A6 - Vereniging Samenwerkende Centra voor Levensvragen - Aandacht voor zingeving D467854

Gemeente Brummen T.a.v. het College van Burgemeester & Wethouders T.a.v. Griffieafdeling Betre:: aandacht voor zingeving (in de verkiezingsplannen en gemeente) Geachte heer/mevrouw,

Varsseveld, 27 augustus 2025

Op 18 augustus hebben wij de resultaten van onze werkzaamheden vanuit de 15 Centra voor Levensvragen (CvL) gepubliceerd. Geestelijk verzorgers (en vrijwilligers) spreken jaarlijks met bijna 25.000 mensen over levensvragen. Ten Pjde van ziekte en overlijden, rouw, scheiding, eenzaamheid, het omgaan met grote veranderingen in het leven enzovoort. Daarnaast maken de CvL’s deel uit van mulPdisciplinaire overlegvormen in de eerste lijn en worden jaarlijks ruim 22.000 professionals en vrijwilligers binnen zorg en welzijn getraind in onder andere het herkennen van en omgaan met levensvragen. Een totaaloverzicht van deze inzet en de waardering is te vinden in een kort filmpje en onze publicaPes: www.vscl.nl

Bron: Factsheet Impactme1ng 2025 1 jan-30 juni

Sinds 2019 betaalt het ministerie van VWS voor ‘Geestelijke Verzorging in de thuissituatie’ voor mensen in de palliatieve fase en diens naasten en iedereen van 50 jaar en ouder. Tot dan toe werden gesprekken met geestelijk verzorgers alleen vergoed bij verblijf in een instelling (intramuraal: denk maar aan zieken- en verpleeghuizen, gevangenissen of het leger). De financiering valt onder de regeling ‘PalliaPeve en terminale zorg en geestelijke verzorging thuis’ vanuit de direcPe Langdurige zorg VWS en in verschillende regio’s aanvullend vanuit gemeenten. De financiering vanuit VWS loopt vooralsnog tot eind 2026. Het is op dit moment nog onduidelijk hoe het daarna verder gaat. Onze oproep: conPnuering van de financiering en verdere groei van ondersteuning vanuit de Centra voor Levensvragen. Juist nu, in deze Pjd van grote maatschappelijke kwesPes. Zingeving raakt aan de essenPe van een ieders bestaan en is misschien wel de belangrijkste dimensie binnen PosiPeve Gezondheid. Veel gemeenten omarmen PosiPeve Gezondheid als uitgangspunt voor beleid. Wij hopen dan ook op jullie aandacht voor zingeving in jullie lokale programma’s.

Onze wensen voor de inwoners/gemeentes: • • •

Zingeving als kern van kwaliteit van leven, ook in de palliaPeve zorg. VroegPjdige beschikbaarheid van geestelijke verzorging voor de mens in de palliaPeve fase, hun naasten, vrijwilligers en professionals. Ondersteuning bij zingeving en levensvragen voor ieder mens, dus ook als je jonger bent dan 50 jaar. Juist ook jongeren ervaren steeds vaker zingevingscrisissen en vormen een belangrijke risicogroep in het landschap van zorg en welzijn. Het Centrum voor Levensvragen als samenwerkingspartner bij de uitvoering van de Wet integrale suïcideprevenPe, bijvoorbeeld in een Lokaal AcPenetwerk SuïcideprevenPe of in de Veiligheidsregio. Centra voor Levensvragen hebben aanbod voor mensen met suïcidale gedachten, hun naasten en nabestaanden.

• •

Het Centrum voor Levensvragen als samenwerkingspartner in de ondersteuning van gedupeerden van de kinderopvangtoeslagenaffaire. Als Kenniscentrum Zingeving zijn wij ook de vindplaats voor onderwijs en onderzoek. We hebben goed toegeruste en evenwichPge professionals en vrijwilligers nodig om het ondersteunings- en zorglandschap nu en in de toekomst te dragen. Wij bieden ondersteuning en scholing op het gebied van zingeving, levensvragen en morele dillema’s.

Meer informaPe over de context van de Centra is opgenomen in de bijlage van deze brief. Wij zouden graag met u in gesprek gaan over hoe we deze ondersteuning binnen uw gemeente verder kunnen vormgeven en ervoor kunnen zorgen dat ondersteuning bij zingeving en levensvragen van mensen, evenals scholing van professionals en vrijwilligers in zorg en welzijn op dit domein ook landelijk erkenning krijgt. Wij zien uw reacPe met belangstelling tegemoet. Hartelijke groet, André Kok, voorzieer bestuur Bo van Aalst, manager SPchPng Centrum voor Levenvragen Twente en Achterhoek. Willem. Hart voor levensvragen. www.willemlevensvragen.nl info@willemlevensvragen.nl

Bijlage: Context VSCL en Centra voor Levensvragen In 2022 is de Vereniging Samenwerkende Centra Voor Levensvragen opgericht (hier verder te noemen als VSCL). VSCL is de belangenbeharPger, hét kenniscentrum en de verbinder voor de zelfstandige regionale Centra voor Levensvragen (CvL). Deze CvL’s zijn door de minister aangewezen om uitvoering te geven aan de subsidieregeling ‘geestelijke Verzorging thuis’, of de vervangende regeling. Er zijn in totaal vij:ien Centra in Nederland. Daarnaast wordt samengewerkt met de Netwerken Integrale Kindzorg als het gaat om de Geestelijke verzorging thuis bij huishoudens met kinderen tot 23 jaar. Geestelijke verzorging is naar de beroepsstandaard: de professionele begeleiding, hulpverlening en advisering bij zingeving en levensbeschouwing. Geestelijke verzorging is als eigen vakgebied, mede in aansluiting op de bestaande pastorale zorg, ontstaan midden vorige eeuw en werd concreet ingevuld in zorginstellingen, penitentiaire inrichtingen en bij de krijgsmacht. Het recht op geestelijke verzorging is daarbij wettelijk geregeld. Nu mensen steeds langer thuis wonen, zien we soortgelijke vragen naar zingeving pregnanter naar voren komen in de thuissituatie.

Waar voorheen in veel sterkere mate een beroep werd gedaan op onder meer religieuze of anderszins levensbeschouwelijke instituties, zien we nu in de thuissituatie in toenemende mate een behoefte aan geestelijke verzorging ontstaan. Onze cijfers laten dit ook zien. Het regeerakkoord van kabinet Rutte III kwam overeen om tijdens de kabinetsperiode 2017-2021 een dekkend netwerk van geestelijke verzorging in de thuissituatie te vormen. Daarvoor werd op de begroting van het Ministerie van VWS ruim € 35 miljoen euro gereserveerd. Dit geld is via de subsidieregeling palliatieve terminale zorg beschikbaar gesteld. De bestaande zorgnetwerken palliatieve zorg gaven uitvoering aan de opzet van Geestelijke Verzorging Thuis. Onder andere om financieel-juridische redenen zijn sinds 2022 rechtspersonen verantwoordelijk voor de uitvoering van de subsidieregeling, de zogenoemde Centra voor Levensvragen (CvL). De subsidiabele activiteiten van Geestelijke Verzorging Thuis zijn: 1. Individuele-(huisbezoeken) en groepsgesprekken. 2. Deelname aan multidisciplinair en PaTz (Palliatieve Thuiszorg). 3. Het verzorgen van scholing en trainingen. De overheid heeft het onderwerp in verschillende beleidsprogramma's geagendeerd (Waardig ouder worden, Langer Thuis). De focus ligt op mensen in de palliatieve fase (volwassenen en kinderen) en mensen van 50 jaar en ouder.

Om de ontwikkelingen in de praktijk goed te volgen en ondersteunen zijn vanuit ZonMw diverse onderzoekslijnen opgestart. Sinds 2021 is de Kenniswerkplaats Zingeving en Geestelijke Verzorging thuis gestart waaraan sinds 2022 de Kenniswerkplaats Zorg voor Zingeving is gekoppeld. Inmiddels is Kenniswerkplaats 3 in werking met de doelstelling om in 2023 kwalitatief goede geestelijke verzorging en zorg voor zingeving beschikbaar te hebben voor alle mensen in de thuissituatie, ontwikkeld en versterkt in de samenwerking van praktijk, onderwijs en onderzoek. Dit met actieve participatie van cliënten, hun naasten en vrijwilligers; gericht op de domein overstijgende samenwerking tussen eerstelijnszorg, sociaal domein en Centra voor Levensvragen.

TROUW ZATERDAG 23 AUGUSTUS 2025

5

12.500

mensen kregen dit jaar thuis hulp rondom levensvragen

Steeds meer mensen ontvangen geestelijk verzorger aan huis Vertrouwde omgeving | Een geestelijk verzorger die bijvoorbeeld helpt bij omgaan met het verlies van een dierbare, kan ook aan huis komen. Dat spreekt veel mensen aan. Jelmer Mulder redactie religie&filosofie

Wie bij een ziekenhuisbezoek met vragen zit over het leven, ziekte of de dood, kan terecht bij een geestelijk verzorger. In bijvoorbeeld het leger is zulke hulp er van oudsher ook. En sinds 2019 is het voor iedereen mogelijk om een geestelijk verzorger thuis te ontvangen. Het aantal mensen dat op die manier hulp krijgt groeit de laatste jaren snel. In 2022 ontvingen ruim 6600 mensen thuis een geestelijk verzorger; alleen al in de eerste helft van 2025 waren dat er 12.500. Dat blijkt uit cijfers van de Vereniging Samenwerkende Centra voor Levensvragen (VSCL). Sinds de start in 2019 ontvingen al bijna 40.000 mensen thuis een geestelijk verzorger. Uit een steekproef van het VSCL blijkt dat het grootste gedeelte (60 procent) van de mensen die thuis hulp bij levensvragen krijgt 50-plus is. Een kleinere groep, 30 procent, bestaat uit mensen die ongeneeslijk ziek zijn. Zij krijgen zogeheten palliatieve zorg en kunnen daarnaast ook 50-plus zijn. Wat zij gemeen hebben is dat ze met een probleem zitten dat niet oplosbaar is, legt Ad Boogaard uit. Hij is directeur van een centrum voor levensvragen in Arnhem.

FOTO’S ANP, BEELDBEWERKING TROUW

Blessure Boogaard maakt graag de vergelijking met fysiotherapie. “Bij het sporten kun je een blessure krijgen. Dan kun je kijken: hoe beweeg je en hoe kun je misschien anders bewegen? Zo kun je ook een blessure aan het leven oplopen”, zegt Boogaard. “Je bent niet ziek of gestoord, je hebt een blessure waarmee je moet leren omgaan.” Voor de geestelijke verzorging voor 50-plussers en ongeneeslijk zieken is sinds 2019 subsidie beschikbaar. De overheid wil daarmee onder meer eenzaamheid bestrijden. Het onderwerp dat het meest aan bod komt bij geestelijke verzorging aan huis is dan ook de omgang met verlies en rouw, bijvoorbeeld bij het overlijden van een dierbare. Op nummer twee staat het thema ‘relaties’ – wat verschillende vormen daarvan kan beslaan. En op nummer drie van meest besproken onderwerpen: iemands ‘eigen levensverhaal’. Dat je mensen bij gesprekken ‘ontmoet in de intimiteit van de

plek waar zij verblijven’ heeft een voordeel, legt de Zutphense geestelijk verzorger Robert te Pas uit. “Een ziekenhuis is veel klinischer, daar is het misschien rumoeriger en heerst een andere sfeer.” “Bij iemand thuis kun je om je heen kijken en dan zie je bijvoorbeeld een foto hangen”, vervolgt hij. “Daarmee kan je een bodem creëren voor persoonlijke uitwisseling en kwetsbaarheid. In die kwetsbaarheid kun je elkaar echt ontmoeten. Dat geeft een basis voor troost en hoop.”

Minder geld Het is nog onduidelijk hoe de toekomst van geestelijke verzorging aan huis eruitziet. Na 2026 stelt het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport mogelijk geen of minder geld meer beschikbaar. Dat heeft mogelijk te maken met onduidelijkheid over de functie van geestelijk verzorgers, denkt

Een ziekenhuis is veel klinischer, daar heerst een andere sfeer geestelijk verzorger Robert te Pas

Boogaard. Wat zij doen is geen zorg in klassieke zin en valt ook niet onder het ‘sociale domein’. Maar het werk is wel degelijk van belang voor de samenleving, zegt Boogaard. “Iemand die bijvoorbeeld nog drie maanden te leven heeft en met levensvragen zit is geen geval voor de geestelijke gezondheidszorg, maar zo iemand klopt daar nu soms wel aan.” Het liefst zou branchevereniging VSCL zien dat geestelijke verzorging ook voor mensen onder de 50 toegankelijker wordt. Volgens Boogaard maakte de coronatijd duidelijk dat ook jongeren worstelen met zingeving. “De politiek moet begrijpen dat levensvragen niet pas komen als je 50 wordt”, zegt Boogaard. “Die komen als je leeft.”