Brief van het Landschapsnetwerk Brummen over bestuurlijke toekomst

Aan College en raad van de gemeente Brummen

Datum: 5 januari 2026

Betreft: raadsbesluit dd 15 januari 2026 mbt ‘Bestuurlijke Toekomst’

Geachte leden van het college en de raad van de gemeente Brummen, In 2025 hebt u het besluit genomen dat een fusie met een andere gemeente de beste optie is om de vele uitdagingen die in Brummen spelen met vertrouwen tegemoet te kunnen zien. Al vrij snel kwam u tot de conclusie dat er slechts twee gemeenten zijn, die tot een succesvolle fusie op (relatief) korte termijn kunnen leiden: Zutphen en Rheden. Het college heeft in een advies aan de raad een duidelijke voorkeur voor de gemeente Rheden uitgesproken. De raad zal op 15 januari aanstaande een besluit nemen over de volgende stappen. In het kader van de verkenningen heeft Landschapsnetwerk Brummen (LNB) op 19 juli een brief aan het college gestuurd. U treft deze brief als bijlage aan. LNB vraagt in deze brief aandacht voor het bijzondere landschap als pijler onder de fusie-verkenningen: • Brummen mag zich gelukkig prijzen met een voor Nederlandse begrippen uniek landschap, die zich onder andere kenmerkt door een bijzondere zonering en een grote variatie in een relatief klein gebied. • De landschappelijke eenheid strekt zich naar het noorden toe uit tot grofweg de A1: de zuidelijke IJsselvallei. Diverse gremia en samenwerkingsverbanden richten zich op deze landschappelijk logische eenheid. Ook bestuurlijk wordt deze eenheid erkend en onderkend.

• De kwaliteit van dit landschap staat onder druk, met mogelijk grote economische schade tot gevolg als er niet wordt bijgestuurd. In haar visie op het landschap presenteert LNB oplossingsrichtingen, die de kwaliteit sterk verbeteren en een goed economisch perspectief bieden. Dat vraagt wel stevige focus vanuit de gemeente, vanuit een integrale landschappelijke visie. • Die focus ontbreekt vooralsnog. Kwaliteitsgaranties voor het landschap zijn er hoegenaamd niet. Een Omgevingsvisie ontbreekt vooralsnog. Bij een vergelijk van louter de gemeentes Zutphen en Rheden, biedt laatstgenoemde meer aanknopingspunten om de landschapskwaliteiten adequaat te borgen. Het proces rond de bestuurlijke toekomst van Brummen is naar onze ervaring echter op enkele punten onbevredigend of tenminste onduidelijk, waardoor wij de verenging op dit moment tot Zutphen of Rheden te smal vinden. Twee punten lichten wij er uit. Betrokkenheid burgers Veel burgers hebben zich overvallen gevoeld in de snelheid waarmee dit proces in de laatste maanden gegaan is. Zij voelen zich onvoldoende betrokken en gehoord. De vele publicaties in onder andere Brummens Nieuws en de veelal verhitte bijeenkomsten van dorpsraden (Empe, Oeken, Leuvenheim) getuigen hiervan. Waar het proces voor het college en de raad al langer

loopt en u naar eer en geweten gehandeld heeft, is de conclusie gerechtvaardigd dat uw proces al te zeer intern georiënteerd is geweest. Dit is een omissie, die direct raakt aan het draagvlak onder de bevolking, willekeurig welk besluit u neemt. Het doet geen recht aan een goed democratisch proces. Verkenningen met gemeente Voorst De verkenningen met de gemeente Voorst leidden al snel tot de conclusie dat hier geen perspectief in zat. Deze conclusie werd al getrokken op basis van een zeer smalle verkenning. Na kritiek hierop is de verkenning verbreed, maar met dezelfde conclusie. Hier blijft veel onduidelijkheid bestaan, zeker ook na lezing van het interview met burgemeester JorritsmaVerkade van de gemeente Voorst in Brummens Nieuws dd 17 december 2025. Zij geeft aan dat de conclusie eenzijdig vanuit Brummen is genomen, terwijl Voorst wel degelijk open staat voor fusie-besprekingen. Op zijn minst tekent zich hier een merkwaardige discrepantie af. Het hoge tempo waarvoor de raad van de gemeente Brummen gekozen heeft om dit proces te doorlopen cq tot een principebesluit te willen komen heeft hierin niet geholpen. Een bevredigende argumentatie voor de snelheid hebben wij vooralsnog niet gehoord. Zeker bij dit soort ingrijpende processen gaat kwaliteit voor snelheid. Die kwaliteit staat al te zeer onder druk.

Gegeven de huidige stand van zaken vragen wij uw aandacht voor de volgende punten: • Wij pleiten voor het krachtig borgen en ontwikkelen van de bijzondere landschappelijke waarden in het hart van de Stedendriehoek. Dit ongeacht de uiteindelijke keuze. • Heroverweeg de snelheid van uw proces en de ruimte om alsnog burgers breed inhoudelijk te betrekken bij de belangrijke besluitvorming. • Heroverweeg serieuze gesprekken met de gemeente Voorst, ook als hiervoor meer tijd nodig is dan u binnen uw huidige proces hebt gereserveerd. Dit doet recht aan het belang van de Zuidelijke IJsselvallei als eenheid. • Houdt de deur naar Voorst nadrukkelijk open, ook als u er nu voor zou kiezen om met Rheden verder te willen gaan. Uiteraard zijn wij van harte bereid in een gesprek een en ander nader toe te lichten en te bespreken. Op onze website www.landschapsnetwerkbrummen.nl vindt u nadere informatie over onze activiteiten en publicaties. Met vriendelijke groet,

Ben Huisman Voorzitter Landschapsnetwerk Brummen info@landschapsnetwerkbrummen.nl ben.huisman@hotmail.com

Bijlage: Brief LNB dd 19 juli 2025

College van burgemeester en wethouders van de gemeente Brummen t.a.v. burgemeester G. van Rumund Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen

Datum: 19 juli 2025 Betreft: unieke landelijk gebied Brummen als pijler onder verkenningen ‘Bestuurlijke Toekomst’

Geachte heer van Rumund, Graag vragen uw aandacht voor de bijzondere kwaliteit van het landelijk gebied in de zuidelijke IJsselvallei als pijler onder de verkenningen naar een mogelijke fusie met een buurgemeente. Onder de noemer ‘Bestuurlijke Toekomst’ voert de gemeente Brummen verkenningen uit naar een mogelijke fusie met een buurgemeente. De gemeenteraad heeft daarmee ingestemd. In een toelichting geeft het college aan dat de inwoners van Brummen veel waarde hechten aan het behoud van het landelijke, groene, rustige en veilige karakter van het huidige Brummen, met een flinke gemeenschapszin en een rijk verenigingsleven. Voor het college is behoud van de identiteit van gemeente Brummen dan ook een essentiële randvoorwaarde voor de bestuurlijke toekomst van gemeente Brummen. Landschappelijke eenheid met Voorst Landschappelijk vormt het gebied van de gemeente Brummen een eenheid met het zuidelijke deel van de gemeente Voorst, grofweg het gebied ten zuiden van de A1. Dit gebied wordt aangeduid als de Zuidelijke IJsselvallei. Wij wijzen op verschillende toekomstverkenningen die de laatste jaren zijn uitgebracht. Deze samenhang vinden we ook terug in het werkgebied van de gebiedscoöperatie Zuidelijke IJsselvallei, in de coöperatie voedselnetwerk IJsselmarke en in het recreatienetwerk Visit Veluwe.

Het landschap in het deel van de gemeente Voorst ten noorden van de A1 heeft een geheel ander karakter, met een dominante positie van intensief agrarisch grondgebruik. Met Zutphen, aan de oostoever van de IJssel, is er op dit vlak weinig of geen relatie. Overeenkomst op het gebied van landschappelijke identiteit vinden wij een belangrijk aandachtspunt bij verdere gedachtenvorming rond een samenwerking of een fusie met een van de buurgemeenten.

1

Unieke identiteit van het Brummense landschap Wij onderschrijven het belang van de identiteit van Brummen op grond van bijzondere landschapskwaliteiten, die uniek genoemd mogen worden op nationaal niveau. Graag verwijzen wij u naar de Landschapsbiografie die in 2021 is opgesteld door het Landschapsnetwerk Brummen en mede dankzij de gemeente is verspreid onder 5.000 huishoudens. De grote variatie aan landschapstypen tussen Veluwe en IJssel, de nog zeer goed te herkennen zonering van west naar oost en de (nog) rijke natuur als gevolg en wezenlijk onderdeel daarvan zijn een belangrijke pijler voor de toekomst. De samenhang tussen natuur, cultuur, landgoederen en landbouw vormen een krachtig palet aan landschappelijke waarden. Het is ook niet voor niets dat vele landgoederen zich juist hier ontwikkeld hebben. Deze waarden zijn van belang voor de gehele Regio Stedendriehoek, als krachtig groen hart voor de drie grote steden rondom. Het gebied kent een groot aantal N-2000 gebieden. In het recent door college van GS en kabinet vastgestelde Ruimtelijk Arrangement Gelderland – Sterk in het Midden (juni 2025) wordt deze kwaliteit onderkend. In hoofdstuk 3 (pag 10-12) zijn afspraken vastgelegd om juist in dit gebied het vitaal landelijk gebied te versterken en de groene ontwikkeling (natuur en natuurinclusieve landbouw) te versterken. Dat is naar onze overtuiging ook verstandig.

Met het oog op de klimaatontwikkeling leent dit gebied zich bij uitstek om zich te ontwikkelen tot een veerkrachtig gebied, dat bestand is tegen zowel langere periodes van droogte als tegen extreme neerslag in korte tijd en daarmee ook een bescherming te bieden aan de benedenstrooms gelegen kernen. Natuurinclusieve landbouw, een goede groenblauwe dooradering en verondiepen en verbreden van beeklopen vormen sleutels naar een robuust landschap. Diverse onderzoeken tonen aan dat natuurinclusieve landbouw de samenleving als geheel zeer veel oplevert in termen van welzijn en van geld. Zo heeft Landschapsnetwerk Brummen recent een onderzoek afgerond naar de vele diensten van 10% groenblauwe dooradering op bedrijf De Kruytbosch in Hall. De geleverde diensten vertegenwoordigen tenminste 2,5 maal de financiële waarde van de kosten voor aanleg, beheer en onderhoud, vrijwel allemaal diensten die de samenleving als geheel ten goede komen. Een groeiend aantal boeren in de zuidelijke IJsselvallei wil die omslag ook maken. Zij verdienen het om daarvoor adequaat beloond te worden. In de coöperatie voedselnetwerk IJsselmarke ontwikkelt zich een samenwerkingsverband tussen boeren en burgers rond natuurinclusieve landbouw, gezond voedsel en gedeeld eigenaarschap van het landschap.

Bovendien is juist zo’n landschap uitermate aantrekkelijk voor toerisme en recreatie, met alle economische voordelen van dien.

2

Borging van landschappelijke identiteit Het begrip identiteit kent vele interpretaties. Naar onze mening is de bijzondere landschapskwaliteit identiteitsbepalend. Dit landschap verder versterken als kwalitatieve buitenruimte binnen de Regio Stedendriehoek biedt veel potentie. De samenhang tussen landbouw, natuur, cultuur toekomstbestendig vormgeven. Zeer veel onderzoeken onderschrijven zowel de landschappelijke eenheid als de enorme potentie die daarvan uit gaat. Hoe deze kwaliteiten adequaat geborgd kunnen worden is lastig te beantwoorden, omdat dit na de fusie onder het mandaat van het nieuwe gemeentebestuur valt. De gemeente Brummen heeft nog geen Omgevingsvisie vastgesteld, een instrument bij uitstek om de landschappelijke kwaliteit te borgen. De bevolking van Zutphen heeft weinig binding met het landschap in de Zuidelijke IJsselvallei. Dat zal doorwerken in de politieke afwegingen rond landbouw, landschap en natuur. Daartegenover staat een sterke stedelijke expansie, die bij een fusie makkelijk de IJssel over zal steken. Het landschap in het zuidelijk deel van Voorst vertoont een sterke overeenkomst met Brummen, wat we ook terugvinden in de aard van het agrarisch grondgebruik. Met het noordelijk deel bestaat die sterke overeenkomst niet. De uitdagingen in het landelijk gebied zijn complex en vragen bij uitstek om een integrale, samenhangende benadering.

Dat vraagt veel van zowel de ambtelijke als bestuurlijke kwaliteiten en deskundigheden. Wij pleiten er voor om dit mee te laten wegen in de verdere verkenningen. Wij spreken ons niet uit over een voorkeurspartner in de fusie-verkenningen. Bij alle drie verkenningen is er sprake van zowel risico’s als kansen met betrekking tot ons landschap. Wel pleiten wij voor het krachtig borgen en verder ontwikkelen van de bijzondere landschappelijke waarden in het hart van de stedendriehoek. Uiteraard zijn wij van harte bereid in een gesprek een en ander nader toe te lichten en te bespreken. Op onze website www.landschapsnetwerkbrummen.nl vindt u nadere informatie over onze activiteiten en publicaties. Met vriendelijke groet,

Ben Huisman Voorzitter Landschapsnetwerk Brummen info@landschapsnetwerkbrummen.nl ben.huisman@hotmail.com

3