(A20) Veluwe Alliantie - Jaarverslag Veluwe in Balans D432026

Gearchiveerd: maandag 8 april 2024 09:22:43 Van: Veluwe op 1 Verzonden: dinsdag 2 april 2024 14:04:53 Aan: Gemeenteraad; raadsleden@arnhem.nl; griffie@barneveld.nl; Griffie; griffie@ede.nl; marianne.luiting@elburg.nl; griffie@epe.nl; gemeenteraad@ermelo.nl; gemeenteraad@harderwijk.nl; griffie@hattem.nl; f.aerts@heerde.nl; griffie@nijkerk.eu; griffie@nunspeet.nl; griffie@putten.nl; griffie@renkum.nl; griffie@rheden.nl; gemeente@rozendaal.nl; griffie@scherpenzeel.nl; raad@voorst.nl; griffie@voorst.nl; raadsgriffie@wageningen.nl Onderwerp: Tbv raadsleden - Jaarverslag Veluwe op 1 Precisie: Normaal Bijlagen: Brief aan raadsleden.pdf ;Jaarverslag 2023 - Veluwe in Balans.pdf ;

Geachte raadsleden, In de bijlage treft u het jaarverslag Veluwe in Balans van de netwerksamenwerking Veluwe op 1 aan en de daarbij behorende begeleidende brief van de voorzitter van de VeluweAlliantie, Willem Bijleveld. Met vriendelijke groet Ilse van den Hout Managementassistent / programmaondersteuner Telefoon: 06 - 39 31 56 65 Mail: veluweop1@apeldoorn.nl www.veluweop1.nl

De gemeente Apeldoorn beschouwt e-mail als volwaardig communicatiemiddel en streeft ernaar e-mails foutloos, volledig en virusvrij te verzenden.

Veluwe, 2 april 2024

Geachte raadsleden, Voor u ligt het jaarverslag Veluwe in Balans! van de netwerksamenwerking Veluwe op 1. Een prachtig jaarverslag waar we erg trots op zijn. Net zo trots als op onze samenwerking, die bijzónder genoemd mag worden. Een samenwerking die landelijk ook wordt gezien, getuige onder andere het werkbezoek van de vorige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties Hanke Bruins Slot in april 2023. Op de Veluwe werken provincie, 21 gemeenten, maatschappelijke organisaties en ondernemers met veel energie samen om de balans tussen recreatie en natuur te behouden en te versterken. Dat doen we door enerzijds de natuur te beschermen, bijvoorbeeld door haar rust en ruimte te geven. Aan de andere kant willen we onze bezoekers de kans geven om de Veluwe op haar best te beleven. De Veluwe is de meest populaire toeristische bestemming van ons land. Daar zijn we best trots op. Tegelijkertijd weten we dat het op sommige plekken op de Veluwe soms (te) druk is. De Veluwse partners, verenigd in de netwerksamenwerking Veluwe op 1, zetten daarom in op bestemmingsmanagement of te wel bezoekersspreiding. Want de Veluwe is veel meer dan alleen het centrale massief. We richten ons op de Gouden Randen van de Veluwe met de IJsselvallei, de Veluwezoom, de Gelderse Vallei en de Veluwse kust aan de randmeren.

Hier ontwikkelen en versterken we het toeristisch aanbod binnen verschillende interessegebieden of wel belevingsthema’s. We maken dit beleefbaar zodat deze gebieden aantrekkelijker worden om te bezoeken. Deze ontwikkelingen zijn ook belangrijk als we kijken naar de grote woningbouwopgave die er ligt. We weten dat zo’n 80 % van alle bezoekers aan de Veluwe, de Veluwenaar zelf is. Als er straks dus veel meer mensen op en rondom die Veluwe wonen, willen zij ook ergens kunnen recreëren. Ook liggen er volgens ons kansen in de randen als we kijken naar de landbouwtransitie. Het afgelopen jaar is er hard gewerkt aan de ontwikkeling van de ontvangstlocaties in de Gouden Randen. Deze ontvangstlocaties hebben we direct aangesloten op wandel-, fiets-, MTB en ruiterroutes, zodat bezoekers meteen kunnen starten met hun bezoek aan de Veluwe. De routes geven de bezoeker de beste Veluwebeleving, terwijl zij tegelijkertijd zo zijn aangelegd, dat kwetsbare natuur ontzien wordt. Een aantal ontvangstlocaties heeft of krijgt een bezoekerscentrum en alle locaties worden voorzien van eenduidige informatiepanelen in Veluwestijl. Deze ontvangstlocaties zijn vaak ook gekoppeld aan bestaande locaties aan de randen van de Veluwe, bij voorkeur nabij een OV-station (Rheden, Ede-Wageningen, Nunspeet). Hier gaan we ook het komend jaar volop mee door.

We geven met onze partners de Veluwe kwalitatief een betere uitstraling. Overal verschijnen zo langzaamaan nieuwe welkomstborden, in Veluwse stijl. Vrijwel alle Veluwse gemeenten hebben inmiddels deze nieuwe welkomstborden geplaatst of in bestelling. Daar zijn we trots op: onze eigen look en feel wordt voor de inwoners en de bezoekers steeds zichtbaarder en herkenbaarder. Veel van het werk dat wordt verzet op de Veluwe wordt mogelijk gemaakt door de huidige RegioDeal ‘Veerkrachtige Veluwe’ die – samen met provincie Gelderland en het programma Vitale Vakantieparken - is gesloten met het Rijk. Dit werk kan worden doorgezet en verder worden

ontwikkeld met de nieuwe RegioDeal die half februari 2024 op basis van onze nieuwe propositie ‘Veluwe in Balans’ is toegekend. Daar zijn we reuze trots op. Kortom, er gebeurde veel het afgelopen jaar. Te veel om te benoemen in deze brief. Neem dus vooral een kijkje in ons jaarverslag 2023 en lees hoe we terugkijken op de afgelopen periode en een doorkijkje geven naar de toekomst. Dit verslag is ook een compliment aan uzelf. De netwerksamenwerking op de Veluwe is uniek; er is geen andere samenwerking in Nederland met een zo divers palet aan partners. Laten we deze samenwerking dan ook koesteren. Door ons te blijven inzetten, door verder te kijken dan onze eigen gemeentegrenzen, door te blijven samenwerken. Ik wens u voor nu veel leesplezier!

Willem Bijleveld, voorzitter VeluweAlliantie Veluwe op 1

“Samen naar een nieuwe balans”

Willem Bijleveld Alliantievoorzitter

VELUWE IN BALANS JAARVERSLAG 2023

Aan het woord Op de Veluwe zijn we druk bezig met het hier en nu én met de toekomst, met alles wat er op stapel staat. Maar zo in het vroege voorjaar is er ook altijd een moment waarop we terugkijken. Een moment waarop we heel even stilstaan: nog een keer genieten van onze successen, trots zijn op hoe hard we gewerkt hebben en de paar onvermijdelijke tegenslagen relativeren. Ik neem u graag mee. Omdat in december 2023 de programmaperiode 2021-2023 eindigde, is er afgelopen jaar veel gesproken over de toekomst van de VeluweAlliantie. Alle partijen zijn het in de basis eens: de samenwerking op de Veluwe is zeer waardevol; alle partners onderschrijven het belang ervan. De uitvoering is echter iets weerbarstiger. Met elkaar besloten we dat 2024 een tussenjaar wordt, waarin we de basis leggen voor continuering van onze unieke netwerksamenwerking. Het afgelopen jaar stond ook in het teken van de Regio Deal. De huidige Regio Deal (in 2020 toegekend) loopt wat langer door dan gepland. Dankzij deze Regio Deal kunnen in onder andere Harderwijk, Nunspeet, Rheden en Putten ontvangstlocaties gerealiseerd worden. En Putten had de primeur op 31 oktober: De eerste vernieuwde Veluwse ontvangstlocatie is een feit! In Putten komen nog twee Veluwse ontvangstlocaties: een nabij Landgoed Schovenhorst en een bij Krachtighuizerheide.

De locaties in andere gemeenten zijn in diverse stadia van voorbereiding. Om door te kunnen met het samen werken aan de balans tussen natuur en recreatie dienden de VeluweAlliantie, het programma Vitale Vakantieparken en de provincie Gelderland een nieuwe aanvraag in: Regio Deal Veluwe in Balans. Inmiddels weten we dat onze aanvraag is gehonoreerd, we krijgen de beschikking over € 20 miljoen. Dit bedrag matchen we met bijdragen van onze partners zodat we in de komende jaren € 40 miljoen in de Veluwe kunnen investeren. In april bracht de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, mevrouw Hanke Bruins Slot een werkbezoek aan de Veluwe. Regio Deals zijn onderdeel van de portefeuille van BZK. Na de provinciale verkiezingen van maart, trad begin juni het nieuwe provinciebestuur aan. Peter Drenth is ‘onze’ nieuwe Veluwe-gedeputeerde. Hij is inmiddels helemaal ingewerkt en heeft grote plannen voor het gebied. Ook in 2023 was de Veluwe ongekend populair; de bezoekersaantallen blijven toenemen. Logisch, want wie wil nu niet op zo’n fraaie plek vertoeven? Tegelijkertijd baart deze groei ons zorgen. Het is een belangrijk signaal voor ons als netwerk. We moeten met elkaar alert blijven, volop blijven samenwerken om de Veluwe te beschermen en te behouden, zodat we er met z’n allen van kunnen blijven genieten.

En wat er zoal meer gebeurde in 2023, leest u verderop in dit jaarverslag. Willem Bijleveld, voorzitter VeluweAlliantie Veluwe op 1

1 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

DE NETWERKSAMENWERKING

Samenhang, samenwerking en focus

Veluwe op 1 is een breed samenwerkingsverband van grondeigenaren, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden op en rond de Veluwe. Als Veluwe Alliantie werken wij samen aan het realiseren van onze ambities, zoals verwoord in de VeluweAgenda2030:  Behoud en herstel van ecologische diversiteit en robuustheid in het centrale natuurgebied van de Veluwe en de omliggende gebieden IJsselvallei, Randmeren en Gelderse Vallei.  Een bredere kijk op recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het trekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Wij zien toerisme vooral als een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken.  Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij nieuwe ontwikkelingen op de Veluwe.

De VeluweAlliantie wil deze ambities realiseren via een aanpak die steunt op drie pijlers, zoals aangegeven in onderstaand schema.

Wat gebeurde er in 2023 op de Veluwe en binnen de netwerksamenwerking Veluwe op 1? In dit verslag leest u een korte terugblik op (deel)projecten, programma’s en initiatieven die het afgelopen jaar allemaal bijdroegen aan die gezamenlijke opgave. Daarnaast lichten de verschillende projecten een tipje op van wat er in 2024 op stapel staat.

2 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

BEBORDING EN VELUWSE STIJLELEMENTEN Het aantal gemeenten dat Veluwestijl welkomstborden plaatst neemt gestaag toe. Afgelopen jaar hebben ook Heerde, Oldebroek, Putten, Hattem en Barneveld hun gemeentegrenzen verfraaid met nieuwe welkomstborden. Het Routebureau Veluwe, dat de borden voor gemeenten produceert, heeft er nog een aantal in bestelling staan. Als het zo doorgaat, hebben straks alle 21 Veluwse gemeenten nieuwe komborden in Veluwestijl. Het ontwerp van de borden kwam tot stand door samenwerking tussen verschillende partijen en sluit aan op bebording van de Veluwse routenetwerken en andere Veluwse stijlelementen. De VeluweAlliantie stelde in 2018 een gezamenlijke aanpak voor recreatieve bebording vast, die een einde moet maken aan de verscheidenheid van bebording die op de Veluwe is ontstaan en een rommelig beeld veroorzaken. BELEVINGSGEBIEDEN In 2023 is er voortgeborduurd op de opgehaalde resultaten en input uit eerdere jaren. Hierbij is het Masterplan Belevingsgebieden als leidraad opgesteld en aangehouden voor de start van de uitvoering. De omslag naar de uitvoering bleek niet overal even gemakkelijk te gaan; in het ene belevingsgebied zit meer energie en eigenaarschap dan in het andere. Echter is de aanjaagfunctie voor het ontwikkelen van gethematiseerd aanbod in goede aarde gevallen.

In 2023 zijn er tien initiatieven die gebruik hebben gemaakt van deze financiële mogelijkheid om hun idee uit te voeren en het thema echt beleefbaar te maken. Dit varieert van het ontwikkelen van een route tot aan het organiseren van een event. Divers maar thematisch aanbod, wat wenselijk is, wordt hiermee dus gecreëerd. Verder gaan de werkzaamheden rondom het aanjagen van bijvoorbeeld thematisch aanbod, het zoeken van eigenaarschap binnen een gebied en het voeren van gesprekken over de verdere aanpak door.

Het allereerste belevingsobject werd geplaatst in Eerbeek.

Daarnaast is er in de eerst helft van 2023 extra subsidie verkregen vanuit de Provincie Gelderland voor het ontwikkelen van een aantal extra zaken binnen de belevingsgebieden. Er is een ‘Set & Go meeting’ georganiseerd voor het belevingsgebied Ambachtelijke Veluwe. Een mooie en diverse opkomst van ondernemers, gemeenten en andere betrokken partijen heeft geresulteerd in een aantal 3

JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

vervolg overleggen met betrekking tot samenwerken (o.a. tussen de diverse musea) en aanbodontwikkeling. Ook in het belevingsgebied Veluwse natuurgeheimen werken bezoekerscentra en ontvangstlocaties vanaf de ‘Set en Go meeting’ samen om de natuur te gaan ontdekken. Daarnaast heeft extern bureau De Culturele Zaak opdracht ontvangen voor de ontwikkeling van de Smakelijke Veluwe, in samenwerking met de gemeente Ede wordt deze handschoen opgepakt. Ook in de IJsselvallei regio worden concepten steeds concreter om de vertaalslag naar de uitvoering in 2024 te gaan maken. Daarbij blijft VisitVeluwe aanbodontwikkeling stimuleren, en met succes! Deze lijn wordt in 2024 vastgehouden; aanbodontwikkeling stimuleren, doorpakken met de organisatie van ‘Set & Go meetings’ en het vertalen van plannen naar de uitvoering op alle mogelijke fronten. Dit berust op maatwerk per gebied en wordt tezamen met de keyspelers uit de regio en Veluweop1 uitgevoerd. DUURZAME MOBI LITEIT-VELUWE DEELFIETSEN ‘Het jaar van de Veluwe Deelfiets’ Afgelopen jaar heeft de Veluwe Deelfiets Coöperatie actief gewerkt aan het beantwoorden van de vraag wat de exploitatiekansen zijn van een Veluwe Deelfietsnetwerk.

Activiteiten waren het uitvoeren van een zomerpilot op tien locaties, het voeren van verkennende gesprekken met andere (gelijksoortige) deelfietsprojecten, het onderzoeken van mogelijkheden per (RegioDeal)gemeenten en het uitvoeren van deskresearch. Deze informatie heeft geleid tot een SWOT-analyse, een overzicht van benodigde investeringen om tot een minimal viable product te komen en een investerings- en exploitatieoverzicht, uitgewerkt in diverse scenario’s. De conclusies die hieruit getrokken kunnen worden zijn op dit moment in uitwerking in een rapportage welke binnenkort wordt aangeboden aan de provincie Gelderland. Vooruitlopend op deze rapportage kunnen we nu al melden dat de ambitie om projecten te ontwikkelen in het kader van vervolgmobiliteit per fiets onverminderd groot is. Bij alle gemeenten én bij de oprichtend bestuurders (de ondernemers) van de coöperatie. Op basis van de opgedane kennis en ervaring is echter ook besloten dat er een koerswijziging nodig is voor de invulling van deze ambities. In plaats van het ontwikkelen en exploiteren van een generiek deelfietsennetwerk wil de coöperatie zich toeleggen op het ontwikkelen van maatwerk per deelgebied/probleemsituatie. Altijd vanuit de overkoepelende ambitie op het gebied van bestemmingsmanagement en duurzame mobiliteit. Maar wel passend bij de lokale situatie en het belang van de participerende ondernemer.

De coöperatie levert een regisseur die als matchmaker tussen gemeenten en ondernemers op zoek gaat naar uitdagingen, oplossingen en gedeeld draagvlak. Op dit moment wordt de mogelijkheid en wenselijkheid van dit model onderzocht, in samenspraak met het VeluweTeam en de verschillende gemeenten. De verwachting is hier in de zomer van 2024 een definitieve klap op te kunnen geven.

4 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

F I N A N C I E R I N G R E C R E A T I E V E I N F R A S T R U C T U U R (F R I S) Inwoners en gasten genieten van alle natuur en bezienswaardigheden op de Veluwe. Dat kan door het uitgebreide netwerk aan paden, routes en meer. Het kost alleen steeds meer moeite om het beheer daarvan te betalen. In 2022 zijn we gestart met proeven rond vijf maatregelen die de VeluweAlliantie wil uitproberen om de infrastructuur duurzaam te kunnen beheren. We hebben in 2022 geleerd dat het Routebureau Veluwe en parkeerbijdragen bij natuur een goede bijdrage kunnen leveren aan dat beheer. Dat geldt ook voor lokale samenwerking, maar de energie en het trekkerschap daarvan kun je niet regionaal aansturen. Dit laten we verder over aan lokale partijen. In 2023 leggen we de focus op een bestuurlijke discussie over vignetten en een verkenning van een ontwikkel- en beheerfonds, waar recreatieve infrastructuur een deel van moet zijn. GASTHEERSCHAPPEN VVV’s of TIP’s (Toeristisch Informatiepunt) dragen sterk bij aan de Veluwebeleving. Medewerkers geven - naast alle informatie die in folders en/of online te vinden is - de bezoeker net wat meer aandacht en tips over de omgeving en kijken mee naar de specifieke belevingswensen.

Of men nu een leuke stad wil bezoeken, op zoek is naar een fijn restaurant, de beste fietsroute voor de ultieme natuurbeleving of de speciale plek die de geschiedenis van de Veluwe laat zien is. In 2023 zijn er vijf bijeenkomsten geweest in vijf verschillende gemeenten om zo ook te leren van elkaars marke ngac viteiten. Zulke bijeenkomsten zijn voornamelijk gericht op kennisdeling, verbinding en enthousiasmering voor/van de projecten op de Veluwe zoals bestemmingsmanagement in al zijn aspecten, korte ketens en het Hanze jaar. Daarnaast presenteren deelnemers hun nieuwe producten en aanvragen voor onder andere de gunningsregelingen die er zijn. Hiervoor wordt con nu de samenwerking gezocht met de partners op de Veluwe, zoals Veluwe op 1, Visit Veluwe en het Routebureau die standaard vertegenwoordigd zijn op de bijeenkomsten. Ook is er een workshop “vloggen met je eigen telefoon” gegeven, dit alles om de bezoeker een zo goed mogelijk Veluwebeleving te geven. De bijeenkomsten hebben hun nut bewezen en de gastheerschappen kunnen zelfstandig verder. Derhalve zal er in 2024 geen adviseur/coördinator meer ingehuurd worden, maar zullen de bijeenkomsten georganiseerd worden door Visit Veluwe en Veluwe op 1, in samenwerking met de gastheerschappen.

G A S T H E R E N E N -V R O U W E N V A N H E T L A N D S C H A P De 200ste gastheer/-vrouw van het landschap op de Veluwe rondde eind november de IVN-opleiding af. Reden voor een feestje in Rheden, waar 19 recreatieondernemers hun certificaat ontvingen. IVN leidt sinds 2017 ondernemers en vrijwilligers op en rond de Veluwe op tot gastheer-/vrouw van het 5 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

landschap. Ondernemers leren over de cultuurhistorie, flora en fauna in hun directe omgeving. Kennis die ze vervolgens weer met hun gasten delen. Veluwe op 1 heeft deze training mede mogelijk gemaakt. Onze voorzitter Willem Bijleveld feliciteerde de cursisten en benadrukte hun cruciale rol in het zo belangrijke behoud van de balans tussen natuur en recreatie. Ook IVN directeur Joline de Weerdt was aanwezig om haar felicitaties over te brengen. Aan het einde van de dag werden de certificaten en de gevelbordjes overhandigd door wethouder Ronald ter Hoeven van Rheden. Hij zei trots te zijn op IVN, op de gemeente die de cursus mede mogelijk maakte en vooral op de deelnemers: ondernemers die in hun drukke leven toch ruimte vonden om de training te volgen. IVN geeft de cursus in heel Nederland en inmiddels zijn er zo’n 2500 gastheren/-vrouwen van het landschap. Elke cursus is toegespitst op de locatie en dus uniek. In oktober ontvingen 18 ondernemers uit de IJsselvallei hun certificaat. Dat was een mooie samenwerking over de provinciegrenzen heen: deelnemers kwamen uit Deventer, Zwolle, Olst-Wijhe, Voorst, Epe, Raalte, Hattem en Heerde. KORTE KETENS BELEVEN OP DE VELUWE Op en rond de Veluwe zijn er tal van initiatieven voor de ontwikkeling van korte voedselketens.

Boeren, bakkers, slagers, brouwers, winkeliers en logistieke organisaties proberen lokale of streekproducten via zo kort mogelijke lijnen af te zetten naar consumenten en eindgebruikers. Tot nu toe zijn deze initiatieven erg versnipperd, zijn er problemen met de continuïteit en dragen ze niet bij aan een gezamenlijke Veluwe-identiteit en Veluwe-beleving. In samenwerking met Streekwijzer is er in 2022 onderzoek gedaan naar tal van dit soort initiatieven. Ook is er een klankbordgroep in het leven geroepen om ervaringen uit het veld op te halen. In 2023 is dit proces gecontinueerd met daar bijkomend subsidie voor een viertal initiatieven:  Stichting Erkend Veluws Streekproduct: het organiseren van een echt Veluws streekdiner (met erkende Veluwse streekproducten) op diverse locaties waarbij het productverhaal centraal staat;  Molens van de Ambachtelijke Veluwe: ontwikkeling van een aantal routes langs molens in de regio waarbij de korte voedselketen centraal staat in de vorm van productie, verwerking en consumptie van graan;  VVV Putten: fietsroute ‘Trap, Proef en Beleef’ langs vier ondernemers waarbij een kijkje in de keuken wordt gegeven en geproefd kan worden;  Vereniging Streekwaar: toeristisch beleefprogramma rondom de korte keten binnen het Stroomgebied Zuid-Veluwe. De gesprekken voor subsidie aan een vijfde initiatief lopen.

In 2023 zijn de initiatiefnemers gestart met het voorbereiden en uitvoering geven aan hun plannen. Deze aanpak en verdere uitrol wordt in 2024 gecontinueerd. Speerpunten daarbij zijn samenwerking onderling en de koppeling van de korte voedselketen met het toevoegen van beleving voor het toeristische (eind)product. Dit voor zowel de eigen inwoner als de bewoner. Het project loopt tot 31 december 2024.

6 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

REGIODEAL VELUWE IN BALANS Op 31 oktober jl. dienden de netwerksamenwerking Veluwe op 1, het programma Vitale Vakantieparken en de provincie Gelderland gezamenlijk een aanvraag in bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor een nieuwe Regio Deal. De aanvraag kreeg als titel mee: ‘Veluwe in Balans’. Begin 2024 heeft het kabinet besluiten hierover genomen. Tijdens het opstellen van dit jaarverslag werd bekend dat onze aanvraag gehonoreerd wordt voor 20 miljoen euro. Het Rijk formuleert het als volgt: ‘In de Regio Deals werken Rijk en regio samen aan een betere woon-, werk- en leefomgeving voor bewoners en ondernemers in de regio. Het kabinet heeft voor de periode 2022 – 2025 € 900 miljoen uitgetrokken voor nieuwe Regio Deals. Het Rijk betaalt maximaal de helft van elk benodigd bedrag. De Rijksbijdrage is eenmalig en bedraagt minimaal € 5 miljoen en maximaal € 40 miljoen. De regio betaalt zelf ook mee.’ We staan nu aan het begin van het dealmakingsproces: het maken van nadere afspraken over onze deal en hoe we die gaan invullen. De komende maanden gaan we met dealmakers van het ministerie in overleg om te komen tot een concretere invulling van de deal. Goed om te weten dat naast BZK vrij veel andere ministeries meekijken die een rol hebben bij het dealmakingsproces. Uiterlijk 1 mei 2024 moeten we een concept convenant aanleveren bij het Rijk.

Het Rijk heeft vervolgens tijd om te reageren en zal een en ander ook juridisch toetsen. RECREATI EZONERING Het recreatiezoneringsplan Veluwe (RZ-plan) is in mei 2022 door de provincie Gelderland vastgesteld, als uitwerking van het Natura2000 beheerplan voor de Veluwe. Met dit plan werkt de provincie samen met natuurbeheerders op de Veluwe aan een betere balans tussen recreatief gebruik en bescherming van de natuur. In 2023 zijn al diverse maatregelen uitgevoerd. Het gaat onder andere om het verminderen van het aantal paden (vergroten vakken heide, bos), aanpassen van wandel-, fiets- en ruiterroutes en tijdelijke afsluiting van kwetsbare gebieden. In het oog springende maatregelen zijn genomen op de Wolfhezerheide en op het Hulshorsterzand. In het eerstgenoemde gebied zijn enkele paden door of langs kwetsbare vegetaties met doelsoorten opgeheven (heide en beekoever). Een deel van het Hulshorsterzand is in 2023 voor

Het Hulshorsterzand, dat tijdens het broedseizoen gedeeltelijk afgesloten is.

7 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

het eerst in het broedseizoen afgesloten. Natuurmonumenten heeft dit gedaan middels het spannen van scheepstouw tussen eikenhoutenpalen en door het plaatsen van verbodsbordjes (zie foto). Voor extra toezicht op de naleving van de nieuwe afsluiting is o.a. een groep vrijwilligers ingezet, wat goed heeft gewerkt. Naast concrete maatregelen in de natuurterreinen werkt de provincie Veluwebreed aan thema’s die met verstoring te maken hebben. In 2023 is meerdere keren met Defensie gesproken over de mogelijke impact van helikopteroefeningen op kwetsbare vogelsoorten en is de informatie en kennis daarover gedeeld met de terreinbeheerders. Door vogelorganisatie SOVON is een monitoringsprogramma gemaakt met als doel om jaarlijks in 6 gebieden verspreid over de Veluwe de ontwikkeling van broedvogels te volgen. In 2023 is dit voor het eerst in 4 gebieden gedaan. In dezelfde 6 gebieden worden jaarlijks vanaf 2023 ook de bezoekersaantallen gemonitord zodat er op termijn meer informatie is over de ontwikkelingen van bezoekersaantallen, die mogelijk in relatie kan worden gebracht met de ontwikkeling van de vogelaantallen. In 2024 starten we met 2 nieuwe projecten: een info- en participatietraject voor vakantieparken en recreatieondernemers en met het opstellen van een visie voor hondenlosloopterreinen op de Veluwe.

ROUTENETWERKEN S ch ng Routebureau Veluwe zou de aanlegfase van nieuwe routenetwerken eind 2023 afronden, zodat in 2024 de overgang van project- naar beheerorganisa e kon plaatsvinden. De uitrol van de netwerken vordert, maar afronding is nu voorzien voor eind 2025. Een en ander in overleg met de provincie (in verband met de subsidie). Het afgelopen jaar is sterk geïnvesteerd in de contacten met gemeenten. Daardoor lijkt financiering voor de komende jaren verzekerd. Ook komen er steeds meer aanvragen en opdrachten rond thema sering van routes, doorontwikkeling van het fietsnetwerk, uitrol van welkomstborden en andere informa epanelen. De samenwerking met TBO’s (terreinbeherende organisa es) is verstevigd: ondertekening van bruikleenovereenkomsten, overeenstemming over vormgeving van routebewegwijzering, borden en panelen is binnen handbereik. Aan het werk! De realisa e van nieuwe netwerken is een belangrijk speerpunt voor 2024. Daarnaast gaat het Routebureau een slag maken in de digitalisering en thema sering van routes, de samenwerking met partners verder structureren en de financiële con nuïteit verstevigen. VELUWECONGRES Volle bak, woensdagmiddag 29 april 2023 in het Park Paviljoen van Nationaal Park de Hoge Veluwe. Voor de zesde keer troffen Veluwse bestuurder, ondernemers, terreineigenaren en maatschappelijke instanties elkaar voor het jaarlijkse VeluweCongres.

Er was – zoals altijd – een interessant programma, met uiteenlopende workshops. Maar er was vooral ook tijd om bij te praten of om juist kennis te maken. Na drie jaar was dit weer een VeluweCongres als vanouds, waar we elkaar konden ontmoeten, handen konden schudden, bij konden praten en geïnformeerd werden over tal van Veluwse onderwerpen. Tijdens het 8 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

plenaire gedeelte spraken bestuurders, ondernemers en grondeigenaren met elkaar over de druk(te) op de Veluwe en de toekomst van de netwerksamenwerking Veluwe op 1. Vervolgens konden deelnemers uiteenlopende workshops volgen. Belangrijk moment elk jaar is de netwerkborrel. Het VeluweCongres is hét jaarlijkse moment van ontmoeting op de Veluwe, georganiseerd door Veluwe op 1 en Visit Veluwe. VELUWE MARKETING Met de vernieuwde Marketingstrategie van VisitVeluwe willen we vooral de veelzijdigheid van de Veluwe benadrukken. Daarmee geven we invulling aan bestemmingsmanagementopgave. In 2023 hebben we onze nieuwe strategie verder getoetst bij onze partners. Bij de totstandkoming zijn we niet over een nacht ijs gegaan. Dat merken we nu als we daarover spreken met onze partners. Er is veel waardering voor de aanpak. We hebben de aanpak ook geconcretiseerd. We laden het merk Veluwe als de verrassend veelzijdige Veluwe die altijd uitnodigt tot meer. Deze veelzijdigheid presenteren we in onze content-uitingen. We zorgen dat in al onze uitingen (tekst, beeld, etc.) 50% de invalshoek ‘natuur’ heeft en laden in de overige 50% de veelzijdigheid vanuit andere invalshoeken. De Veluwe is immers ook zoveel meer dan natuur. Onze online omgeving moet ook meegroeien met de uitdagingen waarvoor we staan. Daarom hebben we besloten een nieuwe state of the art website te gaan ontwikkelen.

Een website die veel meer kan op het gebied van personalisatie, zodat de juiste content de juiste persoon bereikt. We willen dat het platform in de toekomst automatisch content kan gaan tonen op basis van locatie, taal, moment van bezoek, drukte, weer, etc. Zo dragen we concreet bij aan bestemmingsmanagement. We hebben na een uitgebreide selectie daarvoor een nieuwe leverancier geselecteerd en zijn aan de slag gegaan met de ‘wireframes’. Zogezegd de blauwdruk van de website. In 2024 nemen we een eerste versie van de website in gebruik. We hebben in 2023 ook weer veel tijd en energie gestoken in onze data aanpak. Met de visitor data monitor brengen we in beeld wie de bezoeker is van de Veluwe en waar die het liefste komt. Zo krijgen we een goed beeld van waar het (te) druk is en waar minder mensen komen. Veel werk in 2023 is zogezegd gedaan onder de motorkap. Concreet levert dat bijvoorbeeld een verbeterd datamodel op, waardoor piekdrukte (zoals bij evenementen) beter zichtbaar is. Het systeem is nu sneller en we hebben fors geïnvesteerd in de gebruiksvriendelijkheid. VELUWSE ONTVANGSTLOCATIES Het jaar 2023 stond voor gemeenten Nunspeet, Harderwijk, Putten, Ede, Rheden/Rozendaal, Arnhem en Vaassen in het teken van het komen tot concrete ontwerpen van hun ontvangstlocatie. En daarmee samenhangend ook de planning tot aan de eindoplevering.

Vanuit intrinsieke motivatie zoeken deze partijen elkaar inmiddels ook op om tot die juiste samenhang te komen. Samenhang in uitstraling, maar ook qua bebording, inrichting en het omarmen en verder uitwerken van de eigen belevingsgebieden. En uiteraard ook voor de verbinding met de juiste routenetwerken. 9 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

De gemeente Putten had de primeur voor een startlocatie bij het Putterbos. De voorbereidingen voor de rest van de Putterpoorten (in totaal drie) zijn inmiddels in volle gang. Zo wordt in samenwerking met Landgoed Schovenhorst een Toeristische Opstapplaats (TOP) gerealiseerd aldaar. Een ander heugelijk feit was op 30 november: de aftrap van de werkzaamheden bij TOP De Ginkel werd hier gevierd. Gedeputeerde Peter Drenth verzorgde de openingshandeling. Een compliment voor de brede samenwerking in de gemeente Nunspeet is hier op zijn plaats. De grootse ingreep bij het station, de herinrichting en realisatie van een Veluwe Poort én de nieuwe ontwikkelingen bij het bezoekerscentrum gaan echt zorgen voor een voorbeeldlocatie. Met goedkeuring van de eigenaar kunnen we hier de voorlopige schets met u delen: Door de gezamenlijke inspanning van het VeluweTeam en VisitVeluwe is een impulsbudget toegekend door het NBTC. Mede dankzij deze financiële injectie is eind 2023 gestart met het maken van een Een conceptschets van het vernieuwde bezoekerscentrum in Nunspeet, waar straks onder andere een expositieruimte, horeca en vergaderruimte (terug)komt. Bron: handvest voor een outdoorcentrum Nunspeet. herkenbare uitstraling van ontvangstlocaties en bezoekerscentra. Dit document wordt begin 2024 opgeleverd. Het eindproduct is helpend en inspirerend voor alle locaties van ontvangst op de Veluwe.

Naast bovengenoemde projecten is ook de gemeente Oldebroek gestart met haar verkennende onderzoek rondom het station in Wezep en heeft de gemeente Ermelo haar nieuwe fietspad in gebruik genomen. Verder is, net als op meerdere locaties, een start gemaakt met het onderzoek naar potentiële locaties voor de Veluwe Deelfiets. Wij kijken uit naar het komende jaar waarin onze gedeelde ambitie ook hier zichtbaar wordt. WERKGROEP TOEKOMST In 2023 is de werkgroep Toekomst Veluwe op 1 ingesteld door de Veluweboard. De werkgroep bestaat uit ambtenaren uit de vier Veluwe-regio’s, ondernemers (Leisurelands en Hiswa-Recron), provincie, grondeigenaren (NP Hoge Veluwe, Natuurmonumenten) ondersteund door het Veluweteam. Onderzocht wordt hoe de VeluweAlliantie zich wil verhouden tot externe ontwikkelingen als de verstedelijking en de landbouwtransitie en bestuurlijke ontwikkelingen (zoals regio-arrangementen, opgaventafels, het provinciale programma Aanpak Veluwe, programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland) en welke gevolgen dit heeft voor haar toekomstige samenwerking. Als input heeft de werkgroep een evaluatie gemaakt van de netwerksamenwerking. De werkgroep Toekomst Veluwe op 1 heeft de Alliantie eind 2023 geadviseerd over een denkrichting naar de toekomst.

In 2024 zullen de aanbevelingen worden besproken en uitmonden in een uitvoeringsprogramma 2025-2027, een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst (SOK) met meerjarenbegroting en een geredigeerde VeluweAgenda2030. 10 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1

ORGANISATIE VELUWE OP 1 Samenstelling VeluweAlliantie               

Willem Bijleveld – Onafhankelijk voorzitter Danny Huizer, regio Stedendriehoek / Clean Tech Regio / wethouder Apeldoorn Luc Berris, Grondeigenaren Overleg Veluwe / Natuurmonumenten, provinciaal ambassadeur Gelderland en Utrecht Martin Bes / Koert van der Vleuten, Koninklijke Horeca Nederland / ondernemer Wim Oosterwijk, regio FoodValley / wethouder Barneveld Peter Leonhart, ANWB Hans van Beuzekom, LTO Nederland Peter van ’t Hoog / Peter Drenth, provincie Gelderland / gedeputeerde Kees Rutten, Overleg Veluwse Attracties / directeur Leisurelands Rianne Roeters, Grondeigenaren Overleg Veluwe / Staatsbosbeheer, regiomanager Veluwe /Achterhoek Ronald van Veen, regio Noord-Veluwe / wethouder Ermelo Ronald ter Hoeven, regio Zuid Veluwe / wethouder Rheden Joline de Weerdt, IVN, Regiodirecteur Gelderland, Overijssel en Flevoland Sander Wurfbain, Grondeigenaren Overleg Veluwe / bestuurder Gelders Particulier Grondbezit René Zweers, Recron / ondernemer

Samenstelling VeluweBoard     

Willem Bijleveld – Onafhankelijk voorzitter Ronald ter Hoeven, namens de overheden, portefeuille Recreatie & Toerisme Danny Huizer, namens de overheden, portefeuille Natuur Luc Berris, Natuurmonumenten, namens de grondeigenaren René Zweers – RECRON, namens de recreatieondernemers

Samenstelling VeluweTeam     

Dianne Nijland – programmamanager Evert Leusink – strategisch verkenner Judith van Elderen – strategisch verkenner Nicole Diks en vanaf oktober Ilse van den Hout – ondersteuning VeluweTeam Patricia Verhelst – communicatieadviseur

En uiteraard wordt veel werk verricht door onze projectleiders en procesbegeleiders, zonder wie we niet zulke mooie resultaten (hebben) kunnen boeken.

DANK VOOR UW AANDACHT-

11 JAARVERSLAG 2023 - NETWERKSAMENWERKING VELUWE OP 1