D5 - B&W - Beantwoording schriftelijke vervolgvragen PFAS verontreiniging D464093

Fractie GroenLinks gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

Verzonden d.d.: 8 juli 2025 : 8 juli 2025 : Z115382/D462645 : : Beantwoording schriftelijke vervolgraadsvragen GroenLinks J. Vondeling PFAS Brummen 2025

Geachte heer Vondeling, Hierbij geven wij u een antwoord op uw vragen. Het gaat over de mogelijkheid van het voorkomen van PFAS verontreiniging voor Stort Doonweg of industriewater Eerbeek. 1. Wat waren de resultaten en bevindingen van het onderzoek van de Omgevingsdienst Veluwe in 2024 naar meldingen en vergunningen van PFAS gebruik door de papierindustrie in de Gemeente Brummen? Niet de omgevingsdienst Veluwe, maar Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) heeft het onderzoek gedaan omdat zij de vergunningverlening doet van provinciale bedrijven. PFAS-stoffen vallen onder de (p)ZZS. (p)ZZS staat voor (Potentieel) Zeer Zorgwekkende Stoffen. ODRN beschikt niet over informatie waaruit blijkt of de papierindustrie in gemeente Brummen in 2024 PFAS heeft gebruikt of nog steeds gebruiken. Uit de ZZS-inventarisatie 2019-2021 die de ODRN uitvoerde blijkt dat deze bedrijven geen PFAS-houdende stoffen gebruikten ten tijde van de inventarisatie. ODRN geeft aan dat FBE (Mayr-Melnhof) in het verleden PFAS-houdende stof voor de coating van karton heeft gebruikt, echter dat deze bij FBE inmiddels is uit gefaseerd. 2. Wat waren de resultaten en bevindingen van het aanvullend vervolgonderzoek van Provincie/ODRA begin 2025 naar verhoogde PFAS gehalten rond Stort Doonweg? Eind 2024 is PFAS aangetroffen in het grondwater rond Stort Doonweg.

De aangetroffen concentraties liggen lager dan de gezondheidsnorm. Maar het grondwater kan niet als drinkwater worden gebruikt en ook niet om akkers te besproeien. Juni 2025 wordt het veldwerk uitgevoerd om te onderzoeken hoe groot het effectgebied is. De verwachting is dat eind juli/begin augustus 2025 de resultaten bekend zijn. 3. Is het college voornemens om onderzoek te laten doen naar PFAS verontreiniging op andere stortlocaties in en rondom Eerbeek? Zo ja: op welke locaties en wanneer? Zo nee: waarom niet? Met betrekking tot de overige stortplaatsen is aan de ODVeluwe gevraagd om een projectvoorstel op te stellen naar het actualiseren van de gegevens van de voormalige stortplaatsen. Dit onderzoek zou kunnen bestaan uit twee fasen.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z115382/D462645

Blz. 2

Fase 1 het beoordelen van gegevens per locatie en die actualiseren, uitvoeren locatieonderzoeken, beoordelen bodemrisico’s per locatie en voorstel doen voor vervolgonderzoek indien noodzakelijk en nagaan subsidiemogelijkheden. Fase 2 interpretatie van de gegevens en rapportage, zoals uitvoeren bodemonderzoeken, voorstellen maatregelen en beheer locaties en voorstel brief aan eigenaren. Wij houden u te zijner tijd op de hoogte van die resultaten van dit onderzoek. Stortplaatsen zijn altijd een verantwoordelijkheid geweest van de provincie Gelderland, ook de nazorg (waaronder de monitoring) van al gesloten stortplaatsen. De nazorg voor de gesloten stortplaatsen is met de komst van de Omgevingswet echter overgegaan naar de gemeenten. Die hebben hiervoor geen financiële middelen ontvangen, omdat het uitgangspunt is dat er geen invloed meer op de omgeving zal zijn. De (actieve)stortplaatsen waar nog bekende problemen zijn (zoals de Doonweg) blijven onder bevoegd gezag van de provincie. Die heeft het vergunning mandaat hiervoor bij de ODRN neergelegd en het toezicht mandaat bij de ODRA. Tegelijkertijd zijn er landelijk onderzoeken gestart naar de verspreiding van PFAS, ook weer onder verantwoordelijkheid van de provincies. Hierin wordt breder gekeken naar de verspreiding van PFAS dan alleen stortplaatsen. De eerste, indicatieve onderzoeken zijn naar verwachting in het najaar gereed.

Tegelijkertijd zijn er onderzoeken gestart, onder andere door de GGD, naar mogelijke gezondheidseffecten van het uittreden van PFAS uit Stort Doonweg. 4. Op welke wijze gaat de gemeente ervoor zorgen dat er goede en voldoende PFAS metingen in Brummen worden uitgevoerd, er inzicht komt in PFAS vergunningen en haar inwoners goed geïnformeerd worden over de PFAS vervuiling, de gevolgen en maatregelen? Zie ook het antwoord op vraag 3. Het PFAS onderzoek bij de Doonweg is uitgevoerd door de provincie Gelderland en in het grondwater rondom de stort zijn verhoogde PFAS gehalten gemeten. De verhoogde gehalten zijn weliswaar lager dan de gezondheidsnorm (risicogrenswaarden 1) zoals vastgesteld door het RIVM, maar geven wel gebruiksbeperkingen. Geadviseerd wordt om opgepompt grondwater rondom de stortplaats Doonweg niet te gebruiken als drinkwater, maar bijvoorbeeld ook niet voor het vullen van zwembadjes en/of als irrigatiewater (beregening van gewassen). Deze gebruiksadviezen gelden alleen voor water uit een eigen grondwateronttrekking en niet voor (Vitens) drinkwater uit de kraan; want dat komt uit een ander gebied en is schoon. Het gebied waar geadviseerd wordt om geen grondwater op te pompen gaat de provincie Gelderland verder in beeld brengen. We verwachten de resultaten daarvan in augustus 2025. 5.

Welke andere Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) zouden er -naast die al bij de Stort Doonweg gemonitord worden- in de papierindustrie storten kunnen zitten, op basis van bekend grond- en hulpstoffen gebruik binnen de papierindustrie? Producten met chemische stoffen mogen niet zomaar verkocht of gebruikt worden. Voordat een producent een stof op de markt brengt, moet hij onderzoek doen naar het gevaar van een stof. Voor stoffen met gevaarlijke eigenschappen gelden strenge regels voor productie, gebruik, vervoer, opslag en afval. Ook moeten bedrijven bij de overheid opgeven of ze gevaarlijke stoffen uitstoten via de lucht of lozen in het water. De overheid kan bedrijven verplichten om te meten hoeveel stoffen ze uitstoten. Het is niet altijd duidelijk welke stoffen bedrijven in het verleden hebben gebruikt. Het Europese Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) verzamelt informatie over chemische stoffen die bedrijven maken en gebruiken. De Europese Unie schrijft ook voor wat er op het etiket moet staan. Als er risico’s zijn, kan Europa het gebruik van een chemische stof verbieden of

1 Dit is bedoeld om het beheer van grondwaterkwaliteit en de functies van het grondwater concreet vorm te geven.

De basis van het concept voor deze zogeheten functiespecifieke risicogrenswaarden is dat voor de grondwaterkwaliteit rekening wordt gehouden met het gebruik of de functie van het grondwater.

Z115382/D462645

Blz. 3

beperken. Ook voor andere stoffen (bijvoorbeeld in bestrijdingsmiddelen, verpakkingen van voedsel of cosmetica) zijn er Europese regels. De Nederlandse overheid past de Europese regels toe en zorgt binnen Nederland voor een zo veilig mogelijke omgeving. Een voorbeeld hiervan is de aanpak van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). De Rijksoverheid draagt zorg voor het meten van stoffen, stelt normen vast en draagt bij aan de Europese beoordeling van stoffen. Het RIVM levert kennis over gevaarlijke stoffen. Het RIVM doet wetenschappelijk onderzoek naar de gevaren van stoffen en de blootstelling en beoordeelt de risico’s. Het RIVM neemt deel aan internationale onderzoeken en overleggen over gevaarlijke stoffen. Ook adviseert het RIVM de rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen bij vragen over chemische stoffen. Daarnaast zijn ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Inspectie Leefomgeving en Transport, Duane en Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum actief hierop. Vanwege de landelijke aandacht voor PFAS, ZZS en staalslakken gaan er door de Nederlandse overheid specifieke groepen van stoffen benoemd en bemonsterd worden als bekend is om welke stoffen het hier gaat.

Coldenhove Paper Dit bedrijf krijgt binnenkort een ontwerp-revisievergunning waarin de provincie Gelderland een voorschrift opneemt dat zij binnen 6 maanden na inwerkingtreding een hulpstoffenlijst (inclusief ABM 2beoordeling, MSDS3, jaarvrachten en immissietoets) moeten indienen. De provincie Gelderland verwacht de definitieve vergunning in september te kunnen publiceren als er geen zienswijzen worden ingediend). Folding Boxboard Op dit moment is er geen volledig inzicht in de gebruikte hulpstoffen. Uit de huidige lopende wijzigingsprocedure blijkt dat zij een hulpstof gebruiken die een ZZS bevat. In de huidige procedure is echter alleen de aangevraagde veranderde situatie geïnventariseerd en niet de al vergunde situatie. De provincie Gelderland wees FBE erop dat in een volgende procedure ZZS (met name de lozing ervan op het riool) uitgebreid wordt opgepakt. 6. Is het college voornemens om onderzoek te laten doen naar verontreiniging met deze nog niet in een monitoring programma opgenomen ZZS-en? Zo ja: op welke locaties en wanneer? Zo nee: waarom niet? Er gaat waarschijnlijk programmatische bemonstering plaatsvinden met een risicobepaling, uit te voeren door of in opdracht van de provincie. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

2 ABM (Algemene beoordelingsmethodiek); het uitvoeren van de ABM is een belangrijke stap in het Nederlandse

waterbeleid voor het bepalen van de waterbezwaarlijkheid van stoffen en mengsels. Het betreft stoffen die bedrijven gebruiken en uiteindelijk via afvalwater lozen. De Algemene beoordelingsmethodiek is een aangewezen informatiedocument voor de beoordeling van een vergunningaanvraag. 3 MSDS (Material safety Data Sheets); dit is een veiligheidsinformatieblad, een gestructureerd document met

informatie over de risico's van een gevaarlijke stof of preparaat en met aanbevelingen voor het veilig gebruik ervan op het werk.