C4 - B&W - Raadsinformatiebrief Forse financiële tegenvallers 2025 D474830

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 6 januari 2026 : Z122321/D473794 : : Forse financiële tegenvallers 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, Bij de behandeling van de Programmabegroting 2026-2029 op 13 november 2025, gaf wethouder Van de Graaf u mee dat het niet de vraag is óf er een tegenvaller komt, maar wanneer. Helaas moeten we u melden dat er zich nu al een aantal forse tegenvallers voordoen. Normaal verantwoorden we ontwikkelingen in de tweede helft van het jaar bij de behandeling van de jaarstukken 2025 (begin juli 2026). Vanwege de omvang van de tegenvallers lichten we deze u, conform artikel 8 van de Financiële verordening, nu al toe. Ten opzichte van de Slotwijziging 2025 zijn er drie ontwikkelingen die maken dat het beeld verslechtert: • De overdracht van pensioenen van oud-bestuurders van uitvoering door de gemeente naar het ABP betekent een incidenteel nadeel van € 1,2 miljoen. • De grondexploitatie Kerstenterrein betekent een incidentele toevoeging van € 1,1 miljoen aan de verliesvoorziening grondexploitaties. • Een actualisatie van de BUIG betekent een structureel nadeel van € 1,1 miljoen. We lichten deze ontwikkelingen hierna verder toe. Op basis van deze ontwikkelingen bieden we ook inzicht in het actuele meerjarenbeeld. Overdracht pensioenen oud-bestuurders Per 1 januari 2028 gaan de pensioenen van de oud-bestuurders over van uitvoering door gemeenten naar het ABP.

Dit houdt in dat de pensioenen overgaan naar het nieuwe pensioenstelsel volgens de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Deze overgang heeft als doel om de financiële stabiliteit en veiligheid van de pensioenen te waarborgen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft opdracht gegeven een prognose te maken van het benodigd vermogen op 1 januari 2028 op basis van inkoop Wtp bij ABP. Dit bedrag wijkt voor veel gemeenten significant af van het bedrag waarvoor op dit moment voorzieningen zijn gevormd.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z122321/D473794

Blz. 2 van 4

De afwijking ontstaat onder andere doordat voormalige wethouders van vóór 2013 niet uit de voorziening, maar rechtstreeks uit de begroting worden betaald. Met de overgang naar het ABP worden die jaarlijks terugkerende kosten in één keer afgekocht. Daarnaast is de dekkingsgraad van het ABP hoger dan nu in de voorziening is opgenomen. Ook dit betekent een extra storting. De commissie BBV heeft op 3 december de stellige uitspraak gedaan dat de voorzieningen in boekjaar 2025 in lijn moeten worden gebracht met het onderzoek. Van een stellige uitspraak mag alleen bij hoge uitzondering worden afgeweken. De financiële consequentie voor Brummen is naar verwachting een bijstorting in de voorziening van € 1.245.000. Daar staat tegenover dat de jaarlijkse lasten in de begroting vanaf 2028 van circa € 75.000 vervallen en dat de gemeente niet langer het risico draagt van renteschommelingen. Grondexploitatie Kerstenterrein Voor het bouwgrondcomplex Kerstenterrein zijn op korte termijn geen concrete plannen voor een commerciële zone. Dit betekent een verlies voor het complex van € 1.120.000. Dit bedrag voegen we daarom toe aan de verliesvoorziening voor grondexploitaties. Bij de bestemming van het resultaat van de jaarstukken 2025 zullen we voorstellen dit verlies te dekken uit de bestemmingsreserve Grondexploitaties.

BUIG Voor het uitvoeren van de BUIG (Bundeling Uitkering Inkomensvoorzieningen Gemeenten) krijgt de gemeente een specifieke uitkering van het Rijk. In het voorjaar is een beschikking van het Rijk ontvangen die € 637.000 hoger uitviel dan in de begroting was voorzien. Dit is in het voorjaar gemeld in de Eerste Bestuursrapportage 2025 en structureel verwerkt in de Perspectiefnota 2026-2029. Voorzichtigheidshalve hadden op dat moment de lasten in gelijke mate moeten toenemen. Dat is niet gebeurd om de volgende redenen: De kosten voor de BUIG bestaan uit de uitkeringen enerzijds en de uitvoeringskosten anderzijds. De specifieke uitkering is bedoeld om de kosten van de uitkeringen te vergoeden. Hierbij wordt gerekend met het aantal uitkeringsgerechtigden in jaar T-2, voor 2025 geldt het aantal van 2023. De uitvoeringskosten die de gemeente heeft aan de BUIG vallen niet binnen de specifieke uitkering, dit moet gedekt worden uit de algemene middelen. In het voorjaar is de onjuiste aanname gedaan dat de uitvoeringskosten en uitkeringen beide bekostigd worden door de specifieke uitkering. Dit gaf de indruk dat de lasten en baten met elkaar in balans waren na de verhoging. In het proces van opstellen, voorstellen en besluiten is hier geen verdere aandacht op gevestigd.

Gemeente Apeldoorn verzorgt voor ons de afhandeling van aanvragen en verstrekkingen van de verschillende inkomensvoorzieningen. Een consequentie van de gedeeltelijke uitbesteding is dat er met vertraging inzicht is in de ontwikkeling van de realisatie van de uitkeringen. Dit maakt het moeilijker om een goede prognose van de kosten voor het einde van het jaar te maken. Bij het opstellen van de Eerste Bestuursrapportage 2025 en Perspectiefnota 2026-2029 was er daardoor geen indicatie dat de kosten zouden afwijken van de lopende begroting. In de begroting van 2025 is rekening gehouden met een incidenteel verhoogde instroom van uitkeringsgerechtigden vanwege de komst van nieuwkomers vanuit de doorstroomlocatie. Op basis van gemeentelijke ambities werd ervan uitgegaan dat nieuwkomers na toewijzing en doorstroom naar een woning binnen een jaar zouden deelnemen aan de arbeidsmarkt. De Wet inburgering 2021 geeft nieuwkomers een inburgeringstermijn van drie jaar, waardoor uitstroom naar werk in de praktijk vaak later plaatsvindt.

Z122321/D473794

Blz. 3 van 4

De verwachte uitstroom – zowel van nieuwkomers als van de natuurlijke uitstroom binnen het bestaande bestand – is daardoor niet gerealiseerd. Daarnaast zien we in Brummen, in lijn met de landelijke trend, dat re-integratie steeds complexer wordt. De doelgroep binnen de Participatiewet heeft vaker te maken met gestapelde problematiek, waardoor uitstroom naar werk meer tijd en intensievere begeleiding vraagt en in een aantal gevallen nauwelijks mogelijk is. Tot slot blijkt uit de analyse tot en met oktober 2025 dat de kosten ten opzichte van het voorgaande jaar sterker toenemen dan waar de Rijksuitkering in voorziet. Per saldo, een lager gerealiseerde uitstroom dan verwacht door landelijke ontwikkelingen, de onjuist gedane aanname van het voorjaar en de achterblijvende Rijksbijdrage, betekent dit een structurele bijstelling van circa € 1.075.000. Actueel meerjarenbeeld In onderstaande tabellen zijn de consequenties van deze ontwikkelingen voor het meerjarenbeeld weergegeven. Tabel 1 is het totaal van de lasten en baten. Tabel 2 is het totaal van de structurele lasten en baten. De provinciale toezichthouder kijkt in de beoordeling van de begroting met name naar het structurele perspectief. In deze tabellen is ook de stelpost jeugdzorg VNG gecorrigeerd. Het Rijk heeft in het gemeentefonds een besparing op de jeugdzorg ingeboekt vanaf 2028.

De VNG adviseerde gemeenten om hiervoor een stelpost op te nemen. Echter, het Interprovinciaal Overleg (IPO) is het hier niet mee eens en de toezichthouders corrigeren deze stelpost in hun toezichtsbrieven. Tabel 1: Meerjarenperspectief najaar 2025 (structureel én incidenteel) Bedragen x € 1.000 2025 Saldo Slotwijziging 2025 (incl. structurele effecten 764 Septembercirculaire 2025)

2026

2027

2028

2029

185

243

-1.223

-1.145

Overdracht pensioenen naar ABP Verlies Kerstenterrein BUIG Correctie stelpost jeugdzorg VNG

-1.245 -1.120 -1.075

-1.075

-1.075

-1.075 -480

-1.075 -480

Financieel beeld december 2025

-2.676

-890

-832

-2.778

-2.700

2028

2029

Tabel 2: Structurele meerjarenperspectief najaar 2025 Bedragen x € 1.000 Saldo Slotwijziging 2025 (incl. structurele effecten Septembercirculaire 2025)

2025

2026

2027

-80

556

608

-1.057

-1.111

BUIG Correctie stelpost jeugdzorg VNG

-1.075

-1.075

-1.075

-1.075 -480

-1.075 -480

Financieel beeld december 2025

-1.155

-519

-467

-2.612

-2.666

In de Programmabegroting 2026-2029 hebben wij aangegeven dat vanaf 2028 aanvullende maatregelen nodig zijn om de begroting sluitend te houden. Op basis van de huidige inzichten lijkt dit ook voor de twee jaren daarvoor van toepassing. Omdat er gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden, zal de Perspectiefnota 2027-2030 een beleidsarm karakter hebben. Dat betekent dat de noodzakelijke maatregelen pas in de programmabegroting moeten worden uitgewerkt. In de komende maanden volgen wij de ontwikkelingen nauwgezet en bereiden wij mogelijke ombuigingen voor.

Z122321/D473794

Blz. 4 van 4

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)