A11 - Liander - Input overdrachtsdossier gemeente Brummen D474609

Betreft: Samenwerking aan een toekomstbestendig energiesysteem

Geacht College van B&W, Ter voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen stelt uw gemeente een overdrachtsdossier op. In deze brief biedt netbeheerder Liander uw gemeente inzicht in de actuele situatie van het elektriciteitsnet en de veranderingen waar u mee te maken krijgt. Deze informatie is waardevol bij het samenstellen van het overdrachtsdossier. De druk op het elektriciteitsnet raakt ons allemaal De vraag naar elektriciteit in de gemeente Brummen groeit snel: met meer woningen, meer bedrijvigheid en meer duurzame initiatieven. Tegelijkertijd zien we dat het elektriciteitsnet op steeds meer plekken vol raakt. De situatie in uw gemeente is dat er netcongestie is voor het afnemen en terugleveren van elektriciteit. Eén van de belangrijkste knelpunten is de TenneT-netcongestie in Flevopolder, Gelderland en Utrecht (FGU). Ook op het regionale netwerk van Liander kan sprake zijn van netcongestie. Momenteel is er geen ruimte voor nieuwe grootverbruik aansluitingen of uitbreidingen, waardoor aansluitingen voor klanten op een wachtlijst staan.

Gemeentelijke portefeuilles staan onder druk We begrijpen dat dit grote gevolgen heeft voor uw gemeente. De impact van netcongestie en uitbreiding van energie-infrastructuur is voelbaar in vrijwel alle domeinen: • • •

•

•

Woningbouw: uitdagingen in woningbouwprojecten, vanwege doorlooptijden, mogelijke knelpunten en het maatschappelijk prioriteringskader. Economie: bedrijven staan op een groeiende wachtlijst voor meer transportcapaciteit met gevolgen voor werkgelegenheid en het vestigingsklimaat. Mobiliteit: snelladers en laadpunten hebben een grote vermogensvraag en kunnen te maken krijgen met een wachtrij met gevolgen voor duurzaam vervoer. Publieke laadinfrastructuur is in het concept-prioriteringskader niet als categorie opgenomen en valt daardoor onder de reguliere wachtlijst (first come, first served). Hierdoor kan realisatie van laadvoorzieningen vertraging oplopen. Ruimtelijke ordening & openbare ruimte: uitbreiding van energie-infrastructuur vraagt veel ruimte en de werkzaamheden hebben impact op de openbare ruimte, denk aan één op de drie straten open voor verzwaringen. Daarnaast is energie een randvoorwaarde voor alle opgaven in het ruimtelijk domein. Maatschappelijke voorzieningen: ook zorgorganisaties en onderwijsinstellingen kunnen te maken krijgen met de uitdagingen van het stroomnet.

•

Sociale domeinen: toename van energiekosten voor inwoners.

We zien en waarderen de inzet van uw gemeente om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Juist daarom willen we onze samenwerking verdiepen en integraal oppakken. Samenwerking: van goed naar intensief en integraal De afgelopen jaren hebben we prettig samengewerkt met het College van B&W en de ambtelijke teams. Deze structurele en constructieve samenwerking is zeer waardevol geweest. We willen graag voortbouwen op de basis die afgelopen jaren is gelegd. De opgave van het energiesysteem loopt door in meerdere bestuursperiodes en is gebaat bij voortzetting van de ingeslagen weg. Onder meer binnen het Actieplan Netcongestie Gelderland en in het RPE (Regionaal Programma Energievoorziening) van de RES regio Stedendriehoek wordt dit in gezamenlijkheid vormgegeven. Het is van belang dat we dit continueren. Tegelijkertijd houdt de krapte op het net voorlopig aan en merken we dat de impact hiervan steeds breder wordt gevoeld. Daarom is het belangrijk dat we onze samenwerking verbreden naar alle relevante portefeuilles en samen zoeken naar slimme, haalbare oplossingen. In uw gemeente wordt het elektriciteitsnet flink uitgebreid: De komende drie jaar wordt er €1,9 miljard geïnvesteerd in de provincie Gelderland; een stijging van 20% ten opzichte van de voorgaande periode. In de gemeente Brummen wordt in de komende jaren het bestaande onderstation Eerbeek uitgebreid.

Via het project NuMeren (Net Uitbreiding Meren) wordt ook het middenspanningsnet uitgebreid. Het laagspanningsnet wordt wijk voor wijk versterkt met de Buurtaanpak. Gemiddeld moet één op de drie straten open. Ook verwachten we dat in uw gemeente tot 2050 ongeveer 100 extra transformatorhuisjes nodig zijn. Dit aantal hangt mede af van keuzes die uw gemeente maakt, zoals de keuze voor een warmtenet, groen gas of all-electric, binnen het warmteprogramma. De bouw van het energiesysteem van de toekomst legt een groot beslag op ons beider organisaties. De zoektocht naar locaties voor nieuwe infrastructuur, vergunningverlening, en inpassing in omgevingsbeleid en de ondergrond is een grote ruimtelijke en organisatorische opgave. We willen hier zo goed mogelijk samen in optrekken.

Slim plannen van de toekomst; netbewuste kansen benutten We zien in heel Nederland inspirerende initiatieven die helpen de druk op het net te verlagen, zoals de ontwikkeling van warmtenetten, het slim laden van elektrisch vervoer en het netbewust ontwikkelen van bedrijventerreinen en (nieuwe) woonwijken. Dit vraagt vaak goede programmering en afstemming op regionale en provinciale schaal. Energie meenemen in gebiedsontwikkelingen zorgt ervoor dat lokaal en regionaal ambities kunnen worden gerealiseerd. Veranderende landelijke wet- en regelgeving: wat betekent dit voor u? Wij wijzen u graag op een aantal belangrijke wijzigingen in landelijk wet- en regelgeving die van invloed zijn op de ontwikkeling van het elektriciteitsnet en uw ambities. •

•

•

•

•

•

Per 1 januari 2026 treedt het Maatschappelijk Prioriteringskader in werking. Dit bepaalt de volgorde van de wachtrij waarin verbruikers capaciteit krijgen. Dit kan gevolgen hebben voor projecten in uw gemeente waarvoor nieuwe aansluitingen of uitbreidingen nodig zijn. Op 3 juli 2025 is de Wet Collectieve Warmte aangenomen in de Tweede Kamer. Deze vergroot de regierol van gemeenten op warmtebedrijven, zoals de stadsverwarming en grote warmtetransportnetten. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) is op 10 december 2024 vastgesteld in de Eerste Kamer en treedt gefaseerd in werking. Deze wet biedt kaders en bevoegdheden voor gemeenten, waaronder het inzetten van de aanwijsbevoegdheid voor gebieden om voor een bepaalde datum over te gaan op een alternatief voor aardgas. Dit dient vastgelegd te worden in een Omgevingsplan. De WigW wordt verder uitgewerkt in het Besluit gemeentelijk instrumenten warmtetransitie (Bgiw), waar verdere invulling en voorwaarden voor een warmteprogramma zijn opgenomen. Het warmteprogramma kent een deadline van 31 december 2027. De stikstofproblematiek kan leiden tot vertragingen van onze netuitbreidingen. Als netuitbreidingen vertragen dan kan dit gevolgen hebben voor de leefbaarheid van uw gemeente vanwege groeiende wachtlijsten.

Het Ontwerpbesluit over het aanwijzen van bepaalde elektriciteitsprojecten die een zwaarwegend maatschappelijk belang hadden. Voor uitbreidingen van het hoogspanningsnet vanaf 110 kV en het middenspanningsnet vanaf 21 kV gelden tijdelijk versnellingselementen uit de Omgevingswet1. Dit betekent dat beroep alleen direct bij de Raad van State gedaan kan worden, uitspraak binnen 6 maanden plaatsvindt en beroepszaken versneld worden behandeld.

1 TenneT is de landelijke netbeheerder van het hoogspanningsnet vanaf spanningsniveau 110 kV.

Liander is uw regionale netbeheerder en beheert het laag- en middenspanningsnet tot 110 kV.

Komende jaren vraagt keuzes maken We hebben in deze brief de situatie en uitdagingen geschetst. Wij verwachten dat het nieuwe college een uitdaging kent in het prioriteren van ambities in relatie tot de beschikbare capaciteit op het net en dit ook actief gaat programmeren. Wij verwachten ook uitdagingen vanwege schaarste in ambtelijke capaciteit en in de openbare ruimte voor de inpassing van de nieuwe energie-infrastructuur. We kijken ernaar uit om samen met u te werken aan een toekomstbestendig energiesysteem in de gemeente Brummen. Na installatie van het nieuwe college nemen wij contact op om hen bij te praten over de stand van zaken. Heeft u vragen of wilt u alvast een afspraak plannen? Neem gerust contact met ons op. We staan voor U klaar. Met vriendelijke groet,

Marielle Alberda-Huuskes Relatiemanager Publieke Sector regio Stedendriehoek Liander