(131) Raadsvoorstel Dorpskwaliteitsgidsen en Erfgoedverordening 2025

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z093355/D469455 Fysieke leefomgeving Raadsvoorstel Dorpskwaliteitsgidsen en Erfgoedverordening 2025

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 13 oktober 2025

Wij stellen voor te besluiten om:

1. De Dorpskwaliteitsgidsen (D469801, D469802, D469803, D469804 en D469806) vast te stellen. 2. De Erfgoedverordening 2025 gemeente Brummen (D469684) vast te stellen. 3. De gewijzigde versie van het Delegatiebesluit Omgevingsplan, gemeente Brummen (2025) (D469685) vast te stellen. 4. De Nota Ruimtelijke Kwaliteit 2013 Brummen in te trekken. 5. De Erfgoedverordening 2013 gemeente Brummen in te trekken. 6. Het Delegatiebesluit Omgevingsplan, gemeente Brummen (D363790), in te trekken.

Inleiding De huidige Nota Ruimtelijke Kwaliteit stamt uit 2013, deze is daardoor verouderd en voldoet niet aan de nieuwe Omgevingswet. De Dorpskwaliteitsgidsen zijn daarom opgesteld als vervanger van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit, zo voldoet ons omgevingskwaliteitsbeleid aan de eisen die de Omgevingswet stelt. Deze gidsen onderscheiden zich van de huidige Nota Ruimtelijke Kwaliteit doordat ze op een lager schaalniveau kwaliteiten in kaart brengen. Zo geven ze per kern invulling aan de lokale identiteit, ruimtelijke structuurdragers en karakteristieken die richtinggevend zijn voor (her)ontwikkeling en behoud. Zo kunnen nieuwe initiatieven aansluiten bij de kwaliteiten van de bestaande omgeving. Gemeente Brummen is rijk aan historie en kent hierdoor veel bijzondere panden. Deze zijn belangrijk voor onze identiteit en uitstraling van de gemeente. Toch zijn in vergelijking met onze buurgemeenten relatief weinig van deze bijzondere panden beschermd. Momenteel kent de gemeente 109 rijksmonumenten en 80 gemeentelijke monumenten. Dit betekent dat veel waardevolle panden momenteel nog onbeschermd zijn tegen sloop en ingrijpende verbouw. Om erfgoed beter op de kaart te zetten en te beschermen, én om te voldoen aan de doelstellingen van de Omgevingswet, is er een inventarisatie uitgevoerd door het Gelders Genootschap naar waardevolle, maar nog onbeschermde panden binnen de gemeente.

Panden die hieruit naar voren zijn gekomen krijgen geen monumentale status maar een aanduiding 'beeldbepalend'. Deze aanduiding kent een milder beschermingsregime dan een monumentale status, gezien enkel het beeldbepalende straatbeeld beschermd wordt. Deze aanduiding is nieuw voor de gemeente, we kunnen de panden daarom nog niet aanwijzen als beeldbepalend op basis van de huidige Erfgoedverordening 2013. De voorgestelde nieuwe 'Erfgoedverordening 2025 gemeente Brummen' maakt deze aanduiding mogelijk en voorziet er daarnaast ook in dat de Erfgoedverordening weer aansluit op de huidige Omgevingswet en Erfgoedwet.

Adviseur: E. Waanders

Blz. 1 van 4

Beoogd effect Enerzijds het beleid omtrent ruimtelijke kwaliteit te actualiseren om dit aan te laten sluiten op de Omgevingswet. Anderzijds om een juridische en beleidsmatige basis te creëren om het mogelijk te maken om waardevolle panden in de gemeente een aanduiding 'beeldbepalend' toe te kennen. Zo kunnen waardevolle panden beschermd worden tegen sloop en aantasting. Argumenten 1.1 De actualisatie van het ruimtelijk kwaliteitsbeleid is noodzakelijk in het kader van de Omgevingswet De huidige welstandsnota ofwel Nota Ruimtelijke Kwaliteit 2013, past niet bij de geest van de Omgevingswet. Om ons huidige welstandsbeleid aan te laten sluiten op de eisen uit de Omgevingswet, is een nieuwe nota omgevingskwaliteit nodig. Deze nota wordt op een vergelijkbare manier gebruikt als een welstandsnota. De nieuwe nota omgevingskwaliteit neemt in de gemeente Brummen de vorm van de Dorpskwaliteitsgidsen aan. In deze gidsen wordt per kern beschreven wat het gebied bijzonder maakt; zo worden de ruimtelijke structuurdragers, karakteristieken en identiteit uiteengezet. Dit biedt handvatten bij (her)ontwikkeling en behoud, om zo de omgevingskwaliteit binnen de gemeente te borgen.

1.2 De Dorpskwaliteitsgidsen bieden ruimte voor beeldkwaliteitsplannen en vertalen de visie op ruimtelijke kwaliteit concreet naar toepasbare kaders voor beeldkwaliteitsplannen De Dorpskwaliteitsgidsen bieden de basis voor behoud en (her)ontwikkeling. Echter kan het bij sommige ontwikkelingen gewenst zijn om een beeldkwaliteitsplan op te stellen omdat de gidsen te beperkend zijn. Om maatwerk te kunnen bieden, vormen de gidsen een uitgangspunt om beeldkwaliteitsplannen op te stellen. Op deze manier blijft flexibiliteit mogelijk, maar kan de regie over ruimtelijke kwaliteit worden behouden. 1.3 Uit de participatie blijkt dat er enthousiasme is voor de Dorpskwaliteitsgidsen en draagvlak voor het beoogde beschermingsregime Om inwoners te betrekken, is er geparticipeerd. Er zijn een webinar en vijf inloopavonden georganiseerd verdeeld over de verschillende kernen. Ter voorbereiding van deze participatie is er een participatieplan opgesteld, deze is te vinden in de bijlage met kenmerk D463105. Uit de participatie kwam naar voren dat inwoners positief tegen de gidsen aankijken. Reacties op het voornemen om panden te beschermen als beeldbepalend waren gemengd positief.

2.1 De actualisatie van de huidige Erfgoedverordening (2013) is noodzakelijk om het beoogde beschermingsregime mogelijk te maken De beeldbepalende aanduiding is nieuw voor de gemeente, daarom voorziet de huidige Erfgoedverordening (2013) er niet in om panden als zodoende aan te wijzen. Deze aanduiding zorgt ervoor dat de panden beschermd worden tegen sloop en ingrijpende karakterverstorende verbouwingen, maar geldt als minder stringent dan een volwaardige monumentale status. Voor beeldbepalende panden geldt namelijk dat enkel de beeldbepalende straatzijde(s) van de panden beschermd is. Om deze aanduiding juridisch en beleidsmatig mogelijk te maken, wordt de nieuwe Erfgoedverordening 2025 voorgesteld. Daarnaast is de Erfgoedverordening op delen aangepast om het aan te laten sluiten op de nieuwe Omgevingswet en Erfgoedwet. In de toelichting van de Erfgoedverordening wordt artikelsgewijs ingegaan op de aanpassingen ten opzichte van de Erfgoedverordening 2013. De bescherming van deze panden zal op termijn met een aanduiding 'beeldbepalend' verankerd worden in het omgevingsplan.

3.1 Door het toevoegen van 'beeldbepalend' aan het delegatiebesluit wordt de bevoegdheid om het omgevingsplan aan te passen en beeldbepalende panden aan te wijzen gedelegeerd aan het college Om de bescherming van de beeldbepalende panden juridisch te borgen dient dit op termijn in het omgevingsplan verwerkt te worden. Het delegatiebesluit delegeert het veranderen van het omgevingsplan op punten aan het college. Onder artikel 1, lid 8 is geregeld dat het college monumenten kan aanwijzen en verwijderen uit het omgevingsplan. Gezien de aanduiding 'beeldbepalend' nieuw is voor de gemeente, is de delegatie hiervan logischerwijs nog niet geregeld. Door het gewijzigde delegatie besluit D469685 vast te stellen, is het college bevoegd om waardevolle panden aan te wijzen als 'beeldbepalend' in het omgevingsplan. Kanttekeningen

Z093355/D469455

Blz. 2 van 4

3.1 De concrete regels welke aan de aanduiding ‘beeldbepalend’ gekoppeld zullen worden, zullen door het college nader uitgewerkt en verwerkt worden in het omgevingsplan Een aanduiding ‘beeldbepalend’ houdt in dat de hoofdvorm en gevel(s) van de panden welke naar de straatzijde(s) gekeerd zijn, beschermd zullen worden. Deze bescherming is initieel vastgelegd in artikel 10, lid 3, sub c en artikel 13, lid 2, sub b van de Erfgoedverordening 2025. Deze regels zullen vervolgens nader worden uitgewerkt door het college in het omgevingsplan om zo de vergunningplicht voor verbouw en sloop vast te leggen. Gezien vanaf begin 2026 de mogelijkheden om het omgevingsplan aan te passen zullen veranderen, is het nog niet bekend hoe dit exact verwerkt zal worden. Met de aanpassing van het Delegatiebesluit wordt het nader opstellen van deze regels en de verwerking hiervan in het omgevingsplan gedelegeerd aan het college. Burgerparticipatie In het kader van participatie zijn er brieven verstuurd naar alle geïnventariseerde panden om bewoners en eigenaren uit te nodigen voor een webinar en vijf inloopavonden. Deze avonden zijn gebruikt om te informeren, vragen te beantwoorden, en om het draagvlak voor het beoogde beschermingsregime te evalueren. Daarnaast zijn deze inloopavonden ook gebruikt om de concept Dorpskwaliteitsgidsen nader toe te lichten, ook was het reageren op deze gidsen mogelijk.

De conceptgidsen hebben tevens ter inzage gelegen, er zijn hier geen zienswijzen op binnengekomen. Een uitgebreid participatieplan is te vinden in de bijlage met kenmerk D463105. Advies adviesorganen Het Gelders Genootschap is nauw betrokken geweest bij zowel het opstellen van de Dorpskwaliteitsgidsen als de inventarisatie naar beeldbepalende bouwwerken. Communicatie Over het raadsvoorstel wordt op de gebruikelijke wijze aandacht geschonken via de gebruikelijke kanalen. Nadat uw raad conform het voorstel heeft besloten, worden de Dorpskwaliteitsgidsen, Erfgoedverordening 2025, en het gewijzigde Delegatiebesluit formeel gepubliceerd. Bekendmaking gebeurd via het gemeenteblad (www.officiëlebekendmakingen.nl). Ook wordt het kenbaar gemaakt via de gemeentelijke website, GemeenteThuis (in Brummens Nieuws). Wat betreft de beeldbepalende panden, zullen eigenaren en bewoners actief geïnformeerd worden over het proces en de nog besluitvorming van het college. Financiële toelichting Niet van toepassing. Juridische grondslag Algemene wet bestuursrecht Erfgoedwet Gemeentewet Invoeringswet omgevingswet Monumentenwet 1988 Omgevingswet Inkoop en aanbesteding Niet van toepassing. Uitvoering Wanneer de Dorpskwaliteitsgidsen vastgesteld zijn door uw raad, zullen deze de huidige Nota Ruimtelijke Kwaliteit per direct vervangen.

Dit betekent dat plannen voor (her)ontwikkelingen hier in het vervolg aan worden getoetst. De Erfgoedverordening 2025 in combinatie met het gewijzigde Delegatiebesluit, zullen dienen als basis voor het college om de geïnventariseerde panden aan te wijzen als 'beeldbepalend'. Deze aanduiding

Z093355/D469455

Blz. 3 van 4

met de daaraan verbonden regels zullen vervolgens door het college in het Omgevingsplan verwerkt worden zodat het beschermingsregime rechtsgeldig is. Stukken behorende bij besluitvorming: 1. 2. 3. 4. 5.

Concept raadsbesluit D469458 Participatieplan, kenmerk D463105 Erfgoedverordening 2025 Gemeente Brummen, kenmerk D469684 Delegatiebesluit Omgevingsplan, Gemeente Brummen 2025, kenmerk D469685 Dorpskwaliteitsgidsen, kenmerk D469801, D469802, D469803, D469804 en D469806

Burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

Z093355/D469455

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Blz. 4 van 4