E18 - B&W - Raadsinformatiebrief actualisatie beleid ruimtelijke kwaliteit D430210

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

Verzonden d.d.: 25 januari 2024 : 17 januari 2024 : Z093355/D426089 : : Raadsinformatiebrief actualisatie beleid ruimtelijke kwaliteit

Geachte raadsleden, In januari 2024 heeft het college opdracht verleend aan Gelders Genootschap om een nieuwe welstandsnota op te stellen en daarvoor een inventarisatie cultuurhistorie te verrichten. Middels deze brief willen we u informeren over dit proces en over het thema welstand onder de nieuwe Omgevingswet. Analyse en aanleiding De gemeente Brummen wilt voor haar inwoners en ondernemers een aantrekkelijke woon- en leefkwaliteit waarborgen. Welstand is daarvoor één van de wettelijke (sturings-)instrumenten waarmee de gemeente regie kan voeren op ruimtelijke kwaliteit. Het huidige welstandsbeleid vastgelegd in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit Brummen uit 2013, is toe aan een actualisatie. Dit blijkt uit een recent opgestelde QuickScan door het Gelders Genootschap. Uit de analyse blijkt ook dat er thema’s zijn waarvoor in het nieuwe welstandsbeleid nadrukkelijker plek moet worden gereserveerd. Beleidskaders zullen meer dan voorheen integraal van opzet zijn. Naast uiterlijke kwaliteit (welstand), moeten ook thema’s als de zorg voor cultureel erfgoed, duurzaamheid en landschappelijke kwaliteit worden verweven. Dit hangt samen met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Welstandsbeleid valt vanwege de Omgevingswet onder het omgevingsplan en functioneert niet meer als een op zichzelf staand instrument.

Via een overgangsregeling gaat veel van de bestaande regeling, waaronder welstandsbeleid, automatisch op in het tijdelijk deel van het omgevingsplan. Toch is vanaf 2024 sprake van een totaal nieuw stelsel, met nieuwe instrumenten en een gewijzigd vergunningenregime. Ook wettelijke terminologie verandert. Zo is niet langer sprake van welstandstoezicht en ‘redelijke eisen van welstand’. Op grond van het omgevingsplan kunnen nu ‘regels voor uiterlijke kwaliteit’ worden vastgesteld. Bij ruimtelijke initiatieven wordt gekeken of deze voldoen aan de principes van een ‘goede omgevingskwaliteit’ en een ‘gezonde en veilige leefomgeving’. Het is daarom van belang dat beoordelingskaders qua doel, opzet en inhoud aansluiten bij doelen van de Omgevingswet (Gelders Genootschap, 2024).

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z093355/D426089

Blz. 2

Van verkenning naar uitvoering Het is helder voor het college dat de gemeenteraad nadrukkelijk de wens uitgesproken heeft behoefte te hebben aan een actueel beleidsstuk over ruimtelijke kwaliteit. Om aan die wens te kunnen voldoen is gekeken naar een logisch moment om dit proces te kunnen starten. Daarvoor stond een vacature open nodig die inmiddels is ingevuld. Vervolgens is er gekeken of gebruik gemaakt kon worden van reeds geplande participatiemomenten. Het ophalen van ideeën over ruimtelijke kwaliteit bij betrokkenen gebeurt ook in het proces van omgevingsvisievorming. Om die reden is het logisch deze processen aan elkaar te koppelen. De omgevingsvisie vormt als startpunt van de beleidscyclus een belangrijke beleidsmatige basis. Zo kunnen juridische, financiële of andere instrumenten ingezet worden om de beleidsdoelen na te streven die in de visie staan vastgelegd. Een van die instrumenten is nieuw welstandsbeleid, dat op deze wijze versnelt tot stand kan komen.

Beoogd effect Eind 2024 is er een Welstandsnota vastgesteld. Waarvan het visiedeel is opgenomen in de omgevingsvisie. Daarmee is er een actueel beleidsstuk dat kaders en richtlijnen biedt voor nieuwe omgevingsplannen. Proces Zoals beschreven zijn de processen omgevingsvisie en dit proces aan elkaar gekoppeld. Dat betekent dat er in fases 1 t/m 3a samen wordt opgetrokken (figuur 1). Participatiemiddelen en -momenten hebben een dubbel doel. Ophalen van visie gebeurt op alle thema’s van de omgevingsvisie, de uitwerking op het thema ruimtelijke kwaliteit ligt bij Gelders Genootschap. In fase 3b en 4 zal Gelders Genootschap met haar kunde en ervaring opgehaalde visie vertalen in nieuw beleid.

Fase 1 Ophalen van visie en schrijven van visie op hoofdlijnen

Fase 2 Vaststelling uitgangspuntennotitie

Proces samen met omgevingsvisie

Fase 3a Gebiedsgerichte uitwerking

Fase 3b Thematische uitwerking Eigen proces

Fase 4 Besluitvorming en publicatie

Figuur 1:

Overzicht gekoppelde fases en eigen fases in proces Welstandnota.

Z093355/D426089

Blz. 3

Communicatie en participatie Als raadslid heeft u invloed. In fase 1 kunt u ter voorbereiding op en tijdens de raadsbijeenkomst van 25 januari per fractie uw visie op ruimtelijke kwaliteit verwoorden. In deze fase werkt Gelders Genootschap aan een uitgangspuntennotitie, ook die wordt aan u voorgelegd. In fase 1 worden ook inwoners betrokken bij dit proces. Middels een enquête, burgerklankbordgroep en foto-actie wordt input opgehaald hoe inwoners denken over ruimtelijke kwaliteit. U stelt uiteindelijk die uitgangspuntennotitie vast, dat vormt fase 2. De uitgangspuntennotitie verwoordt keuzes die gemaakt moeten worden op verschillende onderwerpen. Hierin staan de verschillende opties en voorgestelde richting. Tot slot beschrijft het de vervolgstappen. In fase 3 vinden nieuwe raadsessies plaats die gebiedsgericht zijn. Hierin presenteren we u hoe verschillende onderwerpen (waaronder ruimtelijke kwaliteit) uit de omgevingsvisie samenkomen in gebieden. Dat levert naar verwachting vraagstukken op, die we graag met u bespreken. Inwoners worden in deze fase via inloopavonden betrokken. Naar verwachting zal de omgevingsvisie in najaar 2024 aan u worden aangeboden ter vaststelling. Het proces welstand loopt daarna nog door waarbij het de planning is om dit in november 2024 aan u voor te leggen zodat er een besluit over de vaststelling genomen kan worden.

Informatieverstrekking over het proces en participatiemogelijkheden gaat via de gebruikelijke communicatiekanalen van de gemeente (GemeenteThuis, website, sociale media, nieuwsbrief en intranet). Kaders voor uiterlijke kenmerken Het doel van een welstandstoets blijft hetzelfde ondanks de nieuwe Omgevingswet. Een welstandstoets is bedoeld om te toetsen of een bouwwerk past in de omgeving. Het biedt kaders voor uiterlijke kenmerken van bouwwerken. De stedenbouwkundige uitgangspunten zoals massa en volume van nieuwe ontwikkelingen vallen niet onder welstand. Daarvoor wordt elk initiatief in samenspraak met het Gelders Genootschap individueel beoordeeld. Onder de Omgevingswet loopt het welstandstoezicht via het omgevingsplan. Dit betekent dat het welstandstoezicht onderdeel is van het ruimtelijke toetsingstraject van vergunningaanvragen. De Omgevingswet laat gemeenten vrij hier invulling aan te geven. Een gemeente is alleen verplicht om regels te hebben, wanneer het uiterlijk van bouwwerken uitleg nodig heeft. De gemeenteraad moet in dat geval beleidsregels vaststellen voor de beoordeling of een bouwwerk aan de regels voldoet (art. 4.19 Omgevingswet). Plaatsing van bouwwerken is in het tijdelijke deel van omgevingsplannen, onderdeel van de ‘bruidsschat’. Dit valt onder de overgenomen welstandregels (nota ruimtelijke kwaliteit 2013).

In nieuwe omgevingsplannen kan de gemeenteraad ervoor kiezen plaatsing van bouwwerken zoveel mogelijk te integreren met ruimtelijke planregels. In dat geval verdwijnt de regel uit welstandsbeleid. Ook kan er nagedacht worden voor welke gebieden en welke bouwactiviteiten beleidsregels van toepassing zijn. Ook kunnen voor nieuwe ontwikkelingen beeldkwaliteitsplannen worden gevraagd. Voor meer details over dit proces, verwijzen we u naar de bijlage. U kunt ook contact opnemen met Anne Reintjes, contactpersoon van gemeente Brummen voor dit proces.

Z093355/D426089

Blz. 4

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

A.J. van Hedel burgemeester