(123) Concept kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen

Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie

Managementsamenvatting De kadernotitie in vogelvlucht Met de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie ontvangt de gemeente Brummen middelen van het Rijk om te besteden aan het bevorderen van woningisolatie onder bewoners van slecht geïsoleerde koopwoningen.

Huidige situatie Juist bewoners van slecht geïsoleerde woningen zijn minder in staat zelf isolatiemaatregelen te nemen. Daarbij lopen bewoners op tegen drie hoge drempels: 1. Isoleren is ingewikkeld. 2. Isoleren is duur. 3. Isoleren is gedoe.

Visie In Brummen verdient iedereen op den duur de ondersteuning die zij nodig hebben. Toch is het niet mogelijk om iedereen meteen te helpen. De middelen van het Rijk zijn namelijk onvoldoende om voor iedereen volledige isolatiemaatregelen te bekostigen. Daarom moeten er keuzes worden gemaakt over het verdelen van de middelen. De gemeente Brummen kiest ervoor om prioriteit te geven aan bewoners met de grootste hulpvraag. In de praktijk betekent dat, dat bewoners met een laag inkomen meer financiële hulp krijgen van de gemeente. Voor de meeste bewoners zal het dus nodig zijn om isolatiemaatregelen volledig zelf te betalen of te financieren. Daarom kiest Brummen ervoor om de nadruk te leggen op het ondersteunen van de bewoners, zodat ook bewoners met een hoger inkomen hulp kunnen krijgen als zij isoleren te ingewikkeld of teveel gedoe vinden.

Uitgangspunten 1. Wij stellen een inkomensafhankelijke subsidieregeling op. 2. Wij zullen bewoners die in aanmerking komen voor de voorwaarden van de SpUk LAI kostenloos helpen in het gehele traject van woningschouw tot de oplevering van de isolatiemaatregelen. 3. We gaan bewoners proactief benaderen om hen uit te nodigen deel te nemen aan de isolatieaanpak. 4. Wij benutten de inzet van bewoners en maatschappelijke organisaties zoals de energie coöperatie Brummen Energie om het isoleren te versnellen. 5. Wij bevorderen het gebruik van natuurvriendelijk en bio-based isolatiematerialen. 6. Wij maken het mogelijk om als Doe-Het-Zelver de eigen woning te isoleren binnen de isolatieaanpak.

Z092489 / D421384 Brummen / Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen

Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie

Inleiding wat komt eraan De gemeente Brummen ontvangt middelen van het Rijk om bewoners van koopwoningen te helpen bij het isoleren van hun woning. Dat komt voort uit het Klimaatakkoord uit 2019. Hierin kregen gemeenten een regierol gekregen in de warmtetransitie. Naast het duurzaam verwarmen van wijken op de lange termijn, ligt er een opgave om op de korte termijn energie te besparen in de gebouwde omgeving. Want minder energie gebruiken, is de beste manier om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. De woningcorporaties zijn al begonnen aan het verduurzamen van hun woningvoorraad. Gemeenten zijn nu aan zet om bewoners van koopwoningen te helpen bij het isoleren van hun woning. Naast het doel om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, is het de bedoeling dat gemeenten met de lokale isolatieaanpak juist huishoudens met een risico op energiearmoede helpen. De opgave voor gemeenten is opgenomen in het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Voor 2030 moeten gemeenten in Nederland 750.000 eigenaar-bewoners ondersteunen bij het isoleren van hun woning. Hiervoor kunnen gemeenten de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUk LAI) aanvragen. In september 2023 heeft de gemeente Brummen de eerste tranche van deze regeling aangevraagd. In 2024 volgt de tweede tranche en in 2025 de derde tranche.

Daarbij is het de bedoeling dat deze drie tranches in respectievelijk 2026, 2027 en 2028 zijn uitgegeven. Als dit de gemeente niet lukt, is er voor iedere tranche twee keer de mogelijkheid om uitstel te vragen van één jaar. Het is duidelijk hoeveel middelen de gemeente Brummen kan ontvangen in de eerste tranche. Ook is duidelijk hoeveel het Rijk heeft gereserveerd voor de tweede en derde tranche. Het is echter niet duidelijk op welke manier de middelen over de tweede en derde tranche worden verdeeld. Ook is niet duidelijk of de tweede en derde tranche volgens dezelfde sleutel over gemeenten wordt verdeeld. Het aantal woningen in onderstaande tabel is dus niet zeker voor de tweede en derde tranche. Ook is ter indicatie het aangekondigde bedrag van 1460 per woning opgenomen, waarbij de extra middelen die tijdens de behandeling van de Rijksbegroting voor 2024 zijn toegevoegd niet zijn opgenomen.

Aantal woningen Middelen per woning Totaal middelen Looptijd

1e tranche 352 2160 760.320 2023 t/m 2026

2e tranche 482* 1460* 703.720* 2024 t/m 2027

3e tranche 352* 1460* 513.920* 2025 t/m 2028

De gemeente Brummen heeft bij de besteding van de Lokale Aanpak Isolatie enige beleidsvrijheid. Toch moeten bewoners aan bepaalde voorwaarden voldoen, waaronder: • De middelen zijn voor eigenaar-bewoners van de gemeente Brummen, dus voor koopwoningen en niet voor huurwoningen. • De woningen mogen geen WOZ-waarde hoger dan de NHG-grens hebben, oftewel 429.300 • De woningen moeten slecht geïsoleerd zijn. Dat betekent een energielabel van D-G of een vergelijkbare energetische staat Hiernaast is het de gemeente Brummen toegestaan de middelen te besteden aan het uitvoeren of laten uitvoeren of het subsidiëren van het uitvoeren of het laten uitvoeren van een of meer

Z092489 / D421384 Brummen / Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen

Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie

energiebesparende isolatiemaatregelen, eventueel in samenhang met energiezuinige ventilatiemaatregelen. Ook is het toegestaan de middelen te besteden aan gerichte ondersteuning voor bewoners bij het nemen van energiebesparende maatregelen. De ambtelijke apparaatskosten die hiervoor worden gemaakt, kunnen ook met de SpUk LAI worden bekostigd.

Juridische kaders Waarom deze kadernotitie Omdat de SpUk LAI door het college kon worden aangevraagd en de middelen al een specifieke bestemming hebben, is het Besluit over de besteding hiervan een bevoegdheid van het college. Toch hecht het college waarde aan het advies van de gemeenteraad om drie redenen: 1. De lokale isolatie aanpak raakt aan de warmtetransitievisie en het aankomende uitvoeringsplan hiervan. 2. Vanwege de hoge mate van beleidsvrijheid zijn er politieke keuzes te nemen. 3. De uitgangspunten van de besteding van de eerste tranche, zullen ook een invloed hebben op de besteding van de tweede en derde tranche. Dit voorstel reikt alleen niet verder dan het stellen van kaders. Sinds de publicatie van de SpUk LAI in februari 2023, is de Regeling al twee keer aangepast. Daarnaast werd in oktober 2023 nog besloten om de middelen uit te breiden en het doel van de Regeling aan te scherpen. Omdat de SpUk LAI zo veranderlijk is, is het belangrijk dat het college bewegingsruimte behoudt bij het besteden van de SpUk LAI.

Huidige situatie Dit is wat we constateren De slechte energetische staat van woningen zorgt voor een hoog energieverbruik. Dat zorgt voor hoge energierekeningen, een grote CO2 uitstoot en een beperkt wooncomfort. Juist bewoners met een slecht geïsoleerde woning, kunnen zich zo de nodige isolatiemaatregelen minder veroorloven. Bewoners lopen tegen drie hoge drempels aan: 4. Als bewoners al overtuigd zijn van de noodzaak van woningisolatie, is het voor hen te ingewikkeld om hiermee aan de slag te gaan. 5. Het isoleren van de woning kan te duur zijn. Of in ieder geval duurder dan een bewoner zich van het eigen spaargeld kan veroorloven. 6. Het isoleren van de woning levert een hoop gedoe op, zoals bijvoorbeeld het moeten opruimen van een kelder of zolder. Als dit gedoe niet te overzien is, zijn bewoners geneigd isolatie uit te stellen Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan in de warmtetransitie, is ondersteuning voor bewoners nodig. Hieronder volgt uitleg bij de drie drempels.

Isoleren is ingewikkeld Eigenaar-bewoners van koopwoningen zijn zelf verantwoordelijk voor het isoleren van hun woning. Niet altijd is het bewoners duidelijk wat de energetische staat van hun woning is en hoeveel verschil een isolatiemaatregel hierin maakt. Het vinden van een betrouwbare aannemer die voor een redelijke prijs goed werk levert is ingewikkeld. Daarbij komt dat de sector kampt met arbeidstekorten, waardoor het niet eenvoudig is een offerte op korte termijn te krijgen. Sinds

Z092489 / D421384 Brummen / Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen

Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie

augustus 2023 is duidelijk geworden dat individuele bewoners zich ook aan de Wet natuurbescherming moeten houden, om schade aan vleermuizen en zwaluwen te voorkomen. Omdat het nemen van een isolatiemaatregel zo ingewikkeld is, verlamt dit bewoners. Zeker wanneer een bewoner ook andere problemen heeft zoals geldproblemen, ziekte of lage digitale- en leesvaardigheden. Dan kan een bewoner geen uitvoering geven aan woningisolatie, zelfs als de noodzaak hen wel duidelijk is.

Isoleren is duur Het streven van het Rijk is om bij maatregelen voor verduurzaming van de woning een terugverdientijd van 8 jaar te hebben. Voor de meeste maatregelen, zijn de terugverdientijden korter dan 8 jaar. Dat neemt niet weg dat isolatiemaatregelen grote investeringen kunnen zijn. Het nemen van alle maatregelen met een redelijke terugverdientijd kan duurder zijn dan het hele netto jaarinkomen van veel huishoudens. Daarom zijn er voor woningisolatie subsidieregelingen en mogelijkheden tot financiering vanuit de overheid. In de meeste gevallen is het isoleren van de woning daarmee financieel aantrekkelijk. Maar, niet alle bewoners zijn op de hoogte van de subsidiemogelijkheden. De aanvraagprocedure kan te ingewikkeld zijn of niet toegankelijk zijn omdat de bewoner onvoldoende lees- of digitale vaardigheden heeft. Zeker wanneer een woning in een slechte energetische en bouwkundige staat verkeert, zijn de kosten een grote drempel voor het isoleren van de woning. Ook blijkt dat bewoners onevenredig kijken naar de terugverdientijd van isolatiemaatregelen en de stijging in gezondheid, wooncomfort en de waarde van de woning onvoldoende in hun afweging betrekken.

Isoleren is gedoe Het nemen van isolatiemaatregelen kost naast geld ook tijd en moeite. Voor een deel is het vooral tijd dat een drempel vormt. Het helpen van bewoners met adviezen en het uit handen nemen van ingewikkelde handelingen kan hierbij helpen. Voor een ander en belangrijk deel is het isoleren vooral te veel moeite. Het leeghalen van een zolder kan bijvoorbeeld te emotioneel of fysiek te zwaar zijn. Sommige bewoners kennen ook niemand die bereid of in staat is hen hierbij te helpen. Vooral ouderen geven aan niet te weten hoelang zij nog in een woning zullen leven en daardoor niet bereid te zijn de tijd en moeite te nemen om in hun woning te investeren.

Visie Zo zien we het voor ons In Brummen verdient iedereen op den duur de ondersteuning die zij nodig hebben. Toch is het niet mogelijk om iedereen meteen te helpen. Al is het vanwege de beperkte middelen vanuit de SpUk LAI, of de beperkte capaciteit bij de gemeente en de uitvoerders. Daarom is het nodig om keuzes te maken over wie als eerste geholpen wordt. De gemeente Brummen kiest ervoor om prioriteit te geven aan bewoners met de grootste hulpvraag. In de praktijk betekent dat, dat bewoners met een laag inkomen meer financiële hulp krijgen van de gemeente. Binnen de afweging om meer middelen uit te geven aan het verstrekken van subsidie of het ondersteunen van bewoners, kiest de gemeente Brummen ervoor om de nadruk te leggen op het ondersteunen van de bewoners. De middelen die vanuit het Rijk beschikbaar zijn per woning, zijn onvoldoende om voor iedereen volledige isolatiemaatregelen te bekostigen. Daarom zal financiering voor de meeste bewoners nodig zijn. Door in te zetten op het ondersteunen van bewoners, kunnen er meer verleid worden voor het isoleren van de woning door hen te helpen met toegang tot

Z092489 / D421384 Brummen / Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen

Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie

financiering en alle praktische zaken die isoleren ingewikkeld maken. En zo blijven er meer middelen over voor de bewoners met de hoogste nood. Het is bekend dat een isolatieactie het beste werkt wanneer buren of bekenden van elkaar horen dat over goede ervaringen. Daarom wil de gemeente Brummen aansluiten bij het uitvoeringsprogramma van de warmtetransitievisie en het isolatieprogramma van woningcorporatie Veluwonen. Dat betekent de ene wijk prioriteren, voor de andere. Dit helpt ook om te voorkomen dat draagkrachtige bewoners de gemeentelijke capaciteit benutten, voordat bewoners met de grootste hulpvraag kunnen worden verleid tot deelname. Toch zou het onrechtvaardig zijn als de bewoner van één dorp geen toegang heeft tot dezelfde hulp als de bewoner van een ander dorp. Daarom zullen alle bewoners die ervoor in aanmerking komen zichzelf kunnen aanmelden voor hulp bij isolatie. De prioritering zal dus plaatsvinden bij de werving van bewoners. Bewoners nemen het liefste isolatiemaatregelen stap voor stap, de één pas na de ander. Daarom richt de gemeente zich niet op het overtuigen van bewoners om de gehele woning in één keer aan te pakken, maar vooral die één of twee maatregelen met de grootste impact op de financiën en het welzijn van de bewoner.

Uitgangspunten Hoe gaan we dit doel bereiken? 1. Wij stellen een inkomensafhankelijke subsidieregeling op. Daarbij kunnen alleen bewoners met een lager inkomen extra middelen van de gemeente ontvangen. Bewoners met een hoger inkomen, zijn aangewezen op andere subsidies, eigen middelen en financiering. 2. Wij zullen bewoners die in aanmerking komen voor de voorwaarden van de SpUk LAI kostenloos helpen in het gehele traject van woningschouw tot de oplevering van de isolatiemaatregelen. Diensten zoals het bezoek van een energiecoach, het adviseren over te nemen isolatiemaatregelen, het aanbieden van een inkoopactie, het beoordelen van offertes en hulp bij het aanvragen van subsidies en financiering. 3. We gaan bewoners proactief benaderen om hen uit te nodigen deel te nemen aan de Lokale Aanpak Isolatie. Denk bijvoorbeeld aan het voorlichten bij gebedshuizen, sportverenigingen en werkgevers. Daarnaast kunnen bewoners waarbij het risico op energiearmoede aannemelijk is, huis aan huis benaderd worden. Voorrang wordt hierbij gegeven aan de wijken die binnen het uitvoeringsprogramma van de Warmtetransitievisie als eerste duurzaam zullen worden verwarmd. 4. Wij benutten de inzet van bewoners en maatschappelijke organisaties zoals de energie coöperatie Brummen Energie om het isoleren te versnellen. 5. Wij bevorderen het gebruik van natuurvriendelijk en bio-based isolatiematerialen. 6.

Wij maken het mogelijk om als Doe-Het-Zelver de eigen woning te isoleren, naast het laten uitvoeren van de werkzaamheden.

Vooruitblik Na het vaststellen van de kadernotitie zal de gemeente werken aan een projectplan voor de uitvoering van de eerste tranche van de SpUk LAI. Het college zal over dit projectplan besluiten en de raad hierover informeren. Vervolgens zal de gemeente extra werknemers aantrekken en/of diensten inkopen om uitvoering te geven aan de Lokale Aanpak Isolatie. Het streven is om voor het komende

Z092489 / D421384 Brummen / Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen

Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie

stookseizoen op stoom te zijn. Voor de subsidieregeling geldt dat deze in ieder geval eerder zal kunnen worden uitgevoerd, omdat dit geen additionele capaciteit vergt. De raad zal in de reguliere P&C cyclus worden geïnformeerd over de doelstellingen en voortgang van de Lokale Aanpak Isolatie.

Z092489 / D421384 Brummen / Kadernotitie Lokale Aanpak Isolatie Brummen