2.1 Regionaal Kaderdocument - versie voor besluitvorming college

In 2030 is er een arsenaal aan woonvarianten beschikbaar zodat inwoners kunnen wonen in een woonvariant passend bij hun mate aan zelfredzaamheid en in hun herkomstgemeente. Daarnaast blijft er regionaal een aanbod aan intramuraal Beschermd Wonen beschikbaar voor 22

die inwoners die dat tijdelijk nodig hebben. In het regionale uitvoeringsplan en bij de nieuwe inkoop Beschermd Wonen worden kwantitatieve en kwalitatieve ramingen gemaakt om dit gevarieerde zorglandschap te borgen. Wat is het resultaat dat in 2030 behaald moet zijn? Kwetsbare inwoners kunnen zo lang als mogelijk zo zelfstandig als mogelijk thuis blijven wonen en daar de steun krijgen die zij nodig hebben, maar kunnen wel tijdelijk opgevangen worden en ondersteund worden in intramurale voorzieningen. Er is een continuüm in het woningaanbod in ondersteuning aan huis, tussenvormen en intramurale voorzieningen.

Thema Werk en dagbesteding “Arbeid is het beste medicijn” 15 Dat beaamt Lex Burdorf, hoogleraar van het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam. Het hebben van werk geeft zin, zelfvertrouwen, structuur en dagritme: “Mensen voelen dat ze erbij horen, dat ze positief bezig zijn. Dat gevoel is bij een professor niet anders dan bij een stratenmaker”. Dit leidt tot het feit dat de domeinen zorg en arbeid veel meer met elkaar moeten samenwerken. Het belang van arbeid voor de gezondheid is vanuit drie invalshoeken te verklaren: • Medisch perspectief: werk houdt lichaam en geest fit • Psychologisch perspectief: werk zorgt voor een doel en dagritme • Sociologisch perspectief: werk geeft zin en maatschappelijke status 19

Doelen: Door de lokale toegang wordt voor iedere cliënt met een psychische kwetsbaarheid en behoefte aan begeleiding in het ondersteuningsplan het perspectief op de best passende plek binnen de Participatieladder bepaald. Na afloop van het begeleidingstraject zit 80% van de cliënten op de best passende plek binnen de Participatieladder zoals is bepaald in het ondersteuningsplan. Door zorgaanbieders wordt samen met het domein onderwijs toegewerkt naar een optimaal bereik van startkwalificaties voor cliënten met een psychische kwetsbaarheid en behoefte aan begeleiding door gezamenlijk optrekken op cliëntniveau als onderdeel van de hersteltrajecten. In het regionale en de lokale uitvoeringsplannen wordt beschreven hoe dit opgepakt gaat worden. Vanaf 2025 wordt door zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, werkgevers een koppeling gelegd tussen de domeinen zorg en arbeid, zodat cliënten toegeleid kunnen worden naar duurzame werk- of dagbestedingsplekken. In het regionale en de lokale uitvoeringsplannen wordt beschreven hoe dit opgepakt gaat worden. Per 2030 is er een ondersteuningscontinuüm gerealiseerd voor herstel en participatie van cliënten door alle partijen betrokken bij Beschermd Thuis in de regio Oost-Veluwe. In het regionale uitvoeringsplan wordt dit verder beschreven en gemonitord.

19

Overheid van nu, via https://www.overheidvannu.nl/actueel/artikelen/2020/04/07/‘artsen-en-beleidsmakers-moeten-weten-arbeid-ishet-beste-medicijn’

23

Wat is het resultaat dat in 2030 behaald moet zijn? Er is een goede samenwerking tussen en over domeinen zorg, onderwijs en arbeid heen om cliënten toe te leiden naar onderwijs en werk. Er zijn voldoende dagbestedingsplekken en/of passende werkplekken om ook zorg te dragen voor de continuïteit van werk en dagbesteding.

Thema Financiële mogelijkheden cliënten Financiële kwetsbaarheid De doelgroep waarover we het hebben in dit kaderdocument is financieel kwetsbaar. Daarom zetten we in op de financiële weerbaarheid. Het doel is om cliënten zelfredzaam te laten zijn. Inkomen is hierbij een van de basisvoorwaarden. We willen ervoor zorgen dat de cliënt zelf de mogelijkheden en kennis heeft om financieel zelfredzaam te worden. Doelen: Er wordt tijdig ondersteuning aangeboden in het opheffen, verminderen of stabiliseren van schulden aan inwoners, waaronder cliënten beschermd thuis, door de lokale partijen die de gemeenten daarvoor aanwijzen in hun schuldhulpverleningsbeleid. Er wordt lokaal samenwerking gezocht door de gemeente, toegang en zorgaanbieders met algemene voorzieningen om vroegtijdig schuldenproblematiek te signaleren en bespreekbaar te maken met cliënten beschermd thuis en Beschermd Wonen. Hoe deze samenwerking tot stand komt, met welke partijen en wanneer de uitvoering start, wordt per gemeente beschreven in de lokale uitvoeringsplannen. Gemeenten nemen in de lokale uitvoeringsplannen financiële ondersteuningsactiviteiten op. Onderdeel hiervan wordt ondersteuning in het vergroten van digitale vaardigheden van cliënten. Hulp wordt bijvoorbeeld vaker online gegeven: cliënten ontvangen een e-mail in plaats van een brief.

Per 2030 wordt 100% van de huisuitzettingen ten gevolge van huurschulden voorkomen door hier preventief op in te zetten en lokale en regionale afspraken te maken met de woningcorporaties en signaleerders zoals nutsvoorzieningen, lokaal schuldhulploket ed. Dit wordt per gemeente in de lokale uitvoeringsplannen beschreven. Wat is het resultaat dat in 2030 behaald moet zijn? In elke gemeente is tenminste één ondersteuningsmogelijkheid voor inwoners om zelf regie te kunnen voeren over hun financiën waar mogelijk. Inwoners maken gebruik van alle mogelijkheden die er zijn om financiële ondersteuning te krijgen. Inwoners kunnen en durven hulp te vragen.

24

5. Regionale samenwerking en randvoorwaarden Regionale samenwerking De regio Oost-Veluwe kent een regionale inkoop en lokale toegang. De inkoop wordt altijd gezamenlijk gedaan en is altijd verbonden met de lokale toegang. De lokale toegang kan cliënten plaatsen in regionale voorzieningen. Er is één raamovereenkomst; geldig van 2019 tot en met 2021. Bij heroverweging van het inkoopmodel zullen wij ons blijven committeren aan de uitgangspunten conform onze visie op de regionale samenwerking en in aansluiting op de Norm voor Opdrachtgeverschap. Bij het opstellen van de Transformatie-agenda is over diverse governance-modellen gediscussieerd. Er is toen gekozen voor het model van gelijkwaardig partnerschap en financiële solidariteit op basis van een convenant. Het voorstel is om op dezelfde weg door te gaan. Tevens wordt voorgesteld jaarlijks één wethouder te laten optreden als aanspreekpunt, die daartoe door de gehele regio wordt gemandateerd om namens de regio gesprekken te voeren met regionale contractpartners en het Rijk. Het regionaal bestuurlijk overleg wordt gecontinueerd en is ook het gremium waar wordt bepaald welke wethouder aanspreekpunt is. Inhoudelijk omarmt de regio Oost-Veluwe de adviezen van de commissie Dannenberg, Over de brug en de Juiste zorg op de juiste plek. Deze adviezen vormen de basis van het Regionaal Kaderdocument.

De regio Oost-Veluwe onderschrijft het belang van de lokale ondersteuning van kwetsbare inwoners. De beschikbaarheid en continuïteit van zorgfuncties worden in regioverband geborgd. Dit betekent dat de ondersteuning van cliënten in de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen door alle gemeenten uitgevoerd moet worden. En in dat laatste zit nou net de crux. De verschillende regiogemeenten om Apeldoorn heen zijn namelijk kleiner en hebben veelal geen hoog aantal Beschermd Wonen cliënten en nog minder cliënten voor de Maatschappelijke Opvang. Zij hebben minder capaciteit en leunen voor veel onderwerpen op Apeldoorn qua uitvoering. De regionale projecten en de algemene voorzieningen zoals het herstelplein en de nachtopvang worden volledig door Apeldoorn getrokken en veel regiogemeenten hebben hier dan ook minder zicht op. Echter, met de financiële herverdeling is er een grote kans dat Apeldoorn niet meer de financiële middelen krijgt om hier net zo veel energie in te steken als dat nu gebeurt. Het is daarom niet alleen belangrijk dat prioritering plaatsvindt in het grote aantal regionale projecten, maar ook dat de lokale gemeenten hier meer verantwoordelijkheid in nemen. De lokale gemeenten vragen op hun beurt om een verduidelijking van de rollen, verantwoordelijkheden en verwachtingen.

Daarnaast geven zij aan dat niet alle onderwerpen of thema’s even belangrijk zijn voor hen gezien de omvang van de cliëntenpopulatie in hun eigen gemeente. Het is belangrijk om dit in het oog te houden bij het uitwerken van de uitvoeringsplannen. Op dit moment is het gesprek tussen de regiogemeenten gaande over de organisatie van de algemene voorzieningen. Het is hierbij de vraag in hoeverre deze regionaal of lokaal worden georganiseerd.

Bovenregionale samenwerking Tot op heden heeft de regio Oost-Veluwe door de bovenregionale functie veel instroom gehad vanuit andere regio’s. Met de mogelijke invoering van het woonplaatsbeginsel BW worden herkomstgemeenten verplicht om de verantwoordelijkheid en financiering voor cliënten uit de eigen gemeente te dragen, ook als zij buiten de herkomstgemeente beschermd gaan wonen. In dat geval betalen de herkomstgemeenten de zorgaanbieders die in andere regio’s zijn gevestigd. Het Rijk hoopt gemeenten te stimuleren om ook meer te initiatief nemen in het realiseren van lokale woonlocaties. De regeling biedt echter ook een uitweg voor herkomstgemeenten om juist niet te investeren in een lokale infrastructuur20. De regiogemeenten van Oost-Veluwe hebben de ambitie om cliënten zo veel mogelijk ‘thuis 20

Regionale woonopgave Beschermd Wonen, Companen, november 2020

25

nabij’ zorg aan te willen bieden. Dat betekent ook dat er een (hogere) drempel opgeworpen moet worden wanneer cliënten om oneigenlijke redenen uit hun eigen regio weggaan. Wat betreft de uitstroom naar andere regio’s geldt dat de regio Oost-Veluwe zo veel mogelijk cliënten in de eigen regio wil bedienen. Hierbij zijn twee uitzonderingen: • als er intrinsieke redenen zijn van een cliënt waarom een cliënt zelf graag buiten de regio geplaatst wil worden en dit een redelijk verzoek is dat bijdraagt aan het herstel (bijvoorbeeld willen wonen bij een opleiding of bij familie) • als specialistisch Beschermd Wonen noodzakelijk is en we dat in onze eigen regio niet kunnen bieden. Dit komt zeldzaam voor bij complexe GGZ-behandeling in combinatie met Beschermd Wonen waarbij de cliënt niet klinisch opgenomen wordt, maar de situatie daar wel heel dicht tegen aan ligt (dit gebeurt op dit moment 1 tot 2 keer per jaar) We doen dit altijd in overleg en alleen met instemming van de gemeente waar de cliënt wordt geplaatst. Bij plaatsing worden ook altijd direct afspraken gemaakt over een vervolg in onze eigen regio of in de regio waar de cliënt geplaatst wordt. We sluiten ons in principe aan bij de inkoopvoorwaarden en tarieven die de gemeente hanteert waar de cliënt wordt geplaatst.

Monitoring Met oog op de vele regionale, maar ook lokale, projecten die we al hebben benoemd in dit Kaderdocument is het belangrijk dat gemonitord wordt welke projecten lopen en wat zij aan resultaten opleveren. Daarnaast is het ook van belang dat kennis uit de projecten geborgd wordt en met elkaar in verbinding wordt gebracht. Terugkijkend op de voorgaande periode zijn er veel projecten opgezet en acties uitgevoerd die onvoldoende zijn gemonitord waardoor we nu onvoldoende concreet/meetbaar inzicht hebben hoe de projecten zich tot elkaar verhouden en in welke fase acties zich bevinden of al succesvol zijn afgerond. Er wordt diverse data bijgehouden over aantallen cliënten, zorgaanbieders, uitgaven en dergelijke via het berichtenverkeer, voor de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (GMSD) en andere landelijke monitoring. Deze data wordt echter niet systematisch naast elkaar gelegd en geanalyseerd als input voor de beleidsmatige doorontwikkeling. Wanneer we meer naar deze data en cijfers kijken, kunnen we ook de ontwikkelingen bijhouden. Hierbij kan ook gebruik worden gemaakt van de monitor die in 2021 landelijk ontwikkeld wordt rondom GGZ in de wijk en ambulantisering. In 2020 is een kwantitatief regiobeeld GGZ opgesteld in samenwerking met de verzekeraar. Het is de bedoeling om daar nog een kwalitatieve duiding aan te geven.

De regionale monitor dak- en thuislozen zal vanaf 2021 meer informatie opleveren over de doorstroom van cliënten. Er worden tweejaarlijks lokale en regionale uitvoeringsplannen opgesteld en uitgevoerd. Deze projecten worden gedurende de uitvoering gevolgd, geëvalueerd en geactualiseerd. Het is daarnaast van meerwaarde voor de beleidsontwikkeling dat de regio Oost-Veluwe een volgsysteem opzet om de verschillende lokale en regionale projecten, de resultaten en ontwikkelingen systematisch te monitoren en te analyseren. In de regionale samenwerking zal jaarlijks tenminste één ambtelijk/ bestuurlijk overleg worden gereserveerd als ‘meetmoment’ om de gegevens uit de monitoring te analyseren en waar nodig het beleid bij te stellen.

26

Financieel kader Normaliter bevat een kaderdocument een financiële paragraaf. Op dit moment kan deze nog niet gevuld worden, omdat het niet bekend is wanneer de uitkomsten van de drie verdeelmodellen, klassiek, sociaal domein en Beschermd Wonen, gepubliceerd worden. Daarom heeft de regio Oost-Veluwe ervoor gekozen om nieuwe tijdslijnen te ontwikkelen voor de door-decentralisatie Beschermd Thuis. Het nieuwe convenant met financiële afspraken gaat niet per 1 januari 2022, maar per 1 januari 2023 in, tegelijkertijd met de invoering van het nieuwe objectieve verdeelmodel Beschermd Wonen. Er is al wel een inschatting van de gevolgen van de herverdeling voor Oost-Veluwe. Het huidige budget Beschermd Wonen voor Oost-Veluwe bedraagt ongeveer € 52 miljoen op jaarbasis. Uit dit budget worden diverse regionale uitvoeringskosten, algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen gefinancierd. De uitgave aan maatwerkvoorzieningen is jaarlijks ongeveer € 44 miljoen. Er zijn gemiddeld 800 cliënten op een maatwerkvoorziening geplaatst; op jaarbasis inclusief in-, door- en uitstroom is sprake van ongeveer 1.020 cliënten per jaar. Naar verwachting zal 40% van de cliënten (en het bijbehorend budget) worden overgeheveld naar de Wlz per 1-1-2021. Verwacht wordt een halvering van het resterende regionale maatwerkbudget voor Beschermd Wonen.

Dit leidt tot de volgende rekensom: Tabel 4: Verwacht beeld herverdelingseffect 2033 21

Budgetontwikkeling Omvang zorg 2019 Minimaal 40% naar Wlz Subtotaal Herverdelingseffect 50% Resteert in 2033

Aantallen in euro’s € 44 miljoen - € 18 miljoen € 26 miljoen - € 13 miljoen € 13 miljoen

Aantal Beschermd Wonen plekken 800 - 320 480 - 240 240

Met het Ontwerp Beschermd Thuis 2030 anticiperen we op de gevolgen van de herverdeling voor de regio Oost-Veluwe.

21

Het startpunt van het ingroeipad (10 jaar) is het moment waarop alle gemeenten met een eerste stap middelen ontvangen op basis van de objectieve verdeling. Een verdeelmodel dat ingaat per 1-1-2023 kent daarmee een ingroeipad tot 31-12-2032.

27

6. Verantwoording Inspraak participatie-/ adviesraden Met dit Regionaal Kaderdocument willen de gemeenten in de regio een impuls geven aan de eerder geformuleerde visie en uitgangspunten in de Transformatie-agenda, maar ook richting geven aan de periode tot 2030. De gemeenten hechten veel waarde aan de input van cliënten, aanbieders en overige maatschappelijke organisaties bij de totstandkoming en implementatie van het Regionaal Kaderdocument. Bij de totstandkoming hebben daarom, naast de gesprekken met de regioambtenaren en -wethouders, diverse bijeenkomsten plaatsgevonden met: • Cliëntenraden • Zorgaanbieders • Woningcorporaties • Toegangsmedewerkers • Accountmanager Ook in de vervolgstappen en de besluitvorming worden alle belanghebbenden nauw betrokken. Het concept Regionaal Kaderdocument was vanaf 30 november 2020 tot en met 10 januari 2021 voor inspraak opengesteld. De adviesraden van verschillende regiogemeenten hebben advies uitgebracht. Naar aanleiding daarvan is dit Kaderdocument op enkele punten aangepast.

28