A18 - Dorpsraad Kleine Kernen Empe Tonden - Brief en verslag over inwonersavond gemeentelijke herindeling D473396

Aan de gemeenteraad van Brummen t.a.v. de fractievoorzitters c.c. gemeentebestuur, griffie

Empe, 4 december 2025

Betreft: Uw initiatief om te zoeken naar een gemeentelijke herindeling

Geachte raadsleden, Wij kijken met waardering terug op de bewonersavond in Empe op 26 november jongstleden. Uw raad was goed vertegenwoordigd. Dat werd zeer op prijs gesteld, door ons en door de bewoners en andere aanwezigen in ons dorpshuis. Wij zijn verheugd dat ook raadsleden van Rheden, Voorst en Zutphen erbij waren met vijf personen van elke gemeente. Wij blikken in deze brief terug en delen graag onze waarnemingen en mening met u. Die treft u hieronder aan, na de conclusies en aanbevelingen.

Conclusies en aanbevelingen 1. De enquêtes zijn niet toereikend De ruime opkomst, ook uit andere dorpen van de gemeente, tekent dat er veel belangstelling onder de bewoners is voor het onderwerp. Wij constateren dat veel inwoners van EmpeTonden, maar ook andere aanwezigen op onze avond, zich onvoldoende gehoord voelen over welke gemeentelijke herindeling van de Brummen nodig dan wel wenselijk zou zijn. De beide enquêtes voldoen niet aan het eigen participatiebeleid, terwijl inwoners wel graag willen meedoen. 2. De argumenten zijn weinig steekhoudend De argumenten voor diverse beslissingen vinden wij tot nu toe onder de maat. Of het nu gaat om de noodzaak tot fuseren, om alleen als gehele gemeente te fuseren, of om de selectie voor alleen Rheden of Zutphen, de aangevoerde argumenten kunnen eenvoudig weerlegd worden. Onderaan deze brief benoemen wij vijf argumenten die door u en uw bestuur bij herhaling als bepalend worden genoemd. En waarom wij die bewijsgronden als op zijn zachtst gezegd zwak betitelen, zeker in het licht van de mogelijke gevolgen van een gemeentelijke herindeling. 3. Pas op de plaats. Betere participatie van de inwoners in een transparante toetsing De raad bepleit weliswaar zorgvuldigheid, maar kiest niettemin om onduidelijke redenen voor grote haast. Wij stellen kwaliteit echter boven tijdsdruk.

Wij dringen erop aan dat de gemeente een betere methode gaat hanteren om inwoners te betrekken in besluiten over een mogelijke herindeling. Wij stellen voor dat de gemeente, gezien de magere kwaliteit van haar argumenten en het belang van de gemeentelijke herindeling, een pas op de plaats maakt. Het is een essentieel democratisch proces dat de bevolking wordt gekend in een transparante toetsing van de mogelijkheden en beperkingen van een toekomstige verandering van het gemeentelijk bestuur.

4. Stel eerst de omgevingsvisie vast, met volwaardige participatie van de inwoners van Brummen Op onze avond werd verwezen naar de omgevingsvisie van Brummen, die in wording is. Deze visie vormt een cruciaal onderdeel voor elke gemeente, zeker in onderhandeling over een fusie met buurgemeentes. Gebruik de nog beschikbare tijd tot 1 januari 2027 om de inwoners intensief te betrekken bij het maken van de omgevingsvisie, voordat er onderhandeld gaat worden. 5. Kleine Kernen Empe Tonden organiseert verkiezingsdebat vóór 18 maart 2026 De dorpsraad Kleine Kernen Empe Tonden wil het onderwerp van de gemeentelijke herinrichting levend houden en gaat een debat organiseren in de aanloop naar de gemeentelijke verkiezingen in maart 2026. Alle politieke partijen zullen daarvoor worden uitgenodigd. In dat debat zullen wij diverse onderwerpen aan de orde stellen, waaronder de fusieplannen en de omgevingsvisie. U mag rekenen op een ruime belangstelling voor een verkiezingsdebat in Empe en Tonden. Daarmee denken wij de dialoog te bevorderen tussen de gemeenteraad en onze inwoners.

Hoogachtend, Dorpsraad Kleine Kernen Empe Tonden Kees Lankester, voorzitter

De bewonersbijeenkomst op 26 november 2025 over de gemeentelijke herindelingsplannen

Een greep uit de waarnemingen Er waren naar schatting 160 mensen aanwezig, waaronder meer dan de helft van de Brummense gemeenteraad en vijf van elk van de buurgemeenten Rheden, Voorst en Zutphen. De raadsleden van Brummen legden uit dat de gemeente Brummen al sinds 2021 voorbereidingen treft voor een mogelijke herindeling. Het maken van een analyse is voor de gemeente een belangrijke exercitie en die heeft tot nu toe geleid tot een voorkeur voor een fusie met óf Rheden óf Zutphen. De aanwezige raadsleden schaarden zich achter de genomen beslissingen. Wel was opmerkelijk dat CDABrummen de deur naar Voorst open wilde houden en daarmee open staat voor geluiden van de inwoners. Rhedense raadsleden toonden warme belangstelling voor een eventueel samengaan met Brummen. Rheden heeft in de loop van 2025 een begin gemaakt met een analyse daarvoor. Zutphen heeft wel interesse, maar legt het initiatief bij Brummen. Zutphen stelt wel als voorwaarde dat het participatieproces goed verloopt en dat voorkeuren van de inwoners duidelijk naar voren komen. Men zei dat het participatieproces tot nu toe niet voldoende leek. Er klonk, onder meer uit Eerbeek, volop onvrede in de zaal over de enquête uit eind 2024 over bestuurlijke toekomst, maar die geen enkele verwijzing gaf naar een herindeling. Enkele aanwezigen hadden kritiek op de nu uitstaande enquête.

In de eerste plaats omdat die alleen over de opties Rheden en Zutphen gaat. Ook vergt het invullen ervan veel tijd en aandacht van de inwoners. Een belangrijke constatering was dat er nergens in de enquête wordt gevraagd: “Wat wilt u?”. Veel aanwezigen begrepen niet waarom andere opties dan een fusie met Rheden en Zutphen nu al zijn afgevallen. Men vindt dat inwoners te weinig gekend zijn in de afwegingen. Er klonk veel steun van bewoners van Tonden en Empe voor een mogelijk samengaan met Voorst. De projectleider (André van Nijkerken) zei dat er uitgebreid onderzoek is gedaan en dat Rheden en Zutphen simpelweg de beste opties waren. Hij legde uit dat een dergelijk proces ingewikkeld is en zoveel tijd en aandacht vereist dat het voor inwoners lastig is om te begrijpen. Hij benoemde geen argumenten. Het gebrek aan ambtelijke ondersteuning is een zorg die leeft bij veel raadsleden. Men vermoedt dat een goed beleid niet vol te houden is in de huidige constellatie. Ambtenaren in kleinere gemeenten zouden ook minder betaald krijgen dan in een grotere gemeente. De projectleider bevestigde dit uitgebreid. Het Landschapsnetwerk Brummen hield een pleidooi voor het landschappelijk karakter van Brummen en dat dat meer aandacht verdient in de afwegingen. Een grote, landelijke gemeente ligt in dat geval voor de hand.

Rheden gebruikte dat om een fusie met Rheden te prefereren, tenslotte ook een gemeente met een landelijk karakter. In dat kader werd ook geopperd om, wanneer fuseren uiteindelijk onontkoombaar zou zijn, te overwegen of er niet een grote, landelijke groene long kon worden gevormd door een samenvoegen van de drie gemeenten Voorst, Brummen en Rheden. Gemeenteraadsleden van Brummen merkten op dat zorgvuldigheid voor hen belangrijk is in hun afwegingen. Er kwam geen duidelijk antwoord op de vraag waarom de gemeente in dit proces nu veel haast heeft. De vraag die de dorpsraad Empe Tonden zelf ook al diverse keren heeft gesteld.

De kwaliteit van de gehoorde argumenten in de voorbereiding op een gemeentelijke herindeling o

Als belangrijke reden voor het afvallen van Voorst als fusiekandidaat is diverse keren door zowel raadsleden als de projectleider aangehaald dat Voorst nog niet is begonnen met een onderzoek of een analyse. Datzelfde geldt echter voor Zutphen, aldus de Zutphense raadsleden. Rheden is pas in 2025 begonnen en ligt dus vier jaar achter op Brummen. De aanwezige raadsleden van Voorst begrepen dan ook niet dat Brummen de optie voor fusie met Voorst om die reden had laten vallen. Daarmee vervalt dit argument.

o

De eerste enquête, d.d. februari 2025, ging over de toekomst, de dienstverlening en de voorzieningen van Brummen. De enquête repte niet over een mogelijke fusie of samenwerking met de buurgemeenten. Het was dus geen raadpleging van de inwoners over een mogelijke herindeling. Dit is geen voorbeeld van een zuiver en democratisch proces.

o

Dezelfde enquête wordt ook met regelmaat gebruikt als argument dat Brummen als één geheel zou moeten fuseren en niet gesplitst moet worden. In de veelgenoemde vragenlijst is geen aanwijzing te vinden over een mogelijke eenduidige identiteit. Aanwezigen lieten horen dat veel dorpen in de gemeente juist een sterk eigen karakter hebben en dat de oriëntatie van de dorpen uiteenloopt. In Leuvenheim is men meer gericht op Dieren/Rheden en in Empe en Tonden meer op Voorst. Daarmee snijdt ook dit argument geen hout.

o

De projectleider meldde op 26 november jl. dat het ambtenarentekort één van de belangrijkste drijfveren is om te zoeken naar een bestuurlijke herindeling. In het Brummens Nieuws werd echter op dezelfde dag gemeld dat het aantal ambtenaren in Brummen per 1000 inwoners bijna 20% hoger is dan het landelijk gemiddelde. Ambtenaren in kleine gemeenten zouden minder betaald krijgen dan in een grotere gemeente. Ook wordt vakbond FNV geciteerd dat er strakke afspraken over salarissen zijn in de cao Gemeenten. Het is bovendien lang niet zeker dat een grotere gemeente minder last heeft van een ambtenarentekort. Deze opmerkingen maken hiervan een gelegenheidsargument.

o

De zorgvuldigheid die de gemeenteraad zegt te betrachten zien wij niet terug in de besluiten tot nu toe. Integendeel, er wordt nog steeds gehamerd op snelheid zonder uit te leggen waar die goed voor is. De belangrijke vraag, “Wat willen de inwoners en wat kunnen we?”, is nog steeds niet gesteld. Goed onderzoek naar een antwoord op deze vraag vormt een van de pijlers voor de zorgvuldigheid die de gemeente zegt te bepleiten.