C7 - Raadsinformatiebrief Regeerprogramma 2024 D449744

Aan de raad van de gemeente Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 3 december 2024 : Z106821/D448728 : : Vertaling Regeerprogramma 2024

Verzonden d.d.: 3 december 2024

Geachte leden van de raad, Op 13 september 2024 is door het kabinet Schoof I het Regeerprogramma gepresenteerd. Dit document is een uitwerking van het hoofdlijnenakkoord Hoop, Lef en Trots van PVV, VVD, NSC en BBB en bevat de beleidsdoelstellingen en -maatregelen waar het nieuwe kabinet mee aan de slag gaat. Veel maatregelen zoals deze zijn opgenomen in het Regeerprogramma en in de Rijksbegroting hebben directe of indirecte gevolgen voor gemeenten. Op 25 september 2024 heeft de VNG een bijzondere ledenbrief verstuurd waarin de (mogelijke) gevolgen op een rij zijn gezet. Wij willen nadrukkelijk aangeven dat deze brief slechts een eerste duiding van het Regeerprogramma is. De daadwerkelijke gevolgen van het beleid zijn sterk afhankelijk van de nadere uitwerking en besluitvorming door kabinet en parlement. Wel willen wij in deze brief aangeven dat er op korte en op langere termijn mogelijk financiële gevolgen zijn. Wij beperken ons in deze brief tot de hoofdlijnen en de maatregelen waarvan wij verwachten dat deze financiële impact hebben voor de gemeente Brummen. Voor een volledig overzicht van de (mogelijke) consequenties van het Regeerprogramma verwijzen wij u graag naar de bijzondere ledenbrief van de VNG. Vooraf willen wij twee onderwerpen in algemene zin toelichten: a.

SPUK’s In het hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat de specifieke uitkeringen (SPUK) van het Rijk aan gemeenten worden overgeheveld naar het Gemeentefonds. In het Regeerprogramma is opgenomen dat dit per 2026 moet zijn gebeurd, tenzij het kabinet een regeling voort te zetten. Er zijn op voorhand al een aantal uitzonderingen gemaakt (zoals de BUIG, opvang Oekraïners, hersteloperatie Groningen en Toeslagenaffaire). Al langere tijd is de wens vanuit gemeenten om het aantal SPUKs te beperken omdat ze de gemeentelijke autonomie beperken en de verantwoordingslast (via de SISA-systematiek) hoog is. Het is echter nog wel de vraag of een besparing van 10% op het totale budget, zoals het kabinet dat voorstaat, reëel is. Voor de gemeente Brummen zou het om een korting van tussen de € 300.000 en € 400.000 vanaf 2026 kunnen gaan. Daar staat tegenover dat de gemeente meer vrijheid krijgt een eigen afweging te maken in hoe het geld te besteden.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen

Z106821/D446567

Blz. 2

b. BBP-systematiek gemeentefonds Met de nieuwe BBP-systematiek worden gemeenten voor prijsstijgingen gecompenseerd op basis van de voorjaarsraming van het CPB (het zogenoemde Centraal Economisch Plan, CEP). Nu blijkt dat de raming in het CEP van inflatie de afgelopen zeven jaar gemiddeld één procent lager uitvalt dan de daadwerkelijke inflatie. De consequentie is dat gemeenten structureel onvoldoende gecompenseerd worden voor prijsstijgingen. Voor de gemeente Brummen betekent een procent ongeveer € 400.000. We gaan nu in op de belangrijkste gevolgen per beleidsterrein: 1. Bestaanszekerheid en koopkracht Voor alleenverdieners die door een stapeling van regelingen en toeslagen onder het bestaansminimum terechtkomen stelt het kabinet voor de jaren 2025 tot 2027 € 94 miljoen beschikbaar. Voor de gemeente Brummen gaat dit om circa € 32.000 per jaar. Daarnaast komt er in 2025 € 24 miljoen beschikbaar voor de aanpak van problematische schulden. Dit bedrag loopt op tot € 100 miljoen in 2029. Voor de gemeente Brummen gaat het om € 20.000, oplopend tot € 85.000. Het kabinet komt met een voorstel om niet-gebruik van regelingen terug te dringen, zodat meer mensen krijgen waar ze recht op hebben. Dit sluit aan om het voornemen van de gemeente Brummen om het bereik van het minimabeleid te vergroten.

In de miljoenennota geeft het kabinet aan te willen bezuinigen op de werkloosheidsuitkering (WW) en het vereenvoudigen van de regels. Dit zou kunnen gebeuren middels het verlengen van de opzegtermijn en het verkorten van de WW-duur. De gemeente is als werkgever eigen risicodrager WW. Het verkorten van de WW-duur betekent daarom een kleinere financiële impact wanneer een van onze eigen medewerkers ontslagen worden. Een andere consequentie van de wijziging kan echter ook zijn dat inwoners die hun baan verliezen eerder gebruik moeten gaan maken van bijstand. Dit is moet echter nog uitgewerkt worden door het kabinet. 2. Grip op asiel en migratie In de begroting van SZW is € 100 miljoen minder geraamd voor BUIG (een gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 en voor de inzet van loonkostensubsidie). Deze lagere raming heeft te maken met een lagere verwachte instroom van statushouders. Dit zou resulteren in een verlaging van de BUIG voor gemeente Brummen van € 100.000. Hierbij is wel de aantekening te maken dat de BUIG alleen verlaagd kan worden wanneer de instroom ook daadwerkelijk verlaagt. De vergoeding voor de opvang van Oekraïners gaat vanaf 2025 omlaag van € 61 naar € 44 per persoon per dag. In 2024 is in het kader van deze regeling € 2,4 miljoen ontvangen.

Dat zou daarmee met € 600.000 verlaagd worden. Hiervan geeft ongeveer tweederde van de gemeenten aan dat dit de kosten niet kan dekken. De VNG heeft hierover op 5 november een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer. 3. Wonen en volkshuisvesting Het kabinet heeft de ambitie gesteld om jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te bouwen. Om dit te bereiken gaat het rijk dwingende afspraken met provincies en gemeenten maken en daarnaast € 5 miljard voor de komende vijf jaar beschikbaar stellen. Dit zal eenvoudiger beschikbaar gesteld worden aan projecten omdat het gekoppeld wordt aan opgeleverde woningen, maar nog niet duidelijk is wanneer dit aan gemeenten zal worden uitbetaald. Daarnaast is nog niet duidelijk of er geld beschikbaar komt om onrendabele toppen van (meer sociale) woningbouw te dekken. Wanneer meer dan 30% van woningbouw voor de sociale huur bestemd moet worden, kan het moeilijker zijn een grondexploitaties rond te krijgen.

Z106821/D446567

Blz. 3

In het Regeerprogramma staat een maximering van de stijging van de OZB opgenomen om de woonlasten te beperken. Met welke voorstellen het kabinet komt is nog onduidelijk. Het is ook in tegenspraak met het eerder gestelde voornemen gemeenten meer belastingvrijheid te geven.

5.

Energietransitie, leveringszekerheid en klimaatadaptatie

De CDOKE is een regeling om de uitvoering van de klimaatambities te versnellen. Dit is een SPUKuitkering die wordt overgeheveld naar het gemeentefonds met een korting van 10%. De gemeente Brummen ontvangt ruim € 400.000 per jaar vanuit deze regeling. Dit zou dus € 40.000 aan minder opbrengsten betekenen. Daar staat tegenover dat de verantwoordingslast vervalt. 6a

Zorg

Het kabinet Rutte IV heeft voor de WMO een aanvullende post van € 75 miljoen gereserveerd vanwege een sterkere volume ontwikkeling. Deze middelen zijn bij de miljoenennota toegevoegd aan het gemeentefonds. Dit betekend voor de gemeente Brummen een extra inkomst van € 60.000 per jaar. De middelen van beschermd wonen zijn echter in 2025 niet volledig voor de volumegroei gecompenseerd. Dit betekent een nadeel van circa € 15.000 voor de gemeente Brummen. De voorgenomen besparing op de jeugdzorg is structureel vervallen. Dit ging om een bedrag van € 500 miljoen per jaar. In de raadsinformatiebrief over de septembercirculaire hebben we dit verder toegelicht. 6b

Onderwijs

In 2025 en 2026 wordt een decentralisatieuitkering voor bibliotheken van € 100.000 aan Brummen betaald. Daarna vindt overheveling plaats in het gemeentefonds. Vanuit het ministerie van OCW ontvangen gemeenten een specifieke uitkering voor onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Gemeente Brummen ontvangt circa € 450.000 in 2025. Vooralsnog wordt er nog niks veranderd aan de afspraken. Mogelijk kan dit in 2026 veranderen. 7

Goed bestuur en sterke rechtsstaat

Het kabinet hanteert voor één jaar een nullijn voor rijksambtenaren. Aangezien politieke ambtsdragers onder de CAO Rijk vallen, geldt dit dus ook voor leden van het college en gemeenteraad. Overigens is dit nog afhankelijk van de uitkomst van onderhandelingen tussen Rijk (als werkgever) en vakbonden. Gemeenten krijgen vanaf 2025 twee jaar de tijd om een participatieverordening op te stellen. De VNG zal een modelverordening beschikbaar gaan stellen. Dit sluit goed aan op de Participatievisie zoals die door uw raad is vastgesteld. 7b

Verbeteren gemeentelijke informatievoorziening

Het Regeerprogramma richt zich op het verbeteren van de gemeentelijke informatievoorziening door duurzame toegankelijkheid, transparantie en digitalisering te bevorderen. Dit moet leiden tot efficiëntere en effectievere dienstverlening aan burgers. Wij als gemeente hebben al belangrijke stappen gezet en zullen dit blijven doen, waarbij we de Woo-wetgeving als een vliegwiel gebruiken. 10.

Cultuur en sport

Aanvankelijk had het kabinet een voornemen om de BTW op sport en culturele voorstellingen te vergroten. Dit heeft geen directe consequenties voor de gemeente, maar kan wel betekenen dat er meer of hogere verzoeken tot subsidieverlening kunnen worden gedaan door culturele en sportinstellingen. Bij de behandeling van het belastingplan heeft het kabinet aan de Tweede Kamer gevraagd in te stemmen met deze BTW-verhoging met daarbij de toezegging dat ze bij de Voorjaarsnota een alternatief

Z106821/D446567

Blz. 4

gaan zoeken om de € 1,2 miljard aan inkomstenverlies te dekken. Of dit wordt gevonden is afhankelijk van de besluitvorming komend voorjaar.

Tot slot: Zoals eerder vermeld is deze brief een eerste inventarisatie van de maatregelen en de mogelijke consequenties voor de gemeente Brummen. Veel moet nog uitgewerkt en definitief besloten worden door het Rijk. Zoals u in de uitgebreide bijzondere ledenbrief van de VNG kunt lezen wordt er actief meegedacht om het beleid zo handzaam mogelijk te maken voor gemeenten. Mochten er nieuwe ontwikkelingen zijn, dan wordt u daarover middels de bestuursrapportages of raadsinformatiebrieven over geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser Secretaris

S. van de Graaf loco burgemeester