D1 - Provincie Gelderland - Uitleg GS over dossier stort Doonweg D412231

Zaak:Z085562 - Document:D412231

Gedeputeerde Staten van Gelderland GEMEENTERAAD BRUMMEN INGEKOMEN 1 0 JUL 2023

Datum 4 iuli 2023 Zaaknummer 2023-009066 Onderwerp

Uitleg dossier stort Doonweg

De gemeenteraad van Brummen Postbus 5 697o AA BRUMMEN

lnlichtingen bij

Leonard Oerlemans 06 — 4984 9929

1.oerlemans@odrivierenland.n1 Blad i van 5

Geachte leden van de gemeenteraad van Brummen, De recente publicatie van het RIVM over de toepassing van staalslakken in Nederland heeft vragen opgeroepen over de toepassing van staalslakken op de locatie stort Doonweg. Op donderdag 1 juni 2023 heeft een gesprek plaatsgevonden tussen burgemeester Alex van Hedel en gedeputeerde Peter Drenth. De burgemeester heeft tijdens het overleg om uitleg gevraagd over de voortgang op het dossier. Afgesproken is dat wij u informeren over de voortgang en de nieuwe inzichten die voortvloeien uit het rapport van het RIVM. Met deze brief komen wij de gemaakte afspraak na. Verantwoordelijkheden en bevoegdheden De provincie Gelderland is op basis van de Wabo bevoegd gezag voor stortplaatsen, zoals de stort aan de Doonweg. Daarmee is GS bevoegd voor de vergunningverlening, toezicht en handhaving op deze locatie. De provincie heeft deze taak uitbesteed aan de omgevingsdienst Nijmegen voor wat betreft vergunningverlening en de omgevingsdienst Arnhem voor wat betreft toezicht en handhaving. Sinds februari 2020 is, naar aanleiding van de overstroming na hevige regenval, de stort aangemerkt als een zogenaamd aandachtsbedrijf. Dat betekent dat een team van toezichthouders, vergunningverleners, juristen en communicatieadviseurs gezamenlijk intensief de ontwikkelingen op de stort volgen, onderzoeken en waar nodig handhaven.

De eigenaren van de stort zijn verantwoordelijk voor het voorkomen van milieuschade. De stort is verantwoordelijk voor het onderzoeken van het afvloeiende regenwater en het grondwater op stoffen die mogelijk uit de stort komen en niet in het milieu thuishoren. De stort is ook verantwoordelijk voor de uiteindelijke afdichting van de stort of, zoals nu, het treffen van maatregelen om verontreiniging te voorkomen zodra deze zich voordoen in de fase voorafgaand aan de afdichting. Het bevoegd gezag neemt deze verantwoordelijkheid niet over, zij houdt alleen toezicht. Zodra de stort definitief is afgedicht gaat de verantwoordelijkheid voor het toezicht over op de provincie. Om de kosten die daarmee gepaard gaan te dekken moet de stort een fonds vullen door jaarlijks een storting te doen in een nazorgfonds. In 2009 heeft de provincie een vergunning op basis van de Wet milieubeheer verleend. Deze is sindsdien niet geactualiseerd omdat de stortplaats toen al inactief was. In 2019 is op basis van die vergunning toestemming gegeven voor het aanbrengen van staalslakken als steunlaag voor de plaatsing van zonnepanelen. Het gebruik van staalslakken was gebaseerd op het rechtsoordeel van Rijkswaterstaat dat staalslakken een toepasbare grondstof is.

Zaak:Z085562 - Document:D412231

Datum 4 juli 2023 Zaaknummer 2022-009066

Blad 2 van 5

Recent is bekend geworden dat papierfabriek de Hoop haar activiteiten stopt. Deze papierfabriek is echter geen mede-eigenaar van de stort, deze rust bij de DS Smith en van Folding Boxboard Eerbeek. De toekomst van de papierfabriek De Hoop is dus niet van invloed op de plannen voor de stort. De huidige stand van zaken

De staalslakken zijn in 2019 op het stortlichaam aangebracht als steunlaag voor de plaatsing van zonnepanelen op de voormalige stort. Het aanbrengen van de staalslakken is met instemming van de provincie gebeurd. De staalslakken vormen een tijdelijke afdichting. De insteek was om uiteindelijk tot een definitieve afdichting van de stort te komen. Onder invloed van CO2 uit de lucht zou de laag staalslakken verharden tot een waterkerende laag. Over het gebruik van staalslakken en het ontstaan van de verharde laag is advies verkregen van externe ingenieursbureaus en de verharding is getoetst in een proefopstelling. Desondanks is in de praktijk deze verharding na de toepassing op de stort Doonweg onvoldoende tot stand gekomen. Daardoor kan regenwater in de slakkenlaag doordringen. Wanneer de slakkenlaag vochtig wordt, ontstaat een chemisch proces waarbij kalk en metalen uitlogen uit de staalslakken. Deze stoffen worden met het afstromende regenwater afgevoerd naar de drainagesystemen en de ringsloot, maar komen ook voor een deel in het grondwater terecht. De verontreiniging in het grondwater wordt met behulp van peilbuizen gemonitord. Stort Doonweg heeft in samenspraak met specialisten van ODRA, ODRN en een door de provincie aangetrokken externe deskundige nieuwe plannen ontwikkeld om versneld tot een definitieve afdichting te komen.

Met een definitieve afdichting wordt de volledige stortplaats voorzien van vloeistofdichte folie en daarna afgedekt met een grondlaag. Er kan hierdoor geen regenwater meer op de staalslakken komen en de grondlaag maakt het mogelijk de stortplaats landschappelijk in te richten. Na die afdichting stopt de infiltratie van regenwater en daarmee het uitlogen van de staalslakken. Dit plan is al ver uitgewerkt. Om de afdichting te kunnen realiseren moet de stort eerst voldoende stabiel zijn. Anders gezegd mag de ondergrond niet te veel bewegen, omdat een harde afdichtende laag dan immers zou kunnen scheuren. Uit onderzoek blijkt dat de stort voor deze afdichting nog niet stabiel genoeg is. Dit heeft tot gevolg dat afdichting nog niet kan worden uitgevoerd Vooruitlopend op het aanbrengen van de definitieve afdichting worden, in een eerste fase, beschermende maatregelen getroffen. Door deze maatregelen wordt de verspreiding van stoffen naar het milieu tegengegaan. De maatregelen bestaan uit het vergroten van de buffervijver, het omleggen van de ringweg en het verleggen van de ringsloot. De ringsloot wordt verlegd, waardoor deze tegen de teen van het stortlichaam aan komt te liggen. De ringsloot is voorzien van folie. De ringweg wordt aan de andere zijde van de ringsloot gesitueerd. In feite wisselen ringsloot en de ringweg van positie.

Het water dat van het stortlichaam afstroomt, wordt daardoor direct in de ringsloot opgevangen, afgevoerd naar de buffervijver en vervolgens naar de waterzuivering. De ruimte rondom het stortlichaam en de begrenzing van het perceel is beperkt. De werkzaamheden moeten daardoor in een bepaalde volgorde worden uitgevoerd. Hiervoor moet een twintigtal bomen gekapt worden. Ter plaatse van de te kappen bomen zijn beschermde diersoorten aangetroffen, waaronder een das, een ringworm en kleine marterachtigen. Dit zijn

provincie

Gelderland

Zaak:Z085562 - Document:D412231

Datum 4 juli 2023 Zaaknummer 2022-009066

Blad

3 van 5

beschermde diersoorten die niet zomaar verplaatst of weggejaagd mag worden. Stort Doonweg laat op dit moment een ecologisch onderzoek uitvoeren naar de dassenburcht en de mogelijkheden voor verplaatsing hiervan. Uit dit onderzoek moet blijken op welke wijze de noodzakelijke werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd, zonder verstoring van de beschermde diersoorten. Deze informatie dient als basis voor een aanvraag ontheffing Wnb. GS draagt er zorg voor dat deze aanvraag met prioriteit wordt behandeld. Door het inzetten van zwaar materieel en rijbewegingen van vrachtwagens veroorzaken de werkzaamheden die moeten plaatsvinden ook stikstofuitstoot. Op dit moment wordt een berekening uitgevoerd om de uitstoot van stikstof en het effect daarvan in kaart te brengen. Van daaruit moet worden bepaald welke stikstof-beperkende en/of compenserende maatregelen getroffen moeten worden. Uitgangspunt blijft echter dat de stort zo snel als mogelijk definitief wordt afgedicht. Daarvoor blijft onderzoek plaatsvinden naar de stabiliteit van de stort. Wanneer de stort stabiel genoegblijkt, wordt direct overgegaan tot definitief afdichten. Toezicht De stort heeft op grond van de vergunning een monitoringsplicht die is vertaald naar een grondwatermonitoringsplan. Dit plan is goedgekeurd door ons college.

In het grondwatermonitoringsplan is onder meer vastgelegd met welke frequentie, welke peilbuizen moeten worden bemonsterd en welke stoffen in het laboratorium moeten worden onderzocht ("het analysepakket"). De resultaten van die monstername moeten ter goedkeuring aan de provincie worden overlegd. Specialisten van ODRA beoordelen deze resultaten namens ons. Uit de resultaten blijkt dat in de stroomrichting van het grondwater stoffen worden gevonden die normaliter in staalslakken gevonden worden. Dit is het gevolg van eerdergenoemd uitlogen. Sommige stoffen worden echter ook stroomopwaarts gevonden en deze resultaten zijn niet te herleiden tot de stort. Uit het R1VM-rapport blijkt dat er meer metalen in staalslakken kunnen worden gevonden dan tot nu toe worden onderzocht, zij het over het algemeen in uiterst lage concentraties. Zekerheidshalve is in opdracht van ODRA namens de provincie een extra grondwaterbemonstering uitgevoerd, waarbij op het gehele pakket aan stoffen zoals in het rapport is gesignaleerd door het RIVM. De resultaten van dit onderzoek zijn recent pas opgeleverd en de resultaten zijn nog niet beoordeeld. Daarnaast vinden namens de provincie door toezichthouders, bodemspecialisten en een extern deskundige naast het reguliere toezicht extra inspecties plaats op de stort.

Deze inspecties vinden onder andere plaats om naast de deskundigen van de eigenaar van de Stort Doonweg ook zelf de stabiliteit van het stortlichaam en de effectiviteit van de waterafvoer te controleren. Het rapport van het RIVM Op 20 mei 2023 heeft het RIVM in opdracht van de inspectie voor de leefomgeving en transport (IL&T) een rapport uitgebracht over de toepassing van staalslakken in Nederland. Het rapport gaat op onderdelen ook in op de situatie aan de stort Doonweg. Het RIVM signaleert op basis van literatuurstudie dat in staalslakken onder invloed van (regen)water een chemisch proces plaatsvindt waarbij kalk en metalen vrijkomen. Dit is provincie

Gelderland

Zaak:Z085562 - Document:D412231

Datum 4 juli 2023 Zaaknummer 2022-009066

Blad

4 van 5

bij stort Doonweg eveneens het geval. Dit is voor de omgevingsdiensten echter geen nieuwe informatie. Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) houdt naast regulier toezicht op de monitoring daarom al geruime tijd extra intensief toezicht. Specialisten van stort Doonweg werken aan een oplossing. Toezichthouders en specialisten van de omgevingsdiensten volgen dit proces in opdracht van de provincie nauwgezet. Gezondheidsrisico's Het RIVM gaat in het recente onderzoeksrapport ook -kort- in op gezondheidsrisico's. Er wordt melding gemaakt van de irriterende werking van de oxiden en kalk op huid, luchtwegen en ogen. Giftigheid, invloed op voortplanting, muteren van genen en kankerverwekkende eigenschappen worden alleen toegerekend aan de Chroom-isotopen 2 tot en met 6. Bij Doonweg wordt gemonitord op de aanwezigheid van Chroom. Eerder is specifiek onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van Chroom-6 in opgepompt grondwater. Deze Chroom variant is hierbij niet aangetroffen. Voor eventuele risico's voor de volksgezondheid moet er contact zijn met het materiaal of het regenwater. De stort Doonweg ligt op een afgesloten terrein dat alleen toegankelijk is voor bevoegd personeel en toezichthouders. Contact door omwonenden met het uitgespoelde regenwater wordt daarmee voorkomen. Wel kan contact ontstaan door gebruik van het grondwater.

De uitgeloogde metalen worden met het afstromende regenwater afgevoerd naar de drainagesystemen en de ringsloot, maar komen ook voor een deel in het grondwater terecht. Het grondwater zit echter op minimaal 8 meter diepte, waardoor direct contact hiermee niet mogelijk is. Via oppompen van grondwater kunnen omwonenden echter wel in contact komen met het uit de stort gespoelde regenwater. Om inzicht te krijgen in de samenstelling van het grondwater zijn monsters genornen en geanalyseerd. De in dit water gemeten gehalten aan verontreinigde stoffen zijn voorgelegd aan de GGD Oost Nederland. De GGD concludeert dat het grondwater met deze gehalten aan stoffen geen gevolgen heeft voor de volksgezondheid. Daarvoor zijn de gemeten gehalten, die gerelateerd zijn aan de stortplaats, te laag. Wel werd gewezen op de verlaagde pH (een hoge zuurtegraad) en geadviseerd om dit te monitoren. In reactie op die constatering heeft uw college van burgerneester en wethouders al gehandeld door het gebruik van het grondwater bij de bemonsterde bronpunten stop te zetten (zorner 2022). Inmiddels heeft de GGD op basis van vervolgonderzoeken vastgesteld dat deze verlaagde pH geen risico voor de volksgezondheid geeft.

Op advies van de GGD is uw college van B&W al gestart met een lange termijnbemonstering in de bredere omgeving, Het vervolg Het plan voor de uitvoering van de eerste fase maatregelen is klaar en dit wordt binnenkort ter besluitvorming aan ons college voorgelegd. Het proces van goedkeuring van het plan kan parallel plaatsvinden met de behandeling van de aanvraag Wnb voor stikstof en de beschermde diersoorten. De stabiliteit van de berg wordt gevolgd zodat zo snel mogelijk overgegaan kan worden tot definitieve afdichting zodra de stabiliteit van de berg dit toelaat. Parallel hieraan wordt door ons bezien hoe de eerste maatregelen op korte termijn binnen de regels voor stikstof en de bescherming van beschermde diersoorten, kunnen worden gerealiseerd. Voornoemde regelgeving kent duidelijke begrenzingen, wat het treffen van de maatregelen tot een complex vraagstuk maakt. E- provincie

Gelderland

Zaak:Z085562 - Document:D412231

Datum 4 juli 2023 Zaaknummer 2022-009066 Blad 5 van 5

Heeft u nog vragen?

Voor vragen kunt u bellen met de beer Leonard Oerlemans via o6 — 4684 9729• Met vriendelijke groet, Gedeputeerde Staten van Gelderland

John Berends Commissaris van de Koning

Miriam Nienhuis-van Doremaele Secretaris

provincie

Gelderland