(165) Ter informatie: Beschrijving verdere traject en informatie over herindelingsontwerp

Beschrijving verdere traject en informatie over herindelingsontwerp (bijlage D481891 bij college- en raadsvoorstel over besluit tot ontwerp herindelingsontwerp) Nu op 15 januari 2026 en 24 februari 2026 de raden van beide gemeenten hebben besloten dat de beide gemeenten willen herindelen, moet er een herindelingsontwerp worden opgesteld en vastgesteld door de beide gemeenteraden. Na de besluiten van januari (Brummen) en februari (Rheden) zijn beide gemeenten verder gaan samenwerken aan dit traject. Er is een stuurgroep opgericht die bestaat uit beide burgemeesters en gemeentesecretarissen met ondersteuning van de strategisch bestuursadviseurs. Daarnaast is er de kerngroep waar veel wordt uitgewerkt, deze bestaat uit de gemeentesecretarissen en strategisch bestuursadviseurs. Beide groepen komen eenmaal per twee weken bij elkaar om het proces te monitoren en goed met elkaar te overleggen. Op 11 mei 2026 is er een gezamenlijke raadsontmoeting geweest om bouwstenen mee te geven voor dit raadsvoorstel. Ook tussen de colleges ontstaat ook steeds meer samenwerking, dit wordt vanzelfsprekend ook gestimuleerd, op 12 mei 2026 is er weer een gezamenlijke collegebijeenkomst geweest. Dit principebesluit wordt in gelijke vorm aan beide raden voorgelegd.

Doel en functie herindelingsontwerp Het doel van een herindelingsontwerp is een ontwerpvoorstel voor een gemeentelijke herindeling van Brummen en Rheden, bedoeld om de plannen te onderbouwen en reacties op te halen voordat een definitief besluit wordt genomen. Ondanks dat de medezeggenschapsorganen van de beide gemeenten nog geen formele rol (volgens WOR /Arhi) hebben, wordt het fusieproces ook al met hen gedeeld en besproken. Het herindelingsontwerp heeft daarbij twee kernfuncties: 1. Voorstellen van de nieuwe indeling Het document beschrijft welke gemeenten worden samengevoegd, welke grenzen veranderen en hoe de nieuwe gemeente eruit komt te zien (inwonertal, gebied, bestuursvorm, etc.). In Brummen is de motie Motie Burgerinitiatief Voorsterklei aangenomen, dit vraagt om een zorgvuldige afstemming met de bewoners aldaar en met de gemeente Voorst. 2. Motiveren van de keuze Het legt uit waarom een herindeling nodig is. Denk aan: o Bestuurlijke kracht o Financiële duurzaamheid o Kwaliteit van dienstverlening o Regionale samenhang en draagvlak Deze kernfuncties worden hieronder uitgewerkt in enerzijds de inhoud van het herindelingsontwerp en anderzijds de wijze waarop input verzameld wordt bij inwoners en belanghebbenden. Inhoud herindelingsontwerp De Wet Arhi kent geen voorschriften over de inhoud van een herindelingsontwerp (of herindelingsadvies).

In de praktijk verschillen zij dan ook vaak qua inhoud en structuur. Wel bevat het Beleidskader gemeentelijke herindeling criteria waaraan de minister van BZK het herindelingsadvies na ontvangst toetst. Bij het opstellen van het herindelingsontwerp en het herindelingsadvies dient daarom rekening te worden gehouden met de toetsingscriteria uit het Beleidskader. De provincie Gelderland heeft haar eigen provinciale beleid met aanvullende criteria waaraan wordt getoetst kenbaar gemaakt aan de raden van Brummen en Rheden (zie bijlage 2). In het herindelingsontwerp wordt aandacht geschonken aan: 1. Wenkend perspectief (beschrijving van de nieuwe gemeente en haar opgaven) • Hoe de toekomstige gemeente eruit moeten komen te zien en welke waarden en/of kernkwaliteiten daarbij van belang zijn;

• •

Eindproduct is ook een typering van die nieuwe gemeente zoals: dorpsgericht, nabij, korte lijnen, gericht op twee regio’s, met een ruimtelijk economische focus; Betrokkenheid van inwoners, (regionale) partners en raden bij de keuzes.

2. Richtinggevende keuzes voor de samenwerkingsverbanden • Een volledig overzicht van alle samenwerkingsverbanden waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen wettelijke en niet wettelijke regelingen. In de situatie Brummen-Rheden is dit een belangrijk onderdeel omdat zij veelal in verschillende samenwerkingsverbanden zitten; • Scenario’s voor regionale inbedding weer te geven met impactanalyse; • Richtinggevende keuzes over regionale samenwerkingsverbanden, waaronder Groene Metropool Regio en de Regio Stedendriehoek; • Transitieperiode voor samenwerkingsverbanden (per verband te expliciteren). 3. Vervolgproces na vaststelling herindelingsontwerp • Uitgangspunten te formuleren voor het vervolgproces; • Het ontwikkelen van een (lange termijn)investeringsagenda in samenwerking met de provincie. In het herindelingsontwerp maak je richtinggevende keuzes voor de toekomst van de nieuwe gemeente. Ook waarborgt het herindelingsontwerp de continuïteit van samenwerking, ook samenwerking buiten de gekozen regio en alle omliggende gemeenten. Het herindelingsontwerp legt daarmee een zorgvuldige en gefaseerde aanpak vast, gebaseerd op participatie en maximaal haalbaar draagvlak. Een belangrijk moment voor beide raden om richting mee te geven en eventueel bij te sturen.

Met het herindelingsontwerp wordt een zorgvuldig en toekomstgericht kader geboden voor de omgang met samenwerkingsverbanden en de regionale positionering van de nieuwe gemeente. Door in deze fase te kiezen voor uitgangspunten en een gefaseerd besluitvormingsproces wordt ruimte gecreëerd voor een integrale, onderbouwde en transparante afweging, waarbij de continuïteit van dienstverlening en de bestuurlijke stabiliteit van de nieuwe gemeente centraal staan. Input verzamelen van inwoners en belanghebbenden Uit de Handleiding (Handleiding herindeling, ministerie van BZK) blijkt dat het kabinet groot belang hecht aan draagvlak, hierbij wordt onderscheid gemaakt in lokaal bestuurlijk, regionaal bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. Lokaal bestuurlijk draagvlak blijkt onder andere uit het besluit van de betrokken gemeenteraden om een herindelingsontwerp vast te stellen. Regionaal bestuurlijk draagvlak kan blijken uit de zienswijzen van omliggende gemeenten en de provincie. Het is de verantwoordelijkheid van gemeentebesturen om vast te stellen of er maatschappelijk draagvlak is voor herindeling en hierin te investeren. In een interactief proces zullen wij bij inwoners en belanghebbenden, waaronder samenwerkingspartners, input ophalen voor het herindelingsontwerp. Het herindelingsontwerp wordt daarna ter inzage gelegd.

Inwoners, organisaties en andere overheden kunnen zienswijzen indienen. Deze reacties worden vervolgens meegenomen in het herindelingsadvies, de vervolgstap. Het Herindelingsadvies aan de Minister van Binnenlandse Zaken wordt wederom door beide raden vastgesteld. Vervolgstappen Met dit principebesluit wordt het college opdracht gegeven te komen tot een herindelingsontwerp. Deze wordt later vastgesteld door de beide raden. Waarna de volgende stappen worden gezet:

1. Terinzagelegging herindelingsontwerp en zienswijzen. Na de besluitvorming in de raden wordt het herindelingsontwerp ter inzage gelegd en naar gedeputeerde staten van de betrokken provincie gestuurd (art. 5 leden 1 en 2 Wet Arhi). Het ter inzage leggen van een herindelingsontwerp betekent dat het document fysiek ingezien moet kunnen worden op de gemeentehuizen zodat eenieder gedurende een termijn van acht weken een zienswijze op het herindelingsontwerp kan indienen (art. 5 lid 2 Wet Arhi). Wij kiezen ervoor om het online beschikbaar te stellen. Een zienswijze dient te worden gericht aan een (of desgewenst meer) van de betrokken colleges van B&W. Hoewel het geen wettelijke vereiste is, wordt het herindelingsontwerp ook aan omliggende gemeenten gestuurd. 2. Herindelingsadvies. Na de terinzagelegging van het herindelingsontwerp geven de colleges van B&W een reactie op de zienswijzen. Als een zienswijze niet wordt overgenomen is het, in het kader van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, de gewoonte dit te onderbouwen. We verwachten dat gemeenten in het herindelingsadvies reageren op alle ingediende zienswijzen. Het kan zijn dat de zienswijzen aanleiding geven het herindelingsontwerp aan te passen (of in uitzonderlijk gevallen het voornemen tot herindeling in te trekken/uit te stellen).

De zienswijzen worden in het herindelingsadvies verwerkt (al dan niet in een bijlage). Aan het herindelingsadvies stelt de wet geen eisen. In de praktijk is het advies vaak het herindelingsontwerp, aangevuld met een beschrijving van de zienswijzen, een reactie daarop en waar nodig aanpassingen naar aanleiding van de zienswijzen. Het herindelingsadvies wordt eensluidend door de raden vastgesteld en vervolgens naar gedeputeerde staten gestuurd. De precieze datum van aanleveren wordt in overleg met de provincie bepaald, doorgaans voor 1 april, één en driekwart jaar voor de beoogde herindelingsdatum. Naar verwachting: eind 2027. Ervan uitgaande dat de fase van een gelijkluidend principebesluit (zonder een voorzienbaar risico van showstoppers) in twee raden tot een gemeentelijk herindelingsbesluit minimaal een jaar is, leidt dit tot de volgende planning. Hierbij is 1 april een harde deadline voor het vaststellen van een finaal herindelingsadvies door gemeenteraden om 1 jaar en 9 maanden later de nieuwe gemeente van start te laten gaan. De planning in de onderstaande tabel is leidend, tenzij de beide raden tussentijds aangeven zorgvuldigheid en kwaliteit belangrijker te vinden dan de gestelde data.

Gezien de door de raad vastgestelde uitgangspunten van kwaliteit en zorgvuldigheid boven snelheid (zie bijlage bij raadsvoorstel) en de complexiteit van de keuzes voor toekomstige samenwerkingsverbanden stellen wij de volgende planning voor. Onderwerp Principebesluiten Besluit herindelingsontwerp* Besluit herindelingsadvies Zienswijze provincie Wettelijke behandeling Start nieuwe gemeente

Organisatie Raden Raden

Deadline 1-7-2026 Medio 2027

Raden (veelal gezamenlijk) Provincie Ministerie van BZK Gemeente

Eind 2027 Begin 2028 Zomer 2029 1-1-2030

* Bij de vaststelling én terinzagelegging van het herindelingsontwerp door de gemeenteraad (op grond van de Wet Arhi) komt de gemeente onder verzwaard (preventief) toezicht van de provincie; hebben bepaalde besluiten vooraf goedkeuring van Gedeputeerde Staten nodig, met name: besluiten met financiële of rechtspositionele gevolgen voor de toekomstige nieuwe gemeente en besluiten over personeel, verplichtingen en grote investeringen.