B5 - B&W - Raadsbrief Voortgang uitvoeringsplan en eerste evaluatie Participatie 2025 - 2028 D476258

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 27 januari 2026 : Z107368/D475181 : : Voortgang uitvoeringsplan en eerste evaluatie Participatie 2025 - 2028

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de voortgang van het uitvoeringsplan Participatie 2025 – 2028 en de eerste evaluatie hiervan. In juli 2025 heeft u voor het laatst een brief ontvangen over de voortgang (D466354). Hiermee voldoen wij aan de toezegging om de gemeenteraad tweemaal per jaar te informeren over zowel het participatiebeleid als het gebiedsgericht werken. Over dit laatste ontvangt u een aparte brief (D475183). Inleiding De Participatievisie beschrijft de wijze waarop we als gemeente de aanpak van participatie willen verhelderen en verbeteren. Wettelijke ontwikkelingen vragen om een duidelijke en meer planmatige aanpak van participatie door de gemeente. Dit zijn vooral het wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau en de Omgevingswet die op 1 januari 2024 van kracht werd. In het uitvoeringsplan is uitgewerkt hoe de in de visie verwoorde ambities concreet gerealiseerd worden. In 2025 lag daarbij de nadruk op een meer gestructureerde werkwijze onder medewerkers van de gemeente. En op heldere communicatie naar buiten toe. Hieronder geven we weer welke ontwikkelingen er zijn sinds we de vorige raadsinformatiebrief met u deelden.

Daarna gaan we in op een eerste evaluatie die we hebben gedaan van de uitvoering van het participatiebeleid als beschreven in de Participatievisie en het bijbehorende uitvoeringsplan. Stand van zaken voortgang uitvoeringsplan participatie In de vorige brief hebben we u geïnformeerd dat we voor een deel vooruitlopen op de planning van 2026 als beschreven in het uitvoeringsplan. En dat we een extra onderdeel hebben geïntroduceerd, namelijk de online participatietool Open Stad, waarvoor enkele medewerkers inmiddels getraind zijn en de eerste toepassing gemaakt wordt. De verwachting is dat, met inzet van Open Stad, nieuwe doelgroepen bereikt kunnen worden om deel te nemen aan participatieprocessen. Enkele activiteiten die in het uitvoeringsplan voor 2025 gepland waren schuiven echter door naar 2026. Dit als gevolg van een personeelswisseling bij de adviseurs participatie.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z107368/D475181

Blz. 2 van 3

Nog te realiseren in 2026 • De informatie voor inwoners en initiatiefnemers die nu overzichtelijk beschikbaar is op de website zal ook worden vertaald naar een flyer. • Een periodiek geactualiseerd overzicht van lopende en aankomende participatietrajecten, een zogenaamde participatieagenda of – kalender volgt in 2026. • De nieuwe participatieladder wordt nog doorgevoerd in de LTA. • In 2026 zal ook een Participatieverordening opgesteld worden, ter vervanging van de Inspraakverordening, met daarin onder meer opgenomen hoe de gemeente wil omgaan met het uitdaagrecht. Evaluatie 2025 In november 2025 heeft een eerste evaluatie van de participatieaanpak plaatsgevonden. Aangezien de implementatie van de nieuwe werkwijze nog niet is afgerond, diende dit vooral om te identificeren wat er nog nodig is om volgende stappen te zetten en wat aandachtspunten zijn. Hiervoor hebben we feedback gevraagd van collega’s, wijk- en dorpsraden en de Maatschappelijke AdviesRaad (MAR). In de evaluatie geven we aan wat goed gaat en waar kansen op verbeteringen liggen. De volgende conclusies en aandachtspunten voor 2026 komen naar voren: • Hoewel belangrijke stappen zijn gezet met de implementatie van de nieuwe werkwijze bij participatieprocessen, heeft dat nog niet geleid tot een echte omslag in de manier van werken en denken onder alle collega’s. Dat vraagt tijd en blijvende aandacht.

In 2026 werken we verder aan de implementatie van de nieuwe manier van werken binnen de gemeentelijke organisatie. Via verschillende kanalen en met enige regelmaat zullen het stappenplan en andere onderdelen van de toolbox, evenals de beschikbare adviesmogelijkheid door de adviseurs participatie voor het voetlicht gebracht worden. Ook de managers hebben een rol bij het verder implementeren van de werkwijze en toolbox, door het belang hiervan actief uit te dragen. • Zichtbaarheid en aanspreekbaarheid van bestuurders is belangrijk om inwoners in de gelegenheid te stellen ook direct op bestuurlijk niveau voor hen belangrijke zaken bespreekbaar te maken. Daaraan wordt op verschillende manieren vormgegeven, maar in de context van het participatiebeleid gaat het met name om de spreekuren van wijkwethouders. Deze worden gewaardeerd en kunnen verder uitgerold, structureel ingepland en beter gecommuniceerd worden. • Het succes van het Samen en Gezond leven budget laat zien dat er behoefte is aan een potje voor kleinschalige inwonerinitiatieven. Wellicht is dit in 2026 opnieuw mogelijk uit Spuk GALA middelen. In dat geval wordt de verantwoordelijkheid hiervoor overgeheveld van het sociaal domein naar de adviseurs participatie. Daarnaast dient zich mogelijk een nieuwe subsidie aan vanuit de provincie die hiervoor ingezet kan worden.

En ook binnen het gebiedsgericht werken zijn er mogelijkheden om inwonerinitiatieven (financieel) te ondersteunen. • Open Stad is een mooi instrument om een bredere groep inwoners te bereiken en betrekken bij beleid en projecten. Open Stad kan ook benut worden om betrokkenheid over langere tijd, bij verschillende fasen van een project te realiseren. Wanneer het eerste project in Open Stad live gaat zal dit instrument breed onder de aandacht gebracht worden bij medewerkers als nieuwe mogelijkheid om inwoners en andere stakeholders online te bereiken. Collega’s kunnen dan meteen zien hoe het ingezet kan worden in Brummen. Om eventuele drempels voor gebruik te verlagen worden medewerkers bij de inzet van Open Stad ondersteund door de adviseurs participatie en een communicatieadviseur.

Z107368/D475181

•

•

Blz. 3 van 3

We investeren al enige tijd op verschillende manieren in een meer gestructureerde samenwerking met wijk- en dorpsraden, bijvoorbeeld door te werken met jaarplannen. Maar we zien dat wijk- en dorpsraden nog niet altijd (vroegtijdig) aangehaakt of geïnformeerd worden over ontwikkelingen. Medewerkers zullen via verschillende kanalen nogmaals gewezen worden op de wijze waarop wijk- en dorpsraden betrokken dienen te worden in participatieprocessen. Ook het gebiedsgericht werken is een belangrijke vorm van participatie waarmee we in Brummen beter aansluiten op wensen, ideeën en initiatieven vanuit de gemeenschap. In 2026 volgt hiervan een uitgebreide evaluatie.

Vragen? Heeft u vragen over deze brief, dan kunt u terecht bij adviseurs participatie en gebiedsgericht werken. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Bijlagen 1. Evaluatie participatie 2025 (D475184)

Evaluatie participatie gemeente Brummen 2025 Inleiding De Participatievisie beschrijft de wijze waarop we als gemeente de aanpak van participatie willen verhelderen en verbeteren. Wettelijke ontwikkelingen vragen om een duidelijke en meer planmatige aanpak van participatie door de gemeente. Dit zijn vooral het wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau en de Omgevingswet die op 1 januari 2024 van kracht werd. In het uitvoeringsplan is uitgewerkt hoe de in de visie verwoorde ambities concreet gerealiseerd worden. In 2025 lag daarbij de nadruk op een meer gestructureerde werkwijze onder medewerkers van de gemeente. En op heldere communicatie naar buiten toe. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet om de nieuwe werkwijze voor participatieprocessen op te tuigen, maar de implementatie is (zoals verwacht) nog niet afgerond. In 2026 blijven we hier intern in investeren. Met deze eerste evaluatie maken we de balans op van waar we nu staan en wat aandachtspunten zijn voor volgend jaar. Aanpak evaluatie Deze eerste evaluatie is nog beperkt. We geven een overzicht van wat is gerealiseerd en staan stil bij de eerste behaalde resultaten. En bij de stand van zaken als het gaat om implementatie. Hiervoor hebben we feedback gevraagd van collega’s via Binnenplein, wat enkele reacties opleverde.

Feedback kwam daarnaast ook van wijk- en dorpsraden (via een schriftelijke enquête dan wel mondeling) en de Maatschappelijke AdviesRaad (MAR). De bevindingen hieruit vormen de basis om te bepalen wat er nog nodig is om volgende stappen te zetten. Gerealiseerd in 2025 In 2025 hebben we de volgende zaken gerealiseerd ten behoeve van het verbeteren en meer uniform maken van de participatiewerkwijze: •

•

•

•

Er is een stappenplan ontwikkeld dat medewerkers kunnen toepassen om een participatieproces in te richten. Daarnaast is er een toolkit met instrumenten (beschikbaar op Binnenplein, zie bijlagen) die behulpzaam kan zijn bij de voorbereiding en uitvoering van dat proces, met daarin: o Invulbare participatieplannen in verschillende versies (beleidsparticipatie, projectparticipatie, participatie voor een kleine fysieke ingreep) o Aanpak stakeholdersanalyse o Handreiking instrumentkeus o Overzicht specifieke doelgroepen bereiken o Toelichting op de participatieladder o Handreiking evaluatie participatietrajecten Voor medewerkers ligt een fysiek pakket klaar bij de bodes, dat zij kunnen meenemen naar participatiebijeenkomsten, met daarin onder andere stiften, post-its, stickers en posters waarop stellingen geschreven kunnen worden. Medewerkers worden verzocht om participatieplannen en evaluaties van participatietrajecten te delen met de adviseurs participatie; in 2027 dient deze werkwijze volledig geïmplementeerd te zijn. In maart en april vonden vier workshops plaats voor medewerkers uit verschillende teams binnen het fysiek en sociaal domein, die in hun werk met de voorbereiding en/of uitvoering

•

•

van participatietrajecten te maken (kunnen) krijgen. In de workshop deden medewerkers ervaring op met het stappenplan en de toolkit. Vanaf april dit jaar kunnen medewerkers, indien gewenst, een beroep doen op de adviseurs participatie, om hen te adviseren bij het maken van een participatieplan en het gebruiken van de instrumenten uit de toolkit. De gemeenteraad is geïnformeerd over de nieuwe participatieladder en de aangepaste werkwijze.

Ook zijn er stappen gezet in de communicatie naar buiten toe: • Op de gemeentelijke website kunnen inwoners nu heldere informatie vinden over de wijze waarop zij kunnen participeren in gemeentelijke plannen (zie participatie). • Op de website is daarnaast informatie beschikbaar over de wijze waarop initiatiefnemers van nieuwbouw-, verbouw- of andere ruimtelijke ontwikkeling omwonenden en andere belanghebbenden kunnen betrekken bij hun plannen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen grote en kleine plannen (zie: Gemeente Brummen: Kleine plannen? Betrek uw buren en Gemeente Brummen: Grote plannen? Betrek de omgeving). • Tot slot is informatie beschikbaar voor inwoners die een initiatief hebben om hun straat of buurt leuker, mooier of veiliger te maken (inwonerinitiatieven). Zij vinden op de website onder meer een overzicht van subsidies van de gemeente en andere fondsen waarop zij mogelijk een beroep kunnen doen. De adviseurs participatie zijn nu een vast aanspreekpunt voor dergelijke inwonerinitiatieven (zie: Gemeente Brummen: Inwonerinitiatief). Aanvullende acties: Aanvullend op het uitvoeringsplan participatie zijn er ook andere ontwikkelingen waarmee we beter vormgeven aan de uitvoering van participatie: •

• •

Er worden voorbereidingen getroffen om een digitaal participatieplatform in gebruik te nemen: Open Stad. Dit platform is een mooie aanvulling op Brummen Spreekt, participatiebijeenkomsten en andere participatiemiddelen die we nu al inzetten. Het is een laagdrempelig middel waarmee we doelgroepen kunnen bereiken die nu nog vaak tot de ‘stille meerderheid’ behoren. Zoals ouders van jonge kinderen, die vaak te druk zijn om naar inloopavonden te gaan, mensen die zich niet comfortabel voelen bij inspreken in grotere groepen en anderstaligen. In 2025 hebben drie wijkwethouders een eerste inloopspreekuur gehouden in hun wijk of dorp. In 2025 is het Samen en Gezond Leven budget opgetuigd binnen het sociaal domein. Een potje voor inwonerinitiatieven die gezondheid en leefbaarheid stimuleren, gefinancierd uit Spuk-GALA middelen.

Resultaten en bevindingen Bovenstaande instrumenten en acties vormen een belangrijk startpunt voor een meer uniforme en kwalitatief betere uitvoering van participatieprocessen. Maar het invoeren van een nieuwe werkwijze vraagt vanzelfsprekend tijd. Op basis van ervaringen van de adviseurs participatie en de feedback van enkele collega’s, wijkraden en de MAR zien we een paar mooie resultaten, maar ook verschillende zaken waar nog kansen op verbeteringen liggen. Wat gaat goed: • De adviseurs participatie zijn bij diverse participatietrajecten en opgaven in een vroeg stadium om advies gevraagd (bijvoorbeeld het Warmteprogramma, de bestuurlijke

• •

• •

toekomst, aanwijzing karakteristieke panden, het biodiversiteitsplan, tegelwippen en de verkeerspilot in het buitengebied). De fysieke boxen voor bijeenkomsten zijn twee keer ingezet door medewerkers. Het nieuwe platform Open Stad is enthousiast ontvangen door een groep collega’s voor wie dit instrument direct toepasbaar en van meerwaarde is. Enkele collega’s werken momenteel samen met de adviseurs participatie en een communicatieadviseur om de eerste toepassingen van de grond te krijgen in Q1 van 2026. De spreekuren van wijkwethouders worden gewaardeerd door inwoners, wijk- en dorpsraden en de MAR. Het Samen en gezond leven-budget bleek een succes. Verschillende mooie initiatieven zijn hiermee ondersteund.

Waarop kunnen we verbeteren? • Binnen de beoogde nieuwe werkwijze worden medewerkers gevraagd om een participatieplan (volgens een format) te maken en te delen met de adviseurs participatie, evenals een evaluatie. In het uitvoeringsplan was al voorzien dat deze aanpak niet van de een op de andere dag de norm zal worden. Maar daar blijkt nog een uitdaging te liggen, gezien het feit dat slechts 1 plan is gedeeld met de adviseurs participatie sinds de werkwijze in mei is geïntroduceerd. Er zijn geen evaluaties van participatietrajecten gedeeld. • Uit feedback van enkele collega’s begrijpen we dat de instrumenten in de toolkit, hoewel die op zichzelf als positief worden beoordeeld, (nog) niet door hen zijn benut. Iemand zegt er simpelweg niet meer aan te hebben gedacht. Een collega geeft verder aan dat de introductie van dit nieuwe werkproces, naast diverse andere processen, door diegene wordt ervaren als belastend. Vooral gezien de hoge werkdruk. • De enige dorpsraad die schriftelijk feedback heeft gegeven geeft aan geen positieve verandering te hebben ervaren in de wijze waarop deze dorpsraad door de gemeente wordt betrokken bij projecten en beleid, sinds de introductie van de nieuwe werkwijze. Ook geeft deze dorpsraad aan de gemeente onvoldoende responsief te vinden als het gaat om issues die zij agenderen.

• De MAR is tevreden over de eigen betrokkenheid bij beleid en ontwikkelingen in het sociaal domein, maar ziet verbeterpunten voor de gemeente als het gaat om het betrekken van een bredere groep inwoners en de zichtbaarheid van bestuurders. De MAR benadrukt dat structurele en representatieve participatie wat hen betreft nog niet voldoende van de grond komt. Conclusies en aandachtspunten voor 2026 •

•

Hoewel belangrijke stappen zijn gezet met de implementatie van de nieuwe werkwijze bij participatieprocessen, heeft dat nog niet geleid tot een echte omslag in de manier van werken en denken onder alle collega’s. Dat vraagt tijd en blijvende aandacht. In 2026 werken we verder aan de implementatie van de nieuwe manier van werken binnen de gemeentelijke organisatie. Via verschillende kanalen en met enige regelmaat zullen het stappenplan en andere onderdelen van de toolbox, evenals de beschikbare adviesmogelijkheid door de adviseurs participatie voor het voetlicht gebracht worden. Ook de managers hebben een rol bij het verder implementeren van de werkwijze en toolbox, door het belang hiervan actief uit te dragen. Zichtbaarheid en aanspreekbaarheid van bestuurders is belangrijk om inwoners in de gelegenheid te stellen ook direct op bestuurlijk niveau voor hen belangrijke zaken bespreekbaar te maken. Daaraan wordt op verschillende manieren vormgegeven, maar in de context van het participatiebeleid gaat het met name om de spreekuren van

•

•

•

•

•

wijkwethouders. Deze worden gewaardeerd en kunnen verder uitgerold, structureel ingepland en beter gecommuniceerd worden. Het succes van het Samen en Gezond leven budget laat zien dat er behoefte is aan een potje voor kleinschalige inwonerinitiatieven. Wellicht is dit in 2026 opnieuw mogelijk uit Spuk GALA middelen. In dat geval wordt de verantwoordelijkheid hiervoor overgeheveld van het sociaal domein naar de adviseurs participatie. Daarnaast dient zich mogelijk een nieuwe subsidie aan vanuit de provincie die hiervoor ingezet kan worden. En ook binnen het gebiedsgericht werken zijn er mogelijkheden om inwonerinitiatieven (financieel) te ondersteunen. Open Stad is een mooi instrument om een bredere groep inwoners te bereiken en betrekken bij beleid en projecten. Open Stad kan ook benut worden om betrokkenheid over langere tijd, bij verschillende fasen van een project te realiseren. Wanneer het eerste project in Open Stad live gaat zal dit instrument breed onder de aandacht gebracht worden bij medewerkers als nieuwe mogelijkheid om inwoners en andere stakeholders online te bereiken. Collega’s kunnen dan meteen zien hoe het ingezet kan worden in Brummen. Om eventuele drempels voor gebruik te verlagen worden medewerkers bij de inzet van Open Stad ondersteund door de adviseurs participatie en een communicatieadviseur.

We investeren al enige tijd op verschillende manieren in een meer gestructureerde samenwerking met wijk- en dorpsraden, bijvoorbeeld door te werken met jaarplannen. Maar we zien dat wijk- en dorpsraden nog niet altijd (vroegtijdig) aangehaakt of geïnformeerd worden over ontwikkelingen. Medewerkers zullen via verschillende kanalen nogmaals gewezen worden op de wijze waarop wijk- en dorpsraden betrokken dienen te worden in participatieprocessen. Ook het gebiedsgericht werken is een belangrijke vorm van participatie waarmee we in Brummen beter aansluiten op wensen, ideeën en initiatieven vanuit de gemeenschap. In 2026 volgt hiervan een uitgebreide evaluatie. In 2026 zal de inspraakverordening vervangen worden door een participatieverordening. Daarin moet opgenomen worden hoe gemeente Brummen omgaat met het zogenoemde uitdaagrecht.