(171) Raadsvoorstel Bestemmingsplan Waterrotonde

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z093671/D471323 Fysieke leefomgeving Vast te stellen bestemmingsplan Waterrotonde

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 11 november 2025

Wij stellen voor te besluiten om:

1. het bestemmingsplan IWE Kanaalweg 8 te Eerbeek met als kenmerk NL.IMRO.0213.BPBG700101va01, gewijzigd vast te stellen. 2. geen exploitatieplan vast te stellen omdat het kostenverhaal anderszins verzekerd is.

Inleiding In 1960 is door drie papierfabrieken uit Eerbeek gezamenlijk het bedrijf Industriewater Eerbeek (IWE) opgericht ten behoeve van de zuivering van hun afvalwater. IWE zuivert sinds 1960 het vervuilde proceswater van papierfabrieken. In Nederland – net als in andere delen van de wereld – is de impact van de klimaatverandering al duidelijk waarneembaar. Nederland wordt in toenemende mate geconfronteerd met droge periodes. In Nederland is er een substantiële groei van de vraag naar drinkwater, terwijl de reserves aan goede kwaliteit grondwater snel slinken. Vanuit overheden wordt dan ook gestreefd naar vermindering van de grondwateronttrekking. Deze trend maakt dat alternatieven noodzakelijk zijn om een goede drinkwatervoorziening te kunnen blijven waarborgen voor de toekomst. De Europese kaderrichtlijn Water (KRW) stelt de normen voor de waterkwaliteit van oppervlaktewater. De meeste waterlichamen voldoen niet aan de gewenste waterkwaliteit volgens de KRW beoordeling (2022). De chemische kwaliteit voldoet meestal niet en de ecologische kwaliteit is matig, ontoereikend of slecht. Dit is een beeld dat recent is bevestigd door de Unie van Waterschappen en met een recent verslag van de Europese commissie over de voortgang van de KRW (d.d. februari 2025).

Aan de hand van het verslag is naar voren gekomen dat de waterkwaliteit in Nederland verbetert, maar veel waterlichamen voldoen in 2027 naar verwachting nog niet aan de gestelde doelen. Dit onderstreept de noodzaak tot het nemen van maatregelen om de kwaliteit van oppervlaktewater te verbeteren. Anders kampt Nederland in de toekomst mogelijk met een tekort aan schoon water, wat ook een effect kan hebben op de maatschappelijke drinkwatervoorziening. In het verlengde van het watertekort kan men een beperking of een verbod op de onttrekking van grondwater verwachten in de toekomst. De papierfabrieken in Eerbeek en omgeving hebben deze trends opgemerkt en zijn zich aan het voorbereiden om hun waterhuishouding zo veel als mogelijk circulair en toekomstgericht in te richten. Het hieruit voortvloeiende technische concept wordt de Waterrotonde genoemd. In 2023 hebben de papierfabrieken gezamenlijk met de provincie Gelderland geïnvesteerd in een proefinstallatie op het terrein van IWE, om de technische en economische haalbaarheid te bepalen van de Waterrotonde. De technische haalbaarheid is in mei 2024 aangetoond door middel van de eindrapportage over de resultaten van de proefinstallatie.

De ingebruikname van de grootschalige Waterrotonde zal de aangesloten papierfabrieken in staat stellen om op termijn de grondwateronttrekking grotendeels stop te zetten, en om de lozing van vervuild water op de IJssel stopt te zetten. De Waterrotonde zal dan ook een belangrijke bijdrage leveren aan het gemeentelijk streven naar een drinkbare IJssel. De installaties van de Waterrotonde kunnen ook voor andere doeleinden worden ingezet, zoals de opwaardering van oppervlaktewater of andere bronnen tot een grondstof voor drinkwater of proceswater. Drinkwaterbedrijf Vitens zal mogelijk aansluiten bij de Waterrotonde. Hiertoe is een intentieovereenkomst met Vitens gesloten. In samenwerking met en op verzoek van het drinkwaterbedrijf Vitens zal de Waterrotonde zo worden ingericht dat er capaciteit ontstaat voor het zuiveren van oppervlakte water uit de IJssel.

Adviseur: M. ten Voorde

Blz. 1 van 3

Beoogd effect Het planologisch mogelijk maken van de uitbreiding van Industriewater Eerbeek met een waterrotonde. Argumenten 1.1 Door de komst van de waterrotonde kan er een circulair systeem ontstaan De waterrotonde zorgt door middel van zuivering dat bedrijfswater dat van de papierfabrieken afkomstig is zo goed kan worden gezuiverd dat het water opnieuw in het bedrijfsproces van de papierfabrieken kan worden gebruikt. Er ontstaat zo een circulair systeem. Op het moment dat de waterrotonde in werking is, betekent het dat er jaarlijks geen circa 3,6 miljoen m3 water uit de bodem meer hoeft te worden opgepompt. De waterrotonde heeft in dat opzicht een positief effect. 1.2 Passend in het kader van het programma Eerbeek-Loenen 2030 Provincie Gelderland, gemeente Brummen en de papierindustrie werken in het programma EerbeekLoenen 2030 samen om de leefbaarheid te vergroten en de (papier)industrie voor de regio te behouden. In het programma Eerbeek-Loenen 2030 worden concrete plannen uitgewerkt binnen thema’s als leefbaarheid, vestigingsklimaat en de energietransitie. Het plan voor de waterrotonde past perfect binnen de doelen en ambities van het programma Eerbeek-Loenen 2030. 1.3 De uitbreiding wordt landschappelijk ingepast De waterrotonde zorgt qua grondoppervlak voor een uitbreiding van het bedrijf IWE. Deze uitbreiding wordt landschappelijk ingepast in de omgeving.

IWE is met de diverse omwonenden het gesprek aangegaan en op basis van die informatie is een landschapsplan ontwikkeld. Dit landschapsplan (bijlage D471331) is middels een voorwaardelijke verplichting geborgd in de regels. 1.4 De uitbreiding zorgt niet voor extra milieubelasting zoals geur en geluid voor de omwonenden Met de komst van de waterrotonde wordt het bedrijfsterrein van IWE vergroot om de zuiveringsinstallatie mogelijk te maken. De nieuwe zuivering (waterrotonde) wordt inpandig geplaatst en het zuiveringsproces zorgt niet voor extra geluid of geurbelasting op de omgeving. Het betreft namelijk een gesloten systeem. 1.5 De waterrotonde kan ook gebruikt worden voor waterzuivering voor drinkwater De afgelopen jaren zien we dat de vraag naar drinkwater, door onder andere de droge zomers en de woningbouw, sterk toenemen. Hierdoor lopen we in Nederland tegen de grenzen aan van het huidige waterecosysteem. Door de toenemende vraag en daling van de kwaliteit van bestaande grondwaterbronnen dient er gekeken te worden naar oplossingen om genoeg drinkwater te kunnen garanderen voor de toekomst. 1.6 Drinkbare IJssel komt dichterbij Doordat proceswater van de papierindustrie steeds opnieuw kan worden gezuiverd en weer als proceswater kan worden gebruik zal er ook minder lozing van stoffen op de IJssel zijn.

Dit betekent dat zoals in het coalitieakkoord genoemd staande uitdaging van een drinkbare IJssel dichterbij komt. 2.1 Met het aangaan van de anterieure- als planschadeovereenkomst is het wettelijk verplichte kostenverhaal geregeld De Wro (afdeling 6.4) stelt dat er bij vaststelling van een bestemmingsplan een exploitatieplan moet worden vastgesteld, tenzij de grondexploitatie anderszins verzekerd is. Dat anderszins verzekerd zijn kan bijvoorbeeld door een anterieure overeenkomst over grondexploitatie te sluiten. In het voorliggende voorstel is het kostenverhaal anderszins verzekerd door het aangaan van een anterieure overeenkomst. Kanttekeningen In verband met de ervaren wateroverlast in delen van Eerbeek is de raad middels een raadsinformatiebrief(D462153) geïnformeerd over het uitgevoerde onderzoek en het nog uit te voeren gebiedsverkenning. De onderzoeksresultaten en de resultaten van de waterspreekuren zijn besproken met deskundigen van provincie, waterschap en gemeente. De conclusies vormden aanleiding voor het starten van vervolgonderzoek: een gebiedsverkenning. Deze gebiedsverkenning heeft tot doel: • Meer inzicht te geven in de werking en knelpunten van het watersysteem waarin Eerbeek ligt;

Z093671/D471323

Blz. 2 van 3

• Mogelijke oplossingsrichtingen voor knelpunten en factoren waarop gestuurd kan worden in beeld te brengen, uitgaande van een natuurlijk en toekomstbestendig watersysteem; • Te verduidelijken welke rollen en verantwoordelijkheden de drie betrokken overheden, inwoners, ondernemers (boeren en industrie) en drinkwaterbedrijven dragen in deze context. De gebiedsverkenning wordt uitgevoerd als project binnen programma Eerbeek-Loenen 2030. Provincie, waterschap en gemeente dragen gezamenlijk de kosten vanuit het programmabudget. Gemeente Brummen voert de projectleiding. De resultaten worden vermoedelijk in het voorjaar van 2026 bekend. Burgerparticipatie Voor de omwonenden zijn enkele inloopavonden geweest daarnaast zijn met diverse omwonenden 'keukentafel-gesprekken'. Op basis van deze feedback is het beplantingsplan aangepast. Zie ook de reactie op de zienswijzen D471326. Advies adviesorganen De omgevingsdienst heeft positief gereageerd evenals de regio-archeoloog. Communicatie Dit besluit wordt bekend gemaakt via de daarvoor gebruikelijke kanalen. Het bestemmingsplan wordt gepubliceerd. Dit zal bekend gemaakt worden in het Gemeenteblad, op de gemeentelijke website, in GemeenteThuis en op www.ruimtelijkeplannen.nl en regels op de kaart. Ook volgt een kort nieuws bericht in GemeenteThuis.

Financiële toelichting Met de initiatiefnemer is een anterieure overeenkomst en een planschade overeenkomst gesloten. Het kostenverhaal is daarmee gedekt. Juridische grondslag artikel 3.8 Wro; afdeling 3.4 Awb; afdeling 6.4 Wro; artikel 160 lid 1 Gemeentewet. Inkoop en aanbesteding Niet van toepassing Uitvoering Na besluitvorming door het college wordt het plan voorgelegd aan de gemeenteraad. Na besluitvorming door de raad wordt het vastgestelde plan gedurende zes weken ter inzage gelegd. Tijdens deze periode bestaat de mogelijkheid om beroep bij de Raad van State in te stellen. Stukken behorende bij besluitvorming: 1. 2. 3. 4.

Concept raadsbesluit D471325 Bestemmingsplan D471513, D471516, D471517 Zienswijzennota D471326 Landschappelijke inpassing D471331

Burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Z093671/D471323

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Blz. 3 van 3