A13 - Regio Stedendriehoek - Uitnodiging bijeenkomst raadsadviescommissie Regio Stedendriehoek op 3 okt 2023 D418247

Beoogd maatschappelijk effect Een gemeenschappelijke regeling die de samenwerking van de 8 gemeenten (Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen) ondersteunt in het behartigen van de gemeentelijke en regionale belangen. Lochem en de andere gemeenten willen de brede welvaart in het gebied versterken met een evenwichtige ontwikkeling op uiteenlopende terreinen. Hiervoor is een Uitvoeringsagenda opgesteld met programma’s met concrete doelen. Dit zijn Slimme Groene Verstedelijking, Vitaal Landelijk Gebied en Regionale Economie van de Toekomst. Korte toelichting op de belangrijkste wijzigingen in het ontwerp Collegeregeling De Regio faciliteert ontmoeting, afstemming en uitwisseling. Het zijn de colleges en hun portefeuillehouders die voor de uitvoering en ondersteuning van hun taken een formele structuur nodig hebben. Op die manier kunnen zij de samenwerking met andere gemeenten effectief inrichten en resultaten behalen. Reden om de regeling te transformeren naar een collegeregeling waarin de raden en burgemeesters als afzonderlijke bestuursorganen niet meer terugkomen. Afgeslankt bestuur In het ontwerp is, in het belang van een effectieve en doelmatige samenwerking, het aantal leden van het Algemeen Bestuur (AB) en het Dagelijks Bestuur(DB) verminderd. In de nieuwe regeling telt het AB 8 leden (uit ieder college 1 lid) en het DB drie leden.

De voorzitter van het DB blijft afkomstig uit het AB en dat geldt ook voor de andere leden van het DB. Besluitvorming blijft bij het AB, de

2023071276177-1/3

bevoegdheden van het DB blijven beperkt tot wettelijke taken en het DB is verantwoordelijk voor de ambtelijke organisatie van de Stedendriehoek. Rol van de raad, extra zienswijzen Onder de oude Wgr konden raden formeel slechts een zienswijze op de begroting van de gemeenschappelijke regeling indienen. De nieuwe Wgr verruimt die mogelijkheid. In het ontwerp is in artikel 11 opgenomen dat de raden van de deelnemers van de Regio Stedendriehoek in ieder geval ook de gelegenheid wordt geboden om een zienswijze in te dienen op de Meerjarige Kadernota en de Strategische Visie van de Regio Stedendriehoek. Als ook op voortgangsrapportages en het liquidatieplan. Informatie over het proces In het belang van de voortgang wordt u gevraagd voor 1 november 2023 een eventuele zienswijze op het ontwerp naar voren te brengen. Wij informeren het bestuur van de Regio daarover en deze verwerkt de zienswijzen. Het definitieve ontwerp van de regeling wordt de colleges voorgelegd ter vaststelling. Dit doen zij echter niet eerder dan dat zij hun raden om instemming hebben gevraagd. Dit betekent dat wij in het voorjaar van 2024 met een voorstel aan uw raad komen waarin wij u vragen in te stemmen met de gewijzigde regeling. Argumenten 1.

Kennis nemen van het ontwerp van de gewijzigde regeling ondersteunt uw raadswerk Op uiteenlopende terreinen zoals economie, wonen, duurzaamheid hebben wij gemeentelijke doelen. Hiervoor werken we ook samen met onze buurgemeenten en regionale partners. De regeling van de GR Regio Stedendriehoek formaliseert en ondersteunt die samenwerking. Het stelt ons in staat om met elkaar een beroep te doen op landelijke en Europese fondsen en subsidies. Middelen die onze gemeente en de regiogemeenten kunnen versterken. Als gemeenteraad van Lochem bepaalt u mede de strategische keuzes die worden gemaakt in de regio. 2. Samenwerking met bedrijfsleven en onderwijsinstellingen uit de regio kan meer worden geborgd. De afgelopen jaren heeft de GR Regio Stedendriehoek nauw samengewerkt met de Stichting Strategische Board. Samen profileerden zij zich in de CleanTech Regio. Met de nieuwe koers van de GR Regio Stedendriehoek hebben onderwijsinstellingen en bedrijfsleven hun verontrusting uitgesproken of zij nog voldoende worden betrokken bij de besluitvorming. Zij vroegen om met een afvaardiging te mogen deelnemen in het Algemeen Bestuur van de Regio. Dit verzoek is afgewezen omdat het kenmerk van een gemeenschappelijke regeling op grond van de Wgr is dat het een publiekrechtelijke regeling is tussen bestuursorganen van publiekrechtelijke organisaties.

In het geval van de Stedendriehoek, uitsluitend gemeenten. De Wgr biedt geen ruimte om privaatrechtelijke organisaties, zoals een stichting, bestuurlijke bevoegdheden te verlenen die van invloed zijn (financieel en bestuurlijk) op de publiekrechtelijke deelnemers van een regeling. Gezien de strategische thema’s en concrete doelen van de GR Regio Stedendriehoek is de input van onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven echter wel van groot belang. Om dit meer te borgen in de regeling, zonder dat dit conflicteert met de Wgr, stellen wij u voor de volgende zienswijze in te dienen: “De raad van Lochem vraagt het Algemeen Bestuur van de GR Regio Stedendriehoek artikel 22 van de ontwerpregeling aan te passen en uit te breiden, als volgt:

Artikel 22 Instellen adviescommissies 1. …. 2. Het algemeen bestuur stelt een vaste commissie van advies aan het dagelijks bestuur en de voorzitter in, bestaande uit een vertegenwoordiging van onderwijsinstellingen en bedrijfsleven uit de Regio. 3. ….. 4. ….. 5. …..

2023071276177-2/3

Een dergelijke commissie kan het DB met vaste regelmaat adviseren over ontwikkelingen in het veld en tegelijkertijd de achterban informeren over ontwikkelingen bij gemeenten. 3.1 Een gemeenschappelijke adviescommissie versterkt het politieke draagvlak voor de samenwerking. Het algemeen bestuur stelt op grond van artikel 23 van de regeling een gemeenschappelijke (raads-) adviescommissie in als de raden dit overeenkomstig artikel 24a van de wet gezamenlijk voorstellen. Met uw verzoek aan het AB (nu nog de Regioraad) om een dergelijke commissie in te stellen kunt u als raad meer betrokken zijn bij de samenwerking. Voorwaarde is wel dat ook de andere raden dit verzoeken. Wat precies de adviserende rol van de commissie is zal in onderling overleg tussen leden van de commissie en het AB nader moeten worden omschreven. 3.2. Zienswijze gemeente Voorst is ter kennisname De gemeenteraad van Voorst spreekt haar waardering uit dat er meer belangrijke beleidsdocumenten ter zienswijze aan de raden worden voorgelegd. Maar zij zou ook graag zien dat een gemeenschappelijke adviescommissie meer de positie krijgt van een agendacommissie. De gemeenteraad van Voorst wil zich daarvoor hard maken. Uitvoering Na uw besluitvorming informeren wij de Regio. De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd:

De volgende stukken liggen voor u ter inzage:

Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief Regio 2. Ontwerp regeling 3. Toelichting op het ontwerp 4. Artikelsgewijze toelichting 5. Brief van het college van Voorst 6. Motie van de gemeenteraad van Voorst Lochem, 12 september 2023, Burgemeester en wethouders van Lochem,

D.C. Kerkdijk secretaris

2023071276177-3/3

S.W. van ’t Erve burgemeester

Raadsvoorstel Raadsvergadering: Commissie:

30-10-2023 10-10-2023

Agendapunt: Onderwerp:

3. Ontwerp wijziging GR Regio Stedendriehoek

Afdeling: Opsteller: Telefoonnummer: E-mailadres

ROW J. Spronk 0578 - 699494 j.spronk@heerde.nl

Portefeuille: Programma:

J.W. Wiggers Regionale Samenwerking

De raad besluit om:

1. Kennis te nemen van het ontwerp van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek, zoals vastgesteld door het college; 2. Te besluiten geen zienswijze naar voren te brengen op het ontwerp van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek; 3. De Regioraad van de Regio Stedendriehoek voor te stellen een raadsadviescommissie in te stellen.

Inleiding Regio Stedendriehoek werkt samen met ondernemers en kennisinstellingen aan een regio in balans, zoals benoemd in de Strategische Agenda 2022 - 2030. Dit streven krijgt handen en voeten in de Uitvoeringsagenda 2023-2030, die we in 2023 vaststelden. Hierin zijn onze ambities vertaald naar programma’s met concrete doelen. De programma’s zijn Slimme Groene Verstedelijking, Vitaal Landelijk Gebied en Regionale Economie van de Toekomst. De Uitvoeringsagenda markeert een verschuiving in aandachtsgebied: werkte de regio eerder voornamelijk aan economische ontwikkeling, in de Uitvoeringsagenda zien we een duidelijke verbreding van de onderwerpen waar de regio zich mee bezighoudt. Maatschappelijke opgaven, zoals onder andere het gezond houden van ons water- en bodemsysteem, de bereikbaarheid van de dorpen en steden in de regio en het toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen, zijn onderwerpen van regionale aandacht geworden. Om die reden stelt de Regioraad voor om de scope van de gemeenschappelijke regeling (hierna GR) te verbreden. We werken tenslotte niet alleen aan een goed vestigingsklimaat, maar ook aan de andere opgaven. Samenvattend werken we aan brede welvaart. Dit gaat niet (alleen) over economische welvaart, maar over alles dat voor inwoners van waarde is: toegang tot voorzieningen

1/5

bijvoorbeeld, of een mooie leefomgeving. We kijken bewust naar de gevolgen van ons handelen nu en in de toekomst. We zetten ons dus in voor een vitale regio waar het prettig wonen, leven en werken is en blijft. Door dit goed in de regeling te verwoorden is de regeling (en dus het doel van de samenwerking) meer toekomstbestendig. Daarnaast is er ook een wettelijke aanleiding om de GR te wijzigen. Het Rijk paste onlangs de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna Wgr) aan, met de bedoeling gemeenteraden meer mogelijkheden te geven voor grip en sturing. De gemeenten hebben tot 1 juli 2024 de tijd om een keuze te maken uit de nieuwe mogelijkheden en om dit te verwerken in de GR. Een GR wijzigen is een ingrijpende procedure. Daarom maken we meteen gebruik van de gelegenheid om voor te stellen het bestuur van de Regio Stedendriehoek efficiënter te maken. Beoogd doel De GR Regio Stedendriehoek baseren op de nieuwe inzichten en de gemeenteraad effectief en efficiënt te betrekken in de samenwerking tussen de gemeenten van de Regio Stedendriehoek. Bevoegdheid / Juridisch kader Het bestuur van Regio Stedendriehoek oefent geen bevoegdheden uit in plaats van de gemeenten. De regio faciliteert en ondersteunt de gemeentelijke afstemming. De GR is een bestuurlijke verantwoordelijkheid van de deelnemende colleges. Zij benutten Regio Stedendriehoek voor ontmoeting, uitwisseling en afstemming.

Dat was de afgelopen jaren ook al gebruikelijk. Die situatie wordt nu geformaliseerd in de nieuwe GR, die wordt omgezet naar een zogeheten collegesamenwerking. Dat betekent dat de gemeenteraad en de burgemeester als afzonderlijk bestuursorgaan geen deelnemer meer zijn. In de GR staan dus geen afzonderlijke gemeenteraadsof burgemeesterstaken of -bevoegdheden meer. De Wgr schrijft voor welke procedures gevolgd moeten worden bij een wijziging van de GR. De wijziging van de Wgr bepaalt ook welke besluiten en standpunten van de gemeenteraden worden gevraagd. Eerdere besluitvorming en kaders De Regioraad heeft op 5 juli 2023 het ontwerp van de gewijzigde GR vastgesteld en aan de colleges van de deelnemende gemeenten aangeboden. Argumenten 1. het betreft het ontwerp voor een collegeregeling. De GR is omgezet naar een regeling voor de colleges. Er zijn geen bevoegdheden van of samenwerkingen tussen de burgemeesters en de gemeenteraden aan de orde. In dit stadium vraagt het college aan de gemeenteraad of er op- en of aanmerkingen zijn met betrekking tot het ontwerp van de GR. In dat geval worden deze op- en/of aanmerkingen doorgezonden aan de Regio. 2. de gewijzigde GR past bij de vorm en inhoud van samenwerking tussen de gemeenten. In de afgelopen jaren heeft de samenwerking zich ontwikkeld tot een samenwerking tussen de colleges.

Het zwaartepunt qua inhoud ligt bij de verschillende P-beraden waarin de portefeuillehouders van alle deelnemende gemeenten zitting hebben. Er zijn geen formele bevoegdheden overgedragen aan het regiobestuur. Dat wordt ook in de nabije toekomst niet voorzien. De gevormde werkwijze wordt in het ontwerp van de GR nu vastgelegd. Daarnaast wordt ook de wijziging van de scope vastgelegd (artikel 3). Niet alleen meer gebaseerd op de economische sector, maar een bredere maatschappelijke insteek.

2/5

3. het bestuur wordt kleiner en efficiënter. In de nieuwe GR moet het mogelijk zijn voor de colleges om effectief en doelmatig de samenwerking te verzorgen. Daarom wordt het aantal leden van het algemeen en van het dagelijks bestuur verminderd. Het algemeen bestuur (AB, voorheen regioraad) telt voortaan 8 leden (uit ieder college 1 lid), en het dagelijks bestuur (DB) telt er 3. De leden van het DB blijven afkomstig uit het AB. De besluitvorming door Regio Stedendriehoek blijft bij het AB, waarin alle colleges zijn vertegenwoordigd en gelijk stemrecht hebben. Voor besluiten die leiden tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage, blijft de huidige bepaling van kracht: daarvoor is een meerderheid van 2/3 van de uitgebrachte stemmen vereist. De regels voor het wijzigen van de GR veranderen ook niet: daarvoor blijft de instemming vereist van tenminste 5 gemeenten, die samen tenminste ¾ van de inwoners vertegenwoordigen. In de GR is opgenomen dat in het AB zoveel mogelijk gestreefd wordt naar consensus en unanimiteit. 4. De wijzigingen in de Wgr zijn op passende wijze verwerkt in de GR. Samengevat in 6 onderwerpen is het volgende in het ontwerp van de GR opgenomen: • Zienswijze voor besluiten. Kaderstellende en inhoudelijk belangrijke besluiten worden in een zienswijzeprocedure aan de gemeenteraden voorgelegd (artikel 11 GR).

De toelichting op de GR geeft aan dat ook andere besluiten die het AB voldoende belangrijk vindt, in een zienswijzeprocedure kunnen worden voorgelegd. De beoogde gemeenschappelijke adviescommissie kan bij een zienswijzeprocedure een rol spelen. Door deze te stroomlijnen, maar bijvoorbeeld ook de behoefte bij een bepaald onderwerp aan te geven. • Uittreden. In het ontwerp van de GR is opgenomen (artikel 41 GR) dat een uittredende gemeente dit 2 jaar tevoren aan de Regio bekend maakt. In de 2 jaren daarop is respectievelijk een bijdrage van 80% van de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage en 60% van de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage verschuldigd. In die 2 jaren moet de Regio zich op de uittreding voorbereiden. • Participatie. Het Regiobestuur heeft geen verordenende bevoegdheid en er zijn dus eigenlijk geen besluiten waarop participatie gewenst is. Dit kan de gemeente zelf doen en eventueel meenemen in een zienswijze richting het AB. Daarnaast zal het AB desondanks een participatienota (artikel 12 GR) opstellen waarin de kaders voor participatie worden uitgewerkt. Onder meer op welke besluiten participatie van toepassing is en zal in ieder besluit van het AB een participatieparagraaf worden opgenomen. • Evaluatie. Bepaald is om iedere 4 jaar een evaluatie uit te voeren (artikel 44 GR). De inhoud en uitvoering daarvan wordt overgelaten aan het AB.

Hier wordt een rol voor de adviescommissie voorzien. Zowel qua inhoud als proces. • Gemeenschappelijke adviescommissie. Zie onder punt 6. • Financiële cyclus. De termijnen in de ontwerp GR zijn voldoende ruim voor de gemeenteraden om tijdig een zienswijze in te dienen op de financiële stukken. 5.

3/5

Er is geen aanleiding een zienswijze naar voren te brengen. Nu de GR meer ingericht is op de bestaande manier van samenwerking, geen bevoegdheden overgaan van de gemeenten naar het regiobestuur, bij het opstellen van het ontwerp zoveel mogelijk naar consensus is gestreefd en de wijzigingen in de Wgr op passende wijze zijn

verwerkt in de GR Stedendriehoek, zijn wij geen reden u te adviseren een zienswijze in te dienen. 6.

In verschillende raadssessies hebben raden zich positief uitgelaten over het instellen van een raadsadviescommissie. Het was in veel regio’s al goed gebruik, maar nu biedt de Wgr de formele mogelijkheid om een gemeenschappelijke adviescommissie van raadsleden in het leven te roepen. Tijdens de raadssessies bleek er veel steun voor deze mogelijkheid. Deze is dan ook opgenomen in artikel 23 van de GR. Er zijn een paar aandachtspunten: - De commissie is bedoeld als adviescommissie voor het algemeen bestuur. Maar de commissie kan ook worden benut in de richting van de gemeenteraden, bijvoorbeeld voor het inhoudelijke of procedureel afstemmen van zienswijzen. - De commissie mag echter niet een zienswijze uitbrengen in plaats van de raden: die bevoegdheid blijft in handen van de raden en zij kunnen deze bevoegdheid niet overdragen. - De commissie komt er alleen op voorstel van de gemeenteraden gezamenlijk: alle raden moeten dit voorstel steunen. (Maar een raad mag ook besluiten zelf geen lid voor de commissie aan te wijzen.) Om deze suggestie te kunnen realiseren, is het van belang dat iedere raad dit voorstel richt tot de Regioraad. - Taken, bevoegdheden, samenstelling, werkwijze e.d. moeten door het algemeen bestuur worden geregeld. Dat maakt daartoe eerst een voorstel, waarop alle raden hun eventuele wensen of bedenkingen kunnen geven.

Daarna volgt de installatie van de commissie. Formeel zullen alle raden gezamenlijk eerst de komst van een regionale adviescommissie voor Regio Stedendriehoek moeten voorstellen. Parallel aan het wijzigingsproces van de GR, hebben raadsleden in sessies de eerste ideeën al uitgewisseld over de werkzaamheden van zo’n adviescommissie, zodat het bestuur van Regio Stedendriehoek de commissie naar verwachting al snel in 2024 kan installeren. Kanttekeningen Geen. Geld Aan dit voorstel zijn geen directe financiële gevolgen verbonden. De financiën worden ieder jaar voorgelegd aan de gemeenteraad via de begroting van de Regio Stedendriehoek. Wel is nu in de GR opgenomen wat de financiële gevolgen zijn van uittreding. Communicatie De ontwerpregeling is tot stand gekomen door samenwerking tussen de acht gemeenten, onder regie van Regio Stedendriehoek. De regio zorgde voor het samenspel waarin voortdurend werd geschakeld tussen het bestuur van Regio Stedendriehoek, de colleges van de gemeenten, de gemeentelijke ambtelijke strategen en juridisch adviseurs en het overleg van gemeentesecretarissen. Ook raadsleden zijn tijdens een speciale raadsbijeenkomst om input gevraagd. De suggesties en wensen uit deze overleggen hebben zij (voor zover mogelijk) verwerkt in het ontwerp van de GR.

Uitvoering/vervolgproces De colleges sturen de eventueel ontvangen zienswijze door naar de Regio Stedendriehoek, die in samenspraak met ambtelijke en bestuurlijke vertegenwoordigers van de gemeenten een nieuw (definitief) ontwerp van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek zal opstellen met inachtneming van de zienswijzen. Het definitief ontwerp wordt vastgesteld door het

4/5

algemeen bestuur, waarna het dagelijks bestuur het (definitief) ontwerp van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek zendt naar de colleges. In het vervolg van de procedure vraagt het college na vaststelling van het definitieve ontwerp de gemeenteraad toestemming om de gewijzigde GR aan te gaan. Als de gemeenteraad de toestemming verleent, besluit het college omtrent de vaststelling van de wijziging van de GR. De gemeenteraad en de burgemeester nemen formeel besluiten om uit de GR te treden. Overigens heeft ook de burgemeester toestemming van de gemeenteraad nodig om uit te treden. Advies commissie(s) [Dit wordt ingevuld nadat het advies is behandeld in de commissievergadering].

Heerde, 19 september 2023 Het college van Heerde J.W. Wiggers, burgemeester B. van Zuthem, gemeentesecretaris Bijlagen: 1. Raadsvoorstel 2. Aanbiedingsbrief Regio Stedendriehoek 3. Ontwerp GR 4. Artikelsgewijze toelichting 5. Toelichting op de ontwerp GR 6. E-mailbericht gemeente Voorst

Ter inzage: geen

5/5