B10a - B&W - Raadsinformatiebrief Ruimte voor de Rivier 2.0 D480273

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 13 april 2026 : Z123733/D479286 : : Raadsinformatiebrief Ruimte voor de rivier 2.0

Geachte leden van de gemeenteraad, Met dit schrijven informeren wij u over de ontwikkelingen rondom Ruimte voor de Rivier 2.0 en delen we de volgende documenten met u: • Bijlage 1 GEHEIM STUK: het Regionaal Perspectief Rijngebied Deel 1 (incl. oplegnotitie VNR, bijlage 2 OPENBAAR) • Bijlage 3 GEHEIM STUK: Begeleidende brief en informatiepakket Ruimte voor de Rivier 2.0 We verzoeken u kennis te nemen van de stukken en de voorliggende raadsinformatiebrief. Inleiding De komende jaren worden belangrijke besluiten genomen in het kader van het Rijksprogramma Ruimte voor de Rivier 2.0. Deze besluiten hebben ook betrekking op de Gemeente Brummen. Om u hierover goed te informeren ontvangt u deze raadsinformatiebrief en de drie bijlagen. Inhoud Korte terugblik Ruimte voor de rivier 1.0 Het programma Ruimte voor de Rivier 1.0 (afgerond begin 2019) was een grootschalig Nederlands waterveiligheidsproject dat de afvoercapaciteit van de grote rivieren (Rijn, IJssel, Waal, Maas) vergrootte zonder dijken te verhogen. Door maatregelen zoals nevengeulen, uiterwaardverlaging en dijkverlegging werd het hoogwaterrisico verminderd én de ruimtelijke kwaliteit verbeterd. Voor het hydraulisch knelpunt rondom Zutphen lag er ooit een reservering voor binnendijkse maatregelen (binnendijks is het gebied dat landinwaarts ligt van de dijk).

Door een gezamenlijke inspanning met onze buurgemeenten en het treffen van diverse maatregelen zoals, de dijkverlegging in Cortenoever, kade verhoging in Zutphen en de aanleg van geulen rondom de Voorsterklei is deze reservering komen te vervallen. Echter door nieuwe inzichten zal er toch weer meer ruimte nodig zijn in het kader van waterveiligheid. Waar gaat het Programma Ruimte voor de Rivier 2.0 over? We hebben in Nederland en daarbuiten steeds vaker te maken met weersextremen. Dit zorgt vaker voor hoogwater in de IJssel. Dit wordt in de toekomst steeds meer. De nieuwste scenario’s voor het einde van de huidige eeuw laten zien dat we met hogere waterstanden rekening moeten houden dan eerder gedacht. Daarom heeft het Rijk (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een nieuw programma opgestart, Ruimte voor de Rivier 2.0. Het doel van dit programma is de grote rivieren toekomstbestendig te maken en te houden voor volgende generaties. Specifiek kijkt Ruimte voor de Rivier 2.0 naar wat er nodig is om in het rivierengebied tot 2100 en verder droge voeten te houden. Aan welke maateregelen wordt gedacht?

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z123733/D479286

Blz. 2 van 3

Om er zeker van te zijn dat rivieren de hogere waterstanden in de toekomst kunnen blijven afvoeren, kijkt het Programma naar een combinatie van maatregelen. Er wordt onder andere gekeken naar dijkversterking. Daarnaast blijkt uit de onderzoeksresultaten dat de rivieren waarschijnlijk meer ruimte moeten krijgen. Primair wordt hiervoor gekeken naar de ruimte buitendijks (het gebied tussen de dijken, waar de rivier stroomt). Op plekken waar dijkversterking niet meer mogelijk is of waar knelpunten in het riviersysteem ontstaan, wordt door het Rijk ook gekeken naar ruimte binnendijks voor de rivier. Waar binnendijkse ruimte nodig is wil het Rijk (Ruimte voor de Rivier 2.0) nieuwe ‘globale reserveringsgebieden’ aanwijzen. Hiermee wil het Rijk voorkomen dat andere ontwikkelingen nu in de weg staan bij de ruimtevraag van de IJssel straks. Met het aanwijzen worden beperkingen opgelegd voor andere activiteiten en ontwikkelingen in dat gebied. Wat betekent Ruimte voor de Rivier 2.0 voor Brummen? De IJssel ter hoogte van onze gemeente, Voorst en Zutphen is één van de locaties waar sprake is van een toekomstig knelpunt. Dijkversterking of buitendijkse maatregelen zijn hier niet voldoende. Ruimte binnen de drie gemeenten is dan ook in beeld voor een nieuwe binnendijkse ruimte-reservering, die dus mogelijk ook beslag kan leggen op gronden in Brummen.

Het reserveren van nieuwe binnendijkse ruimte is nodig om rivierverruimende maatregelen bij knelpunten mogelijk te maken. Hoe en wat dat voor een impact gaat hebben, wordt in de komende jaren verder uitgewerkt. Meer details over Ruimte voor de Rivier 2.0 kunt u vinden in bijlage 3 ‘Begeleidende brief en informatiepakket Ruimte voor de Rivier 2.0’. Namens Ruimte voor de Rivier 2.0 mogen wij bijlage 3 met u delen, maar dit betreft een geheim stuk. Wanneer wordt er een besluit genomen? Het vaststellen van nieuwe ‘globale reserveringsgebieden’ is de eerste stap. Dit jaar neemt het kabinet het besluit of er nieuwe binnendijkse reserveringsgebieden bij moeten komen. Vanaf 2027 start het Rijk (Ruimte voor de Rivier 2.0) met de volgende stap, het proces om te komen tot de begrenzing van nieuwe reserveringsgebieden. Wat vinden wij van de voorstellen van Ruimte voor de Rivier 2.0? Voor ons is dit geen nieuwe informatie. Gedurende het afgelopen jaar zijn wij en het ambtelijk apparaat geïnformeerd over de waarschijnlijkheid van een nieuw reserveringsgebied binnen onze gemeente. Wij zijn wel verrast dat de maatregelen, zoals die eerder zijn genomen in het kader van Ruimte voor de Rivier 1.0 (2008-2019) op de lange termijn niet voldoende zijn.

Samenhang met andere opgaven Een eventuele nieuwe (binnendijkse) reservering kan niet los worden gezien van andere opgaven waar we als gemeente en regio voor staan. Deels komt dit naar voren in het Regionaal Perspectief Rijngebied deel 1. Samen met de oplegnotitie van VNR hebben wij het Regionaal Perspectief Rijngebied deel 1 als bijlage toegevoegd. Het Regionaal Perspectief is opgesteld door het Deltaprogramma Rijn. In het Deltaprogramma Rijn werken provincies, waterschappen en Rijk samen met het Programma Ruimte voor de Rivier 2.0. Het ‘Regionaal Perspectief Rijngebied deel 1’ geeft richting aan de toekomstige inrichting van de Rijn en de Rijntakken -waaronder de IJssel. Het is opgesteld met als doel de samenhang aan te brengen tussen de verschillende regionale ingrepen en lokale plannen. In het ‘Regionaal Perspectief Rijngebied deel 1’ is de samenhang tussen onder andere waterveiligheid, waterafvoer en ruimtevraag, natuur, verstedelijking en economie in beeld gebracht. Daarbij zijn kansen en mogelijk schuurpunten zichtbaar gemaakt. Dit heeft geleid tot een lijst van gebieden waar opgaven samenkomen en waar integrale uitwerking kansrijk is. Het deelgebied Brummen/Voorst/Zutphen is een van de plekken waar integrale samenhang onderzocht wordt.

Welke stappen zetten wij zelf? Vooruitlopend op het besluit over de mogelijk nieuwe ‘globale reserveringsgebieden’ willen we verkennen wat dit voor ons betekent. Wij kijken naar alle andere plannen en ambities die wij (en onze buurgemeenten Voorst en Zutphen) hebben in dit gebied. Hiervoor zijn we recent, aanvullend op het Regionaal Perspectief Rijngebied, een verkenning opgestart samen met Voorst, Zutphen, de Provincie Gelderland en het Waterschap Vallei en Veluwe. In deze gezamenlijkheid onderzoeken we de impact van

Z123733/D479286

Blz. 3 van 3

het knelpunt in de IJssel, de mogelijke oplossingsrichtingen die wij zien en de kansen die ermee samenhangen. Daarnaast onderzoeken wij op welke wijzen we de komende jaren effectief invloed uit kunnen oefenen op zowel het Programma Ruimte voor de Rivier 2.0 als de regionale uitwerking hiervan. Gelukkig hebben we het gebied rondom de IJssel niet gelijk nodig maar pas op de lange termijn van 50 jaar. Wat vragen wij van u? Ruimte voor de Rivier 2.0 is een grote opgave de komende jaren. Wordt een gebied aangewezen als ‘globaal reserveringsgebied’ kan dat gebied 50 jaar op slot gezet worden. Maar er liggen ook kansen, als we ruimte voor water weten te combineren met andere opgaven, zoals woningbouw, mobiliteit, natuurontwikkeling en/of recreatie. Om deze kansen te verkennen doen wij nu onderzoek en zorgen we dat we aan de juiste gesprekstafels goed vertegenwoordigd zijn. Van u vragen wij op dit moment om vooral kennis te nemen van de voorliggende raadsinformatiebrief en de bijgevoegde stukken. Daarnaast vragen we u om het Programma Ruimte voor de Rivier 2.0 aan te wijzen als prioritair project de komende raadsperiode. Vervolg Wij zullen uw raad over de ontwikkelingen volgend uit Ruimte voor de Rivier 2.0 en de processen die daar mee samenhangen na de zomer verder informeren. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Bijlage(n):

Ir. J.N. Rozendaal burgemeester (wnd.)

Bijlage 1: het Regionaal Perspectief Rijngebied Deel 1 (D479435/GEHEIM) Bijlage 2: VNR Oplegnotitie (D479438) bij het Regionaal Perspectief Rijngebied Deel 1 (D479435) Bijlage 3: Begeleidende brief en informatiepakket Ruimte voor de Rivier 2.0 (D479449/GEHEIM)

479438

Oplegnotitie Onderwerp: Regionaal Perspectief Rijngebied deel 1 Datum: 04-03-2026 Aan de gemeenteraden van riviergemeenten in het Rijngebied, Voor u ligt het Regionaal Perspectief Rijngebied (RPR) deel 1, opgesteld in het kader van het Deltaprogramma Rijn. Met dit document wordt als regio een eerste, gezamenlijke stap naar een toekomstbestendig Rijngebied richting 2100 en verder gezet. Het vormt het vertrekpunt voor verdere uitwerking en bestuurlijke keuzes in de komende jaren. Kennis nemen van RPR deel 1 is van belang voor de gemeente, aangezien besluiten zowel buitendijks als binnendijks impact hebben. Totstandkoming Het document is opgebouwd via een proces van ophalen, verdiepen, toetsen en aanscherpen, waarbij regionale kennis, bestuurlijke reflectie en gezamenlijke Rijnbelangen centraal stonden. De inhoud is gevoed door werksessies per Rijntak en per thema, expertsessies, één-op-één gesprekken met gemeenten en gebiedsconferenties waarin opbrengsten zijn getoetst op volledigheid en juistheid. Daarnaast vond regelmatige bespreking plaats in bestuurlijke en ambtelijke gremia binnen het programma, waar we als VNR ook bij betrokken waren samen met een aantal gemeenten. Een conceptversie is in januari 2026 in een schriftelijke reactieronde voorgelegd aan betrokken partijen. Deze reacties zijn verwerkt in de definitieve versie of meegenomen richting deel 2.

Inhoud Het RPR bevat een integrale inventarisatie en duiding van landelijke, regionale en lokale opgaven in het Rijngebied. Het brengt de samenhang tussen waterveiligheid, rivierbodemligging, afvoer en ruimte, natuur, verstedelijking, economie, recreatie en het regionale watersysteem in beeld. Daarbij worden kansen en mogelijke schuurpunten zichtbaar gemaakt, evenals de gebieden langs de Rijntakken waar opgaven samenkomen en waar integrale uitwerking het meest urgent en kansrijk is. Ook is vastgelegd volgens welke principes en uitgangspunten de regio wil sturen, kiezen en samenwerken. Het RPR is opgebouwd langs vier samenhangende pijlers: 1. Analyse van regionale inbreng in landelijke keuzes De regio onderkent de noodzaak om keuzes te maken over rivierbodemligging en over afvoer & ruimte. Daarbij wordt het belang benadrukt van zorgvuldige afweging van effecten, met name voor benedenstroomse gebieden. Er is aandacht voor ruimtelijke impact, onzekerheden en de consequenties van reserveringen. Ook is er aandacht voor kansen om waterveiligheid te combineren met natuur, recreatie en gebiedsontwikkeling. 2. Hoe wij sturen, kiezen en handelen (principes en uitgangspunten) De regio werkt vanuit gebiedsspecifiek en systeemgericht denken, met solidariteit en wederkerigheid als leidende principes. Besluitvorming moet waardengedreven, transparant en voorspelbaar zijn.

In de uitvoering wordt ingezet op samenwerking, passende schaalniveaus, gezamenlijke inzet van middelen en toekomstbestendige (no-regret) maatregelen. 3. Thema’s die het hele Rijngebied raken en nadere richting vragen Het Perspectief benoemt thema’s die om richtinggevende uitspraken vragen, zoals de samenhang tussen hoofd- en regionale watersystemen, wateroverlast, droogte en

delfstoffenwinning. Voor sommige thema’s heeft de regio vooral een agenderende rol; voor andere wordt een meer trekkende rol voorzien. 4. Deelgebieden als focus voor nadere uitwerking In specifieke deelgebieden langs de Rijntakken komen nationale, regionale en lokale opgaven samen. Hier kunnen keuzes elkaar versterken of juist schuren. Deze gebieden vormen de focus voor verdere verdieping in deel 2, met het doel om integrale kansen te benutten en prioriteiten voor programmering voor te bereiden. Vervolg In deel 2 van het RPR werkt het Deltaprogramma Rijn de verschillende deelgebieden en thema’s nader uit. Daarmee wordt scherper in beeld gebracht waar de urgentie in het Rijngebied ligt. Dit tweede deel wordt, in aanvulling op het reeds ingebrachte deel 1, ingebracht ten behoeve van de vergadering van de Stuurgroep Ruimte voor de Rivier 2.0 in september. Richting deel 2 werkt het Deltaprogramma Rijn per deelgebied toe naar een nadere uitwerking van de kernkwaliteiten en beperkingen en het formuleren van opgaven op landelijk, regionaal en lokaal niveau. Daarbij wordt ook de samenhang tussen opgaven inzichtelijk gemaakt, evenals het speelveld waarbinnen deze gerealiseerd moeten worden. Er zal een eerste beeld van benodigde samenwerking en mogelijke financiering ontstaan.

Na bespreking in het Bestuurlijk Platform Rijn, waar we als VNR in vertegenwoordigd zijn, wordt toegewerkt naar een voorlopige conclusie dan wel advies per deelgebied. Een vervolgstap na deze verdieping, na afronding van deel 2, zal naar verwachting vragen om prioritering en programmering, inclusief nadere afspraken over samenwerking en financiering. Dit zal het Deltaprogramma Rijn samen met Ruimte voor de Rivier 2.0 nader verkennen. Wethouders zullen via de verschillende gremia van het Deltaprogramma Rijn en via de VNR op de hoogte gehouden worden van ontwikkelingen en vervolgstappen van het Regionaal Perspectief Rijn.