(121) Raadsvoorstel Vaststellen IHP Brummen 2024-2039

RaadsVoorstel Ons kenmerk

:

Programma(s)

:

Onderwerp

:

Z074346/D419400 Sociale leefomgeving Vaststellen IHP Brummen 2024-2039

AAN DE GEMEENTERAAD

Brummen, 24 oktober 2023

Wij stellen voor te besluiten om:

1. 2. 3.

4. 5. 6. 7. 8.

Het Integraal Huisvestingplan (IHP) PO en (V)SO 2024-2039 vast te stellen (D419421) € 765.625 als investeringskrediet beschikbaar te stellen in 2024 voor uitbreiding de Enk in Eerbeek met 175m2. € 1,1 miljoen geoormerkt investeringskrediet beschikbaar te stellen voor aanpassingen/uitbreidingen aan de schoolgebouwen die benodigd zijn voor uitvoering van meer inclusiever onderwijs. In de toekomst extra uitbreiding van kinderopvangruimte te realiseren waar dat in een Integraal Kindcentrum (IKC) noodzakelijk is. € 77.500 in de begroting op te nemen als onderzoeksbudget voor het uitvoeren van enkele vervolg- en haalbaarheidsonderzoeken in de periode 2024-2027. Voor de jaren 2024 en 2025 € 13.400 per jaar in de begroting op te nemen voor het aanstellen van een gezamenlijk met het onderwijs aan te stellen kwartiermaker Rijke Schooldag. Structureel € 15.000 per 4 jaar in de begroting op te nemen voor bijstelling van het IHP inclusief het opstellen van tussentijdse nieuwe leerlingenprognoses. Kennis te nemen van het 40-jarig meerjaren investerings- en reserveringsoverzicht IHP Brummen (D419381) en te besluiten vooralsnog de dotatie van € 550.000 per jaar te handhaven.

Inleiding Als gemeente hebben we een wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting. Hieronder vallen renovatie, nieuwbouw en uitbreiding van scholen. In 2022 ging u akkoord met het opstellen van een breed Integraal Huisvestingsplan (IHP). Met hulp van PentaRho hebben we samen met schoolbesturen, kinderopvang en andere betrokken partijen gewerkt aan dit strategische beleidsdocument. Het doel is een gezonde, functionele en duurzame leeromgeving voor leerlingen in Brummen. Het vaststellen van een IHP is de bevoegdheid van u als gemeenteraad. Het IHP moet worden vastgesteld, omdat het vanaf 2025 wettelijk verplicht is om een IHP te hebben. We leggen het IHP ook ter besluitvorming aan u voor vanwege de financiële middelen die nodig zijn voor uitvoering van de plannen in de eerste termijn (2024-2027). Om de voortgang niet te belemmeren, is het noodzakelijk om vanaf 2024 gezamenlijk met de schoolbesturen en andere betrokkenen gefaseerd te beginnen met de uitvoering van enkele werkzaamheden. Hiervoor is het beschikbaar stellen van krediet nodig. We doen dit in afzonderlijke besluitpunten, zodat de raad per punt een keuze kan maken. Naar aanleiding van de adviespunten van college en raad op het concept rapport IHP is een bijlage opgenomen waarin vermeld staat op welke pagina's in het rapport de adviezen verwerkt zijn (kenmerk D419244).

In het rapport is een "Overzicht te verwachten kosten" opgenomen over de periode 2024-2027. In dit overzicht zijn naast de kosten voor noodzakelijke uitgaven voor uitbreiding van de schoolgebouwen ook de kosten voor inhoudelijke gewenste activiteiten en ontwikkelingen opgenomen. Er is ook zichtbaar gemaakt waar de scholen zelf een bijdrage aan leveren. In bijlage IV van het IHP wordt meerjarig inzicht gegeven in de investeringen en reserveringen die nodig zijn voor nieuwbouw of renovatie van de schoolgebouwen in de komende 40 jaar.

Adviseur: A. Borninkhof

Blz. 1 van 6

Beoogd effect We willen inzicht krijgen in de benodigde investeringen en reserveringen voor de huisvesting van scholen op korte, middellange en lange termijn (2024-2039). Dit met als doel een gezonde, functionele en duurzame leeromgeving te creëren voor leerlingen in de gemeente Brummen. Argumenten 1.1 Het IHP zorgt voor een meer planmatige, duurzame en toekomstgerichte aanpak van onderwijshuisvesting. Tot nu toe bekeken we aanvragen voor schoolgebouwen veelal los van elkaar, maar vanaf 2025 moeten we hier een integrale aanpak voor hanteren. Het IHP biedt inzicht in de huidige situatie en de benodigde aanpassingen voor de eerste 4 jaar (2024-2027) en geeft ook een doorkijk naar de komende 16 jaar. Dit leidt tot effectievere en duurzamere onderwijshuisvesting. Het geeft ook de te verwachten financiële belasting op de gemeentelijke meerjarenbegroting weer. 1.2 Het IHP stelt de visie en ambities van de gemeente vast op het gebied van onderwijshuisvesting in relatie tot breed beleid rondom jeugd en onderwijs. Het Brummense IHP is een strategisch en beleidsrijk plan. Hierin zijn samen met schoolbesturen de visie en ambities op het gebied van onderwijshuisvesting in relatie tot breed beleid rondom jeugd en onderwijs vastgelegd.

We streven ernaar deze uitgangspunten binnen de gestelde randvoorwaarden (financieel, ruimtelijk, inhoudelijk en organisatorisch) te realiseren met oog voor de doorgaande leer- en ontwikkelingslijn, meer inclusiever onderwijs, zorg- en jeugdhulp, voor- en vroegschoolse educatie (VVE), de Rijke Schooldag en duurzaamheid. Een ambitieus plan, dat helpt de dagelijkse praktijk van de leerkrachten te ondersteunen. 1.3 Investeren in onderwijshuisvesting is nodig voor toekomstbestendig onderwijs. We willen een gezonde, functionele en duurzame leeromgeving voor leerlingen in Brummen realiseren. Het IHP, samen met de benodigde financiële middelen, maakt de uitvoering van de projecten in de eerste termijn (2024-2027) mogelijk. 1.4 Het IHP kan rekenen op steun van schoolbesturen. Alle schoolbesturen staan volledig achter het definitieve rapport IHP dat nu ter vaststelling aan u voorligt. Het IHP-traject is samen met scholen gestart, uitgevoerd en gefinancierd. Samenwerking is erg belangrijk vanwege de gedeelde verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting (renovatie, nieuwbouw en uitbreiding) terwijl de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor onderhoud en exploitatie.

Ook ligt er een gezamenlijke verantwoordelijkheid en belang bij de uitvoering van de inhoudelijke onderwerpen die besproken zijn en die ook gedeeltelijk voortvloeien uit de Hervormingsagenda. De Hervormingsagenda wil dat jeugdhulp en onderwijs beter samenwerken om de ontwikkeling van leerlingen te bevorderen. We willen problemen vroeg zien en voorkomen dat ze erger worden. Er moeten genoeg ruimten zijn om deze zorg te kunnen bieden. Het is een onderdeel van inclusiever onderwijs. Ook willen we ouders actief betrekken bij het onderwijs van hun kinderen. Deze samenwerking zorgt voor een ondersteunende leeromgeving, wat bijdraagt aan het succes van integrale kindcentra (IKC's) en elk kind laten groeien naar zijn of haar beste kunnen. Tijdens het op overeenstemmingsgericht overleg (OOGO) op 27 september zijn de adviezen van zowel u als de raad besproken. Dit heeft geleid tot enkele aanpassingen van het concept IHP. 2.1 Basisschool de Enk heeft behoefte aan uitbreiding van 175 m2 vanwege een groeiend aantal leerlingen. De komende 4 jaar verwacht de Enk meer leerlingen, waardoor het huidige scholencluster niet genoeg ruimte heeft. De C. van Leeuwenschool heeft 10 lokalen, waarvan er 8 door de school worden gebruikt en 2 lokalen worden verhuurd aan de kinderopvang tegen kostendekkende huur. De Enk heeft nu 5 lokalen, waarvan 1 lokaal wordt verhuurd aan een kinderopvang.

Het verdringen van kinderopvang uit dit scholencluster is niet wenselijk. Het vormen van een IKC is belangrijk om een soepele overgang te bieden tussen de verschillende ontwikkelingsfasen van een kind. Dit zorgt voor continuïteit in hun leerproces en welzijn, waardoor ze zich veilig, gewaardeerd en ondersteund voelen tijdens hun groei en ontwikkeling. Kinderopvang betaalt hiervoor kostendekkende huur. 2.2 In Eerbeek is geen medegebruik van lokalen meer mogelijk in een ander schoolgebouw. Vanaf schooljaar 2024-2025, wanneer Sterrenbeek en Spr@nkel fuseren, zijn er geen leegstaande

/

Blz. 2 van 6

schoollokalen in Eerbeek meer. Daarom zal een haalbaarheidsonderzoek naar de uitbreiding worden gestart. 3.1 Het investeren in meer inclusiever onderwijs zal de samenleving inclusiever maken en bijdragen aan een betere toekomst voor leerlingen. Volgens het VN- verdrag handicap is de overheid verplicht om aan een inclusief onderwijssysteem te werken. Meer inclusiever onderwijs is belangrijk, zodat elk kind gelijke kansen krijgt, ongeacht achtergrond of mogelijkheden. Het bevordert een positieve leeromgeving, gelijke kansen en sociale integratie. Investeren in inclusiever onderwijs vraagt mogelijk aanpassingen aan de schoolgebouwen om leerlingen met verschillende behoeften goed te ondersteunen. Door inclusiever onderwijs zullen niet alle leerlingen in Brummen blijven. Daar waar nodig blijft de route naar speciaal (basis)onderwijs bestaan. Het onderwerp inclusiever onderwijs wordt op de lokale educatieve agenda (LEA) gezet. Schoolbesturen zullen gezamenlijk met een plan komen om "Geen kind Brummen uit, tenzij het niet anders kan of wenselijker is" te realiseren. Bij gebleken haalbaarheid vindt uitvoering plaats binnen de beschikbaar gestelde geoormerkte middelen. 3.2 Door inclusiever onderwijs is er mogelijk minder leerlingenvervoer nodig naar speciale scholen die verder weg gelegen zijn.

Inclusiever onderwijs kan leiden tot minder leerlingenvervoer en dus een kostenbesparing opleveren. Het uiteindelijke effect is wel afhankelijk van het nog door de scholen en het samenwerkingsverband te ontwikkelen plan voor inclusiever onderwijs. 4.1 Volgens de kinderopvangprognose heeft een deel van de kinderopvanginstellingen inwonend bij de huidige scholen behoefte aan uitbreiding van hun kinderopvangruimte. Het blijft wenselijk (net als tijdens het vorige IHP door u is vastgesteld) om ook te bouwen voor deze kinderopvanginstellingen als blijkt dat uitbreiding nodig is. Daar waar sprake is van leegstand in een school is het ook mogelijk onderwijsruimte permanent beschikbaar te stellen voor verhuur. De kostendekkende huurprijs is voldoende voor de aflossing en rente van de investering. Door uitbreiding te realiseren blijven de voordelen van IKC vorming behouden. 5.1 Tijdens de voorbereiding van het IHP is gebleken dat er nog enkele vervolgonderzoeken/haalbaarheidsstudies nodig zijn. Er zijn nog enkele vervolgonderzoeken nodig voor onder andere de scholen in de kleine kernen, verduurzaming van schoolgebouwen en uitbreiding van kinderopvang. Per onderwerp een korte toelichting: •

•

•

Scholen in de kleine kernen: Er is nog geen besluit genomen over het wel of niet sluiten van scholen in de kleine kernen. Archipel heeft aangegeven zich hier de komende 5 jaar nog over te beraden. Om onnodige kosten te voorkomen, is er in de eerste planperiode 2024-207 geen budget in het huidige plan voor nieuwbouw of renovatie van deze scholen opgenomen. Als besloten wordt dat deze scholen open blijven, omdat de kwaliteit van het onderwijs minimaal nog voor 15 jaar gewaarborgd is, wordt nader onderzocht welke investeringen nodig zijn. Verduurzaming van schoolgebouwen: Het is essentieel om een plan op te stellen voor het verduurzamen van schoolgebouwen om aan de duurzaamheidsdoelen te voldoen. Uit het onderzoek moet blijken welke maatregelen per school er nodig zijn en hoe deze gefinancierd gaan worden. Uitbreiding van kinderopvangruimte: Als de huidige kinderopvanginstellingen die in een school gevestigd zijn moeten uitbreiden om aan een vraag te voldoen, wordt onderzocht hoe dit het beste gerealiseerd kan worden. Het onderzoek richt zich op de aanpak en financiering van de uitbreiding van de kinderopvang.

5.2 Door te investeren in nader onderzoek krijgen we de benodigde informatie om weloverwogen beslissingen te nemen. Door te investeren in nader onderzoek kunnen we weloverwogen beslissingen nemen. Het zorgt er ook voor dat we doelgericht en efficiënt kunnen investeren. De uitkomsten van de onderzoeken worden aan u voorgelegd voor verdere besluitvorming. 6.1 Een gezamenlijke kwartiermaker Rijke Schooldag kan de samenwerking tussen scholen, kinderopvang en andere partners versterken en synergie creëren. De Rijke Schooldag is een waardevol initiatief dat kansengelijkheid schept en een brede leerervaring

/

Blz. 3 van 6

biedt aan kinderen, inclusief activiteiten op het gebied van cultuur, sport en maatschappelijke betrokkenheid. Schoolbesturen geven aan dat de opdracht te groot is om hier ieder afzonderlijk als school mee aan de slag te gaan. Het is efficiënter om dit samen te organiseren. De rol van de gemeente hierbij is ook van belang, omdat we gemeentebreed een sleutelpositie innemen in het faciliteren en ondersteunen (raakvlakken met de sportvisie en het GALA). Door een gezamenlijke kwartiermaker aan te stellen, kunnen we de organisatie en uitvoering van de Rijke Schooldag optimaliseren en de impact ervan vergroten, wat ten goede komt aan de ontwikkeling van de leerlingen. 6.2 Een kwartiermaker verdient zichzelf mogelijk terug doordat subsidiemogelijkheden beter benut worden. Een kwartiermaker is een ervaren professional die belast is met het ontwikkelen en coördineren van complexe projecten, zoals het implementeren van een rijke schooldag. De kwartiermaker speelt een cruciale rol bij het succesvol uitvoeren van het project en het behalen van de beoogde doelstellingen. Het inschakelen van een kwartiermaker voor de ontwikkeling van een rijke schooldag kan zich terugverdienen door het efficiënter benutten van subsidies en het optimaliseren van de beschikbare middelen. Voor de jaren 2024 en 2025 zal er echter nog wel een investering nodig zijn voor de ontwikkeling van het plan.

Ook de schoolbesturen in het basisonderwijs betalen hier evenredig aan het aantal leerlingen aan mee. 7.1 Vanaf 2025 wordt het verplicht iedere 4 jaar het IHP te herzien. Door het IHP elke vier jaar samen met schoolbesturen te vernieuwen, worden veranderingen en nieuwe ontwikkelingen binnen het onderwijs en de gemeente meegenomen. Leerlingenaantallen (prognoses), onderwijsbehoeften, demografische gegevens, en andere relevante factoren kunnen in 4 jaar tijd namelijk flink veranderen. Een gezamenlijk opgesteld up-to-date IHP zorgt ervoor dat de huisvestingsplannen goed aansluiten bij de actuele situatie en behoeften van scholen en leerlingen. Ook geeft het opnieuw inzicht in de verwachte investeringen en kosten voor een nieuwe 4 jarige periode. 8.1 Het meerjaren investerings- en reserveringsoverzicht IHP Brummen geeft inzicht in de huidige en toekomstige uitgaven voor onderwijshuisvesting en de reserveringen die er voor nodig zijn. In het verleden zijn niet alle ontvangen financiële middelen voor onderwijshuisvesting gereserveerd voor uitgaven voor onderwijshuisvesting. Alle uitgaven voor onderwijshuisvesting kwamen ad hoc rechtstreeks ten laste van de begroting. Vanaf nu is het verstandig voor onderwijshuisvesting te reserveren.

In het meerjaren investerings- en reserveringsoverzicht (bijlage IV bij het rapport IHP Brummen 20242039) zijn over een periode van 40 jaar de huidige en te verwachten toekomstige uitgaven voor onderwijshuisvesting opgenomen. 8.2 Het verschil na 40 jaar dotaties en investeringen is zo klein dat het niet opportuun is de dotatie te verhogen Er is berekend dat er jaarlijks een dotatie aan de reserve toegevoegd kan worden van € 550.000. Dit bedrag is tot stand gekomen door de jaarlijkse inkomsten voor onderwijshuisvesting te verminderen met de huidige uitgaven voor onderwijshuisvesting (aflossing en rente huidige schoolgebouwen) en overige uitgaven op onderwijs. Uit het huidige overzicht blijkt dat deze dotatie van € 550.000 net niet voldoende is (tekort per jaar van € 84.000). Daarnaast bestaat een grote kans dat elke 4 jaar de investeringen, maar ook de uitgangspunten worden aangepast. Dat is ook het moment om opnieuw de dotatie in onderwijshuisvesting te bezien. Tenslotte past de dotatie vanaf 2025 precies bij het totaal wat we voor onderwijs ontvangen en uitgeven.

Kanttekeningen 1. Risico van marktwerking op investeringsbedragen. Op dit moment is er sprake van een onstabiele markt in de bouw, wat gevolgen kan hebben voor de berekende investeringsbedragen. In de indicatieve berekening van het IHP is al rekening gehouden met een zekere bandbreedte om dit risico op te vangen. Maar of dit voldoende is blijkt uiteindelijk pas bij afronding van een haalbaarheidsstudie. 2. De kengetallen, gebruikt om het meerjaren investerings- en reserveringsoverzicht op te stellen, zijn onderhevig aan schommelingen. De bedragen in het meerjaren investerings- en reserveringsoverzicht (40 jaar) zijn berekend op basis van het prijspeil 2023 met leerlingenaantal uit het prognosejaar 2023 en een rentepercentage van 2%

/

Blz. 4 van 6

(vanaf 2028). Al deze kengetallen zijn onderhevig aan veranderingen. Dit betekent dat ook dit overzicht regelmatig een update moet krijgen. Gedeeltelijk verwachten we dat het prijspeil gecompenseerd wordt door een hogere rijksuitkering voor onderwijshuisvesting. Maar dat betekent dat ook de huidige berekening van de dotatie steeds opnieuw berekend en aangepast moet worden. 3. Het gemeentelijk afschrijvingsbeleid houdt rekening met een restantwaarde van een pand na 40 jaar afschrijving. Er vanuit gaande dat er bij verkoop waarde overblijft. Het is niet realistisch te denken dat we over 40 jaar geen enkele school meer in de gemeente hebben. De meeste scholen zullen rondom de 40 jaar gewoon vernieuwd moeten worden. Het hanteren van een restantwaarde betekent in de toekomst voor de meeste scholen dat er bij nieuwbouw een restant boekwaarde ineens afgeboekt moet worden. De restant boekwaardes zijn daarom in het investeringsoverzicht meegenomen. 4. Bij twee schoollocaties is ook gebouwd voor gymonderwijs. In het cluster Van Leeuwen/Enk zit een gymzaal. Deze gymzaal zal te zijner tijd bij nieuwbouw van dit scholencluster ook vernieuwd moeten worden. Ook bij het het P@rk is een dubbel speellokaal gebouwd dat gebruikt wordt door meerdere scholen uit Brummen.

Deze gymfaciliteiten worden bekostigd vanuit het budget welzijnsorganisaties en zijn daarom niet meegenomen in het investeringsplaatje van onderwijs. Hierbij moet vanuit het budget welzijnsorganisaties dus ook nog een bedrag begroot worden. Burgerparticipatie Bij de themabijeenkomsten binnen het proces van het IHP zijn breed partijen uitgenodigd om mee te praten. Over de huisvesting van de kleine kernen is met de afzonderlijke dorpsraden uitgebreid gesproken. De verslagen van deze gesprekken zijn ter kennisname bijgevoegd. Schoolbesturen hebben tijdens het proces de GMR-en van de scholen bijgepraat. Advies adviesorganen De schoolbesturen zijn tijdens het OOGO van 27 september 2023 akkoord gegaan met dit IHP. Communicatie Over uw besluit wordt via de gebruikelijke communicatiekanalen gecommuniceerd. Ook worden de schoolbesturen van uw besluit op de hoogte gesteld. In de bijlage treft u een concept-persbericht aan (D419360). Financiële toelichting De jaarlijkse dotatie aan de onderwijshuisvestingsreserve wordt in 2024 € 275.000 en vanaf 2025 € 550.000. In de meerjarenbegroting 2024-2027 is met deze bedragen rekening gehouden. In onderstaand overzicht zijn de diverse bedragen opgenomen die benodigd zijn voor uitvoering van het IHP Brummen 2024-2039: verdere activiteit 2024 2025 2026 2027 jaren Ontwikkeling Rijke schooldag

13.400

Uitbreiding De Enk Eerbeek (afschrijving 15 jaar, uitbreiding is niet levensduur verlengend) vervolgonderzoeken

13.400

60.612

62.526

32.500

/

89.833

66.354

45.000

bijstelling IHP om de 4 jaar aanpassingen meer inclusiever onderwijs (afschrijving 15 jaar, uitbreidingen niet le-

64.440

92.583

95.333

15.000

iedere 4 jaar 15.000

95.333

95.333

Blz. 5 van 6

vensduur verlengend) Onderzoeken uitbreiding kinderopvang in IKC's

17.500

Juridische grondslag Wet op het Primair Onderwijs (WPO) en de Wet op de Expertisecentra (WEC). Verordening voorziening huisvesting onderwijs. Inkoop en aanbesteding Daar waar van toepassing zullen zowel gemeente als schoolbesturen de aanbestedingsregels toepassen. Uitvoering Wanneer het IHP is vastgesteld wordt er vanaf 2024 gestart met de uitvoering. In de periode 2024-2027 zullen ook de nadere onderzoeken worden opgepakt. De uitkomsten van de onderzoeken leggen wij ter nadere besluitvorming aan u voor. De onderwerpen meer inclusiever onderwijs, de Rijke Schooldag, jeugdhulp in de school (implementatie bouwsteen J3 bij alle scholen) en het voor- en vroegschoolse (VVE) aanbod en spreiding van VVE kinderen, worden nader uitgewerkt via de Lokale Educatieve Agenda (LEA). Hier worden in januari 2024 nadere afspraken met schoolbesturen over gemaakt, wie bij de uitwerking betrokken worden en wanneer het gereed moet zijn. Zowel vanuit de kant van de scholen als van gemeentelijke kant kan niet alles tegelijkertijd worden opgepakt. In overleg zullen hier prioriteiten worden gesteld de komende 4 uitvoeringsjaren. Om het IHP actueel te houden is het nodig deze elke vier jaar te actualiseren.

In de actualisatieronde wordt het op dat moment vastgestelde IHP samen met schoolbesturen en andere betrokken partijen geëvalueerd en benodigde aanpassingen en verbeterpunten worden in de nieuwe versie opgenomen. Stukken behorende bij besluitvorming: 1. concept-raadsbesluit (D419399) 2. Integraal Huisvestingsplan Brummen D419241) incl. losse bijlagen: - Bijlage II gebouwenkaarten scholen (D416546) - Bijlage IV meerjaren investerings- en reserveringsoverzicht IHP Brummen (D419381) 3. Overzicht verwerking adviezen college en raad n.a.v. concept rapport IHP (D419244) 4. verslagen gesprekken wijkraden kleine kernen (D413610, D413611, D413612)

burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

/

A.J. van Hedel burgemeester

Blz. 6 van 6