(161) Raadsvoorstel opdracht tot het opstellen van een concept herindelingsontwerp

RaadsVoorstel Ons kenmerk Programma(s) Onderwerp

: Z126240/D481874 : Bestuur en Veiligheid : Opdracht tot het opstellen van een concept herindelingsontwerp

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 19 mei 2026

Wij stellen voor te besluiten om:

1. Het college opdracht te geven een gezamenlijk gedragen concept herindelingsontwerp op te stellen, waarbij: o deze door de raad is vastgesteld voor uiterlijk tweede helft 2027; o de regionale samenwerkingsverbanden nader zijn onderzocht en er een zo breed mogelijk gedragen voorkeursscenario ligt; o er goed invulling is gegeven aan de opdracht van de gemeenteraden ten aanzien van communicatie, participatie en het creëren van draagvlak. 2. € 200.000 budget beschikbaar te stellen uit de algemene reserve. Inleiding De gemeenten Brummen en Rheden staan voor vergelijkbare opgaven op het gebied van bestuurskracht, vergrijzing, leefbaarheid, duurzaamheid en toekomstbestendige dienstverlening. Gemeenten in de regio Veluwezoom zijn al langere tijd op zoek naar bestuurskracht versterking. Gemeente Brummen heeft op 17 april 2025, na uitgebreid onderzoek, besloten een mogelijke fusie met Zutphen of Rheden te verkennen in een tripartite traject onder regie van gemeente Brummen en met ondersteuning van onderzoeksbureau Moventem. Dit heeft ertoe geleid dat op 15 januari 2026 de gemeente Brummen unaniem haar voorkeur heeft uitgesproken voor een bestuurlijke fusie met Rheden (raadsbesluit D473252). Op 24 februari 2026 heeft de gemeente Rheden beantwoord met een unaniem besluit het vervolgproces in te gaan tot een bestuurlijke fusie.

Beide raden hebben verzocht de colleges een voorstel te doen voor het opstellen van een herindelingsontwerp en ook hebben beide raden aangegeven vanzelfsprekend nauw betrokken te willen blijven en goede communicatie en participatie als rand voorwaardelijk te zien. Dit voorstel ligt nu voor. Als dit voorstel wordt aangenomen dan is daarmee de eerste stap gezet in de Arhi-procedure. In 3 tot 4 jaar wordt dan stapsgewijs toegewerkt naar één nieuwe gemeente. Beide gemeenteraden hebben op meerdere cruciale momenten een besluitvormende stem in hoe het proces verder vorm te geven ook in hoe het verder vorm te geven van de toekomstige nieuwe gemeente. Uitgangspunt is het bouwen aan één nieuwe gemeente. Beoogd effect De volgende stap zetten richting de totstandkoming van één nieuwe gemeente. Argumenten 1.1

Beide raden hebben besloten tot het geven van een vervolg aan het principebesluit tot fusie van de gemeenten Brummen en Rheden.

Adviseur: A. Winterman-Witteveen

Blz. 1 van 4

De Arhi-procedure schrijft voor dat de gemeenten Brummen en Rheden een eensluidend besluit moeten nemen. 1.2

Het ontwikkelen van een herindelingsontwerp is de eerste stap in het herindelingsproces zoals voorgeschreven door het ministerie van BZK. Dit is beschreven in de Arhi-procedure. Het college volgt zoveel mogelijk het “Handboek gemeentelijke herindeling (BZK, 2020)”. 1.3 Het draagvlak bij de beide gemeenteraden is groot. In beide gemeenteraden van de vorige bestuursperiode is het besluit unaniem genomen. 2.1 De raad van Rheden heeft hetzelfde bedrag beschikbaar gesteld. Ook de provincie doet net als in eerdere fases een financiële bijdrage. Kanttekeningen 1.1

Draagvlak creëren bij externe samenwerkingsrelaties van beide gemeenten vraagt veel aandacht van het college. Het is wenselijk een zo breed mogelijk draagvlak te krijgen bij omliggende gemeenten, beide regio’s in het bijzonder en de overige verplichte, semi-verplichte en vrijwillige samenwerkingsverbanden. 1.2

Draagvlak bij en betrokkenheid van inwoners van beide gemeenten vraagt veel aandacht tijdens het herindelingstraject. Lokale partners zoals ondernemersverenigingen, welzijnsorganisaties en het verenigingsleven hebben daarbij een cruciale rol. In de paragraaf communicatie en participatie staat een uitgebreide toelichting. Burgerparticipatie De totstandkoming van een herindelingsontwerp vereist een zorgvuldige, transparante en inclusieve participatieaanpak, zeker omdat beide gemeenteraden expliciet hebben bepaald dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief en zichtbaar moeten worden betrokken. Beide raden hebben ook aangegeven dat zorgvuldigheid in het proces zwaarder moet wegen dan het strikt vasthouden aan deadlines, wat ruimte biedt voor een participatieproces dat kwaliteit boven snelheid stelt. Cruciaal bij succesvolle totstandkoming van een nieuwe herindelingsgemeente. Uitgangspunten daarbij zijn: • Gefaseerde participatie; • Meervoudige participatievormen; • Gerichte betrokkenheid van alle regionale partners; • Transparantie in elke stap; • Waarden-gedreven aanpak; • Bestuurlijke zorgvuldigheid. Met de voorgestane participatie- en draagvlakaanpak wordt een zorgvuldig, consistent en democratisch verantwoord proces geborgd.

Door belanghebbenden actief, zichtbaar en tijdig te betrekken, ontstaat een herindelingsontwerp dat inhoudelijk solide is, maatschappelijk herkenbaar blijft en bestuurlijk gedragen kan worden door inwoners, raden en regionale partners. Deze benadering sluit aan bij de door beide gemeenteraden geformuleerde uitgangspunten en biedt een stevig fundament voor verdere besluitvorming.

Z126240/D481874

Blz. 2 van 4

In het herindelingsontwerp en -advies wordt hier, volgens het huidige Beleidskader, aandacht aan besteed, mede door het bijvoegen van een logboek van de ondernomen activiteiten om het draagvlak te peilen en te bevorderen. Wij komen na de zomer van 2026 in een raadsinformatiebrief met een concrete aanpak. Na de terinzagelegging van het herindelingsontwerp geven de colleges van B&W een reactie op de zienswijze(n). Advies adviesorganen Niet van toepassing. Communicatie Via een persbericht wordt deze volgende stap in het herindelingsproces openbaar gemaakt. Daarnaast worden de eerder betrokken partijen en medeoverheden actief geïnformeerd. Op de website van de gemeente zijn alle inhoud, stappen, communicatie en de participatiemomenten vanaf het najaar 2026 te vinden. Financiële toelichting De gemeente Rheden heeft in februari budget vrijgemaakt voor deze vervolgstap. In afstemming met Rheden stelt gemeente Brummen nu hetzelfde bedrag van € 200.000 beschikbaar. Daarnaast stelt de provincie Gelderland op korte termijn budget beschikbaar als bijdrage voor een door de gemeenten aan te wijzen externe projectleider. Het ministerie van BZK levert een bijdrage in de frictiekosten. Tot slot wordt er een (lange termijn)investeringsagenda in samenwerking met de provincie opgesteld. Intern wordt capaciteit en budget uit de bestaande reserves ter beschikking gesteld.

De structurele financiële gevolgen komen in het herindelingsontwerp aan de orde. Juridische grondslag • • •

Grondwet artikel 123 Wet Arhi Gemeentewet artikel 160

Inkoop en aanbesteding Niet van toepassing. Uitvoering De beide burgemeesters zijn bestuurlijk aanspreekpunt en reageren op vragen van derden. Inmiddels is er een stuurgroep en een kerngroep actief: • Stuurgroep: Burgemeesters, gemeentesecretarissen en strategisch adviseurs van beide gemeenten • Kerngroep: Gemeentesecretarissen en de strategisch adviseurs van de beide gemeenten De colleges stellen voor om een gezamenlijke commissie vanuit de beide gemeenteraden op te richten; deze dient als begeleidingsgroep in het verdere proces. Daarnaast zijn er de komende jaren ook formele raadsbesluiten nodig. In bijlage D481891 staat uitgebreid beschreven hoe de verdere stappen zijn en wat een herindelingsontwerp inhoudt.

Z126240/D481874

Blz. 3 van 4

Stukken behorende bij besluitvorming: 1. 2. 3. 4. 5.

Concept raadsbesluit D481893 Ter informatie: Brief provincie voorgenomen herindeling Brummen-Rheden (D482265) Ter informatie: Raadsbesluit besluitvorming fase 2 bestuurlijke toekomst (D473252) Ter informatie: Samenvatting vertrekpunt Brummen-Rheden (D482269) Ter informatie: Beschrijving verdere traject en informatie over herindelingsontwerp (D481891)

Burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Z126240/D481874

Ir. J.N. Rozendaal burgemeester (wnd.)

Blz. 4 van 4