A2 - Raad van Openbaar Bestuur - Aanbieding advies, Rol nemen, ruimte geven

Naast ministeriële verantwoordelijkheid speelt het vraagstuk over verantwoording ook op decentraal niveau: zonder bevoegdheid geen verantwoordelijkheid.

82

Het grootste deel van gemeentelijke uitgaven volgt uit nationaal beleid

Gemeenten kiezen ervoor in hun uitgaven niet anders te zijn dan andere vergelijkbare gemeenten

Openbare lichamen van de hoofdstructuur

Inachtneming van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Stelselverantwoordelijkheid Wettelijk systeem van bevoegdheden en uitvoering Minister is eindverantwoordelijk

Een klein deel van gemeentelijke uitgaven volgt uit volledige autonome keuzes van de gemeente zelf

Oprichting andere lichamen om taken en bevoegdheden aan over te dragen

Systeemverantwoordelijkheid In de praktijk dragen op verschillende niveaus verschillende actoren verschillende bevoegdheden Actoren zijn niet verantwoordelijk voor het geheel, maar hebben wel belang bij het geheel

bijlage iii

Model voor gelijkwaardig partnerschap

1. In hoeverre heeft het Rijk een eigen beleidsambitie? 1 = geenszins; 5 = in zeer hoge mate 2. In hoeverre verplicht het Rijk de decentrale overheden tot de samen­werking? 1 = geenszins; 5 = in zeer hoge mate 3. In hoeverre dienen de decentrale overheden eigen middelen in te zetten? 1 = geenszins; 5 = in zeer hoge mate 4. In hoeverre stelt het Rijk eisen aan de uitvoering? 1 = geenszins; 5 = in zeer hoge mate 5. Hoe is de verantwoordelijkheid voor de uitvoering verdeeld? 1 = het Rijk 100%; 5 = de decentrale overheden 100% 6. In hoeverre dienen decentrale overheden zich aan het Rijk te ­verantwoorden over bestedingen en resultaten? 1 = geenszins; 5 = in zeer hoge mate Beleids­ ambitie Rijk

Verplicht karakter

Decentrale middelen

Eisen aan uitvoering

Verantwoor­ Verant­ delijkheid woording uitvoering aan Rijk

MIRT

3

1

1

5

1

5

RES

5

3

2

2

4

3

Regio Deals

3

1

3

2

5

3

Gelijkwaardig partnerschap in zuiverste vorm

3

1

3

3

3

1

Deze figuren zijn niet bedoeld als evaluatie van de vormen van interbestuur­ lijke samenwerking die in dit rapport besproken zijn, maar als illustratie bij het model. De zes hier genoemde vragen kunnen het Rijk helpen invulling te geven aan de eigen ambitie om op basis van gelijkwaardigheid samen te wer­ ken. De Raad spreekt zich niet uit over het ‘juiste’ antwoord op de vragen; dit zijn politieke keuzes en het antwoord kan per situatie en onderwerp verschil­ len. Het model geeft voor elk onderdeel aan wat – indien een gelijkwaardig partnerschap wordt beoogd – in zijn meest zuivere vorm het meest passende antwoord zou zijn. Daarmee presenteren we een ideaaltypisch model. Wan­ neer je interbestuurlijke samenwerking inricht, en je wilt dat doen in de vorm van een gelijkwaardig partnerschap, dan zou dit model als de default optie

83

rol nemen, ruimte geven – advies van de raad voor het openbaar bestuur

kunnen gelden. Er kunnen goede redenen zijn om van die default af te wij­ ken, waarbij het van belang is om het gesprek daarover transparant en met argumenten onderbouwd te voeren. Daartoe en daarbij helpt dit instrument.

Beleidsambitie Rijk

MIRT Gelijkwaardig partnerschap (ideaaltype)

Verantwoording aan Rijk

Verplicht karakter

Verantwoordelijkheid uitvoering

Decentrale middelen

Eisen aan uitvoering RES

Beleidsambitie Rijk

Gelijkwaardig partnerschap (ideaaltype)

Verplicht karakter

Verantwoording aan Rijk

Verantwoordelijkheid uitvoering

Decentrale middelen

Eisen aan uitvoering Regio Deals

Beleidsambitie Rijk

Gelijkwaardig partnerschap (ideaaltype)

Verantwoording aan Rijk

Verplicht karakter

Verantwoordelijkheid uitvoering

Decentrale middelen

Eisen aan uitvoering

84

bijlage iv

Lijst van geraadpleegde personen

Agrifood Capital

René Peerenboom

Gemeente Bernheze

Marieke Moorman

Gemeente Dokkum

Johannes Kramer

Gemeente ’s-Hertogenbosch

Jack Mikkers

Gemeente Leeuwarden

Alan Laws Bert Wassink

Gemeente Purmerend

Thijs Kroese

Gemeente Zaanstad

Jan Hamming Annius Hoornstra Herman Swen

Holwerd aan Zee

Marco Verbeek Jan Zijlstra

Interprovinciaal Overleg

Henri Meijdam

Ministerie van BZK

Paul Guldemond Boudewijn Steur

Ministerie van I&W

Lilian van Aarsen

Ministerie van LNV

Marc Hameleers

Nationaal Programma RES

Bart van Aalst Kristel Lammers

Provincie Brabant

Dirk-Jan Huisman Gertjan Koolen Christophe van der Maat

Provincie Friesland

Wim Boogholt Avine Fokkens

85

rol nemen, ruimte geven – advies van de raad voor het openbaar bestuur

RES Noordoost Brabant

Gerard Schönfeld Eric Spies

RES Zuid-Holland Zuid

Marco Berkhout

Rijkswaterstaat

Jaap Slootmaker

Unie van Waterschappen

Cathelijn Peters

Universiteit Maastricht

Klaartje Peters

Universiteit Twente

Marcel Boogers

Vervoerregio Amsterdam

Sharon Dijksma Edwin Konings

VNG

Pieter Jeroense

86

bijlage v

Samenstelling Raad voor het Openbaar Bestuur

Drs. J.M.M. (Han) Polman, voorzitter Commissaris van de Koning, Provincie Zeeland Prof. dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer, vice-voorzitter Hoogleraar Bestuurskunde, Wageningen Universiteit Prof. dr. C.F. (Caspar) van den Berg Hoogleraar Bestuurskunde, Rijksuniversiteit Groningen, Campus Fryslân Dr. E.M. (Martiene) Branderhorst Algemeen directeur, Gemeente Den Haag Prof. mr. dr. F.J. (Frank) van Ommeren Hoogleraar Staats- en bestuursrecht, Vrije Universiteit te Amsterdam H. (Huri) Sahin Accountmanager Zuid-Holland bij het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie Drs. P.J. (Peter) Verheij Wethouder, Gemeente Alblasserdam Drs. C.J.G.M. (Kees Jan) de Vet Dijkgraaf, Waterschap Brabantse Delta Dr. M.W.M. (Miranda) de Vries Burgemeester, Gemeente Etten-Leur Drs. P.J.M. (Peter) Wilms Tijdelijk raadslid, Economisch consultant publieke sector

87