A19 - WGR Regio Stedendriehoek - Kwartaalupdate 2021 nr. Actuele ontwikkelingen Cleantech Regio

Knip, Janet

Bijlagen:

Ineke Lijnema <I.Lijnema@Regiostedendriehoek.nl> woensdag 31 maart 2021 19:15 Alex Kerver; Arjan Oudbier; Bernadette Jansen; Dennie Kattenberg; Balduk, Diede; Erik Lankman; Miranda Veenbergen; 'j.vullings@zutphen.nl' Catrien van Middelkoop; Eric Keizer Kwartaalupdate 2021, nummer 1: Actuele ontwikkelingen in de Regio Stedendriehoek | Cleantech Regio Werkprogramma 2021_samenvatting raden (def).pdf

Opvolgingsmarkering: Markeringsstatus:

Opvolgen Gemarkeerd

Van: Verzonden: Aan: CC: Onderwerp:

Beste raadsleden, Hierbij ontvangt u de eerste kwartaalupdate van 2021 over actuele ontwikkelingen in de Regio Stedendriehoek | Cleantech Regio. Zoals beloofd tijdens de raadsbijeenkomst van 1 februari jl., waar we met elkaar in gesprek gingen over het Regionaal Perspectief 2030, is aan deze update een uitgebreide samenvatting van het werkprogramma 2021 toegevoegd (zie bijlage). Het geeft u een inkijkje in de regionale ambities die de 8 deelnemende colleges voor de komende jaren hebben uitgesproken op o.a. het gebied van wonen, werken en bereikbaarheid en wat we met z’n allen het komende jaar concreet gaan doen om die ambities stap voor stap te realiseren. Natuurlijk is er ook nog genoeg te melden van wat er de afgelopen maanden is gebeurd. We wensen u veel leesplezier. En u weet het: hebt u vragen of zijn er onduidelijkheden, schroom niet contact op te nemen. Met vriendelijke groet, Ineke Lijnema Regiosecretaris i.lijnema@regiostedendriehoek.nl

In deze update: 1. Regionaal Perspectief 2030 2. De Ontmoeting 3. Raadsontmoetingen 4. Wonen 5. Economie 6. Bereikbaarheid 7. RES 8. Afstemmingsberaad Gebiedsontwikkeling 1. Regionaal Perspectief 2030 Op 1 februari jl. zijn we met een groot aantal van u in gesprek gegaan over ‘wat voor regio willen we zijn’ en op welke speerpunten moeten de 8 deelnemende gemeenten volgens u regionaal inzetten. De avond was bedoeld om informatie op te halen en in die missie zijn we geslaagd. De avond heeft veel waardevolle input opgeleverd. U hebt een videoverslag van de avond ontvangen (niet gezien en alsnog geïnteresseerd in wat er besproken is? We horen het graag). De input is inmiddels verwerkt, net als de input van andere stakeholdergroepen. Op dit moment wordt een laatste slag gemaakt op de tekening van het Regionaal Perspectief. Tijdens ‘de Ontmoeting’ op 20 april a.s. vertellen Arko van Brakel (directeur Board) en ik u graag over de laatste stand van zaken. 1

2. De Ontmoeting Op 20 april staat de jaarlijkse Ontmoeting op de agenda. Naast informatie over de wijziging op de Wet Gemeenschappelijke Regeling en de stand van zaken van ‘Grip op samenwerken’ is een deel van het programma specifiek gericht op de Cleantech Regio. We gaan met elkaar in gesprek over wat de raden nodig hebben om meer grip te ervaren op wat er in de regio gebeurt en op de voortgang van de afgesproken doelen. Helpt een dashboard? En zo ja, waar moet het dashboard uit bestaan? Welke indicatoren kunnen we met elkaar bepalen om de voortgang te meten? Welke rol kan de Cleantech Monitor hier bij spelen? Arko van Brakel en ikzelf zijn aanwezig, net als een aantal leden van het Strategisch Team. Vanuit de raad van Apeldoorn is vorig jaar de vraag gekomen om te werken met kpi’s. Deze bijeenkomst is de opmaat om gezamenlijk als raden en regio tot een goede werkwijze te komen. 3. Raadsontmoetingen De tour langs de gemeenteraden is nog in volle gang. Met Lochem, Voorst en Deventer zijn de gesprekken geweest; Zutphen en Brummen staan gepland; met Apeldoorn, Heerde en Epe zijn we nog in gesprek over een geschikte datum. 4. Wonen In de portefeuille Wonen is het gesprek gevoerd over de ambitie die door de 8 gemeenten is uitgesproken om 40.000 extra woningen te bouwen in 2040 en wat dit betekent voor de lobby richting het Rijk.

Ook is met de provincie Gelderland afgesproken dat er een quick scan wordt uitgevoerd om de inzet en huisvesting van arbeidsmigranten in de regio in beeld te brengen. Verdere gespreksonderwerpen zijn betaalbaar wonen en de huisvesting van statushouders. De gemeenten zijn verder op koers met de uitvoering van de Woonagenda, die eind 2020 is vastgesteld. 5. Economie De uitvoering van de Regiodeal, waar het project Toekomstbestendige bedrijventerreinen onderdeel van uitmaakt, is in volle gang. Er zit veel energie op projecten om de bedrijventerreinen duurzamer en aantrekkelijker te maken, bijvoorbeeld door deelauto’s in te voeren en de biodiversiteit te versterken. Op die manier wordt gewerkt aan het verhogen van de organisatiegraad op de bedrijventerreinen. Vanuit de deelportefeuille Landbouwtransitie kan gemeld worden dat de regionale visie Transitie voedsel, landbouw en landschap is vastgesteld door het DB; deze wordt ter kennisgeving aangeboden aan de raden. 6. Bereikbaarheid Royal Haskoning is bezig met een Voorlopig Ontwerp (VO) voor de snelfietsroute F50. De verwachting is dat er in mei informatieavonden georganiseerd worden voor de klankbordgroep en andere belanghebbenden. Het VO met reacties wordt in juni besproken in de Stuurgroep. Wordt het VO vrijgegeven, dan kan het voor de zomer naar de colleges van Apeldoorn en Epe. 7.

RES De Stuurgroep heeft op 31 maart de RES 1.0 vastgesteld. Deze ligt nu voor bij de colleges. Op 15 april wordt de RES 1.0 vrijgegeven en start het consultatieproces bij de raden. Op 15 april verschijnt ook een persbericht. 8. Afstemmingsberaad Gebiedsontwikkeling Sinds dit jaar is het afstemmingsberaad in het leven geroepen waar de wethouders RO van de 8 gemeenten met elkaar in gesprek gaan over de impact op ruimte van de verschillende ambities, de kansen die het biedt en de knelpunten die worden ervaren. Op 24 maart heeft het 1e afstemmingsberaad plaatsgevonden. Er lag een goede analyse van het gebied voor. Geconstateerd is dat de druk op ons landschap enorm is. De urgentie wordt gevoeld: we willen samen stappen zetten richting de toekomst. Hoe dat er concreet uit gaat zien, wordt in een volgende sessie besproken.

2

WERKPROGRAMMA 2021 REGIO STEDENDRIEHOEK | CLEANTECH REGIO 24 maart 2021 - VERSIE VOOR DE RADEN

1

INHOUDSOPGAVE

1 2 3 3.1 3.2 3.3 3.4 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 5 5.1 5.2

INHOUDSOPGAVE INLEIDING DE PRIORITEITEN VOOR 2021 OP EEN RIJ SAMENWERKENDE GEMEENTEN VOOR EEN DUURZAAM REGIONAAL VESTIGINGSKLIMAAT Basis van de samenwerking Regio Stedendriehoek en Strategische Board = Cleantech Regio Regionaal perspectief 2030 Uitdagingen en ambities van de 8 colleges DE PLANNEN VOOR 2021 Thema Wonen Thema Economie (incl. landbouwtransitie) Thema Bereikbaarheid Thema RES Thema Gebiedsontwikkeling Activiteiten via de Strategische Board DE REGIONALE ORGANISATIE Rolverdeling gemeenten en regio Rol en werkzaamheden regiobureau in 2021

2 3 4 5 5 5 5 6 8 8 10 14 16 19 20 22 22 22

BIJLAGEN 1) De samenhang de dingen 2) Portefeuilleverdeling 3) Regionale rollen

24 26 27

2

HOOFDSTUK 1 INLEIDING Naar een duurzame en economisch sterke regio waar het aantrekkelijk wonen en werken is. Dat is het centrale perspectief waar de Cleantech Regio voor staat. Onder de vlag Cleantech Regio profileren we het daily urban system rondom de steden Apeldoorn, Deventer en Zutphen zowel binnen als buiten de regio. Samen met al onze partners in het bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijk middenveld. We vinden elkaarin de kansen en mogelijkheden die de Cleantech Regio ons biedt. De Cleantech Regio is volop in beweging. Het afgelopen jaar hebben we ondanks covid-19 mooie resultaten neergezet. Binnen de regio werken we als 8 gemeenten samen als gemeenschappelijke regeling (GR) en binnen de Strategische Board met ondernemers, onderwijs/onderzoek.. We profileren ons naar buiten als 1 regio, waarbij de Strategische Board op kop gaat voor de thema’s Energietransitie, Circulaire Economie en Human Capital en de Regio Stedendriehoek als GR verantwoordelijk is voor het vestigingsklimaat, toegespitst op de thema’s Wonen, Economie, Bereikbaarheid, RES en Gebiedsontwikkeling. In dit werkplan vindt u de activiteiten die we in 2021 oppakken vanuit de regionale gemeentelijke samenwerking. Dus daar waar de 8 gemeenten gezamenlijk het voortouw nemen, maar altijd in samenwerking met anderen. Het werkplan is niet in beton gegoten, dat heeft onder andere covid-19 ons geleerd.

Gaandeweg het jaar kunnen er nieuwe uitdagingen op de regio afkomen of moeten we andere prioriteiten stellen die van invloed zijn op het werkplan. Daar blijven we transparant over communiceren, zodat de focus van de regionale samenwerking voor alle stakeholders klip en klaar blijft. Eén van die invloeden is de ontwikkeling van het Regionaal Perspectief 2030 (RP2030). In 2021 vindt de actualisatie van de Agenda Cleantech Regio 2019-2023 plaats, een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de Regio Stedendriehoek en Strategische Board. Het betekent een verdere aanscherping en inkleuring met als doel onze regio nog sterker te profileren bij zowel onze achterbannen als bij samenwerkingspartners op provinciaal, nationaal en Europees niveau. We staan als regio voor grote maatschappelijke uitdagingen die we niet alleen op kunnen lossen. Als verbindingsregio in Oost-Nederland zoeken we samenwerking op verschillende schaalniveaus om gezamenlijk tot oplossingen te komen. In het RP2030 en het uitvoerings- en investeringsprogramma 2021-2023 worden concrete ambities, uitvoeringsplannen en investeringsrichtingen gepresenteerd. Een aantal daarvan vindt u nu al in dit werkplan; ze maken integraal onderdeel uit van het RP2030. In 2021 staat het regiobureau voor de uitdaging nieuwe huisvesting te vinden.

Covid-19 heeft de manier van werken enorm veranderd, sinds maart 2020 werkt het team voornamelijk thuis. Dat is soms best lastig geweest maar heeft ons ook veel gebracht op het gebied van tijd- en plaats onafhankelijk werken, wat past bij het duurzame profiel van onze regio. Het streven is het goede van deze situatie mee te nemen met daarbij voldoende aandacht voor de verbinding met elkaar, wat essentieel is voor de netwerkorganisatie die we zijn. Kortom, we staan aan het begin van een uitdagend jaar waar nu nog veel onzeker is. Maar wat blijft is de kracht van de samenwerking tussen de 8 gemeenten en de samenwerking met de talrijke bedrijven, onderwijsinstellingen, waterschappen en andere maatschappelijke organisaties in onze regio. Een samenwerking die springlevend is op alle niveaus: zowel bestuurlijk, uitvoerend als bij het ondersteunende regiobureau van GR en Strategische Board. Zolang we samen voor de regio gaan en goede afspraken maken over wat we willen bereiken, is het succes van de Cleantech Regio, en daarmee ons succes, verzekerd. Ineke Lijnema, regiosecretaris

3

HOOFDSTUK 2 DE PRIORITEITEN VOOR 2021 OP EEN RIJ STRATEGIE LOBBY

Opleveren Regionaal Perspectief 2030, inclusief uitvoerings- en investeringsprogramma. Lobbystrategie voor regionaal groeiperspectief.

(in samenwerking met de Board)

WONEN

Regie op uitvoering Regionale woonagenda met als concrete resultaten: • Realisatieplan 2030 gereed met per gemeente zicht op locaties/ inbreidingslocaties. • Realisatie 2.350 nieuwe woningen door gemeenten (onderdeel ambitie 21.000 in periode 2021-2030.

ECONOMIE

Regie op uitvoering RPW met als concrete resultaten: • Realisatie Uitgifteprotocol nieuwe bedrijventerreinen (incl. duurzaamheidsambities).

• -

LANDBOUWTRANSITIE

Opstarten projecten ‘verduurzaming werklocaties’ (uitvoering regiodeal).

Regie op uitvoeringsprogramma met als concrete resultaten • Oplevering herijking regionale visie. • Realisatie diverse projecten/quick wins ter ondersteuning landbouwtransitie.

BEREIKBAARHEID

Uitvoering programma slimme en schone mobiliteit met o.a. als concrete resultaten: • 100 deelnemers aan de actie fietsstimulering bij bedrijven; 10 mobiliteitsscans bij bedrijven. • Voorlopig ontwerp regionale fietsroutes F348 en F50 afgerond en besluitvorming voorbereid. • 15 data items uitgevoerd op het gebied van ITS.

RES

Opleveren RES 1.0.

GEBIEDSONTWIKKELING

Oplevering integrale gebiedsanalyse; ruimtelijke kansen en knelpunten in beeld. Oplevering plan van aanpak stikstof.

Doel = bijdragen aan een duurzame woon & werkregio onder het motto ‘groei met behoud van landschap’

4

HOOFDSTUK 3 SAMENWERKENDE GEMEENTEN VOOR EEN GEZOND EN DUURZAAM REGIONAAL VERSTIGINGSKLIMAAT 3.1 BASIS VAN DE SAMENWERKING De 8 gemeenten van de Regio Stedendriehoek vormen samen een daily urban system; het is een functionele regio rondom de steden Apeldoorn, Deventer en Zutphen waarin dagelijks de belangrijkste woon- en werkverplaatsingen plaatsvinden. De gemeenten voelen zich verantwoordelijk voor het onderhouden èn versterken van het regionale systeem en werken als Gemeenschappelijke Regeling (GR) samen aan een gezonde en duurzame leef- en werkomgeving. Als leidende principes bij de samenwerking heeft het Dagelijks Bestuur uitgesproken dat de samenwerking bij moet dragen aan: • de schoonheid en kwaliteit van het landschap; • de vitaliteit van steden, dorpen en buitengebied; • de triple helix samenwerking op het gebied van een vitale en toekomstbestendige arbeidsmarkt en een circulaire en energieneutrale economie; • het versterken van interregionale samenwerking. 3.2 REGIO STEDENDRIEHOEK EN BOARD = CLEANTECH REGIO Naast de Gemeenschappelijke Regeling van de Regio Stedendriehoek werken de 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs/onderzoek in de stichting Strategische Board. De Regio Stedendriehoek en de Strategische Board werken samen onder de merknaam Cleantech Regio en richten zich op het realiseren van 3 lange-termijn doelen: 1.

een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving; 2. een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt; 3. een circulaire en energieneutrale economie. De 8 gemeenten hebben elk individueel een (financiële) relatie met de stichting Strategische Board; de Regio Stedendriehoek heeft hier geen formele rol in. Het regionale samenwerkingsverband fungeert wel als afstemmingsplatform voor de input van de 8 gemeenten in de koers en activiteiten van de Board. 3.3 REGIONAAL PERSPECTIEF 2030 De afgelopen jaren was de Agenda Cleantech Regio 2019-2023 leidend voor de samenwerking in de Cleantech Regio. De Agenda is in 2018 tot stand gekomen als een gezamenlijk product van de Regio Stedendriehoek en de Strategische Board. In 2020 hebben het Dagelijks Bestuur en de Strategische Board stilgestaan bij de uitdagingen die op de regio afkomen, mede gezien de actualiteit van onder andere covid-19, de nationale woningopgave en de stikstofproblematiek. Daarnaast vroegen de provincies Gelderland en Overijssel om

5

een doorkijk naar 2030 wat betreft de regionale opgaven, ook in het licht van de meerjarige samenwerkingsafspraken met beide provincies in de nieuw te ontwikkelen gebiedsagenda. Dit leidde ertoe dat de huidige Agenda Cleantech Regio 2019-2030 wordt aangescherpt en geactualiseerd. De actualisatie voeren wij in 2021 uit en leidttot het Regionaal Perspectief 2030 (RP2030). Het RP2030 is geen volledig nieuwe regionale agenda. We blijven bij onze bestaande opgaven en identiteit. We gaan als samenwerkende partijen in de regio wèl voor verdere aanscherping en verdere inkleuring. Het doel is om als regio beter herkend en erkend te worden. Het RP2030 bestaat uit 2 onderdelen: 1) een tekening die het verhaal van de regio vertelt met een toelichtende tekst waarin de inhoud van de regionale visie is weergegeven en staat wat de samenwerkende partijen in de regio in 2030 bereikt willen hebben; en 2) de uitwerking in een uitvoerings- en investeringsagenda (UIP). Het RP2030, inclusief UIP, biedt: • duidelijkheid in koers van de regio (de regionale opgaven voor 2030 in beeld); • zicht op investeringsrichtingen (op concrete ambities/plannen en projecten); • zicht op benodigde investeringen en partners (regio, provincies, Rijk, Europa); • duidelijkheid waar de WGR en de Board zich op richten; • duidelijkheid in de rol van de regio (powered, supported en owned by). e

Het 1 onderdeel van het RP2030 (de tekening en toelichtende tekst) wordt in het voorjaar ter besluitvorming aan het DB voorgelegd. Het UIP wordt in het najaar afgerond, inclusief besluitvorming door de colleges, GS en PS. Zie bijlage 1 voor ‘de samenhang der dingen’. 3.4 UITDAGINGEN EN AMBITIES Het RP2030 start niet vanuit het niets. Er ligt een goede basis wat betreft de huidige agenda. Daarnaast is in 2020 door de 8 colleges een aantal besluiten genomen dat een belangrijke bouwsteen vormt voor het RP2030 en een antwoord biedt voor de uitdagingen waar de regio voor staat. Veel van deze opgaven en hoe deze te realiseren, vindt u in hoofdstuk 3 waar de plannen voor 2021 worden toegelicht. Hieronder vindt u een korte schets van een aantal belangrijke regionale opgaven die vanuit overheidsperspectief het afgelopen jaar zijn benoemd. Het volledige verhaal van de Cleantech Regio, inclusief concrete ambities, volgt in de loop van 2021. De woonopgave: de woon- of verstedelijkingsopgave is topprioriteit voor de regio en voor Nederland. Met de afspraak om 20.000 nieuwe woningen te bouwen voor 2030 (zoals recent afgesproken met de provincie Gelderland), en de ambitie die op te laten lopen naar 40.000 extra woningen in 2040, levert de Cleantech Regio een belangrijke bijdrage aan de nationale woonopgave.

Op de eerste plaats in het meer stedelijke gebied, maar voor de vitaliteit van de regio als geheel is het van groot belang dat alle gemeenten meegroeien. De woonopgave gaat niet alleen om aantallen maar ook om opgaven als de energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie (hoe om te gaan met hitte en droogte, met wateropslag), bereikbaarheid binnen de woonwijken maar zeker ook bereikbaarheid van de regio zelf, en over diversiteit, inclusiviteit en betaalbaarheid van woningen. Elke gemeente is verantwoordelijk voor het eigen lokale realisatieplan; regionaal werken de gemeenten met elkaar samen om kennis met elkaar te delen, af te stemmen, te monitoren en elkaar aan te jagen om tot de beoogde versnellingsopgave te komen. En om als gemeenten in partnerschap met alle benodigde maatschappelijke partijen de energietransitie en circulaire economie te realiseren via o.a. de woonplannen.

6

De werkopgave: de groeiambitie betekent concreet dat er ruimte geboden moet worden voor voldoende werkgelegenheid. Wonen en werken gaan immers hand in hand. Het is van groot belang te investeren in een aantrekkelijk vestigingsklimaat om zo bedrijven te behouden, nieuwe bedrijvigheid aan te trekken én bedrijven te ondersteunen bij de transitie naar een circulaire en energieneutrale werkwijze. Dat betekent het toekomstbestendig maken van ons bestaande areaal aan werklocaties, waarin de overheid nauw samenwerkt met ondernemers en onderwijsinstellingen. Daarnaast voorzien de samenwerkende gemeenten tot 2030 in 160 hectare aan nieuwe toekomstbestendige bedrijventerreinen. Ook zetten we in op het stimuleren van small wins ter versterking van het toekomstperspectief van de agrarische sector, met als aandachtsgebieden natuur-inclusieve landbouw, korte keten productie, verbeteren van de relatie boer-burger en duurzame recreatie en agro-toerisme. De bereikbaarheidsopgave: een aantrekkelijke woon- en werkregio betekent dat we als regio bereikbaar moeten zijn. En dat zijn we, met onze unieke positie aan de A1 en de A50, met de spoorlijn en onze ligging aan de IJssel. De bereikbaarheid staat echter onder druk en vraagt een continue lobby bij het Rijk en de provincies.

We blijven als regio dan ook investeren in een goede en duurzame bereikbaarheid van, naar en binnen de regio, waaronder verdere ontwikkeling van de A1 corridor, betere doorstroming op de A50, bevaarbaarheid van de IJssel, aanpak van de havens, mobiliteitsknopen in woonwijken en alternatieven voor autoverkeer. En natuurlijk blijven we inzetten op slimme en schone mobiliteit. De energieopgave: een grote uitdaging voor onze regio de komende jaren is de ontwikkeling en uitvoering van de Regionale Energiestrategie (RES). De mogelijkheden voor grootschalig hernieuwbare opwekking op land via wind en zon, de beschikbare regionale warmtebronnen en de benodigde netinfrastructuur worden in kaart gebracht en er worden politiek bestuurlijke keuzes en afspraken gemaakt. In 2021 komt de RES tot stand, waarna de uitvoering start. De totstandkoming en uitvoering van de RES vraagt nauwe intergemeentelijke samenwerking, een grote inzet van het ambtelijk apparaat (ook op het gebied van burgerparticipatie) én volop samenwerking met maatschappelijke organisaties (waaronder energiecoöperaties), bedrijven, onderwijsinstellingen. De ruimtelijke opgave: de groeiambities op het gebied van wonen en werken, het belang van een goede bereikbaarheid en de noodzaak van duurzame opwek hebben allemaal impact op ruimte en daarmee op de natuur en het landschap van onze regio.

De kwaliteit van onze groene leefomgeving staat onder druk, ook door klimaatgevolgen die ons voor gemeentegrensoverschrijdende vraagstukken stelt op het gebied van biodiversiteit, waterstanden en bodemkwaliteit. Nog los van de stikstofcrisis, die gevolgen heeft voor onze regio. Welke keuzes maken de gemeenten daarin, hoe bewaren zij vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid de kwaliteit en schoonheid van het landschap en bieden zij tegelijk ruimte aan groei? Groene groei betekent groei met toepassing van slimme mobiliteit, duurzame opwek, draagkracht voor voorzieningen, een inclusieve arbeidsmarkt en een toekomstbestendige economie waar circulariteit en energieneutraliteit een vanzelfsprekendheid is. De GR Regio Stedendriehoek en Board zoeken als samenwerkende partijen in de Cleantech Regio steeds naar een symbiose van werk, omgeving, wonen, natuur en verkeer en willen investeren in duurzame welvaart voor de regio, in groene groei met behoud van het landschap.

7

HOOFDSTUK 4 DE PLANNEN VOOR 2021 De intergemeentelijke samenwerking in WGR-verband richt zich op de volgende thema’s: 1. Wonen 2. Economie (waaronder landbouwtransitie) 3. Bereikbaarheid 4. RES Op elk thema is een kernportefeuille actief. Daarnaast worden in het afstemmingsberaad Gebiedsontwikkeling afspraken gemaakt over de ruimtelijk impact van de groei- en duurzaamheidsambities. Ook de aanpak van de stikstofproblematiek vindt een plek in dit afstemmingsberaad gezien de portefeuille-overstijgende aanpak. Zie bijlage 2 voor de portefeuilleverdeling. In dit hoofdstuk wordt per thema uitgewerkt wat de doelen en activiteiten voor 2021 zijn. 4.1 THEMA WONEN In 2018 maakten de gezamenlijke gemeenten (exclusief Deventer) de regionale woonagenda 2018 – 2023.. Deze woonagenda omvatte zowel kwalitatieve als kwantitatieve uitgangspunten. De regionale woonagenda is een levend en bindend document dat actueel gehouden wordt. Het is vastgesteld in de verschillende gemeenteraden en tevens leidraad voor de lokale woonvisies. Aan de hand van de regionale woonagenda sturen we regionaal en gemeentelijk nieuwe ontwikkelingen en toetst, met name de provincie Gelderland, nieuwe plannen. De regio en gemeenten hebben met de provincie Gelderland afgesproken de geldende woonvisie te herijken en te evalueren in de vorm van een addendum.

Op 9 december 2020 heeft het DB ingestemd met het addendum en het ter besluitvorming vastgesteld aan de colleges van de gemeenten. Het addendum op de woonagenda bestaat uit een herijking en een nieuw te hanteren bandbreedte voor de periode 2020 – 2030 van 20.000 extra woningen. In het addendum is ook een groei oplopend tot 40.000 extra woningen over de periode 2020 – 2040 opgenomen. Dit is inclusief Deventer. Met de groeiambitie willen de 8 gemeenten van de Cleantech Regio zich positioneren in de landelijke verstedelijkingsopgave. De vertaling van de regionale woonagenda, inclusief addendum, naar een realisatieplan en –strategie is een lokale aangelegenheid. De intergemeentelijke samenwerking richt zich op het bundelen van de lokale plannen tot het Realisatieplan Wonen Cleantech Regio. Dit plan dient als fundament voor de positionering van de Cleantech Regio in de landelijke verstedelijkingsopgave. Daarmee laten de samenwerkende gemeenten zien dat de groeistrategie hen ernst is en er concrete plannen onder de ambitie liggen waar regionaal op gemonitord wordt, onder bestuurlijke regie van het P-beraad Wonen.

8

De plannen voor de kernportefeuille Wonen in 2021 zijn als volgt: Kernportefeuille Regiocoordinator Portefeuillehouder Lange termijn opgaven 2030 / 2040

Wonen Edwin Koning Annemieke Vermeulen Doel Ruimte bieden voor benodigde groei in de regio, het daarmee op peil houden van het voorzieningenniveau en de Cleantech Regio positioneren in de landelijke verstedelijkingsopgave, vanuit de lijn vitale steden, dorpen en buitengebied. Kwantitatieve opgave • 20.000 woningen extra in 2030; • oplopend tot 40.000 in 2040. Kwalitatieve opgave • Realisatie op basis van de 10 richtinggevende principes uit de woonagenda, waaronder het stimuleren van het vestigingsklimaat met de juiste woningbouw, het duurzaam en zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte, met woningbouw bijdragen aan maatschappelijke ruimtelijke knelpunten etc. • Toevoeging van huisvesting van arbeidsmigranten als één van de doelgroepen en inzet op betaalbaar bouwen en wonen. Kader: Woonagenda Cleantech Regio 2018-2023, inclusief addendum, zoals vastgesteld door het DB op 9 december 2020 en door de 8 colleges in de periode november / december 2020.

Inzet en resultaten 2021

De werkgroep Wonen richt zich in 2021 op de volgende speerpunten: •

Afstemmen/kennisdelen met betrekking tot de uitwerking van lokale realisatieplannen door de gemeentelijke experts, gebaseerd op de (nieuwe) bandbreedte van 20.000 extra woningen voor de periode 2020 – 2030. In de lokale plannen is o.a. opgenomen: a) Een concrete uitwerking van de doelen voor 2030 en een doorkijk naar de versnellingsopgave voor 2040. b) De vertaling van de in de woonagenda genoemde doelgroepen en thema’s, waaronder de huisvesting van arbeidsmigranten en betaalbaar wonen. c) De vertaling van de richtinggevende principes uit de woonagenda zodat deze concreet en zichtbaar worden. d) Een globaal inzicht in de bijkomende investeringen m.b.t. grote opgaven als infrastructurele knelpunten.

•

De lokale realisatieplannen regionaal bundelen in het Realisatieplan Wonen Cleantech Regio ten behoeve

9

• •

van stimulering/monitoring op het lange termijndoel van 2030 en 2040 en als basis voor de lobbyactiviteiten richting provincies en Rijk (planvorming nieuwe kabinet). Het samen met de provincie Gelderland en Overijssel verder uitwerken van de woningbouwopgave en de provinciale samenwerking ten behoeve van de nieuwe Gebiedsagenda 2030. Ontwikkelen en uitvoeren van een lobbystrategie ten behoeve van de Tweede Kamerverkiezingen en de planvorming van het nieuwe kabinet m.b.t. de positionering van de Cleantech Regio in de landelijke verstedelijkingsopgave.

4.2 THEMA ECONOMIE Hoofdthema voor de portefeuille Economie is de uitvoering van de Actualisatie van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). In het RPW van 2019 zijn kwantitatieve afspraken gemaakt, met name over aantallen hectares. Op 12 november 2019 heeft het college van GS ingestemd met het RPW waarbij ze de regio heeft gevraagd het RPW te actualiseren op twee punten: - het verduurzamen van bedrijventerreinen; - het borgen van een integrale ruimtelijke afweging bij de locatiekeuze van nieuwe bedrijventerreinen en uitbreidingen. Op 4 november 2020 is de actualisatie vastgesteld door het DB en daarna door de colleges van B&W van de 7 colleges (Heerde doet niet mee). Afspraken zijn gemaakt op 5 thema’s: 1. keuze scenario WLO hoog; 2. kwaliteitsopgave bestaande voorraad bedrijventerreinen; 3. kwalitatieve kaders voor de te ontwikkelen bedrijventerreinen; 4. afspraken over huisvesten grootschalige logistiek; 5. versterken regionale samenwerking. Er zit veel samenhang tussen de Actualisatie van het RPW en de projecten in de Regio Deal. De link tussen beide is in de Actualisatie van het RPW gelegd.

Daarnaast richt de portefeuille Economie zich op 2 andere activiteiten:: • In het kader van de Omgevingsagenda Oost wordt een economische analyse voor de regio uitgevoerd door de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) en de Universiteit Utrecht (UU), in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZ) en drie regio’s (Dutch Tech Zone, Cleantech Regio en Midden-West Brabant). De analyse is er op gericht in beeld te krijgen hoe we de regionale economie vitaal kunnen houden in de circulaire toekomst. Het onderzoek richt zich op het vestgingsklimaat voor bedrijven, potentie voor economische groei, talent / human capital, infrastructuur.

10

•

Verbinding vanuit de portefeuille Economie met de activiteiten met de Board zijn noodzakelijk om uitvoering te kunnen geven aan de Regiodeal Cleantech Werkt en Groene Groei (toekomstbestendige bedrijventerreinen, Agro-innovatiecentrum). Daarvoor wordt reguliere afstemming met de Board georganiseerd.

De plannen voor de kernportefeuille Economie in 2021 zijn als volgt: Kernportefeuille Regiocoordinator Portefeuillehouder Lange termijn opgaven 2030 / 2040

Economie Ingevuld door meerdere collega’s vanuit team EZ, onder coördinatie van Alwin Roest (Apeldoorn) Erik Visser Doel Realiseren van een aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat om zo bedrijven te behouden, nieuwe bedrijvigheid aan te trekken en bedrijven te ondersteunen bij de transitie naar een circulaire en energieneutrale werkwijze. Kwantitatieve opgave • 160 hectare aan nieuwe toekomstbestendige bedrijventerreinen in 2030. Kwalitatieve opgave • Bedrijventerreinen in de Cleantech Regio herbergen 10% van de bedrijvigheid en 34% van de werkgelegenheid in de regio. Binnen de Cleantech Regio ligt een bedrijventerreinareaal van netto 1.500 ha. Het merendeel van deze terreinen heeft een opgave om naar de toekomst toe ook in de huisvesting van onze bedrijven te voorzien. Behoud en groei van werkgelegenheid, vergroening en regionale economische groei staan centraal. • We zetten in op het verstevigen van de organisatiegraad van minimaal tien bedrijventerreinen, in het bijzonder rondom transitieopgaven (energievoorziening, circulair ondernemen, branding, veiligheid). Een regionaal kennisprogramma draagt hieraan bij. • Op minimaal twee terreinen werken we aan het sluiten van gesloten kringlopen op terreinniveau.

• Op minimaal vijf bedrijventerreinen wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een roadmap om te komen tot de ontwikkeling van smart grids, zon-pv op bedrijfsdaken en de voorkoming van maatschappelijke lasten door het voorkomen van verzwaring van het elektriciteitsnet door opwek, opslag en uitwisseling van energie. • Een bijdrage aan de realisatie van een logistiek centrum in Eerbeek. Dit centrum draagt bij aan: de afname van CO2 door het op elektrische wijze transporteren van producten voor de papierindustrie binnen het betreffende gebied (de interne logistieke bewegingen), de afname van verkeershinder in dorpskernen en de vermindering van congestie op het lokale wegennet. Kader: Actualisatie Regionaal Programma Werklocaties, Regio Deal, Omgevingsagenda Oost.

Inzet en resultaten

Actualisatie RPW

11

2021

1. Opstellen uitgifteprotocol Cleantech Regio stedendriehoek voor nieuwe bedrijventerreinen 2. Een bijdrage leveren aan en monitoren Regiodeal actielijn Groene groei: Toekomstbestendige bedrijventerreinen (In 2021 en 2022) • Het verstevigen van de organisatiegraad op tien bedrijventerreinen, in het bijzonder rondom transitieopgaven (energievoorziening, circulair ondernemen, branding, veiligheid). • Het sluiten van gesloten kringlopen op terreinniveau op minimaal twee terreinen. • Op minimaal vijf bedrijventerreinen wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een roadmap om te komen tot de ontwikkeling van smart grids, zon-pv op bedrijfsdaken en de voorkoming van verzwaring van het elektriciteitsnet door opwek, opslag en uitwisseling van energie. • een bijdrage aan de realisatie van een logistiek centrum in Eerbeek. Economische Analyse 1. Afronden Economische Analyse. 2. Afstemmen met opdrachtgevers over eventuele vervolgstappen en vervlechting met doelstellingen en opgaven Omgevingsagenda Oost, Kracht van Oost 2.0, gebiedsagenda 2021-2023 en deze te vatten in Regionaal Perspectief 2030. Afstemming activiteiten Board 1. Monitoring voortgang regiodeal Cleantech Werkt • Programma Matching en Mobiliteit; • Programma Plek voor Techniek; • Programma Rijke leerregio. 2. Afstemming whitepaper ‘handjes voor de Energietransitie’ onder coördinatie van de Board.

DEELPORTEFEUILLE LANDBOUWTRANSITIE De agrarische sector is een belangrijke economische sector in de Cleantech Regio en van grote invloed op ons landschap. Zij beheert enerzijds grote delen van de buitengebieden en zorgt direct en indirect voor veel werkgelegenheid. De agrarische sector staat onder druk. Door de klimaatproblematiek en ook de stikstofcrisis, wordt de urgentie nog groter om de overgang naar een duurzaam landbouwsysteem te maken waarbij onderscheidende landschappelijke kwaliteiten in onze regio behouden blijven en worden versterkt. Een dergelijke transitie is niet los te zien van andere regionale opgaven zoals de RES, de woonopgave, circulaire economie en klimaatadaptatie. In de regio is al jaren een goede ambtelijke samenwerking op dit thema. In 2016 is een klein comité gestart met de tafel Voedsel & Landschap vanuit de gedachte om de transitie in de landbouw aan te jagen. Zij bogen zich over vraagstukken als a) Hoe kunnen we in de Cleantech Regio systeemveranderingen faciliteren voor verduurzaming van de voedselvoorziening? (Denk aan voorbeeldprojecten, nieuwe netwerken, flankerend voedselbeleid) en b) Hoe organiseren we onderzoek naar relevante feiten, trends en systeemwerkingen ten behoeve van het agenderen op de bestuurlijke/politieke agenda?

12

Het resultaat van de samenwerking is onder andere dat het afgelopen jaar een langetermijnperspectief van duurzame voedselvoorziening in de regio is opgesteld. Het visiedocument biedt een kader voor de regionale samenwerking en is voor de afzonderlijke gemeenten een basis voor hun lokale visie op de transitie voedsel, landbouw en landschap. De visie is ontstaan vanuit de behoefte aan een gezamenlijke stip aan de horizon op het thema voedsel en landschap. De visie is geschreven vanuit de gedachte dat het anders ‘moet’ en de wens om de transitie in de landbouw aan te jagen. De aandacht ligt bij de alternatieven die er zijn voor de huidige aanpak en niet op hoe de ombuiging van de reguliere sector aangevlogen kan worden. . Dat laatste is nu hoger op de landelijke en provinciale agenda komen te staan. Naast de ontwikkeling van de visie is regionaal ingezet op het aanvragen van POP-subsidies om concrete projecten mede te financieren. In 2021 richten het P-beraad en de werkgroep Landbouwtransitie zich enerzijds op het aanscherpen van de visie en het maken van een gedragen document. Anderzijds staat ze voor de opdracht om te bepalen op welke resultaten en activiteiten de intergemeentelijke samenwerking zich richt (wat wordt lokaal opgepakt en wat regionaal) en welke rol de partners van de Strategische Board oppakken..

Het proces van het regionaal perspectief 2030 en de gebiedsagenda speelt hierbij een belangrijke rol. Het P-beraad en de werkgroep monitoren de overheidsinbreng in het bestaande Regio Deal-project Agro Innovatie Center en de inbreng in het regionaal perspectief 2030 en de gebiedsagenda. De plannen voor de deelportefeuille Landbouwtransitie in 2021 zijn als volgt: Deelportefeuille Werkgroepleider Portefeuillehouder Lange termijn opgaven 2030 / 2040

Landbouwtransitie Monique Loeters Erik-Jan de Haan De lange termijn opgave is de overgang naar een duurzaam, toekomstbestendig landbouwsysteem waarbij onderscheidende landschappelijke kwaliteiten in onze regio behouden blijven en worden versterkt. Kader: • Visiedocument Regionale visie transitie voedsel, landbouw en landschap zoals vastgesteld door het DB op 12 december 2019 (momenteel in herziening). • Aanpak stikstof (naar verwachting vastgesteld in Q1 2021).

Inzet en resultaten 2021

Regionale visie en uitvoeringsprogramma • Aanscherping van de regionale visie op de landbouwtransitie door het betrekken diverse stakeholders • Op basis van de aangescherpte regionale visie ‘Landbouwtransitie in de CTR’ komen met een voorstel voor een uitvoeringsprogramma met daarin o.a.: o Taakverdeling lokaal / intergemeentelijk; rollen P-beraad en werkgroep; rol van tafel en samenwerking met de Board. o Uitwerking regionale inzet op inhoud, capaciteit en middelen. o Link met stikstof-aanpak en voorstel hoe integraliteit af te stemmen.

13

•

o Concrete voorstellen voor uitwerking (vervolg)projecten. Monitoren overheidsinbreng in de Board (zowel op gebied bestaande Regio Deal en het proces van het regionaal perspectief 2030/gebiedsagenda).

Faciliteren small wins • Regie op de uitvoering van 8 à12 concrete intergemeentelijke projecten die bijdragen aan de landbouwtransitie; reeds ingezette projecten, die onderdeel uitmaken van het voor te stellen uitvoeringsprogramma, waaronder CTR POP3 korte keten + vervolg 2021; CTR POP3 natuurinclusieve landbouw + vervolg 2021; Akkerrandenproject 2021 en opstarten van eventueel nieuwe projecten na besluitvorming DB en colleges.

4.3 THEMA BEREIKBAARHEID De kernportefeuille Bereikbaarheid en Mobiliteit bestaat uit 2 onderdelen: 1. de (bestuurlijke) lobby op bereikbaarheid; 2. het regionaal uitvoeringsprogramma Slimme & schone mobiliteit. Ad. 1 Lobby op bereikbaarheid De Cleantech Regio ligt op het kruispunt van de A1 en de A50, aan de spoorlijn die Amsterdam met Berlijn verbindt, en aan de IJssel. Een strategische ligging die van groot belang is voor onze economische ontwikkeling. Inzet op een goede bereikbaarheid is dan ook essentieel om bedrijven blijvend aan ons te verbinden, nieuwe bedrijven aan te trekken, op die manier arbeidskrachten te behouden én aantrekkelijk te blijven voor arbeidskrachten die buiten de regio werken. Het garanderen van de bereikbaarheid vraagt een continue lobby bij provincies en Rijk. De bestuurlijke lobby richt zich op: • verbreding A1 Voorthuizen – Apeldoorn; • slimme maatregelen A50 Apeldoorn – Zwolle; • spoor (OV2040, Berlijn-trein); • haven en stimuleren vervoer over water; • regionale Hub. Dilemma: Door bestuurders is afgesproken dat de inzet op lobby door gemeenten geleverd wordt op de dossiers die de betreffende gemeenten aangaan. Dientengevolge wordt op het ene lobby onderwerp meer inzet geleverd dan op het andere. De regio faciliteert deze lobby door de inzet van de lobbyist.

Duidelijk is dat deze regionale plus nodig is en voor 2021 uitgebreid moet worden met communicatie-inzet. De regio is echter licht georganiseerd; het is de vraag of er voldoende financiële ruimte is voor afdoende communicatie-inzet. Dat kan

14

gevolgen hebben voor de lobby, voor de positionering van de regio en voor de medefinanciering door provincies en Rijk. Ook is de vraag of met een regionale inzet de achterblijvende lobby dossiers geholpen kunnen worden. Ad. 2 Uitvoeringsprogramma Slimme en Schone Mobiliteit Vanuit de intergemeentelijke samenwerking de afgelopen jaren bestaat een regionaal uitvoeringsprogramma Slimme en Schone Mobiliteit, gericht op het beperken van autoverkeer in de spits en het reduceren van de uitstoot van CO2 door mobiliteit. Deze regionale samenwerking richtte zich de laatste jaren onder meer op de werkgeversaanpak, regionale fietsroutes, stimuleren gebruik van de fiets, ITS/Talking Traffic/data, zero-emissie binnensteden, schone brandstoffen en slimme oplossingen zoals deelauto’s en mobiliteitsknooppunten. Deze acties zijn noodzakelijk om de vereiste 49% CO2-reductie (klimaatakkoord) te realiseren. In 2020 is de bestuurlijke afspraak gemaakt dat alleen inzet wordt geleverd op de dossiers met medefinanciering door rijk en provincies. Inzet ligt in 2021 vooral op werkgeversaanpak, zero emissie binnensteden en ITS. De inzet die eerder geleverd werd op schone brandstoffen, waterstof, slimme oplossingen in deelauto’s en mobiliteitsknopen is afgeschaald. Vanzelfsprekend laten we als regio hiermee kansen liggen.

Het realiseren van mobiliteitsknopen is bijvoorbeeld hoogst actueel en kansrijk vanwege medefinanciering. Dit wordt niet structureel vanuit de regio opgepakt. Bij gemeenten speelt mee dat financiële middelen niet beschikbaar zijn. De Cleantech Regio, van oudsher een koploper op het gebied van regionale aanpak mobiliteit, wordt een achterblijver. Tegelijk constateren we dat er lokaal beperkte mogelijkheden bij gemeenten zijn om deze kansen op te pakken, terwijl er nog veel op gemeenten afkomt vanuit het Klimaatakkoord en via de BO-MIRT: laadinfra, borging data, regionale uitwerking veiligheid, regionaal mobiliteitsprogramma, deelmobiliteit en parkeren, overgang icentrale, et cetera. Met de beperkte regionale èn lokale inzet werken we niet structureel aan slimme en schone mobiliteit en het verbeteren van de bereikbaarheid. Met de portefeuillehouders en ambtenaren wordt over deze dilemma’s van gedachten gewisseld tijdens een heidag begin 2021 en wordt bepaald wat de ambities voor 2021 worden en wat ervoor nodig is om die te realiseren. Het onderstaande schema is strikt gebaseerd op de lopende afspraken (ook met Rijk en provincies). Eventuele verbreding of nieuwe inzet op afgeschaalde dossiers is niet meegenomen (alleen het werkbudget biedt hier beperkt reservering voor).

De plannen voor de kernportefeuille Bereikbaarheid in 2021 zijn: Kernportefeuille Regiocoordinator Portefeuillehouder

Bereikbaarheid Arjan Brink Ron König

Lange termijn opgaven 2030 / 2040

1. Het verbeteren van de bereikbaarheid van de Cleantech Regio (meer banen en meer mensen in bereik, verkorten reistijd met omliggende economische regio’s). 2. Het verduurzamen van mobiliteit (minder energieverbruik (CO2) en uitstoot van schadelijke stoffen). 3. Een efficiënte overgang naar slimme mobiliteit (nieuw aanbod, innovatie in mobiliteit en mobiliteitsdiensten). 4. Vanuit mobiliteit kansen benutten voor een veilige, vitale en gezonde leefomgeving. Bovenstaande opgaven zijn vertaald in een monitoring.

Inzet en resultaten 2021

Lobby • Met inzet lobbyist en communicatie lobby gemeenten ondersteunen: verbreding A1, verbeteren

15

personenvervoer A1 corridor, goederenvervoer Oost Nederland: aftakking Betuweroute, spoor Deventer – Zwolle. Realiseren prestaties zoals opgenomen in maatregelenprogramma op gebied van • Samenwerking werkgevers (actie fietsstimulering 100 deelnemers, netwerk onderhouden en uitbreiden +50, 10x scans bij bedrijven, 13x specialistische ondersteuning bedrijven). • Afronden VO’s en voorbereiden besluitvorming regionale fietsroutes F348 en F50 (vlot en veilig fietsen). • ITS/data (uitvoeren afspraken digitalisering 15 data-items, realiseren en uitrol genoemde toepassingen). • Logistiek (inzet logistiek makelaar, ondersteuning Zutphen Green Deal binnenstad en overige kernen, ondersteunen initiatieven en communicatie). • Voorbereiden realisatie mobiliteitsknopen. • Communicatie rond deze opgaven: nieuwsbrief >8, sociale media. Omgevingsagenda Oost • Borgen (advies) en afspraken verdiepingsatelier A1 corridor met provincies en betrokken ministeries.

4.4 THEMA RES In de RES Cleantech Regio werken de gemeenten Apeldoorn, Brummen, Epe, Heerde, Voorst, Zutphen, de provincie Gelderland, de Strategische Board, de waterschappen Vallei enVeluwe en Rijn & IJssel en netbeheerder Alliander samen met maatschappelijke partners en de samenleving aan het ontwikkelen van de Regionale Energie Strategie. De RES is een opgave uit het Nationaal Klimaatakkoord om de doelen uit het Klimaatverdrag van Parijs te behalen. In totaal werken in Nederland 30 regio’s in opdracht van het Rijk via het Nationaal Programma RES (NPRES) aan de RES. Het RES 1.0 onderzoekt de mogelijkheden voor grootschalig hernieuwbare opwekking op land via wind en zon, de beschikbare regionale warmtebronnen en de benodigde netinfrastructuur. Met als doel het stimuleren en activeren van de energietransitie en het maken van politiek bestuurlijke keuzes en afspraken. De RES 1.0 gaat uit van de mogelijkheden voor 2030 en geeft een doorkijk richting 2050. Maatschappelijke acceptatie in de vorm van participatie, mogelijkheden in het kader van ruimte, borging van de RES in het omgevingsbeleid en financiële haalbaarheid/participatie zijn aspecten die in het resultaat centraal staan. Het Rijk heeft daarbij verzocht om de maximale potentie per regio in beeld te brengen.

Dit moet leiden tot een minimale landelijke doorrekening in duurzame opwekking via grootschalig wind en zon van 35 twh. De concept RES van de Cleantech Regio is eind oktober ingediend bij het NPRES. De indieningsdatum voor de RES 1.0 in onze regio wordt uitgesteld van 01-07-2020 naar eind 2021. De Stuurgroep RES gaat uit van kwaliteit boven tijd, wat maakt dat we een gedragen proces kunnen doorlopen om tot resultaat te komen en er voldoende ruimte gereserveerd is om de RES ter inzagelegging vrij te geven en een goed raadsproces te kunnen doorlopen. De RES 1.0 wordt opgesteld als ontwikkelagenda. Dit wil zeggen dat de RES de komende tijd

16

in onze regio een doorlopend proces blijft. 1x in de 2 jaar wordt de RES herzien. In 2021 worden afspraken gemaakt over wat er nodig is om tot uitvoering van de RES 1.0 te komen. Financiële middelen voor het opstellen en de organisatie van de RES zijn voor 2019, 2020 en 2021 beschikbaar gesteld door het Rijk. De gemeente Brummen is kassier voor de RES-begroting, dit loopt niet via de WGR-begroting. Wel wordt er vanuit het regiobureau (deels) capaciteit geleverd op de functies projectsecretariaat en communicatie. De betrokken RES-gemeenten, de waterschappen, de provincie, de Strategische Board en de netbeheerder leveren capaciteit om het onderzoek samen uit te voeren, en vanuit gezamenlijke expertisen en met maatschappelijke partners de RES inhoud en vorm te geven. De plannen voor de kernportefeuille RES voor 2021 zijn: Kernportefeuille Procesregisseur Portefeuillehouder Lange termijn opgaven 2030 / 2040

RES Evelyne van de Vlekkert Jos Penninx Landelijk: • Vanuit het klimaatakkoord is de ambitie 49% CO2-reductie in 2030. • Urgentie: doen we nu niks dan wordt het straks opgelegd. • Regio’s maken een plan voor grootschalige opwek door zonne- en windenergie op land, waarbij rekening gehouden wordt met het ruimtegebruik, de systeemefficiëntie en het bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Provincie Gelderland: • Ambitie: 55% CO2-reductie in 2030. • Vertaling naar provinciaal beleid, waaronder een kader voor zon op land.

Activiteiten 2021

In 2021 wordt het concept bod van de Cleantech Regio, waarbij de maximale potentie op 1,23 TWh is gesteld, naar de RES 1.0 gebracht. Door middel van verder onderzoek wordt in een ontwikkelagenda aangegeven welke realisatie wanneer mogelijk is. Aandachtspunten hierbij zijn: • Meer betrekken van bewoners
lokale stakeholdertafels. • Meer transparantie en herkenbaarheid in eindresultaat
regionale stakeholdertafel en zorgvuldige planning. • Kwaliteit gaat voor tijd. • Lokale proces leidend, regio coördineert. De activiteiten van de kernportefeuille RES vallen uiteen in: 1. Coördinatie op de totstandkoming van de RES 1.0 Voorbereiding bestuurlijke overleggen en interne coördinatie op het geheel. (via Coördinatiegroep RES)

17

2. Regionale Warmte en Energie Uitwerken regionale structuurkaart warmte RES 1.0, onderzoek samenwerking energiecoöperaties, regie regionale overeenkomst Energieloket en kennis en expertise uitwisselen over transitievisies warmte van de verschillende gemeenten.(via Werkgroep RWE) 3. Zon-op-dak Uitwerken hoofdstuk RES 1.0 zon op dak (ontwikkelingen, kansen, knelpunten en lobby). (via Werkgroep Elektriciteit) 4. RES & Omgevingsbeleid Advies uitbrengen over het borgen van de RES 1.0 in het omgevingsbeleid, incl. de juridische positionering van de RES als instrument. (via Werkgroep RES-Omgevingsbeleid) 5. Gebiedsateliers Het doen van ontwerpend onderzoek samen met betrokken regionale stakeholders naar de haalbaarheid in de RES- zoekgebieden voor wind en het aanscherpen van de strategie voor zon. Systeemefficiëntie maakt hier onderdeel van uit. (via Werkgroep Elektriciteit) 6. Systeemefficiëntie Het verzamelen van data en het adviseren op de onderzoeksresultaten vanuit systeemefficiëntie (netbeheer) en de uitwerking van een onderliggende netimpactrapportage voor de RES 1.0. (via Werkgroep netimpact) 7. Communicatie Informeren en verbinding leggen op het gebied van participatie en communicatie tussen lokaal en regionaal ten behoeve van de informatievoorziening en om regionaal te kunnen faciliteren. (via Werkgroep Communicatie) Resultaten 2021

Resultaat 2021: • RES 1.0 ontwerpen als ontwikkelagenda; • proces inclusief participatie en consultatie; • vastgesteld door alle betrokken overheden op 1 november 2021. (KPI= het mag de omgevingswet (ruimtelijke inpassing) en de warmtevisies (wijkwarmteplan) van de verschillende gemeenten niet bijten). Randvoorwaarden: • Inclusief Regionale Structuur Warmte (bovenlokale restwarmtebronnen; onderzoek valt formeel niet onder RES, opdrachtgeverschap bij provincie). • Getoetst en geaccordeerd door Planbureau Leefomgeving.

18

•

Gemeenten organiseren zelf lokaal participatietraject, regio coördineert en faciliteert.

NB. De plus van de landelijke 49% naar de Gelderse 55% wordt geen integraal onderdeel van de RES.

4.5 THEMA GEBIEDSONTWIKKELING Naast de 4 kernportefeuilles wordt een afstemmingsberaad Gebiedsontwikkeling in het leven geroepen. Het afstemmingsberaad bestaat uit de wethouders R.O. van de 8 gemeenten en komt 2 à 3x per jaar bij elkaar. Het doel is het gesprek met elkaar aan te gaan over de ruimtelijke impact van de ambities/plannen op het gebied van woningbouw, uitbreiding bedrijventerreinen, stikstof, mobiliteit en duurzame opwek (de RES). Waar liggen kansen, waar dilemma’s of vraagstukken? Het afstemmingsberaad kent een andere opzet en dynamiek dan een regulier p-beraad. De voorbereiding en werkvorm zijn er op gericht de dialoog met elkaar zo optimaal mogelijk te voeren Het afstemmingsberaad is nadrukkelijk niet bedoeld om regionaal zaken op te leggen; ruimtelijk beleid blijft een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Is er echter sprake van gemeentegrensoverschrijdende ambities of van dubbele claims op hetzelfde gebied vanuit verschillende portefeuilles, dan worden door de 8 gemeenten afspraken gemaakt hoe hier mee om te gaan. Er is geen bevoegdheid vanuit de regio om hier vervolgens besluiten over te nemen; de afstemming tussen de gemeenten staat centraal terwijl de lokale autonomie intact blijft. Om het gesprek goed te kunnen voeren, is het belangrijk integraal naar het regionale gebied te kijken en alle groei- en duurzaamheidsambities met elkaar in verband te brengen.

Als onderlegger/startpunt voor dit gesprek wordt een integrale gebiedsanalyse uitgevoerd: een foto van het gebied waarin de kernkwaliteiten van het landschap én de ruimtelijke impact van de ambities/uitdagingen op het gebied van woningbouw, bedrijventerreinen, RES etc. visueel in beeld worden gebracht. Op basis van de integrale gebiedsanalyse bespreken de wethouders R.O. wat eventuele vervolgstappen moeten zijn om eventuele dilemma’s op te lossen. Daarnaast wordt het thema stikstof, in ieder geval de fase om te komen tot een definitieve regionale aanpak, onder het afstemmingsberaad geplaatst. Dit gezien de portefeuille-overstijgende aanpak (landbouw, mobiliteit, industrie) en de impact op de ruimte. Wat de uitvoering ervan vraagt, is nu nog niet duidelijk. Dat is afhankelijk van de definitieve plannen en de middelen en capaciteit die de provincie Gelderland beschikbaar stelt. In het werkprogramma wordt wel ruimte gereserveerd voor de uitvoeringsfase. Komt het tot een regionaal uitvoeringsprogramma, dan wordt gekeken naar benodigde bestuurlijke afstemming. De plannen voor het afstemmingsberaad Gebiedsontwikkeling in 2021 zijn: Afstemmingsberaad Regiocoordinator Portefeuillehouder Lange termijn opgave 2030

Gebiedsontwikkeling Kees Verspui Jos Penninx We realiseren de ambities uit de kernportefeuilles in een onderlinge balans wat betreft impact in de omgeving en op landschappelijke kwaliteiten. Vraagstukken waar gemeentegrens-overstijgende samenwerking voor nodig is,

19

pakken we op in een onderlinge verbinding. Er vindt structureel een gewaardeerd overleg plaats over regionale groeiambities aan de hand van gedeelde doelen met respect voor lokale autonomie op ruimtelijk beleid. Inzet en resultaten 2021

Afstemmingsberaad • Organiseren van het afstemmingsberaad (minimaal 2x per jaar) en zorgdragen voor de juiste voorbereiding van het gesprek (de vraagstukken en dilemma’s scherp). • Opleveren van een integrale gebiedsanalyse (februari 2021), zorgdragen voor besluitvorming over eventuele vervolgstappen, denk aan het ontwikkelen van een afwegingskader of ruimtelijke ontwerpprincipes, en in afstemming met de secretaris zorgdragen voor benodigde capaciteit en middelen. Stikstof • Opleveren plan van aanpak, afgestemd met de provincie Gelderland, inclusief de inzet van middelen en capaciteit vanuit de provincie Gelderland. Het opleveren van de Cleantech Atlas uit 2020 heeft iets vertraging opgelopen, de Atlas wordt opgeleverd in januari 2021. Dit proces wordt afgerond onder regie van de regiocoördinator Gebiedsontwikkeling. Ook worden 4 platformbijeenkomsten georganiseerd met de betrokken samenwerkingspartners Omgevingswet om in gesprek te blijven over de (onderlinge) werkwijze in het kader van ketenverantwoordelijkheid.

4.6 ACTIVITEITEN VIA DE STRATEGISCHE BOARD De prioriteiten van de Strategische Board in 2021 zijn het volgende: 1. Uitvoering Regio Deal In 2020 is de Regio Deal tot stand gekomen, een samenwerking tussen de Cleantech Regio (overheid, ondernemers en onderwijs), de provincies Gelderland en Overijssel en het Rijk. De regiodeal is erop gericht om de veerkracht van de regionale economie structureel te verbeteren en daarmee de duurzame welvaart te vergroten. De actielijnen Groene Groei en Cleantech Werkt bestaan in totaal uit 26 projecten; het betekent een investeringsimpuls van circa €100 miljoen in onze regio. De totale cofinanciering van de verschillende gemeenten is € 5.305.000. De gemeente Apeldoorn fungeert als kassier. De eerste subsidies zijn eind 2020 aangevraagd en zijn van start. De looptijd van de regiodeal is tot eind 2024. 2. Regionaal Perspectief 2030 Het RP2030 en de daaruit voortvloeiende gebiedsagenda is een gezamenlijk traject van Board en de Regio Stedendriehoek. De stip op de horizon is 2030, waarbij de wettelijke taken van de Regio Stedendriehoek rond wonen, werklocaties, kwaliteit leefomgeving, biodiversiteit etc. op een heel natuurlijke manier gematcht kunnen worden met de ambities voor energietransitie, circulariteit en arbeidsmarkt.

20

3. Communicatie en lobby Topprioriteit voor de Board is communicatie en lobby: het versterken van de verbinding met alle relevante stakeholders. Dat geldt voor de verbinding met de eigen achterban (ondernemers, onderwijs en overheid), met partners als de provincie Gelderland en Overijssel en het Rijk maar ook met andere regio’s in Oost-Nederland en partners in Europa. Dit wordt in gezamenlijkheid opgepakt tussen Board en Regio Stedendriehoek. Het communicatie- en lobbyteam fungeert als 1 team dat zich vol inzet voor een krachtige positionering van de Cleantech Regio, geïnspireerd vanuit het Regionaal Perspectief 2030. Ook voor de lobby is het Regionaal Perspectief 2030 leidend. De regionale opgaven zijn enorm, deze zijn niet door ons alleen te realiseren. Als verbindingsregio zetten we in op samenwerking met omliggende regio’s. Doel van de lobby is profilering, samenwerking (met andere regio’s in Oost-Nederland en in Europa) en het binnenhalen van additionele financiële middelen. Om regie te voeren op de lobby en verwerving van subsidies is een Regionale Regiekamer ingericht (werktitel). Deze bestaat uit lobbyisten vanuit de triple helix en subsidie-experts.

21

HOOFDSTUK 5 DE REGIONALE ORGANISATIE 5.1 ROLVERDELING GEMEENTEN EN REGIO: DE GEMEENTEN AAN ZET Er zijn geen bevoegdheden overgedragen aan het regionaal bestuur en de regio is light georganiseerd. De 8 gemeenten zijn de regio en vormen een flexibele netwerkorganisatie. Zij zijn aan zet en bepalen gezamenlijk op welke dossiers er intergemeentelijk wordt samengewerkt (en waarop niet) en hoe ver deze samenwerking gaat. De Portefeuilleberaden (P-beraden) hebben daarmee een cruciale rol in de intergemeentelijke samenwerking. Ze bestaan uit de portefeuillehouders van de 8 gemeenten, onder voorzitterschap van een DB-lid en ondersteund door een regiocoördinator en projectsecretaris. De P-beraden zorgen a) voor directe betrokkenheid van de colleges bij de beleidsvoorbereiding in intergemeentelijke verband op verplichte regionale dossiers als Woonagenda, RPW en RES. Zij hebben b) een agenderende, initiërende rol. Is het P-beraad van mening dat de 8 gemeenten op een bepaald thema gezamenlijk op moeten trekken, dan agendeert het P-beraad dit bij het DB, inclusief de reikwijdte van de samenwerking. Hieruit voortvloeiend c) voeren de P-beraden bestuurlijke regie op de uitvoering van de intergemeentelijke afspraken.

Het Dagelijks Bestuur bewaakt de gezamenlijk overeengekomen integrale koers van de regio, toetst of de voorstellen van de P-beraden bijdragen aan de koers en of ze uitvoerbaar zijn binnen de financiële kaders en geeft opdracht aan de secretaris voor de uitvoering van het jaarlijkse regionale programma. Zie bijlage 3 voor een uitwerking van de regionale rollen. 5.2 ROL EN WERKZAAMHEDEN REGIOBUREAU Het regiobureau fungeert als haarlemmerolie voor de intergemeentelijke samenwerking en bevindt zich in het hart van de netwerkorganisatie. Het regiobureau is verantwoordelijk voor: a) Strategische coördinatie, inhoudelijke regie en lobby. b) Inzet projectleiders op opdrachten binnen de kernportefeuilles (mits passend binnen de regionale begroting of door middel van financiering uit andere externe bronnen). c) Communicatieadvies, projectondersteuning, ondersteuning bedrijfsvoering en secretariaat. De producten waar de medewerkers van het regiobureau, onder verantwoordelijkheid van de secretaris, in 2021 aan werken zijn de volgende: Werkvelden Regie op integrale koersbepaling (i.s.m. Board)

Inzet 2021 • Ontwikkelen van het regionaal perspectief 2030 (‘het verhaal van de regio’ met de regionale opgaven tot 2030 scherp in beeld), inclusief vertaling in gebiedsagenda en uitvoerings- en investeringsprogramma in coproductie met de Board en beide provincies. • Regie op uitvoering regiodeal vanuit overheidsperspectief (waaronder communicatie richting de raden).

Belegd bij Lobbyist/strateeg

22

Lobby (i.s.m. Board)

Communicatie (i.s.m. Board)

Planning & control cyclus

Bedrijfsvoering

Secretariaat

Projectondersteuning Bestuurlijke advisering

De lobbyactiviteiten richten zich met name op: • De positionering van de Cleantech Regio in de landelijke verstedelijkingsopgave, onder andere in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen en de planvormingsfase van het nieuwe kabinet. • De samenwerking met andere regio’s in Oost-Nederland op het gebied van herstel na covid-19 in relatie tot het nationale Groeifonds en andere Europese fondsen; gekoppeld aan RP2030. • Deelname aan regionale regiekamer, gericht op subsidies Rijk & Europa t.b.v. versnelling realisatie regionale ambities. • Input voor het bestuurlijke programma European Week of Regions and Cities (indien relevant). • Advisering van de secretaris, lobbyist en regiocoördinatoren (met name op de dossiers RES en bereikbaarheid). • Verzorgen van de reguliere corporate communicatieactiviteiten (website, social media) in nauwe samenwerking met communicatieadviseur Board • Extra aandacht voor de interne communicatie, zowel richting de raden als de colleges en ambtenaren. De reguliere werkzaamheden op het gebied van begroting, jaarverslag, jaarrekening en kwartaalrapportages worden uitgevoerd met daarnaast speciale aandacht voor: • Rechtmatigheidstoets. • Aanpassing van begrotingsindeling naar nieuwe werkwijze.

De reguliere werkzaamheden wat betreft aansturing van het regionale bureau worden uitgevoerd met speciale aandacht voor: • Aanscherping benodigde functies bedrijfsbureau. • Actualisatie van functieprofielen bedrijfsbureau. • Nieuwe dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Apeldoorn. • Nieuwe huisvesting (per 31/12/2021 stopt het huurcontract bij de gemeente Voorst). Het secretariaat ondersteunt de secretaris, regelt de planning en organisatie van de bestuurlijke Cleantech Dagen en overige bestuurlijke bijeenkomsten (waaronder EWRC) en ondersteunt de bedrijfsvoering. Organisatorisch de rechterhand van de regiocoördinatoren en portefeuillehouders in het goed reilen en zeilen van de kernportefeuilles. Bestuurlijk adviseren van Dagelijks Bestuur, Regioraad, Board (overheidsgeleding), P-beraden/stuurgroep.