(151) Raadsvoorstel Vaststelling Participatievisie & visie gebiedsgericht (samen)werken - D433769

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z099818/D433769 Bedrijfsvoering en Financiën Vaststelling Participatievisie & visie gebiedsgericht (samen)werken

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 14 mei 2024

Wij stellen voor te besluiten om:

1. De ‘Visie Gebiedsgericht (samen)werken 2024-2028’ vast te stellen. 2. Incidenteel 50.000 euro beschikbaar te stellen voor de uitvoering van gebiedsgericht werken in 3. 4.

2025. De ‘Participatievisie 2024-2028’ vast te stellen. De participatienota ‘Samen Beter’ en de ‘Participatiewijzer’ in te trekken.

Inleiding Het college geeft uitvoering aan de vijf sporen in het Ontwikkelplan dat volgde op het Bestuurskrachtonderzoek door Berenschot. Ontwikkelspoor 5 draait om het vergroten van maatschappelijk draagvlak. Hieruit volgt de wens om meer gebiedsgericht te gaan werken. Daarbij vormt participatie in het algemeen een aandachtspunt in het coalitieakkoord. Vanaf eind 2022 wordt een Brummense gebiedsgerichte werkwijze ontwikkeld, door in de praktijk te leren van pilotprojecten. Met de concept Visie Gebiedsgericht (samen)werken wordt hiervoor nu een kader voorgesteld. Samen met deze visie wordt de nieuwe concept Participatievisie ter besluitvorming voorgelegd. Gebiedsgericht werken en participatie zijn namelijk met elkaar verbonden. Een actueel, passend en werkbaar participatiebeleid is een randvoorwaarde om het gebiedsgericht werken goed vorm te geven. Omgekeerd kan gebiedsgericht werken gezien worden als een zeer uitgebreide vorm van participatie. Beoogd effect Door beide visies vast te stellen en in de praktijk te brengen versterken we de samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Ook draagt het bij aan het vergroten van het vertrouwen van inwoners in de gemeente. Tot slot bereiken en betrekken we de 'stille meerderheid' beter. Het gaat daarbij om inwoners die niet vanzelfsprekend meedenken en meedoen met de gemeente.

Argumenten 1.1 Met een gebiedsgerichte werkwijze worden opgaven in samenhang (integraal) opgepakt Het gebied - bijvoorbeeld een buurt - staat centraal. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bepalen we waar behoeften en zorgen liggen en wat krachten en kansen in de buurt zijn om het leven van mensen daar (verder) te verbeteren. En wat de gemeente, inwoners en organisaties daar gezamenlijk voor kunnen doen. Deze manier van werken vraagt om een samenhangende benadering. Dat wil zeggen dat onderwerpen als gezondheid, veiligheid, fysieke leefomgeving, armoede en de energietransitie in samenhang worden bekeken. 1.2 Met een gebiedsgerichte werkwijze wordt beter aangesloten bij behoeften en ideeën van inwoners Uit een enquête die we in 2023 hebben gehouden onder inwoners weten we dat mensen met name geïnteresseerd zijn om betrokken te worden bij plannen voor de eigen buurt of het eigen dorp. Met een gebiedsgerichte aanpak gaan we uitgebreid in gesprek met bewoners van een buurt. En zoeken we

Adviseur: S van Bon

Blz. 1 van 4

actief naar mogelijkheden om wensen en behoeften te verknopen met opgaven op verschillende beleidsterreinen. 1.3 Een gebiedsgerichte aanpak is ondersteunend bij de uitvoering van gemeentelijke opgaven Een gebiedsgericht project levert onder meer een buurtprofiel op. Dat bevat een beschrijving van de buurt en een overzicht van de voorzieningen en initiatieven in die buurt. Het gaat ook in op de thema’s die naar voren zijn gekomen uit gesprekken met professionals, maatschappelijke organisaties en bewoners. Het buurtprofiel beschrijft wat kwaliteiten, uitdagingen en kansen zijn in de buurt. Bijvoorbeeld op het gebied van sociale samenhang en de fysieke leefomgeving. Binnen de gemeentelijke organisatie kan het buurtprofiel gebruikt worden ter ondersteuning bij de uitvoering van opgaven. 2.1 Een snel en flexibel inzetbaar budget helpt om zichtbare resultaten te boeken Voor de realisatie van kansen blijkt binnen de tot nog toe uitgevoerde pilots maar beperkt financiering uit reguliere budgetten mogelijk te zijn. In de praktijk gaat het vaak om kleine investeringen, die gewaardeerd worden door inwoners en daarmee een bijdrage kunnen leveren aan hun vertrouwen in de gemeente. Het team gebiedsgericht werken wil daarom zelf kunnen beschikken over een budget om kansrijke investeringen in een buurt te kunnen doen, als uitkomst van een interactief gebiedsgericht project.

Voorgesteld wordt om in 2025 incidenteel een bedrag van 50.000 euro daarvoor beschikbaar te stellen. In 2025 kan worden bezien of dat budget structureel nodig is om de ambities waar te maken. 3.1 Diverse wettelijke ontwikkelingen vragen om een duidelijke visie op participatie Hierbij gaat het name om het wetsvoorstel 'Versterking participatie op decentraal niveau' en de Omgevingswet. Bij de eerstgenoemde wet wordt het gemeentebestuur verplicht haar inwoners en belanghebbenden niet alleen in staat te stellen om te participeren bij de totstandkoming van gemeentebeleid en plannen, maar ook om hen te betrekken bij de uitvoering en evaluatie van beleid. Op basis van de Omgevingswet moeten gemeenten en andere overheden omwonenden, bedrijven en organisaties betrekken bij het opstellen van plannen voor de omgeving. De wet bevat regels hiervoor. 3.2 Het huidige participatiebeleid is verouderd Het staande participatiebeleid stamt uit 2010 (Participatienota Samen Beter). In 2018 is daarnaast het instrument Participatiewijzer geïntroduceerd. Sindsdien zijn er nieuwe inzichten en aandachtspunten met betrekking tot participatie. De Participatievisie die nu is opgesteld sluit aan bij de normen van deze tijd.

3.3 De Participatiewijzer wordt weinig toegepast door medewerkers van de gemeente Uit een enquête onder medewerkers komt naar voren dat minder dan een kwart van de respondenten wel eens gebruik heeft gemaakt van de Participatiewijzer. Veel medewerkers zijn niet bekend met het instrument. Op dit moment vullen medewerkers participatietrajecten veelal naar eigen inzicht in. Met de nieuwe visie en de toolbox die daar bij hoort wordt meer uniformiteit en structuur in de aanpak gebracht. 4.1 Hiermee ontstaat helderheid over de geldende uitgangspunten Met het vaststellen van actuele visies op gebiedsgericht (samen)werken en participatie zijn de eerder vastgestelde documenten achterhaald. Het is daarom raadzaam deze officieel in te trekken. Kanttekeningen 1.1 Er kunnen onrealistische verwachtingen ontstaan bij inwoners Door in een buurt het gesprek aan te gaan met mensen over hoe leefbaarheid en gezondheid in de buurt verbeterd kunnen worden, bestaat het risico dat bewoners de verwachting krijgen dat de gemeente hun wensen zal inwilligen. Heldere communicatie (‘verwachtingsmanagement’) over de werkwijze en mogelijke uitkomsten is daarom van groot belang. 3.1 Medewerkers moeten wel in staat zijn om participatieprocessen goed uit te voeren Uit een enquête onder medewerkers blijkt dat de bestaande Participatiewijzer bij veel mensen niet bekend is.

Iets meer dan een kwart van de respondenten vindt dat ze te weinig tijd hebben om participatieprocessen uit te voeren. Andere obstakels zijn een gebrek aan expertise en onduidelijkheid over hoe je participatie goed vorm geeft. Om een goede implementatie van de Participatievisie te realiseren zal veel aandacht besteed worden aan interne communicatie en instructies hierover. Om medewerkers te ondersteunen bij een goede vormgeving en uitvoering van participatieprocessen wordt een toolbox ter beschikking gesteld (deze wordt momenteel ontwikkeld). Daarnaast kunnen zij advies vragen aan de

Z099818/D433769

Blz. 2 van 4

adviseurs gebiedsgericht werken en participatie. Dit sluit aan bij behoeften die medewerkers hebben verwoord in de genoemde enquête. Burgerparticipatie Inwoners zijn actief betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe visies. In het najaar van 2023 is een vragenlijst over participatie uitgezet onder het BrummenSpreekt panel. De link naar het onderzoek is breed verspreid. In aanvulling hierop, om de stille meerderheid meer te bereiken, zijn straatinterviews gehouden. Advies adviesorganen De gezamenlijke wijk- en dorpsraden en de Maatschappelijke Adviesraad (MAR) hebben mondelinge inbreng gegeven over met name participatie. Communicatie De visies worden in de interne organisatie onder de aandacht gebracht via Binnenplein en bijeenkomsten met de verschillende teams. Hierbij worden de toolbox en de adviesfunctie van de adviseurs gebiedsgericht werken en participatie toegelicht. Via de gebruikelijke kanalen worden inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op de hoogte gebracht van de inhoud van de visies. Op de gemeentelijke website wordt informatie over participatie op één plek bij elkaar gebracht. Daar wordt ook gecommuniceerd dat er een centraal aanspreekpunt komt voor inwoners die met de gemeente in gesprek willen over een eigen initiatief (de adviseurs gebiedsgericht werken en participatie).

Financiële toelichting Uitvoering van het nieuwe beleid gebeurt binnen bestaande taken. Om snel te kunnen inspelen op kansen en zichtbare resultaten te kunnen boeken binnen gebiedsgerichte projecten is incidenteel een budget van 50.000 euro nodig. Dit is voor de jaren 2026-2028 als PM-post opgenomen in de Perspectiefnota. In 2025 kan dan worden bezien of dat budget structureel nodig is om de ambities waar te maken. Juridische grondslag - artikel 160 lid 1 onder b. Gemeentewet - Omgevingswet - Wetsvoorstel voor Wet versterking participatie op decentraal niveau Inkoop en aanbesteding N.v.t. Uitvoering Visie gebiedsgericht (samen)werken): lopende projecten in 2024 worden afgerond en geëvalueerd. Vanaf 2025 werken we met een jaarplan, waarin we vastleggen in welke buurten een project wordt uitgevoerd. Na twee jaar volgt een evaluatie van de werkwijze en wordt beoordeeld of de visie bijgesteld moet worden. De Participatievisie wordt in het najaar van 2024 uitgevoerd. Vanaf 2025 zijn alle medewerkers die met participatieprocessen te maken hebben in staat gesteld om de nieuwe werkwijze toe te passen. Hiervoor hebben ze instructies ontvangen. De toolbox en adviesfunctie zijn beschikbaar. Het centrale aanspreekpunt voor bewonersinitiatieven wordt in het najaar van 2024 naar buiten gecommuniceerd.

Als lerende organisatie willen we participatietrajecten volgens een vaste aanpak evalueren. Een standaardwerkwijze is dat ervaringen en bevindingen door medewerkers onderling worden besproken. Om op een positieve manier samen te leren en te verbeteren. Stukken ter vaststelling Visie Gebiedsgericht (samen)werken - D434285

Z099818/D433769

Blz. 3 van 4

Participatievisie - D434284

Bijlage(n) ter informatie Visie Gebiedsgericht (samen)werken - D434285 Participatievisie - D434284 Raadsvoorstel - D433769 Concept raadsbesluit - D433786 Evaluatie Participatiewijzer 2020 - D322864

Burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Z099818/D433769

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Blz. 4 van 4