C9 - B&W - Raadsinformatiebrief over selectie buurten gebiedsgericht werken 2025 D453356

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 4 februari 2025 : Z110275/D452201 : : informatie over selectie buurten gebiedsgericht werken 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 27 juni 2024 heeft uw raad de visie Gebiedsgericht (samen)werken 2024-2028 vastgesteld. Met de raadsbrief D450330 van 16 januari 2025 bent u geïnformeerd over het plan van aanpak waarin de uitvoering van het gebiedsgericht werken in 2025 en 2026 is toegelicht. In het bijgevoegde document leest u in welke buurten wij in 2025 een gebiedsgericht project gaan uitvoeren en de onderbouwing daarvoor. Dit is conform het plan van aanpak. We vertrouwen erop u hiermee goed te hebben geïnformeerd. Mocht u toch nog vragen hebben, dan kunt u contact opnemen met Saskia van Bon of Servercan Akbayir, adviseurs gebiedsgericht werken. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Bijlage(n):

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

- D452198

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

452198 Gebiedsgericht werken - selectie buurten 2025 Januari 2025 In dit document presenteren we de buurten die zijn geselecteerd voor een gebiedsgericht project in 2025. Selectie gebeurt op basis van verschillende criteria, zoals beschreven in het Plan van aanpak gebiedsgericht werken 2025-2026. Het uitgangspunt is dat in alle buurten in de gemeente op termijn een project wordt uitgevoerd. We passen deze criteria alleen toe om een prioritering van buurten te bepalen. De buurten waar in 2025, achtereenvolgend, een gebiedsgericht project wordt uitgevoerd zijn: 1. Empe, Dovenkamp, Empe Kern, Verspreide huizen Empe, Tonden (als één project) 2. Eerbeekse Enk 3. Brummense Enk West Cijfers In de dorpen Brummen en Eerbeek kijken we naar (openbare en gemeentelijke) cijfers over sociaaleconomische status, leefbaarheid, gezondheid, ervaren overlast en onveiligheid. En naar het beroep dat door inwoners wordt gedaan op wmo en jeugdzorg. 1 Daarmee kunnen we, binnen beide dorpen, kijken in welke buurten er relatief grote maatschappelijke uitdagingen zijn. In de bijlage zijn de data opgenomen die voor de selectie zijn gebruikt. Dit zijn in alle gevallen de meest recente beschikbare cijfers. Kansen en aanknopingspunten We kijken ook waar kansen liggen om resultaten te boeken, omdat: • • • •

er fysieke ontwikkelingen gepland zijn voor de komende twee jaar en dus al investeringen en een participatietraject in een buurt gedaan gaan worden partnerorganisaties (St. Welzijn Brummen, Sportkompas, Veluwonen) actief zijn of plannen hebben in de buurt er plekken in de buurt zijn die mogelijk een (sterkere) buurtfunctie zouden kunnen vervullen bekend is dat er inwonersinitiatieven zijn t.b.v. de vitaliteit van de buurt.

Spreiding Spreiding over de gemeente is een belangrijk uitgangspunt bij de selectie van buurten waar we in 2025 een project gaan doen. We kiezen per definitie voor een buurt in beide grote kernen (Eerbeek en Brummen) en voor een kleine kern. Bij de keuze voor een kleine kern kijken we niet zozeer naar de cijfers. De kleine kernen scoren over het algemeen namelijk behoorlijk positief ten opzichte van het gemiddelde. En, omdat het over gebieden met kleinere aantallen inwoners gaat, zijn er niet over elke buurt in de buitengebieden cijfers beschikbaar. Daarom is bij de keuze voor een kleine kern vooral gekeken naar kansen en aanknopingspunten. Volgorde van buurten De volgorde waarin we de projecten uitvoeren wordt geheel bepaald door planningen van andere relevante projecten in een buurt en andere pragmatische afwegingen, zoals de onderbezetting voor gebiedsgericht werken in de eerste maanden van 2025. Hieronder geven we de onderbouwing van deze keuze.

1

Gebruikte bronnen: SES-WOA score 2022 (voorlopige cijfers), Leefbaarometer 2022, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, gemeentelijke data over beroep op wmo per buurt, beroep op jeugdzorg per buurt, fiximeldingen per buurt.

1. Kleine kern(en): Empe, Dovenkamp, Empe Kern, Verspreide huizen Empe, Tonden De Dorpsraad Kleine Kernen Empe-Tonden is in 2023 nieuw leven ingeblazen. Het nieuwe bestuur ziet een rol voor de dorpsraad als het gaat om welzijn en zorg. Zij hebben daarvoor al samenwerking gezocht met SWB en Brummen Gezond en zetten onder meer in op de identificatie en ondersteuning van lokale buurtverbinders. De adviseurs gebiedsgericht werken vinden dit een interessant aanknopingspunt voor een project in het kader van gebiedsgericht werken. Als gemeente zoeken we naar mogelijkheden om de sociale basis in de gemeente te versterken. De energie die in Empe en Tonden rondom dit onderwerp lijkt te bestaan zien wij als een kans om te verkennen hoe wij als gemeente een kleine gemeenschap kunnen faciliteren die hier stappen in wil zetten. In Empe en Tonden spelen daarnaast enkele andere zaken waarbij een gebiedsgericht project ondersteunend kan zijn: • • •

Mogelijke huisvesting van Oekraïners voor vijf jaar in Empe Stedenbouwkundige visie Empe Een overstort in Empe die nu nog op de IJssel uitloopt moet aangepast, waarbij ook woningen afgekoppeld dienen te worden. De planning is nog niet duidelijk, maar mogelijk kan vanuit een project gebiedsgericht werken bijgedragen worden aan dit proces.

2. Eerbeek: Eerbeekse Enk Uit de cijfers komen de Noorderenk, de Eerbeekse Enk en de Werfakker naar voren als de buurten in Eerbeek waar sociaalmaatschappelijke uitdagingen relatief groot zijn vergeleken met andere buurten in Eerbeek en de gemeente. De Noorderenk valt het meest op, wat ook mede de aanleiding was om daar in 2024 een pilotproject uit te voeren. De Eerbeekse Enk komt, na de Noorderenk, het duidelijkst naar voren. Daar komt bij dat in deze buurt diverse ontwikkelingen en kansen bestaan waar een gebiedsgericht project versterkend voor zou kunnen zijn. De Eerbeekse Enk kent als buurt een relatief lage gemiddelde sociaaleconomische status (SES-WOA score). Na de Noorderenk en de Werfakker de laagste in Eerbeek. Het rapportcijfer volgens de Leefbaarometer is een 6. De achterliggende leefbaarheidsscore is, na die van de Noorderenk, de laagste in Eerbeek. Uit de Gezondheidsmonitor komt naar voren dat het aandeel mensen in de Eerbeekse Enk dat de eigen gezondheid als goed beoordeelt, met 70,2%, lager uitvalt dan in alle andere buurten in Eerbeek. Het aandeel volwassenen dat zegt te kampen met psychische aandoeningen ligt er, met 23,4%, ook boven het Brummense gemiddelde van 19,8%. De Noorderenk is de enige buurt in Eerbeek waar dit percentage nog hoger ligt (25,6%).

Ook zijn er, vergeleken met het Brummense gemiddelde, wat meer mensen met langdurige aandoeningen (30,6%) in de Eerbeekse Enk. Als het gaat om het beroep dat wordt gedaan op de wmo, dan is dat niet opvallend hoog. De gemiddelde kosten aan jeugdzorg per inwoner zijn dan weer wel relatief hoog in deze buurt, wat een indicatie is van de ernst van de zorgvragen. In de fiximeldingen zijn geen duidelijke patronen te zien. Het lijken er ook niet opvallend veel te zijn. In de Eerbeekse Enk speelt van alles waarbij een gebiedsgericht project van toegevoegde waarde kan zijn: • Veluwonen is bezig om 104 huurhuizen op te knappen, van begin 2023-2025. De gemeente heeft een advies opgesteld voor beoogde veranderingen in de structuur van dit gebied. Positief collegebesluit. Er moet nu een omgevingsplan komen, waarbij het noodzakelijk is om bewoners goed te betrekken. • De speeltuin in de Rozenstraat gaat opgewaardeerd worden. Daarbij is nog geen participatie georganiseerd. • Een visie voor het Oranje Nassauplein is in de maak. In 2024 en begin 2025 zijn twee bewonersbijeenkomst over het plein georganiseerd. Als het tot een uitvoeringsplan komt, dan kunnen binnen een gebiedsgericht project mogelijk beelden opgehaald worden over de sociale functie van het plein in de buurt, die ondersteunend zijn.

• • • • •

•

De Poelkampstraat wordt aangepakt. Het bestuur van het Pater Dekkerhuis heeft de ambitie om de ontmoetingsfunctie van de kerk te versterken. De buurt huisvest de Molukse kerk en een deel van de Molukse gemeenschap, een groep die we vermoedelijk bovengemiddeld tot de stille meerderheid kunnen rekenen De buurt grenst aan de Noorderenk, waar we met het laatste pilotproject veel tijd geïnvesteerd hebben. In potentie zijn er verbindingen mogelijk, bijvoorbeeld met kinderboerderij de Kiboe die zich ontwikkelt tot ontmoetingsplaats. In het project kunnen we de verbinding zoeken met Opladers, het initiatief van Fiona Vloet om ouders van jonge kinderen met elkaar in contact te brengen. Opladers gaat meer inzetten op het vinden van ouders in Eerbeek, aangezien in Brummen al een community is gegroeid. In de Noorderenk hebben we daarvoor ook al verbindingen gelegd met Opladers. Veluwonen wil graag experimenteren met het instrument buurtschouw, om samen met bewoners in gesprek te gaan over leefbaarheid. Daarin zoeken ze samenwerking met de gemeente, SWB, sportkompas en politie. De Eerbeekse Enk is voor Veluwonen een interessante buurt om dit instrument in te zetten, omdat Veluwonen in het licht van de lopende werkzaamheden, al allerlei lijntjes met bewoners heeft gelegd.

3. Brummen: Brummense Enk West Als we kijken naar de cijfers over buurten in het dorp Brummen, dan vallen een paar buurten op, omdat ze relatief laag scoren: Brummense Enk West, Brummense Enk Oost, Elzenbos en (in mindere mate) de Pothof. De cijfers van de Elzenbos worden waarschijnlijk scheefgetrokken door de diverse woonzorglocaties in die buurt (Zozijn, Philadelphia, Riwis). De Brummense Enk Oost en de Brummense Enk West springen het meest in het oog. Van die twee buurten zien we de meeste aanknopingspunten voor een project gebiedsgericht werken in Brummense Enk West, wat de reden is om deze Brummense buurt als eerste centraal te stellen. De sociaaleconomische status van inwoners (SES WOA score) van de Brummense Enk West ligt een stuk onder het gemiddelde van de gemeente. De leefbaarheid scoort een 6 volgens de Leefbaarometer. Van de inwoners beoordeelt 71,2% de eigen gezondheid als goed. Dat is, na de Brummense Enk Oost, het laagste percentage van Brummen. 21,5% van de inwoners heeft te maken met een of meerdere psychische aandoeningen, wat boven het Brummense gemiddelde van 19,8% ligt. En 31,2% kampt met langdurige aandoeningen, waar dat in de gemeente gemiddeld 29,7% is. Er wordt niet bovengemiddeld een beroep op de wmo gedaan door inwoners van de Brummense Enk West.

En hoewel het aantal jeugdzorgcliënten naar rato van het aantal inwoners wat hoog is, zijn de kosten aan jeugdzorg per inwoner beneden het gemiddelde. Er valt niet echt iets op in de fiximeldingen in de Brummense Enk West. •

• •

Het belangrijkste aanknopingspunt voor een gebiedsgericht project in de Brummense Enk West is de aanwezigheid van Park ’t Goor, waar ook Dierenpark ’t Goor en een speeltuin te vinden zijn. Het park is een bekende hangplek voor jongeren, waar nogal eens overlast van wordt ervaren door omwonenden en bezoekers. De jongerenwerkers van SWB komen er regelmatig. Maar het park heeft ook een buurtfunctie die mogelijk versterkt kan worden. De stichting die het dierenpark beheert en het Meidoornhuis (woonzorglocatie voor mensen met dementie) organiseren er bijvoorbeeld activiteiten, zoals paaseieren zoeken. De speeltuin aan park ’t Goor wordt in 2025 opgewaardeerd. Hiermee wordt al een kleine impuls aan de buurtfunctie gegeven. Tot slot is de Brummense Enk West ook een van de focusbuurten die Sportkompas hanteert.

Bijlage: Gebruikte cijfers SES-WOA score 2022 (voorlopige cijfers) SES-WOA is een numerieke indicator voor de sociaaleconomische status van een gemeente, wijk of buurt op basis van welvaart, opleidingsniveau en arbeidsverleden van huishoudens. De score geeft in één oogopslag weer hoe de gemeente, wijk of buurt scoort ten opzichte van andere gemeenten, wijken of buurten. Bij een hogere score zijn de inwoners welvarender en/of hoger opgeleid en/of langduriger aan het werk. De gemiddelde SES-WOA-score voor heel Nederland is gemiddeld 0 voor 2019 en ongeveer 0 voor de jaren 2014-2018 en 2020-2021 (MCA-coëfficiënten 2019 zijn toegepast op 2014-2021). Bij een hogere score zijn de inwoners welvarender en/of hoger opgeleid en/of langduriger aan het werk. Daarnaast kunnen de scores ook gebruikt worden als verklarende variabele in onderzoeken naar verschillen tussen wijken op het gebied van bijvoorbeeld leefbaarheid, brede welvaart, participatie, welzijn, gezondheidsverschillen, gebruik van gezondheidsvoorzieningen, onderwijs, gedrag, leefstijl et cetera. Voor een aantal buurten is geen SES-WOA score beschikbaar. Bron: Sociaal-economische status; scores per wijk en buurt, regio-indeling 2021 | CBS

Buurten met de laagste SES-WOA score in Brummen zijn rood gemarkeerd.

Totaalscore Empe Kern Verspreide huizen Empe Dovenkamp Tonden Brummen Centrum Brummense Enk West Brummense Enk Oost De Pothof Koppelenburg Verspreide huizen Brummen Rhienderen Kern Rhienderen Noord Rhienderense Enk Elzenbos Hazenberg Verspreide huizen Rhienderen Rhienderense Broek Oeken kern Verspreide huizen Oeken Wapsum Voorstonden Cortenoever

deelscore fin welvaart

deelscore oplei- deelscore arbeidsdingsniv verleden

0,53

0,262

0,121

0,147

0,463 0,037

0,258 0,037

0,098 -0,018

0,107 0,019

-0,084

-0,058

-0,049

0,024

-0,148 -0,093 0,448

-0,095 -0,038 0,246

-0,057 -0,046 0,122

0,004 -0,009 0,08

0,101

0,03

0,005

0,066

-0,119

-0,06

-0,038

-0,021

0,516

0,272

0,138

0,106

Leuvenheim kern Verspreide huizen Leuvenheim Lichtenbelt Hall kern Verspreide huizen Hall Cellenrijk Eerbeek centrum Lombok Noorder Enk Werfakker Veldkant Eerbeekse Enk Eerbeek Zuid Het Hungeling Wilhelminapark Verspreide huizen Eerbeek Coldenhove Brummen Nederland

0,331

0,172

0,063

0,096

0,341

0,164

0,056

0,121

0,386

0,226

0,077

0,083

0,051 0,244 -0,188 -0,026

0,062 0,124 -0,083 0,003

-0,041 0,035 -0,108 -0,047

0,031 0,085 0,004 0,018

0,011

0,005

-0,056

0,062

0,421 0,491

0,297 0,341

0,118 0,15

0,005 0

0,407

0,182

0,097

0,128

0,094 ongeveer 0

0,052 ongeveer 0

-0,005 ongeveer 0

0,046 ongeveer 0

Leefbaarometer 2022 De Leefbaarometer geeft aan hoe het naar verwachting met de leefbaarheid is gesteld in een buurt. De Leefbaarometer geeft een modelmatige schatting van de leefbaarheid. Zie: Leefbaarometer Home Voor alle buurten in Brummen is gekeken welk rapportcijfer ze scoorden in 2022. En hoe de leefbaarheidsscore zich heeft ontwikkeld ten opzichte van 2016. Buurten in Brummen met het laagste cijfer en/of met een negatieve ontwikkeling ten opzichte van 2016 zijn rood gemarkeerd. Het laagste rapportcijfer dat is toebedeeld aan buurten in Brummen is een 6 (ruim voldoende), het hoogste een 9 (uitstekend). Van enkele buurten in Brummen is geen score bekend.

Buurt Empe Kern Verspreide huizen Empe Dovenkamp Tonden Brummen Centrum Brummense Enk West Brummense Enk Oost De Pothof Koppelenburg

rapportcijfer

lbm

8

4,230838359

9 O 9 8 6 6 6 8

4,334803235 4,307530317 O 4,306065168 4,212706718 4,064050724 4,031253031 4,077096307 4,210729265

ontwikkeling t.o.v. 2016 5 geen ontwikkeling kleine verslechte4 ring 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 6 kleine verbetering 5 geen ontwikkeling

Verspreide huizen Brummen Rhienderen Kern Rhienderen Noord Rhienderense Enk Elzenbos Hazenberg Verspreide huizen Rhienderen Rhienderense Broek Oeken kern

O 7 O 8 6 O 7 9

4,345974954 O 4,137353822 4,007446185 O 4,230565575 4,098830471 4,19069562 O 4,159869458 4,314475345

7

4,191657356

9 O 9 9 8

4,284139994 4,317791104 O 4,308629333 4,276377161 4,239180919

O O 7

4,238086134 O 4,375031431 O 4,17352933

8 9 7 6 6

4,223228725 4,30932259 4,15084803 4,079024964 4,038182856

6 8 6 7 9 9 7

4,065839212 4,24549758 4,040688144 4,12068339 4,340222842 4,380980356 lbm

9

4,230838359

Verspreide huizen Oeken Wapsum Voorstonden Cortenoever Leuvenheim kern Verspreide huizen Leuvenheim Lichtenbelt Hall kern Verspreide huizen Hall Cellenrijk Eerbeek centrum Lombok Noorder Enk Werfakker Veldkant Eerbeekse Enk Eerbeek Zuid Het Hungeling Wilhelminapark Verspreide huizen Eerbeek Coldenhove

6 kleine verbetering 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 3 verslechtering 5 geen ontwikkeling kleine verslechte4 ring kleine verslechte4 ring 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling

5 geen ontwikkeling kleine verslechte4 ring 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling kleine verslechte4 ring 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling 5 geen ontwikkeling kleine verslechte4 ring

Gezondheidsmonitor Volwassenen en ouderen 2022 De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen brengt de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van Nederlanders van 18 jaar en ouder in kaart. Alle GGD'en, GGD GHORNederland, het RIVM en het CBSvoeren dit onderzoek samen uit. Normaal vindt elke 4 jaar een meting plaats. Gegevens op buurtniveau zijn berekend met het SMAP-model (zie bijlage). Er is ook een Gezondheidsmonitor Jeugd en een Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen, maar de bevindingen daaruit zijn niet beschikbaar op buurtniveau. Het CBS selecteert een deel van de Nederlandse inwoners van 18 jaar en ouder (steekproef). Personen uit de steekproef krijgen een uitnodigingsbrief om de vragenlijst digitaal of op papier in te vullen. De resultaten van het onderzoek helpen bij de ontwikkeling van beleid om de gezondheid van Nederlandse

volwassenen en ouderen te verbeteren. Alle GGD’en verzamelen gegevens op dezelfde manier. Naast de standaardvragen stellen GGD’en ook vragen over onderwerpen die lokaal belangrijk zijn. Deze resultaten zijn veelal toegankelijk via de websites van de GGD’en. De nieuwste resultaten komen uit de Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. In het najaar van 2024 vindt een nieuwe meting plaats. Het databestand bevat onvoldoende respondenten om met behulp van de traditionele weegmethode cijfers te berekenen voor alle wijken en buurten in Nederland. Het RIVM heeft echter een model ontwikkeld om cijfers te kunnen berekenen op wijk- en buurtniveau. Hiervoor zijn voor alle respondenten extra gegevens toegevoegd in de beveiligde omgeving van het CBS. Op deze manier bleek het wel mogelijk om de cijfers op wijk- en buurtniveau te berekenen. Dit model wordt wel het SMAP-model genoemd (SMall Area estimates for Policymakers). In 2012 zijn de eerste wijk- en buurtcijfers gepresenteerd. In 2016 en 2020 is dit herhaald. De meest recente cijfers zijn berekend op basis van de Gezondheidsmonitor van 2022. Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, GGD'en/CBS/RIVM (bewerking obv SMAP-methodiek, RIVM), zie Home | Buurtatlas.

Voor deze analyse hebben we gekeken naar de gegevens per buurt voor drie onderdelen van de vragenlijst: - Percentage inwoners dat gezondheid als goed ervaart - Percentage inwoners dat aangeeft een of meerdere langdurige aandoeningen te hebben - Percentage inwoners dat aangeeft een of meerdere psychische aandoeningen te hebben Buurten in Brummen die relatief laag scoren op het eerste onderdelen en/of relatief hoog op de twee andere onderdelen zijn rood gemarkeerd.

Als goed ervaren gezondheid 18-65 65+ Empe Kern Verspreide huizen Empe Dovenkamp Tonden Brummen Centrum Brummense Enk West Brummense Enk Oost De Pothof Koppelenburg Verspreide huizen Brummen Rhienderen Kern Rhienderen Noord Rhienderense Enk Elzenbos Hazenberg Verspreide huizen Rhienderen Rhienderense Broek

langdurige aandoeningen 18-65 65+

Psychische aandoeningen 18-65 65+

77,8

65,4

27,5

43,2

14,8

12,1

81,7 79,4 80,7 75,9

70 74,1 70,9 62,6

25,5 26,8 27,2 29,4

39 39,7 40,1 44,4

13,2 11,6 13,7 18,1

8,7 7,5 8,6 13,1

71,2

59,4

31,2

47,6

21,5

14,3

69,1 73 79,8

58,2 61,4 70,4

32,6 29,7 27,1

48,1 44,8 44,1

23,4 20,5 14,8

14,2 13,6 10,1

81,9 73,2 74,9 80,8 71,9 80,9

69,5 64,2

23,6 31,8 28 25,6 33,1 31,3

41,9 45,8

14,9 20 21,9 16,7 21,2 17,6

6,9 12,1

80,6 78,5

73,1 74,1

25,4 29,9

41,1 41,4

14,5 16

8,3 8,4

72,6 59

41 47,3

8 14,5

Oeken kern Verspreide huizen Oeken Wapsum Voorstonden Cortenoever Leuvenheim kern Verspreide huizen Leuvenheim Lichtenbelt Hall kern Verspreide huizen Hall Cellenrijk Eerbeek centrum Lombok Noorder Enk Werfakker Veldkant Eerbeekse Enk Eerbeek Zuid Het Hungeling Wilhelminapark Verspreide huizen Eerbeek Coldenhove Nederland Gemeente: Brummen

74,7

68,4

30

46,2

17,6

12,4

81,9 82,3 81,6 81,2 76,9

68,4 72,5 70,9 73,6 67,1

26,3 25,6 25,7 25 28,7

42,1 41,1 39,4 42,5 43,7

14 15,1 13,5 14,6 15,8

11,1 9,9 8,7 7,8 12,5

77,8 78 77,5

64 58,4 64,4

27,4 26,2 26,8

46,2 40,7 41,3

17,9 18,1 16,5

9,2 11,6 11,8

78,3 80 76,1 77,1 66,5 70,5 78,1 70,2 74,4 82,3 83,3

66,5 68,9 59,7 65,8 55,7 62,7 70,5 59,3 61 70,4 73,1

26,8 25,1 27,9 28,1 32,3 32,5 28,1 30,6 31,1 26,1 27,1

41,6 42,9 44,6 44,6 48,7 47,9 40,2 47,1 45,6 41,3 40,6

16,8 14,2 18,9 16,7 25,6 22,8 15,4 23,4 21,8 12,9 13,4

10,9 9,7 13,9 12,1 15,5 12,7 8,1 14,3 12,4 9,7 8,1

79,2 79,1 72

69,3 74 60

25,4 28,6 28,8

41,4 39,4 47,1

16,3 14 24,5

10,2 8,9 15,4

73,9

63,1

29,7

45,2

19,8

12,6