B4 - B&W - Raadsbrief Participatiewet in balans en van school naar duurzaam werk D476257

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 27 januari 2026 : Z121906/D474850 : : Participatiewet in balans en van school naar duurzaam werk

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeren wij u over de ontwikkelingen op het gebied van werk & inkomen. De komende periode staat in het teken van grote veranderingen, zowel landelijk als lokaal. De invoering van de Participatiewet in Balans en de Wet van School naar Duurzaam Werk markeren een nieuwe fase in de manier waarop wij inwoners ondersteunen bij werk, participatie en bestaanszekerheid. Deze ontwikkelingen komen samen in één koers: eenvoud, vertrouwen in de inwoner, en maatwerk in de uitvoering. In deze brief treft u achtereenvolgens informatie aan over: 1. De Participatiewet in Balans; 2. De Wet van school naar duurzaam werk; 3. Besluitvorming 4. Werkwijze ‘Vertrouwen werkt’

1. Participatiewet in balans

De Participatiewet vormt het fundament van ons sociale zekerheidsstelsel. Hoewel de wet bedoeld was om één regeling te bieden voor mensen die ondersteuning nodig hebben bij werk en inkomen, bleek de uitvoering in de praktijk vaak ingewikkeld en streng. Zowel inwoners als uitvoeringsprofessionals gaven aan dat de regels te weinig ruimte lieten voor maatwerk en dat de menselijke maat uit het oog was verloren. Om hier verandering in te brengen heeft het kabinet de Participatiewet in Balans ontwikkeld. Deze wet, die in 2025 door de Eerste Kamer is aangenomen, beoogt een nieuw evenwicht te brengen tussen bestaanszekerheid, vertrouwen en participatie. Het programma kent drie sporen die samen de koerswijziging vormgeven en die richting geven aan de hervorming van de Participatiewet:

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z121906/D474850

Blz. 2 van 3

Spoor 1: directe wetswijziging Vanaf 1 januari 2026 is een pakket van ruim twintig maatregelen in werking getreden die de wet eenvoudiger en menselijker moeten maken. Zo krijgen inwoners met een uitkering meer mogelijkheden om inkomsten uit werk te behouden, worden kleine vergissingen niet langer automatisch bestraft en krijgen gemeenten de bevoegdheid om regels soepeler toe te passen. Deze wijzigingen zijn concreet en vormen de eerste stap naar een meer evenwichtige uitvoering. Spoor 2: vernieuwing van de wet Het doel is om de Participatiewet structureel te verbeteren en beter te laten aansluiten bij de praktijk. Dit betreft de bredere en meer fundamentele aanpassingen van de wet. Deze wijzigingen vergen meer voorbereidingstijd en treden formeel in werking per 1 januari 2027. Spoor 3: uitvoering en de praktijk Het gaat om het versterken van de samenwerking tussen gemeenten, uitvoeringsorganisaties en maatschappelijke partners, en om het ontwikkelen van handreikingen, trainingen en ondersteunende instrumenten. Dit spoor moet ervoor zorgen dat de nieuwe wet niet alleen op papier menselijker wordt, maar ook daadwerkelijk zo wordt ervaren door inwoners. Het jaar 2026 geldt als gedoogjaar. Dit betekent dat gemeenten de mogelijkheid krijgen om vooruit te lopen op wijzigingen uit spoor 2 en/of de nodige voorbereidingen te treffen.

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gedoogt de toepassing van deze onderdelen in 2026, zodat gemeenten ervaring kunnen opdoen en de overgang naar de nieuwe regels soepel verloopt. Het overgangsjaar is niet slechts een technische voorbereiding, maar ook een kans om samen met inwoners en partners te werken aan een cultuurverandering in het sociaal domein. Het biedt ruimte om ervaringen op te doen, knelpunten tijdig te signaleren en de uitgangspunten van vertrouwen en menselijke maat daadwerkelijk te laten landen in de uitvoering. Wat betekent dit voor onze gemeente? Voor onze gemeente betekent dit dat wij in 2026 actief aan de slag moeten met het aanpassen van beleid en verordeningen, het trainen van medewerkers en het communiceren richting inwoners. Het overgangsjaar biedt ons de mogelijkheid om zorgvuldig te oefenen met de nieuwe werkwijzen en inwoners stap voor stap mee te nemen in de veranderingen.

2. Wet van school naar duurzaam werk

De Wet van school naar duurzaam werk zorgt voor een betere overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt. De wet moet voorkomen dat jongeren zonder startkwalificatie of vangnet buiten beeld raken. We geven hieraan invulling door nauwe samenwerking met onderwijsinstellingen. Jongeren die meer ondersteuning nodig hebben, worden in beeld gebracht en begeleid naar werk of participatie. De trajectregisseur heeft hierin een centrale rol, zodat elke jongere een helder plan van aanpak krijgt dat aansluit bij zijn of haar mogelijkheden. Ook hier geldt dat 2026 een overgangsjaar is waarin we de nieuwe werkwijzen ontwikkelen, professionals trainen en samen met partners een stevig fundament leggen. Regionaal programma Stedendriehoek Inzet op deze wet gebeurt ook regionaal via het regionaal programma Stedendriehoek. Hierin werken onderwijs, het doorstroompunt, gemeenten en de arbeidsmarktregio samen om jongeren te ondersteunen bij de stap van school naar werk. Vooral jongeren die daarbij extra hulp kunnen gebruiken krijgen hulp richting duurzaam werk of vervolgonderwijs. Samen zorgen we voor begeleiding, leerwerkplekken en een warme overdracht zodat niemand tussen wal en schip valt. Er

Z121906/D474850

Blz. 3 van 3

is het afgelopen jaar hard gewerkt aan dit regionaal programma, dat op 1 januari 2026 in werking is getreden.

3. Besluitvorming

Voor beide wetten geldt dat de VNG december 2025 de model verordeningen voor de nieuwe wetgevingen uitbrengt. Het Rijk ‘gedoogt’ eerdere implementatie dan 1 januari 2027. Wij zullen op basis van de modellen verordeningen aanpassen en deze vóór het zomerreces 2026 ter besluitvorming aan u voorleggen. Met deze planning is de gemeente Brummen ruim op tijd klaar voor de definitieve invoering van de Participatiewet in Balans en de Wet van School naar Duurzaam Werk. Bij het opstellen van ons beleid, trekken we samen op met de regiogemeenten, zodat we zoveel als mogelijk ons beleid regionaal harmoniseren. Daarnaast zult u middels een monitor worden geïnformeerd over de lokale bestandsontwikkelingen en het voorzieningengebruik binnen de Participatiewet, Schuldhulpverlening, Inburgering en het Minimabeleid.

4. Werkwijze ‘Vertrouwen werkt’

Gemeente Apeldoorn beoordeelt de uitkeringsaanvragen en hanteert hierbij werkwijze ‘Vertrouwen werkt’. Deze aanpak waarin vertrouwen het uitgangspunt is, sluit naadloos aan op de koers van de nieuwe Participatiewet. Binnen deze werkwijze staat de mens achter de aanvraag centraal. Er wordt gekeken naar talenten, mogelijkheden en omstandigheden, niet slechts naar regels of bewijsstukken. Professionals krijgen meer ruimte om hun vak uit te oefenen, binnen duidelijke kaders van rechtmatigheid en kwaliteit. Om dit te ondersteunen, is een nieuw sturingsmodel levensonderhoud ontwikkeld. Dit model legt de nadruk op leren en verbeteren, niet op straffen. In deze aanpak is het doel dat negentig procent van de aanvragen wordt afgehandeld op basis van vertrouwen, terwijl gerichte controle alleen plaatsvindt bij verhoogd risico. Professionals worden ondersteund met persoonlijke dashboards, opleiding samen de regiogemeenten, reflectiemomenten en gezamenlijke leerbijeenkomsten. Zo wordt gebouwd aan een uitvoeringscultuur waarin vakmanschap en menselijkheid hand in hand gaan. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)