(151) Raadsvoorstel Ontwerp - Regionaal Programma Energievoorziening

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z099968/D458277 Fysieke leefomgeving ontwerp - Regionaal Programma Energievoorziening

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 6 mei 2025

Wij stellen voor te besluiten om: 1. Geen zienswijze in te dienen op het ontwerp - Regionaal programma energievoorziening (RPE) (D458309) van de regio Stedendriehoek.

Inleiding In de stuurgroep vergadering van 23 april jongstleden heeft de regionale stuurgroep zich akkoord verklaard met de tekst en vormgeving van het ontwerp – Regionaal programma energievoorziening (RPE) en deze vrijgegeven voor de terinzagelegging. Het RPE vormt de herijking van de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0, die in 2021 vastgesteld werd. Eerder noemden we dit de RES 2.0. De naamswijziging komt voort uit afstemming met de provincie, maar ook doordat de inhoud van het huidige ontwerp document een andere scope heeft gekregen dan de RES 1.0. Van een focus op alleen grootschalige opwek met zon en wind is dit ontwerp RPE gericht op de totale energievoorziening. Ter inzage leggen Wij hebben ingestemd om de ontwerp RPE en de bijbehorende bijlagen ter inzage te leggen van 26 mei tot en met 6 juli. De oordeelsvorming van de raad op het ontwerp RPE loopt gelijktijdig met de publieke ter inzagelegging. Dit is in de regionale stuurgroep in meerderheid besloten. Herijking nodig In het Nationaal Programma RES is afgesproken dat een RES wordt herijkt wanneer er sprake is van nieuwe kaders of inzichten.

In de Regio Stedendriehoek is een herijking nodig gebleken door allerlei recente ontwikkelingen waarbij netcongestie, de oorlog in Oekraïne, de ruimtelijke beperking door aanwezigheid van de wespendief op de Veluwe, het aangescherpte beleid voor zon op land en de gepubliceerde ontwerp-normen voor windenergie de belangrijkste waren. Deze ontwikkelingen hebben niet alleen consequenties voor duurzame opwek, maar op ons hele energiesysteem. Daarom kijkt het ontwerp RPE naar de gehele energievoorziening en worden ook de verwachte toekomstige ontwikkelingen in de regio (ontwikkelperspectief en warmtetransitie) beschreven. Perspectief op 2050 In het ontwerp RPE maken we een doorkijk naar de energievoorziening voor de regio van 2050. Dit moet een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening zijn. We besteden aandacht aan de vijf elementen van de energievoorziening: vraag, aanbod, opslag, transport en flexibiliteit. Om daar te komen, houden we in het ontwerp RPE een aantal uitgangspunten aan en maken we afspraken met elkaar. Dit zorgt ervoor dat de keuzes die na vaststelling van het definitieve RPE op lokaal niveau gemaakt gaan worden, op regionaal niveau op elkaar aansluiten. En dat is nodig om een robuust en weerbaar energiesysteem te bouwen dat op verschillende niveaus (lokaal, regionaal en nationaal) op elkaar kan terugvallen.

Bod en monitoring In lijn met de uitgangspunten en afspraken is naar het bod gekeken voor de nabije toekomst. We zien dit als stapsteen op weg naar de energievoorziening van 2050. De regio heeft besloten de inspanningsverplichting om 1,07 TWh aan duurzame opwek te realiseren uit de RES1.0 te handhaven. De benodigde periode daarvoor verlengen we. In gezamenlijkheid gaan we ervan uit dat realisatie in 2030 niet haalbaar is (door o.a. de netcongestie). Het streven is de hoeveelheid duurzame opwek zo spoedig

Adviseur: P. Severens

Blz. 1 van 4

mogelijk na 2030, doch uiterlijk 2035 te realiseren. Dit bod realiseren we met grootschalige wind en zon. In de doorkijk naar 2050 nemen we ook andere technieken in de energiemix mee. Dit zijn onder andere biogas, omgevingsenergie (bodem, water, lucht) en biomassa als energiebronnen en waterstof en andere moleculen als energiedrager. Ook kernenergie sluiten we richting 2050 niet uit en onderzoeken we samen met de provincie, al is er op dit moment geen politiek draagvlak voor. Voor deze energiebronnen en -dragers hebben we nu geen bod, maar monitoren we de voortgang vanaf nu wel op basis van door de gemeenten aangeleverde cijfers. Beoogd effect Het beoogd effect van het Regionaal programma energievoorziening is tweeledig. Het RPE geeft uitgangspunten en afspraken voor de manier waarop de energievoorziening in de regio Stedendriehoek er in 2050 uitziet en hoe partijen daar op de korte en lange termijn mee aan de slag kunnen. Daarnaast geeft het RPE richting aan de manier waarop we in de regio Stedendriehoek een bijdrage gaan leveren aan de duurzame opwek van elektriciteit zoals dit gevraagd is vanuit het Nationale Klimaatakkoord. Daarmee blijven we op regionale schaal werken naar een duurzame, betrouwbare en betaalbare energievoorziening. Ook helpt het RPE bij de bewustwording over onze veranderende energievoorziening.

Stroom uit het stopcontact wordt minder vanzelfsprekend dan het nu is en dat vraagt om ander gedrag en andere keuzes. En iedereen heeft een actieve rol in de toekomstige energievoorziening. Bewoners zijn niet alleen meer vrager van energie, maar kunnen het ook zelf aanbieden of opslaan en daarmee bijdragen aan de flexibiliteit van het energienet. Netbeheerders sluiten niet meer alleen aan als daarom wordt gevraagd, maar denken van tevoren actief mee over maatregelen, bijvoorbeeld voor netbewuste nieuwbouw. En (lokale) overheden krijgen een grotere rol om te sturen in waar welke vorm van een energiebron komt en hoe die aansluit op de (lokale) energievraag. Argumenten 1.1 Het ontwerp - Regionaal programma energievoorziening (RPE) is in een gezamenlijk proces tot stand gekomen. Aan het ontwerp RPE is een gezamenlijk ambtelijk en bestuurlijk proces van 7 gemeentes, 2 waterschappen en de provincie voorafgegaan. Liander en NP-RES hebben in dit proces opgetreden als adviseurs. Ook zijn diverse stakeholders betrokken geweest in de regionale Adviestafel. 1.2 De inbreng vanuit de opiniërende bijeenkomsten met de raad is meegenomen in het ontwerp RPE. Alle gemeenteraden hebben een opiniërende bijeenkomst gehad. Hieruit zijn rode draden gehaald die allemaal verwerkt zijn in het ontwerp RPE.

Zienswijzen en eventuele moties of amendementen die op het ontwerp RPE komen, worden verwerkt in het definitieve RPE. 1.3 Het bod in het ontwerp RPE is hetzelfde bod als in de RES 1.0, namelijk 1,07 TWh. De termijn waarop we denken deze hoeveelheid duurzame opwek te realiseren is verlengd tot uiterlijk 2035. Ondanks aangescherpte voorwaarden (op het gebied van zon op landbouwgrond, de wespendief en de aangescherpte ontwerp milieunormen voor windenergie) is hier in onze regio nog steeds ruimte voor. Het bod in het ontwerp RPE betreft een inspanningsverplichting wat onder de gewijzigde omstandigheden als realistisch wordt beoordeeld door hier meer tijd voor te nemen. Met deze hoeveelheid duurzame energie maken we een goede stap op weg naar de energievoorziening in 2050. 1.4 Het ontwerp RPE is een gemeenschappelijk kader voor de toekomstige ontwikkelingen. In het ontwerp RPE zijn diverse uitgangspunten opgenomen die zullen moeten landen in het lokale beleid. Door deze te benoemen in het ontwerp RPE kiezen we als 7 deelnemende gemeentes en de provincie dezelfde koers. Keuzes die we lokaal maken, sluiten daardoor op regionaal niveau op elkaar aan. 1.5 Het regionale programmateam blijft de samenwerking in de regio faciliteren. Binnen de regio Stedendriehoek is een programmateam geformeerd waarmee het ontwerp RPE is opgesteld.

Met dit team gezamenlijk pakken we ook het vervolgtraject op. Prioriteiten daarbij zijn nu stimulans zon op dak (verkenning verplichting bij nieuwbouw), netbewuste nieuwbouw, energieopslag, ener-

Z099968/D458277

Blz. 2 van 4

gieHUB’s, de landschappelijke en natuurinclusieve inrichting van duurzame opwek en energiegemeenschappen. Bij het vervolgtraject hoort ook het uitvoeren van de afspraken in het RPE.

Kanttekeningen 1.1 Inspraakreacties kunnen leiden tot wijzigingen van het ontwerp RPE. Bij het ter inzage leggen van het ontwerp RPE is er nog geen beeld van de aard en omvang van de inspraakreacties. In een regionale Nota van Zienswijzen zullen de inspraakreacties worden opgenomen en van een antwoord voorzien en zo nodig wordt het definitieve RPE hierop aangepast. 1.2 Netcongestie is niet opgelost na 2030 De planning is dat in 2032 de hoogspanningsinfrastructuur op orde is. Dat wil echter nog niet zeggen dat op lokaal niveau ook de midden- en laagspanningsnetten al berekend zijn op nieuwe ontwikkelingen. Deze aanpassingen door de netbeheerder kunnen lokaal een langere periode in beslag nemen. We gaan ervan uit dat transportcapaciteit een schaars goed blijft. Om investeringen in het landelijke elektriciteitsnetwerk niet onevenredig te laten oplopen zal er ook lokaal slim naar infrastructuur moeten worden gekeken. 1.3 Het energieperspectief blijft in ontwikkeling. Het ontwerp-RPE is grotendeels gebaseerd op het EnergiePerspectief van de regio. Dit is geen vastgesteld document, maar is een toekomstschets op basis van de kennis van nu. Innovaties of juist tegenvallers kunnen invloed hebben op de uitgangspunten van het EnergiePerspectief. Naarmate onze kennis ontwikkelt, blijven we het energieperspectief bijwerken.

Burgerparticipatie Er is sprake van trede drie uit de Participatie visie, Adviseur eindspraak. Het ontwerp RPE en de bijbehorende bijlagen liggen ter inzage van 26 mei tot en met 6 juli. Advies adviesorganen Niet van toepassing. Communicatie Via de gemeentelijk kanalen worden inwoners op de hoogte gebracht dat het ontwerp RPE in de periode 26 mei tot en met 6 juli ter inzage wordt gelegd en inwoners hier schriftelijk op kunnen reageren. Financiële toelichting Aan dit besluit zijn geen directe financiële consequenties verbonden. Doordat we streven naar een andere werkwijze bij bijvoorbeeld nieuwbouwplannen zijn er wel indirecte kostenconsequenties. Dit zijn echter kosten waarmee op termijn sowieso rekening zal moeten worden gehouden. Juridische grondslag Artikel 160 Gemeentewet Het Regionaal Programma Energievoorziening is een vrijwillig programma onder de Omgevingswet. Het vormt daarmee het herijkte regionale kader voor onze energievoorziening van de toekomst. Voor het RPE geldt alleen een planMER-plicht voor het onderdeel grootschalige opwekking van duurzame energie met windturbines. Daarvoor gebruiken we het provinciale planMER Windbeleid en RES. In artikel 16.37 van de Omgevingswet is het hergebruik van planMER’en vastgesteld, daar maken we gebruik van. Inkoop en aanbesteding Niet van toepassing

Z099968/D458277

Blz. 3 van 4

Uitvoering Het ontwerp RPE ligt in de periode 26 mei tot en met 6 juli ter inzage. Inwoners en belanghebbenden kunnen hierop schriftelijk reageren, daarnaast hebben zij de mogelijkheid om in te spreken tijdens de raadsvergadering. Uw raad heeft de mogelijkheid om tijdens de raadsvergadering d.d. 26 juni 2025 een zienswijze in te dienen. Oktober 2025 vaststellen Regionale programma Energievoorziening. Stukken behorende bij besluitvorming: 1. 2. 3. 4. 5.

6. 7.

Concept raadsbesluit (D458305) Ontwerp – Regionaal Programma Energievoorziening (D458309) Bijlage 5a Ontwerp plan-MER Hoofdrapport (D458309) Bijlage 5b ontwerp plan-MER Aanvulling RS3H (D458309) Rode draden opiniërende raadsbehandeling (D458318) Opiniërende gesprekken memo RES 2.0 (D458317) Verslag raadsgesprek Brummen (D458319)

Burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Z099968/D458277

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Blz. 4 van 4