(D54) B&W - Beantwoording schriftelijke vragen GL PFAS verontreiniging + Bijlage - D436771

gemeenteraad

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

Verzonden d.d.: 18 juni 2024 : 18 juni 2024 : Z098403/D431231 : : 25-03-2024 GroenLinks - Schriftelijke vragen PFAS verontreiniging

Geachte heer Vondeling, Hierbij geven wij u een antwoord op uw vragen. Het gaat over de mogelijkheid van het voorkomen van PFAS verontreiniging voor Stort Doonweg of industriewater Eerbeek. 1. Is het college bekend met het (historisch) veelvuldig gebruik van PFAS in de papierproductie en de hierdoor sterk verhoogde kans op PFAS besmetting rondom papierfabrieken en hun stort- en lozingslocaties? • Door uw schriftelijke vragen en de toelichting hebben wij ons nader laten informeren over het (historisch) veelvuldig gebruik van PFAS in de papierproductie. Hierdoor zijn we bekend met de verhoogde kans op PFAS besmetting rondom papierfabrieken en ook rond hun stort- en lozingslocaties. In onderzoek naar het voorkomen van PFAS in Nederland wordt als een van de bronnen de papierindustrie genoemd. De reden hiervoor is dat PFAS wordt gebruikt in coating van vet- en waterafstotend papier. Verder komt PFAS voor in smeermiddelen van de machines en in oud papier (bijvoorbeeld folies van pizzadozen, glossy covers tijdschriften). Door het gebruik van PFAS in het productieproces en de aanwezigheid in het eindproduct van de papierindustrie, bestaat er een verhoogde kans op PFAS-verontreinigingen in de directe milieuomgeving en het afvalwater. Vanaf 2022 is een verbod voorzien op PFAS in voedselcontactmateriaal, zoals bakpapier en voedselverpakkingen.

De verspreidingsroute van PFAS vanuit papierfabrieken loopt voornamelijk via het afvalwater naar een zuivering. Echter, een waterzuivering haalt geen PFAS uit het water. Uiteindelijk komt PFAS terecht in het oppervlaktewater. Een andere route is het storten van PFAS-houdende afvalpulp op een stortlocatie. Aangezien de aanwezige papierindustrie in Eerbeek allemaal een vergunning heeft die is afgegeven voor 2022 is het zeer waarschijnlijk dat er PFAS-verontreinigingen in het milieu en het afvalwater op deze locaties aanwezig zijn. 2. Is het college bekend met de grote risico’s voor de volksgezondheid van PFAS in bodem, (grond)water en lucht?

Z098403/D431231

Blz. 2

• Wij zijn bekend met de grote risico’s van PFAS voor de volksgezondheid. Met name in de bodem, (grond)water en lucht. Bijvoorbeeld de uitzending van Zembla over het lozen van PFAS in de lucht bij Dordrecht. Maar ook de berichtgeving over de enorme hoeveelheid PFAS in de Jelsumervaart bij vliegbasis Leeuwarden en de publicaties hierover. De aanwezigheid van PFAS in eieren bij hobbyboeren maakte duidelijk dat PFAS in hoge concentraties aanwezig is in onze leefomgeving. Van een aantal PFAS (Per- en polyfluoralkylstoffen) is bekend dat ze ongewenste eigenschappen hebben. Van deze stoffen is bekend dat ze: • • • •

Niet of nauwelijks afbreken in het milieu (ze zijn persistent) Schadelijke effecten kunnen geven in mensen en het milieu (ze zijn toxisch) Zich gemakkelijk en snel verspreiden in het milieu (ze zijn mobiel) en/of Ophopen in het menselijk lichaam, in dieren en planten (ze zijn bioaccumulerend)

3. Weet het college of de Eerbeekse papierindustrie PFAS gebruikt in haar processen of in haar eindproducten? Of dit in het verleden gebruikt heeft? • Er zijn milieuregels voor bedrijven die met PFAS werken. Bedrijven moeten een omgevingsvergunning hebben en binnen 4 weken melden met welke PFAS zij gaan werken. Ook moeten bedrijven binnen 4 weken een melding doen als zij met een andere hoeveelheid PFAS gaan werken. Bedrijven moeten lozingen en uitstoot voorkomen. Het gaat om ongeveer 100 PFAS die in de groep zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) vallen. Als dat niet mogelijk is, moeten zij de uitstoot zoveel mogelijk beperken. PFAS wordt gebruikt in papierverpakkingen als vet- en vochtbarrière in de voedingsverpakkingsindustrie. Zowel in het proces als in het eindproduct (voedselverpakking) komt PFAS voor. Voor 2022 is PFAS gebruikt in de processen en eindproducten van de voedingsverpakkingsindustrie. We hebben aan de Omgevingsdienst Veluwe gevraagd om uit te zoeken of de papierfabrieken in het verleden een melding hebben gedaan van de toepassing van PFAS. Wij verwachten binnen twee maanden een antwoord op deze vraag.

4. Heeft het college inzicht in nog andere mogelijke (industriële) PFAS bronnen binnen de Gemeente Brummen? • De Provincie Gelderland bracht in beeld waar mogelijk stoffen met hoge PFAS concentraties zijn gebruikt. En locaties waar zich humane risico’s voordoen. In dit onderzoek stuurt de provincie op bepaalde plekken. Plekken waar de mogelijke PFAS-bron op of dichtbij gevoelig gebruik aanwezig is. Deze plekken noemt de provincie aandachtslocaties. Onder gevoelig gebruik verstaat de Provincie Gelderland in dit onderzoek woon- en speelplaatsen, moestuinen en grondwaterbeschermingsgebieden. Dit betekent dat de provincie op dit moment niet alle PFAS-verdachte locaties in Gelderland onderzoekt. Alleen de locaties waar op dit moment de grootste kans is op risico’s voor de gezondheid worden onderzocht. Voor de gemeente Brummen gaat het om de Brandweerkazerne aan de Smeestraat te Eerbeek. Als bijlage hebben wij de informatiebrief van de Provincie Gelderland over het onderzoek bij deze brief gevoegd. De Provincie Gelderland rekent Stort Doonweg niet tot een locatie met een gevoelig gebruik. Ook denkt de provincie dat hier geen grote kansen op risico’s voor de volksgezondheid zijn. Dat doet niets af aan het feit dat de provincie nog een aantal locaties onderzoekt op PFAS. Het gaat om locaties die volop in de belangstelling staan.

Stort Doonweg is een van die locaties waar een onderzoek op PFAS gebeurt.

Z098403/D431231

Blz. 3

5. Op welke wijze kan de Gemeente Brummen (laten) onderzoeken of er PFAS verontreiniging bestaat op voorgenoemde locaties? • Om een PFAS-verontreiniging in de grond en/of het grondwater te kunnen vaststellen is een verkennend bodemonderzoek (grond + grondwater) met analyses op PFAS nodig. Met inzicht in de afvalwaterstromen en de samenstelling van dit afvalwater (analyses) kan worden vastgesteld of er PFAS in het afvalwater zit. Zoals hierboven staat voert de Provincie Gelderland een onderzoek naar PFAS uit. Het gaat om twee locaties in onze gemeente. Een locatie met een grote risico’s voor de volksgezondheid van PFAS in bodem de brandweerkazerne in Eerbeek. En een locatie die volop in de belangstelling staat Stort Doonweg. De gemeente kan aan de Omgevingsdienst Veluwe IJssel opdracht geven voor een onderzoek bij Industriewater Eerbeek en of er nog andere industriële bronnen zijn binnen Brummen. Het is op dit moment niet duidelijk wat dit aan financiële en personele inzet vraagt.

6. Is het college voornemens om onderzoek te laten doen naar PFAS verontreiniging? Zo ja: op welke locaties en wanneer? Zo nee: waarom niet? In de brief van de Provincie Gelderland staat waarom ze op afgesproken locaties eerst een onderzoek doen naar PFAS. Wij stellen voor de resultaten van dit onderzoek af te wachten. Deze resultaten agenderen en bespreken we in de raad. Meer informatie over dit onderzoek is te vinden op Start veldonderzoek naar PFAS in bodem (gelderland.nl) Het kan zijn dat de resultaten van dit onderzoek aanleiding geven voor vervolgacties. Is dat zo, dan gaan we het gesprek aan met de Provincie Gelderland. Indien gewenst kunnen we dan samen bepalen of en hoe we (zelf) een naderonderzoek vorm willen geven. Als er in een ander kader zoals bouwen of grondverzet een bodemonderzoek uitgevoerd wordt in de gemeente Brummen, neemt men PFAS wel mee in het onderzoek als hier aanleiding voor is.

Wij informeren u over de resultaten van het onderzoek van de Provincie Gelderland zodra die bekend zijn. Binnen nu en een paar weken vindt een monitoring van het grondwater rond Stort Doonweg plaats. De provincie verwacht dat de resultaten van dit onderzoek over een paar maanden bekend zijn. De kans is groot dat de onderzoeksresultaten van de Brandweerkazerne Eerbeek vierde kwartaal bekend worden. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Datum

1 december 2023 Zaaknummer

2022-008063 Onderwerp

De Gelderse gemeenten

Onderzoek PFAS-aandachtslocaties Gelderland Inlichtingen bij

Jessie Rodermans 026 359 92 14 post@gelderland.nl Blad

1 van 2

Beste meneer, mevrouw, Via deze brief informeren wij u over het onderzoek dat provincie Gelderland uitvoert naar PFASaandachtslocaties.

1

Inleiding

Op verzoek van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat startten wij in 2022 met een inventarisatie naar plekken waar door activiteiten in het verleden PFAS in de bodem en het grondwater terecht zijn gekomen. Na het zorgvuldig verzamelen van data en informatie starten wij de komende weken met het fysiek onderzoeken van circa 150 locaties in Gelderland. Het onderzoekstraject heeft een looptijd van oktober 2023 tot en met eind 2024. Activiteiten die verdacht zijn op het gebruik van PFAS varieert tussen bedrijfsprocessen waar PFAS in het productieproces is gebruikt, afvalverwerking en inzet van PFAS-houdend blusschuim.

2

Het onderzoek

Het onderzoek dat wij op locatie uitvoeren, bestaat uit een aantal handmatig uitgevoerde boringen en het plaatsen van één of meerdere peilbuizen voor het bemonsteren van het grondwater. De werkzaamheden nemen over het algemeen twee dagen in beslag: de eerste dag zijn er boringen en worden peilbuizen geplaatst. Een week later komt een medewerker van het adviesbureau het grondwater bemonsteren. De locatie wordt na elk bezoek weer achtergelaten zoals deze is aangetroffen. De onderzoeken worden uitgevoerd door 2 adviesbureaus: Ingenieursbureau Land en Antea Group. Wij focussen ons in dit onderzoek op plekken waar de mogelijke PFAS-bron op of nabij gevoelig gebruik aanwezig is, dat noemen wij de aandachtslocaties. Onder gevoelig gebruik verstaan wij in dit onderzoek woon- en speelplaatsen, moestuinen en grondwaterbeschermingsgebieden. Dit betekent dat niet alle PFAS-verdachte locaties in Gelderland op dit moment worden onderzocht, maar alleen de locaties waar op dit moment de grootste kans is op risico’s voor de gezondheid.

Datum

1 december 2023 Zaaknummer

2022-008063 Blad

2 van 2

Voor meer informatie verwijs ik u graag naar onze informatiepagina op de website: Start veldonderzoek naar PFAS in bodem (gelderland.nl)

3

Samenwerking

Op 13 november informeerden wij tijdens een bijeenkomst inhoudelijk betrokken ambtenaren van gemeenten en omgevingsdiensten. Ook hebben we op ambtelijk niveau lijsten gedeeld met de onderzoekslocaties. Onze strategie is om zoveel als mogelijk in de openbare ruimte te onderzoeken. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan zullen wij op particulier terrein onderzoek doen. Hiervoor zullen wij de direct betrokkenen informeren en onderzoek start alleen als eigenaar en gebruikers van de locatie hiermee instemmen. Bij het starten van een communicatietraject naar particulieren, ontvangt u als gemeente een afschrift. Voor de locaties op openbaar terrein, ontvangt u voorafgaand aan het veldonderzoek bericht van één van de twee adviesbureaus over de actuele planning. Wij informeren onze ambtelijk contactpersoon op bodem/milieu gebied en vragen deze persoon om de eigen interne organisatie op de hoogte te brengen van het onderzoek.

4

Wat als we PFAS aantreffen?

Bij het aantreffen van een significante hoeveelheid aan PFAS in de bodem, gaan wij in overleg met de eigenaar, de gemeente (of omgevingsdienst) en de GGD om te bepalen of en welke vervolgstappen nodig zijn. Uiteraard zullen wij de uitkomsten van de onderzoeken van de locaties binnen uw gemeente delen. Met vriendelijke groet, namens Gedeputeerde Staten van Gelderland,

Henk Niessen Teammanager Gezonde en Veilige Leefomgeving