteitsbeleid heeft daar invloed op door bijvoorbeeld het aanbod te vergroten. Doorgaand (vracht-) autoverkeer binnen de gemeente is op (<)60km/u wegen ongewenst en dient zoveel mogelijk beperkt te worden om de leefbaarheid en verkeersveiligheid te vergroten. Om gezonde vervoersbewegingen te stimuleren moet het worden gestimuleerd dat scholieren en forenzen met de fiets naar school en werk gaan. Trends die voor de gemeente wel belangrijk zijn maar waar relatief weinig invloed op uitgeoefend kan worden zijn het elektrisch maken van het openbaar vervoer, de toename van het aantal elektrische auto’s en het steeds slimmer maken van vervoer.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
OMGEVINGSVISIE & ANDERE PROGRAMMA’S Het Programma Mobiliteit fungeert onder de Omgevingswet en sluit aan bij de andere programma’s die daaronder vallen. Een aantal belangrijke programma’s waarbij aangesloten is, zijn het Programma Groen, het Programma Water en Riool en de Sportvisie. 9
SITUATIESCHETS VAN BRUMMEN ENQUÊTE Voor onze inwoners zijn leefbaarheid en verkeersveiligheid van groot belang, dat staat ook beschreven in het lokale beleid. Echter is de huidige situatie nog niet in overeenstemming met het belang waar respondenten waarde aan hechten. Verbetering is dus wenselijk. De voorzieningen voor het gemotoriseerd verkeer worden door de respondenten als relatief goed beschouwd, daarentegen bestaat er de wens de voorzieningen voor voetgangers en fietsers te verbeteren.
CONCEPT
De grootste uitdagingen voor de toekomst vinden de respondenten het verbeteren van de verkeersveiligheid en een goede omgang met zwaar verkeer (vracht- en landbouwverkeer). De respondenten verwachten twee trends. Enerzijds het toenemend belang van leefbare en groene wijken om in te wonen en anderzijds het toenemend gebruik van de (elektrische) fiets. In de gemeente zijn veel punten positief beoordeeld. Dit zijn voornamelijk locaties met een goede leefbaarheid, bijvoorbeeld door veel groen in de omgeving. Als verbeterpunten hebben de respondenten voornamelijk verkeersveiligheidsknelpunten aangegeven. Verkeersveiligheid is daarmee in elk opzicht en op alle aspecten een belangrijk aandachtspunt binnen de gemeente.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
Kwaliteit
Belang
Leefbaarheid Bereikbaarheid auto Trein
9,0 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0
Verkeersveiligheid Voorzieningen voetgangers
Voorzieningen fietsers
Parkeerplaatsen Bereikbaarheid fiets
Bus Nieuwe vormen van verkeer en vervoer
10
CONCEPT
03 Mobiliteitsambitie
AMBITIE GEMEENTE BRUMMEN Het Programma Mobiliteit draagt bij aan drie doelen: een verkeersveilig, duurzaam en bereikbaar Brummen.
DRIE DOELEN PROGRAMMA MOBILITEIT Uit de verkenning volgen drie doelen waaraan we vanuit het Programma Mobiliteit 2050 - Ruimte voor beweging! een bijdrage leveren. Het Programma Mobiliteit is erop gericht om in onze gemeente… •
… duurzame mobiliteit te bevorderen
•
… de verkeersveiligheid te verbeteren
•
… de bereikbaarheid op peil te houden
CONCEPT
Bij alles wat we in onze gemeente doen op het gebied van mobiliteit staan deze drie doelen centraal. Op die manier blijft de gemeente Brummen een prettige omgeving om in te wonen, werken en recreëren. In de hiernavolgende paragrafen zijn de doelen verder uitgewerkt. Het gaat hierbij om de visie en ambities op hoofdlijnen. In het uitvoeringsprogramma worden de concrete projecten binnen deze doelen uitgewerkt.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
DUURZAAM BRUMMEN
VERKEERSVEILIG BRUMMEN
BEREIKBAAR BRUMMEN
12
DUURZAAM BRUMMEN VERDUBBELING VAN HET AANTAL VERPLAATSINGEN TE VOET EN MET DE FIETS
CONCEPT
Brummen wil een gemeente zijn waar iedereen mee kan blijven deelnemen aan de samenleving en waar leefbaarheid voorop staat. We zijn een begaanbare en toegankelijke gemeente voor iedereen, van jong tot oud en voor een ieder met een beperking. Dit doen we om een duurzaam Brummen te creëren, wat belangrijk is voor de gezondheid van onze huidige en toekomstige generaties en ook voor ons klimaat. Daarom gaan wij voor een verdubbeling van het aantal verplaatsingen te voet en met de fiets in 2050 ten opzichte van 2020. Uit het achtergrondrapport (bijlage 1) blijkt dat in de gemeente Brummen in verhouding meer wordt gefietst dan in vergelijkbare gemeenten en dat er ook met grote regelmaat wordt gelopen en gewandeld. Het verder stimuleren van deze vormen van mobiliteit staan dan ook bovenaan de lijst. Elke extra verplaatsing te voet en te fiets is er één! Daarom werken we aan het bevorderen van deze duurzame bewegingen door zeven ambities uit te voeren en te werken aan een aantal overkoepelende mobiliteitsopgaven.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
13
DUURZAAM BRUMMEN Hoe komen we daar?
CONCEPT
Ambitie 1. Tussen alle kernen een vrijliggend fietspad Snel en veilig met de (elektrische) fiets van de kernen naar voorzieningen (in andere kernen of steden) is belangrijk om fietsgebruik te stimuleren. We willen daarom een hoofdnetwerk opstellen dat is opgebouwd uit snelfietsroutes, een regionaal netwerk en een lokaal netwerk. We gaan aan de slag met het op orde maken van de fietsvoorzieningen volgens de kwaliteitseisen van het CROW¹, die bij deze netwerken behoren. Dit doen we doorlopend tot 2050 door de kwaliteitseisen als randvoorwaarde mee te nemen in de reguliere beheer- en onderhoudsplannen. Aanvullend leggen we versneld vrijliggende fietspaden aan of creëren we fietsroutes tussen alle kernen binnen de gemeentegrenzen en naar de direct aangrenzende kernen. Dit doen we uiteraard in goed overleg met omliggende gemeenten. Voor inwoners is dit een belangrijke stap. Uit de enquête blijkt namelijk dat de huidige kwaliteit van fietsvoorzieningen niet overal voldoet én dat er niet tussen alle kernen in de gemeente goede fietsverbindingen zijn
1: Het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) is een onafhankelijke organisatie in Nederland die zich richt op kennisontwikkeling, kennisoverdracht en onderzoek op het gebied van infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
14
DUURZAAM BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 2. Vaststellen van een loop- en wandelnetwerk voor iedereen Iedereen is voetganger. Alle verplaatsingen beginnen en eindigen met een stukje lopen. Lopen gaat naadloos over in verblijven en dat is precies de sociale en economische kracht van lopen en voetgangers. Daarom ontwikkelt de gemeente een loop- en wandelnetwerk dat onderscheid maakt in een basis-, plus- en groennetwerk. Een compleet en samenhangend voetgangersnetwerk bestaat conform de Ontwerpwijzer Voetgangers (CROW) uit drie typen netwerken, namelijk:
CONCEPT
•
het basisnetwerk, bestaande uit alle looproutes in zowel bebouwd als onbebouwd gebied, die nodig zijn om alle bestemmingen bereikbaar te maken;
•
het hoofdnetwerk, bestaande uit routes naar belangrijke bestemmingen of routes met een hoge voetgangersintensiteit;
•
en het groene, ontspannen netwerk, bestaande uit looproutes die bedoeld zijn om op ontspannen manier korte of langere (niet doelgerichte) wandelingen te maken.
Deze ambitie is nodig om diverse belangen uit het achtergrondrapport (bijlage 1) praktische handvatten te geven. Denk daarbij aan; het stimuleren van toerisme door goede (recreatieve) wandelpaden, het vitaal houden van winkelcentra en het toegankelijk maken en houden van de openbare ruimte voor iedereen (inclusiviteit).
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
15
DUURZAAM BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 4. Realiseren van ambitieus parkeerbeleid om privé autogebruik te ontmoedigen We realiseren nieuw parkeerbeleid met extra lage parkeernormen en beleid dat zich richt op het ontmoedigen van autogebruik en autobezit. Bij woningbouw stimuleren we nieuwe mobiliteitsvormen. In de nabijheid van stations is de ambitie dat er gebouwd wordt met maximaal 1 parkeerplaats per grondgebonden woning en 0,5 per appartement. Om eventuele overlast in de omgeving te voorkomen kan daar parkeerregulering worden toegepast.
CONCEPT
Ambitie 3. Openbare ruimte die uitnodigt tot beweging en ontmoeting De gemeente kiest ervoor om een openbare ruimte te creëren die uitnodigend is voor meer bewegen en die klimaatadaptief en groen is. Dit betekent dat we minder ruimte geven aan gemotoriseerde voertuigen. Dus minder parkeerplaatsen, meer ruimte om te spelen, sporten, fietsen, lopen en meer ruimte voor klimaatadaptief groen. Bovendien draagt het begaanbaar houden van wegen en paden en het borgen van de toegankelijkheid voor ouderen ook bij ok tegengaan van isolement/eenzaamheid/kunnen blijven deelnemen aan de samenle-ving’ Leefbaarheid is erg belangrijk voor inwoners, zo blijkt uit het achtergrondrapport (bijlage 1). Om de leefbaarheid te vergroten is meer groen en een prettige leefomgeving van groot belang. Gezien de toekomstige groei in de gemeente moet daar actief op worden ingespeeld en moet de ruimte anders worden ingedeeld. Hierbij is het Handboek Ontwerp Openbare Ruimte van de gemeente een belangrijke leidraad. Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
Parkeren voor de deur is niet meer mogelijk. We parkeren op afstand in (bestaande) hubs. Parkeerplaatsen worden meer en meer omgevormd tot plekken voor groen, ontmoeten, spelen et cetera. We houden rekening met de bereikbaarheid voor mensen met een toegankelijkheidsbeperking. Deze ontwikkeling is belangrijk om fysieke ruimte te maken voor ambitie 3 en daarmee te voldoen aan de wens om de leefbaarheid te bevorderen.
16
DUURZAAM BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 5. Hoogwaardige stallingen voor elke fiets Om fietsen te bevorderen vinden we het belangrijk dat iedereen zijn of haar fiets goed kan stallen. Daarom onderhouden en realiseren we openbare fietsenstallingen bij publiekstrekkers. Hieronder vallen tenminste de stations, bushaltes, winkelcentra, kerken, bedrijven, supermarkten en sport- en gezondheidsvoorzieningen. De gemeente sluit daarmee aan bij de aanpak vanuit Tour de Force¹ waarbij hoogwaardige fietsenstallingen² één van de punten is om het aantal fietskilometers te verhogen (bijlage 1).
Ambitie 6. Openbaar vervoer beschikbaar in elke kern Duurzame mobiliteit is niet alleen het gebruik van de benenwagen en de fiets, maar juist ook (de combinatie met) het openbaar vervoer. Daarom zet de gemeente Brummen in op de ontwikkeling van een goed openbaar vervoernetwerk, waardoor alle kernen met elkaar zijn verbonden. Bij de haltes en stations zijn goede fietsenstallingen aanwezig en deze zijn bereikbaar via het plusnetwerk voor de voetganger. Uit het achtergrondrapport (bijlage 1) blijkt dat inwoners het belang van het OV hoger beoordelen dan de huidige kwaliteit van het OV.
CONCEPT
1: Samenwerkingsverband dat zich richt op het stimuleren van fietsgebruik en het verbeteren van fietsvoorzieningen. 2: Een hoogwaardige fietsenstalling biedt veilige, beschutte en gemakkelijk toegankelijke opslag met voldoende capaciteit.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
17
DUURZAAM BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 7. De veerpont blijft behouden De gemeente wil de veerpont tussen Brummen en Bronckhorst behouden. De verbinding is belangrijk voor de inwoners van beide gemeenten en mag niet ontbreken in verband met economie en toerisme. Dit blijkt ook uit het achtergrondrapport en de enquête onder inwoners van de gemeente (bijlage 1).
CONCEPT
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
18
VERKEERSVEILIG BRUMMEN 0 VERKEERSDODEN EN 50% MINDER VERKEERSONGEVALLEN We willen sterk inzetten op het voorkomen van verkeersslachtoffers en gaan dan ook aan de slag met het verbeteren van de verkeersveiligheid. Het doel is in de gemeente structureel 0 verkeersdoden vanaf 2050 en 50% minder verkeersongevallen ten opzichte van 2020.
CONCEPT
Fietsen en lopen zijn kwetsbare vormen van mobiliteit die in de gemeente relatief veel worden gebruikt, blijkt uit het achtergrondrapport (bijlage 1). Deze modaliteiten willen we nog aantrekkelijker maken en daarom heeft de verkeersveiligheid prioriteit. We zetten onder andere in op het veiliger maken van de infrastructuur en het verkeersgedrag voor deze weggebruikers. Elk slachtoffer is er één teveel. Daarom werken we aan de verkeersveiligheid door zes ambities uit te voeren en te werken aan een aantal overkoepelende mobiliteitsopgaven.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
19
VERKEERSVEILIG BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 8. Binnen de bebouwde kom altijd 30 km/h Brummen is in 2050 een verkeersveilige gemeente waar binnen de gehele bebouwde kom zoveel mogelijk een maximumsnelheid van 30km/h geldt. We maken daarbij onderscheid tussen gebieds-ontsluitingswegen en erftoegangswegen. We doen dit omdat inwoners aangeven dat zij leefbaarheid en verkeersveiligheid van groot belang vinden en dat fietsen en lopen bevorderd moet worden. De trend om binnen de bebouwde kom 30 km/h als het maximum in te stellen zien we ook (inter)nationaal en we sluiten hierbij aan.
CONCEPT
Ambitie 9. Vracht- en landbouwverkeer maakt gebruik van de hoofdstructuur buiten de bebouwde kom Vracht- en landbouwverkeer over de weg is cruciaal voor het functioneren van de bedrijvigheid in onze gemeente, maar veroorzaakt hier en daar ook overlast. Om dit in goede banen te leiden is er een helder voorkeursnetwerk nodig bestaande uit gebiedsontsluitingswegen die de bedrijventerreinen en het buitengebied ontsluiten. In 2050 is doorgaand vracht- en landbouwverkeer niet meer welkom binnen de bebouwde kom. Tijdens bijeenkomsten hebben zowel inwoners aangegeven dat de overlast van ongewenst doorgaand verkeer vermeden moet worden, daarom voeren we deze actie uit.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
20
VERKEERSVEILIG BRUMMEN Hoe komen we daar?
CONCEPT
Ambitie 10. Langzaam verkeer voorrang op gemotoriseerd verkeer Het is belangrijk om gezonde, duurzame en actieve vormen van mobiliteit te bevorderen: lopen en fietsen. Daarom hanteert de gemeente de lijn om het langzaam verkeer overal voorrang te geven ten opzichte van het gemotoriseerd verkeer. Hierdoor ontstaat een meer leefbare en veilige samenleving.
Ambitie 11. Aanpak top 3 meest onveilige wegvakken en kruispunten in de gemeente De gemeente Brummen reserveert geld om elke vijf jaar de top 3 meest gevaarlijke wegvakken en de top 3 meest gevaarlijke kruispunten verkeersveiliger te maken. Daarbij ligt de focus op het bevorderen van de verkeersveiligheid voor fietsers en wandelaars.
Uit het achtergrondrapport (bijlage 1) blijkt dat toerisme van belang is voor de gemeente. Toeristen fietsen of wandelen vaak in de gemeente. Vanuit dit oogpunt geven we daarom prioriteit aan fietsers en wandelaars, dit stimuleert het toerisme.
In het achtergrondrapport (bijlage 1) staan de data van VIA-Stat waaruit blijkt dat diverse wegvakken en kruispunten een aandachtspunt zijn. De kaart loopt altijd achter op de actualiteit omdat het na een ingreep tijd nodig heeft om het verkeersveiligheidseffect te meten. Onderstaande kaart laat de onveilige locaties tussen 2018 en 2022 zien.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
21
VERKEERSVEILIG BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 12. Educatie voor alle inwoners Voor een groot deel zijn de weggebruikers zelf verantwoordelijk voor de keuzes die ze maken in het verkeer. We zetten actief in op educatie per doelgroep door het gebruik van landelijke en regionale verkeersveiligheidscampagnes met specifieke aandacht voor kinderen, jongeren en ouderen. De genoemde doelgroepen zijn het belangrijkste omdat uit het achtergrondrapport (bijlage 1) blijkt dat personen tussen de 15 en 30 jaar of ouder dan 80 het vaakst betrokken zijn bij een verkeersongeval.
Ambitie 14. Maatregelen bij klachten of een gevoel van verkeersonveiligheid Hoe onveiliger inwoners zich voelen, hoe minder leefbaar de gemeente wordt. Daarom volgt de gemeente een vast stappenplan met een standaard pakket aan acties en maatregelen wanneer op een weg klachten worden geregistreerd of een gevoel van onveiligheid heerst. Voor inwoners zijn leefbaarheid en verkeersveiligheid van groot belang, dat komt overeen met het lokale beleid. Met het volgen van een vast stappenplan reageren we adequaat en voorkomen we willekeur.
CONCEPT
Ambitie 13. Vergroten van de handhavingscapaciteit Om verkeersveiligheid te borgen is handhaving van de regels van groot belang. Het handhaven van de regels zorgt niet alleen voor meer verkeersveiligheid, maar vergroot ook het gevoel van (verkeers)veiligheid. Daarom vergroot de gemeente de capaciteit op handhaving. Dit doen we om de leefbaarheid in de gemeente te vergroten en meer sturing te geven aan verkeersveilige wegen. In de enquête die is ingevuld door inwoners blijkt hier draagvlak voor te zijn.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
22
BEREIKBAAR BRUMMEN ONGEWENST DOORGAAND VERKEER DOOR DE BEBOUWDE KOM EN HET BUITENGEBIED WEREN De gemeente zet actief in op het verbeteren van de verkeersveiligheid en het stimuleren van duurzame mobiliteit. Wat betreft bereikbaarheid heeft de gemeente Brummen de ambitie om helemaal geen doorgaand verkeer door de bebouwde kom en het buitengebied te laten rijden en toch een bereikbare gemeente te blijven voor iedereen.
CONCEPT
In het achtergrondrapport (bijlage 1) is te lezen dat het autogebruik in de gemeente relatief hoog is ten opzichte van vergelijkbare gemeenten in Nederland en dat deze modaliteit op het platteland ook belangrijk blijft. Daarom is het belangrijk met verschillende modaliteiten bereikbaar te blijven voor iedereen, maar wel met de ambitie om ongewenst doorgaand verkeer te weren. Elke doorgaande verkeersbeweging door de bebouwde kom en het buitengebied is er één teveel! Daarom werken we aan het bevorderen van de bereikbaarheid door vier ambities uit te voeren en te werken aan een aantal overkoepelende mobiliteitsopgaven.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
23
BEREIKBAAR BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 15. Hoofdverkeersstructuur om alle kernen heen Een heldere hoofdverkeersstructuur is noodzakelijk om de gemeente Brummen bereikbaar te houden. Dit netwerk bestaat uit gebiedsontsluitingswegen die de kernen en omliggende gemeenten met elkaar verbinden, maar die niet door de bewoonde omgeving gaan. Door om de kernen een hoofdstructuur te ontwikkelen voorkomen we grote stromen autoverkeer in de kernen. Daarbij richten we (nieuwe) woonwijken slim in, zodat verkeer direct naar de hoofdstructuur wordt geleid. Bijvoorbeeld in de kern Brummen ontbreekt nu nog een westelijke hoofdstructuur.
CONCEPT
Dit doen we omdat bereikbaarheid belangrijk is voor de inwoners maar ook omdat we een leefbare en veilige gemeente willen zijn, zo blijkt uit het achtergrondrapport (bijlage 1). Daarbij is in de enquête en tijdens CBVV bijeenkomsten genoemd dat het belangrijk is dat de bereikbaarheid met de auto goed blijft, we zijn immers een landelijke gemeente.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
24
BEREIKBAAR BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 16. Routes voor ongewenst doorgaand verkeer worden afgesloten Samen met inwoners werkt de gemeente aan het aanpakken van overlast door ongewenst doorgaand verkeer. In de aanpak zetten we in op twee pijlers: een gedragscampagne door campagneborden langs de sluiproutes en fysieke ingrepen zoals het minder aantrekkelijk maken van de huidige sluiproutes. De maatregelen voeren we gefaseerd uit. In eerste instantie richten we ons op de routes door de kernen, omdat ongewenst doorgaand verkeer hier voor de meeste overlast zorgt. De aanpak wordt goed gemonitord om de overlast tot een minimum te beperken en uitwijkgedrag te voorkomen.
CONCEPT
Zowel inwoners als de gemeente geven aan dat het ongewenst doorgaand verkeer afgestopt moet worden, zo blijkt uit het achtergrondrapport en de enquête (bijlage 1).
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
Ambitie 17. Elke woonwijk een mobiliteitshub Uit het achtergrondrapport (bijlage 1) blijkt dat we meer duurzame vormen van mobiliteit willen stimuleren en ook uit het beleid van de regio blijkt dat er wordt ingezet op het ontwikkelen van hubs. We gaan aan de slag met het ontwikkelen van drie typen mobiliteitshubs omdat deze belangrijke schakels vormen in onze multimodale netwerken. De (inter)regionale hubs zijn de plekken waar overstapmogelijkheden zijn van lokale mobiliteit op het hoogwaardig openbaar vervoer. Met name voor de ontwikkeling van deze mobiliteitshubs zoeken we de samenwerking met externe partners zoals de provincie Gelderland en de regio. De lokale hubs in elke woonwijk worden minimaal bediend met een vorm van vervoer op maat (bijvoorbeeld flexibel vervoer, buurtbus, hubtaxi of deelmobiliteit).
25
BEREIKBAAR BRUMMEN Hoe komen we daar? Ambitie 18. Extra aansluiting of parallelstructuur op/langs de N348 De gemeente Brummen is niet direct aangesloten op het landelijk snelwegennetwerk. Dit maakt dat we een landelijke, groene en rustige gemeente zijn gebleven. De belangrijkste aangesloten wegen zijn de N348 tussen Zutphen en Arnhem en de N786 tussen Dieren en de A50. Brummen wil inzetten op een extra aansluiting op de N348 of een parallelstructuur langs de N348. Onder andere om de toekomstige inwoners van woningbouwlocaties (o.a. Elzenbos) te voorzien in goede bereikbaarheid. Tegelijkertijd zorgt dit voor bestaande inwoners voor minder verkeer door de kern.
CONCEPT
Verlaging van de snelheid op de N348 naar 80 km/h (zoals op soortgelijke wegen in de regio) zien we als een belangrijke ontwikkeling. Het enkelbaans maken en het creëren van een parallelweg maakt het bovendien mogelijk om ongewenst doorgaand verkeer (bijvoorbeeld landbouwverkeer) te weren uit de kern Brummen. Uit het achtergrondrapport (bijlage 1) blijkt dat leefbaarheid belangrijk is voor de inwoners, door deze nieuwe aansluiting kan er beter worden geïnvesteerd in de leefbaarheid in de gemeente.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
26
MOBILITEITSAMBITIES DUURZAAM BRUMMEN: VERDUBBELING VAN HET AANTAL VERPLAATSINGEN TE VOET EN MET DE FIETS
CONCEPT
1.
Vrijliggende fietspaden tussen kernen
2.
Loop- en wandelnetwerk voor iedereen
3.
Beweging en ontmoeting in de openbare ruimte
4.
Ambitieus parkeerbeleid
5.
Hoogwaardige fietsstallingen
6.
Openbaar vervoer beschikbaar in elke kern
7.
Veerpont blijft behouden
BEREIKBAAR BRUMMEN: GEEN DOORGAAND VERKEER DOOR DE BEBOUWDE KOM 15.
Hoofdverkeersstructuur om alle kernen heen
16.
Tegengaan ongewenst doorgaand verkeer
17.
Elke woonwijk een mobiliteitshub
18.
Extra aansluiting of parallelstructuur op/langs de N348
VERKEERSVEILIG BRUMMEN: 0 VERKEERSDODEN EN 50% MINDER VERKEERSONGEVALLEN 8.
Binnen de bebouwde kom altijd 30 km/h
9.
Hoofdstructuur voor vracht- en landbouwverkeer
10.
Langzaam verkeer in de voorrang
11.
Aanpak onveilige wegvakken en kruispunten
12.
Educatie voor alle inwoners
13.
Vergroten van de handhavingscapaciteit
14.
Maatregelen bij klachten
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
27
CONCEPT
04 Ambitie naar opgaven
MOBILITEITSOPGAVEN Om de ambitie en acties uit dit Programma Mobiliteit te realiseren zijn er diverse opgaven waar de gemeente voor staat en de komende jaren aan gaat werken. De opgaven zijn in dit hoofdstuk beschreven en zijn uitwerkt tot concrete maatregelen en acties in het uitvoeringsprogramma. Elke mobiliteitsopgave heeft in meer of mindere mate invloed op alle mobiliteitsdoelen. De impact van de doelen en de relatie met het achtergrondrapport (bijlage 1) zijn beschreven per opgave.
CONCEPT
OPGAVE 1
Logische wegencategorisering met een geloofwaardige weginrichting
OPGAVE 2
Realiseren van een aantrekkelijk loop-, wandel- en fietsnetwerk
OPGAVE 3
Aandacht voor elektrisch vervoer, deelmobiliteit en parkeren
OPGAVE 4
Gedragsaanpak
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
29
ACTIES IN RELATIE TOT DE OPGAVEN Ambities
Opgave 1
Opgave 2
1 – Vrijliggende fietspaden tussen kernen
x
2 – Loop- en wandelnetwerk voor iedereen
x
3 – Beweging en ontmoeting
x
4 – Ambitieus parkeerbeleid
Opgave 3
x x
5 – Hoogwaardige fietsenstallingen
x
7 – De veerpont blijft behouden
x
CONCEPT
8 – Binnen bebouwde kom 30 km/h
x
9 – Hoofdstructuur vracht- en landbouw
x
10 – Langzaam verkeer in de voorrang
x
Opgave 2 Realiseren van een aantrekkelijk loop-, wandel- en fietsnetwerk
Opgave 4 Gedragsaanpak
x x
x
x
12 – Educatie voor alle inwoners
x
13 – Vergroten handhavingscapaciteit
x
14 – Maatregelen bij klachten
x
15 – Hoofdstructuur om de kernen
x
16 – Routes ongewenst doorgaand verkeer
x
17 – Elke woonwijk een mobiliteitshub
x
18 –Aansluiting/parallelstructuur N348
x
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
Opgave 1 Logische wegencategorisering met een geloofwaardige weginrichting
Opgave 3 Aandacht voor elektrisch vervoer, deelmobiliteit en parkeren
x
6 – Openbaar vervoer in elke kern
11 – Aanpak onveilige locaties
Opgave 4
x
x
x
x
x
x
30
OPGAVE 1 Logische wegencategorisering met een geloofwaardige weginrichting LOGISCHE WEGENCATEGORISERING De basis voor een goed verkeersnetwerk is een logische wegencategorisering. De gemeente Brummen vindt een herkenbaar, logisch ingedeeld en gecategoriseerd wegennet belangrijk. Daarbij worden functies toegewezen per weg en logische routes gemaakt voor de kernen en het buitengebied. Hiermee worden de vracht- en landbouwroutes op orde gebracht en wordt ongewenst doorgaand verkeer tegengegaan. Binnen bebouwde kom (bibeko) In de kernen, binnen de bebouwde kom, wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende categorieën:
CONCEPT
•
Erftoegangsweg 30 km/h (ETW30)
•
Gebiedsontsluitingsweg 30 km/h (GOW30)
•
Gebiedsontsluitingsweg 50 km/h (GOW50)
Buiten bebouwde kom (bubeko) In de gemeente, buiten de bouwde kom, wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende categorieën:
GELOOFWAARDIGE WEGINRICHTING Een geloofwaardige inrichting van de wegen is noodzakelijk om de verkeersveiligheid voor alle verkeersdeelnemers te waarborgen. Om de geloofwaardigheid te bereiken moeten functie, vormgeving en gebruik van de weg in balans zijn. De volgende aspecten zijn hierbij van belang: 1.
Relatie functie-gebruik: is het gebruik van de weg (verkeersintensiteit) passend bij de functie van de weg (wegcategorie)?
2.
Relatie functie-vormgeving: is de huidig vormgeving van de weg passend bij de (beoogde) functie van de weg?
3.
Relatie vormgeving-gebruik: is het huidige (of verwachte toekomstige) gebruik van de weg passend bij de vormgeving van de weg?
De gemeente zet in op investeringen om de geloofwaardigheid op de wegen te vergroten. Prioriteit wordt gegeven aan: •
de hoofdwegen binnen de bebouwde kom;
•
Erftoegangsweg 60 km/h (ETW60)
•
lokale hoofdwegen in het buitengebied;
•
Gebiedsontsluitingsweg 60 km/h (GOW60)
•
de Kanaalroute richting Apeldoorn;
•
Gebiedsontsluitingsweg 80 of 100 km/h
•
de N348.
Bij deze opgave wordt verder gekeken dan de gemeentelijke grenzen; bijvoorbeeld naar ontwikkelingen bij het Apeldoorns Kanaal en ongewenst doorgaand verkeer over de gemeentegrenzen heen.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
31
OPGAVE 1 Logische wegencategorisering met een geloofwaardige weginrichting LEGENDA Binnen bebouwde kom (bibeko) Erftoegangsweg 30 km/h (ETW30) Gebiedsontsluitingsweg 30 km/h (GOW30) Gebiedsontsluitingsweg 50 km/h (GOW50) Buiten bebouwde kom (bubeko) Erftoegangsweg 60 km/h (ETW60) Gebiedsontsluitingsweg 60 km/h (GOW60) Gebiedsontsluitingsweg 80 km/h (GOW80)
CONCEPT
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
32
OPGAVE 2 Realiseren van een aantrekkelijk loop- wandel- en fietsnetwerk STOMP-ONTWERPPRINCIPE Bij het STOMP-ontwerpprincipe staat de auto niet langer centraal bij de inrichting van de ruimte, maar gaan we eerst uit van de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV (openbaar vervoer) en MaaS (Mobility as a Service). Als laatste wordt de privéauto meegenomen in de inrichting. Het STOMP-principe is inmiddels uitgegroeid tot een belangrijk uitgangspunt waarbij de mens centraal staat in gebiedsontwikkelingen en dat invulling geeft aan de leefbaarheid en bereikbaarheid.
AANTREKKELIJK LOOP- EN WANDELNETWERK De gemeente heeft expliciet aandacht voor verplaatsingen te voet omdat elke reis begint en eindigt met lopen. Bovendien draagt lopen bij aan duurzaamheid, een gezonde levensstijl, ontmoeting en zelfredzaamheid. De gemeente benut daarom de kansen om een hoogwaardig loop- en wandelnetwerk te realiseren. Daardoor gaat de kwaliteit van verbindingen omhoog en worden ontbrekende schakels aan het netwerk toegevoegd. Belangrijke bestemmingen zijn altijd te voet goed bereikbaar, zoals bushaltes en winkels voor de eerste levensbehoefte.
CONCEPT
Ingrepen zijn niet alleen gericht op de voetganger die van A naar B gaat, maar ook op wandelaars (waaronder toeristen) die een wandeling maken voor het plezier en de ontspanning.
AANDACHT VOOR TOEGANKELIJKHEID In Nederland hebben 2 miljoen mensen een beperking. Ze zijn slechtziend, blind of doof, hebben psychische problemen, een lichamelijke of verstandelijke beperking. Mensen met een beperking hebben het recht om mee te doen in de samenleving. Het landelijke programma Onbeperkt meedoen! en het VN-verdrag handicap helpen daarbij. De gemeente zet zich in voor de toegankelijkheid van mensen met een beperking, waaronder de toegankelijkheid te voet en met het openbaar vervoer. Dit zijn de voornaamste vervoerswijzen die mensen met een beperking gebruiken wanneer zij zich zelfstandig verplaatsen door de openbare ruimte. Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
33
OPGAVE 2 Realiseren van een aantrekkelijk loop- wandel- en fietsnetwerk INVESTEREN IN (RECREATIEVE) FIETSROUTES Het investeren in (recreatieve) fietsroutes sluit aan op het landelijke programma ‘Tour de Force’ en het programma ‘Heel Gelderland fietst’ van de provincie Gelderland. In de gemeente wordt het fietsgebruik gestimuleerd door te werken aan:
CONCEPT
•
het optimaliseren van het fietsnetwerk door de realisatie van fietsroutes en andere fietsvoorzieningen;
•
het verder inzetten op een aantrekkelijke en gevarieerd recreatief fietsroutenetwerk;
•
het uitvoeren van gedragscampagnes.
De fiets is overigens niet alleen een duurzaam vervoermiddel, fietsen draagt ook bij aan bredere doelen, bijvoorbeeld de gezondheid van de inwoners, de bereikbaarheid van voorzieningen en de recreatieve en toeristische economie.
NOG AAN TE LEVEREN DOOR GEMEENTE: TEKST + PLAATJE FIETSBURGEMEESTER
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
34
OPGAVE 3 Aandacht voor elektrisch vervoer, deelmobiliteit en parkeren DEELMOBILITEIT Het delen van vervoersmiddelen is één van de manieren om te verduurzamen. De gemeente kiest ervoor om ten aanzien van deelmobiliteit zoals deelautosystemen zelf geen initiatief te nemen, maar wel ondersteuning te bieden aan initiatieven vanuit de markt. Daarnaast stelt de gemeente ontwikkelaars in staat om bij nieuwbouw deelmobiliteit toe te voegen aan het programma. Om dit mogelijk te maken en de kennis vanuit anderen gemeenten te benutten, sluit de gemeente aan bij het samenwerkingsprogramma deelmobiliteit van het ministerie en de inzet daarop van de regio Stedendriehoek.
CONCEPT
OPENBAAR VERVOER De gemeente heeft zelf geen zeggenschap over de lijnvoering van het openbaar vervoer. Maar we kunnen wel potentiële verbeteringen onderzoeken en daarvoor lobbyen. Hierbij is het afstemmen van de dienstregeling belangrijk, omdat er veel vervoerders actief zijn in de gemeente (o.a. NS, Ariva, RRReis en buurtbussen). Het openbaar vervoer in de gemeente Brummen heeft niet alleen een sociaal-maatschappelijke functie, maar ook een regionale functie. De sociaal-maatschappelijke functie is het voorzien in de mobiliteit van personen die zich niet te voet, per fiets of per auto kunnen of willen verplaatsen. De regionale functie is het snel bereiken van omliggende steden met het openbaar vervoer. De gemeente vindt het belangrijk dat zij ontsloten is en blijft met openbaar vervoer. Naast het aanbieden van een alternatief voor de auto, draagt het openbaar vervoer bij aan een leefbare gemeente. De gemeente gaat uit van minimaal het behoud van het huidige kwaliteitsniveau, maar streeft naar het verbeteren van de kwaliteit.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
35
OPGAVE 3 Aandacht voor elektrisch vervoer, deelmobiliteit, parkeren en de veerpont PARKEREN We zetten in op een goed en passend parkeerbeleid in de gemeente en speciaal in de centra van Eerbeek en Brummen. In de gemeente stimuleren we parkeren op eigen terrein. Dit doen we om meer ruimte te maken voor groen en spelen, ook met het oog op een klimaatadaptieve omgeving. De kernen Eerbeek en Brummen zijn vanwege de historische centra een toeristische trekpleister. De gemeente stimuleert duurzame vervoerswijzen en parkeren op enige afstand.
FACILITEREN LAADINFRASTRUCTUUR In de gemeente wordt voor 78% van de externe verplaatsingen de auto gebruikt (waarvan in 2024 het merendeel nog op fossiele brandstoffen rijdt). Omdat voor het merendeel van de ritten de auto wordt gebruikt, is veel winst te behalen door de auto en het gebruik ervan te verduurzamen. Laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer wordt door de gemeente gefaciliteerd. Denk bijvoorbeeld aan aanvragen voor laadpalen in de openbare ruimte of het delen van kennis.
CONCEPT
STIMULEREN E-BIKE De opkomst van de e-bike maakt dat we gemakkelijker verder kunnen fietsen. Dit betekent dat de fiets een aantrekkelijker alternatief wordt voor lange afstandsreizen binnen de gemeente en de randen daarbuiten. Hierdoor neemt het gebruik van het fietsnetwerk toe. Door de toename van snelheidsverschillen op het fietspad is voldoende verhardingsbreedte nodig om elkaar veilig te passeren. VEERPONT BRUMMEN – BRONKHORST Voor de verbinding met gemeente Bronckhorst vormt de veerpont een belangrijke schakel voor alle modaliteiten en in het speciaal voor toeristische bezoekers in de regio. De gemeente lobbyt voor het behoud van de veerdienst en de kwaliteit daarvan.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
36
OPGAVE 4 Gedragsaanpak
CONCEPT
DUURZAAM MOBILITEITSGEDRAG MET SLIMME MARKETING, EDUCATIE EN GEDRAGSCAMPAGNES Voor een groot deel zijn de weggebruikers zelf verantwoordelijk voor de keuzes die ze maken op het gebied van mobiliteit. Enerzijds willen we door middel van gedragsmaatregelen gebruikers (kinderen en werkgevers in het bijzonder) stimuleren om duurzame keuzes te maken. Anderzijds zien we dat gedrag en educatie belangrijk is op het gebied van verkeersveiligheid. In dit geval zijn jongeren en ouderen voornamelijk onze doelgroep. Zo zetten we aan de ene kant in op schoolcampagnes gericht op verkeersveiligheid, maar willen we aan de andere kant ook ouderen leren om veilig om te gaan met nieuwe vervoermiddelen zoals elektrische fietsen of om op de hoogte te blijven van regels. Waar het kan haken we aan bij regionale, provinciale en landelijke initiatieven.
GEDRAG EN EDUCATIE OM ONS VEILIGER TE VERPLAATSEN Gedrag en educatie vormen cruciale onderdelen bij verkeersveiligheid. Op het gedrag heeft een overheid uiteindelijk het minste invloed, maar met voorlichting en campagnes werken we aan bewustwording, risicomijding en het informeren van alle verkeersdeelnemers. Met name jongeren en senioren zijn vaker betrokken bij een verkeersongeval. Jongeren overschatten zichzelf vaak en worden vaak afgeleid in het verkeer. Zij zijn zich vaak niet bewust van de gevaren in het verkeer. Senioren blijven langer mobiel dan vroeger, mede door de opkomst van de e-bike. De combinatie van een snellere fiets, een langere reactietijd en een grotere kans op letsel maakt senioren in het verkeer extra kwetsbaar. Bij met name jongeren en senioren maar ook bij andere doelgroepen speelt educatie en voorlichting een rol. Ter verbetering van de verkeersveiligheid beïnvloeden we het verkeersgedrag van weggebruikers door middel van educatie, campagnes en handhaving. Deze gedragsbeïnvloeding bestaat uit: • verkeerseducatie voor alle leeftijden gericht op gedrag, vaardigheden, kennis en kunde van de verkeersdeelnemers; • voorlichting: jaarlijks worden gedragscampagnes uitgevoerd op landelijke, regionale en lokale schaal die op elkaar aansluiten; • handhaving: ongevallen worden ten dele veroorzaakt doordat verkeersregels worden genegeerd.
Het doel van verkeerstoezicht en handhaving is educatie.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
37
CONCEPT
05 Tot slot
TOT SLOT DRIE DOELEN PROGRAMMA MOBILITEIT Het Programma Mobiliteit is erop gericht om in onze gemeente…
•
… duurzame mobiliteit te bevorderen
•
… de verkeersveiligheid te verbeteren
•
VIER MOBILITEITSOPGAVEN Om de drie doelen te halen zijn er vier mobiliteitsopgaven waar de gemeente voor staat en de komende jaren aan gaat werken.
CONCEPT
1.
Logische wegencategorisering met een geloofwaardige weginrichting
2.
Investeren in een aantrekkelijk loop- wandel- en fietsnetwerk
3.
Aandacht voor elektrisch vervoer, deelmobiliteit en parkeren
4.
Gedragsverandering
… de bereikbaarheid op peil te houden
Bij alles wat we in onze gemeente doen op het gebied van mobiliteit staan in de toekomst deze drie doelen centraal. Op die manier blijft de gemeente Brummen een prettige omgeving om in te wonen, werken en recreëren.
UITVOERINGSPROGRAMMA De volgende stap is het uitwerken van deze ambities en opgaven tot concrete maatregelen en acties. Daarvoor stellen we een uitvoeringsprogramma op.
Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging
39
Titel:
Programma Mobiliteit 2050 Ruimte voor beweging
Document:
Programma Mobiliteit 2050
Versie:
Concept
Datum:
14 maart 2024
Projectteam:
Goudappel: Floris Frederix Dennis van Sluijs
CONCEPT
Gemeente Brummen: Pouwel Inberg Steven van de Graaf Maarten Hulsschreuder Rutger van Aken
IN SAMENWERKING MET
PROGRAMMA MOBILITEIT RUIMTE VOOR BEWEGING
430481
I ACHTERGRONDRAPPORT
CONCEPT
IN SAMENWERKING MET
INHOUDSOPGAVE 01 Structuur & demografie Regionaal Lokaal
02 Mobiliteit in beeld
CONCEPT
Modal split Voetganger Fiets Openbaar vervoer Intensiteiten Auto Landbouw- en vrachtverkeer Veerpont
03 Verkeersveiligheid Ongevallen Locaties
Programma Mobiliteit 2050 Achtergrondrapport
Pag. 5 6 8
Pag. 16 17 19 21 27 29 32 37 38
Pag. 40 41 44
2
INHOUDSOPGAVE 04 Beleid & raakvlakken Lokaal Regionaal Provinciaal Landelijk
05 Brummenaren denken mee!
CONCEPT
Enquête Achtergrond Kwaliteit en belang Uitdagingen voor de toekomst Trends & ontwikkelingen Wat gaat goed? Wat kan beter?
06 Trends & ontwikkelingen Trends in relatie tot Brummen 20 landelijke trends
07 Input begeleidingsgroep (CBVV) Programma Mobiliteit 2050 Achtergrondrapport
Pag. 47 48 59 61 66
Pag. 72 73 74 76 80 81 82 83
Pag. 86 87 88
Pag. 89 3
LEESWIJZER
CONCEPT
Voor u ligt het ‘Achtergrondrapport’ van de ‘Programma Mobiliteit 2050 – Ruimte voor beweging’. Het programma is een beleidsdocument, waarin het beleid met betrekking tot verkeer en vervoer wordt uiteengezet. In dit achtergrondrapport vindt u alle achtergrondinformatie over mobiliteit in de gemeente voor de huidige situatie en waar mogelijk met een blik vooruit.
Hoofdstuk 4 – Beleid & raakvlakken geeft een weergave van het huidige beleid met raakvlakken voor verkeer en vervoer in de gemeente. Dit beleid en de raakvlakken op het gebied van beleid, zoals projecten, zijn uitgewerkt op lokaal, regionaal, provinciaal en landelijk niveau. De belangrijke en relevante beleidsstukken worden hier samengevat.
Hoofdstuk 1 – Structuur & demografie geeft de feitelijke structuur van de gemeente weer en de directe omgeving, op regionaal schaalniveau en op lokaal niveau. Dit hoofdstuk geeft ook informatie over de demografie en de toekomstverwachting wat betreft leeftijdsopbouw en gezinssamenstelling.
Hoofdstuk 5 – Brummenaren denken mee laat zien hoe de mensen die de enquête hebben ingevuld denken over het verkeer en vervoer in de gemeente. De mening van de respondenten is in dit hoofdstuk uitgewerkt, met onder andere informatie over de meest gebruikte vervoerwijzen nu en in de toekomst en de relevante trends en ontwikkelingen die de respondenten zien voor de komende jaren.
Hoofdstuk 2 – Mobiliteit in beeld laat voor elke relevante vorm van mobiliteit binnen de gemeentegrenzen van Brummen zien wat de huidige stand van zaken is. De modal split is opgenomen, de drukste plekken voor voetgangers, het fietsnetwerk, de openbaar vervoer mogelijkheden, de structuur voor gemotoriseerd verkeer, informatie over vracht- en landbouwverkeer en de huidige staat van dienst van de veerpont. Hoofdstuk 3 – Verkeersveiligheid beschrijft de verkeersveiligheid van de afgelopen jaren in de gemeente. Op basis van VIA Stat data worden het aantal ongevallen en verkeersslachtoffers weergegeven en de trend van de afgelopen jaren. Daarnaast worden de gevaarlijkste plekken in de gemeente omschreven op basis van de data.
Programma Mobiliteit 2050 Achtergrondrapport
Hoofdstuk 6 – Trends & ontwikkelingen omschrijft in het kort welke trends en ontwikkelingen er landelijk spelen en welke het meest relevant voor de gemeente zijn. Algemeen. Aan het eind van elk hoofdstuk is een ‘groene’ pagina opgenomen zoals deze pagina. Deze pagina’s vormen de samenvatting van het hoofdstuk en op de pagina staat de belangrijkste informatie beschreven die meegenomen wordt in het Programma Mobiliteit.
4
CONCEPT
01 Structuur & demografie 5
REGIONAAL – Verkeersstructuur REGIO STEDENDRIEHOEK De gemeente is onderdeel van de Stedendriehoek die gezamenlijk een Mobiliteitsagenda 2023-2027 hebben opgesteld. De Stedendriehoek ligt centraal in Oost-Nederland. Op het kruispunt van de A1 en de A50, de IJssel, de spoorverbinding oost-west (Randstad-Berlijn) en de spoorverbinding noord-zuid (Zwolle-Arnhem). Als regio in twee provincies, midden tussen de Randstad, Twente, Zwolle en ArnhemNijmegen.
CONCEPT
De regio is divers en bestaat uit zowel grote steden als gemeenten met meer landelijke kernen. Hoewel de uitdagingen op het gebied van mobiliteit soms verschillen, is er samenhang en blijft samenwerking binnen de regio noodzakelijk. VERKEERSSTRUCTUUR In de Stedendriehoek is Brummen de meest zuidelijk gelegen gemeente. Aan de oostzijde grenst de gemeente aan de IJssel, parallel aan de IJssel zijn de N345 en N348 gelegen. De N348 verbindt de Regio Arnhem-Nijmegen, de gemeente en Zutphen aan elkaar en de N345 verbindt de gemeente met Apeldoorn. Ter hoogte van De Hoven is recent een nieuwe rondweg geopend als onderdeel van de N345.
Programma Mobiliteit 2050 Achtergrondrapport
Over de IJssel is een veerdienst aanwezig welke een directe verbinding maakt naar Bronckhorst in de Regio ArnhemNijmegen.
De N786 en N787 doorkruisen de gemeente en realiseren de verbinding van oost naar west. Dit is de verbinding tussen de N345 en de A50. Vanaf de A50 kan richting het noorden (Apeldoorn) de A1 worden bereikt en richting het zuiden (Arnhem) de A12. Richting het zuiden is voor een deel van de inwoners van de gemeente de snelste route via de N348 en A348 richting Arnhem. Voor de meest directe verbinding naar Apeldoorn kan vanaf Dieren het Apeldoornskanaal worden gevolgd. Over de Apeldoornseweg en Kanaal Zuid kan Apeldoorn relatief snel worden bereikt.
6
REGIONAAL – Verkeersstructuur
CONCEPT
Programma Mobiliteit 2050 Achtergrondrapport
7
LOKAAL – Landschap CAHIER 1 IDENTITEIT - LANDSCHAPSBIOGRAFIE “Het landschap in de gemeente Brummen is uniek door de afwisseling van landschapszones. Fietsend of lopend van de Veluwe naar de IJssel kom je door 6 zones die elk een eigen karakter hebben. Een dergelijke opeenvolging van landschapstypen zie je nergens anders. Dit geeft het Brummense landschap een geheel eigen identiteit.”, zo wordt geschreven in ‘Brummen – de Landschapsbiografie’.
CONCEPT
In de omgeving van de gemeente speelt water een hoofdrol, de gemeente bestaat uit een efficiënt netwerk van watergangen, onder andere naar de IJssel. Het overgrote deel van de gemeente ligt onder de zeespiegel, daarom werd in de middeleeuwen al gekozen om te wonen op de hoogst gelegen locaties: Eerbeek en Hall. Door de natuurlijke vorming van heuvels elders in het landschap ontstonden steeds meer bewoonbare locaties, zoals Leuvenheim en Brummen.
•
De lange rechte lijnen van wegen en waterlopen. Deze herinneren aan het middeleeuwse markenlandschap, dat ontstond in het natte gebied tussen de twee zones waar mensen konden wonen.
•
Het verleden nog zichtbaar. In belangrijke delen van het Brummense landschap zie je nog steeds het kleinschalige patroon van het oude cultuurlandschap. Zeker, er zijn veel houtwallen en landweggetjes opgeruimd, maar in vergelijking met veel andere landschappen is het Brummense landschap nog behoorlijk dooraderd met natuurlijke landschapselementen.