(103) Beleidsnota Integraal Armoedebeleid 2025 – 2028 Gemeente Brummen De wereld van inwoners vergroten - D448208

448208

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028

De wereld van inwoners vergroten

Inhoudsopgave 1. Inleiding

3

2. Bestaanszekerheid

4

3. Kaders vanuit de Rijksoverheid

5

4. Visie en uitgangspunten integraal armoedebeleid

6

5. Uitgangspunten integraal armoedebeleid

8

6. Een integrale aanpak van armoede

10

7. Bijlagen

17

Bijlage 1 Resultaten van de conferenties over armoede

17

Bijlage 2 Overzicht van organisaties die een actieve rol spelen in de aanpak van armoede

18

Bijlage 3 Enkele cijfers

19

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 2

1. Inleiding Voor u ligt de nota Integraal Armoedebeleid 2025-2028 van de gemeente Brummen “De wereld van inwoners vergroten”. Deze nota is ontwikkeld via een interactief proces met inwoners, ervaringsdeskundigen, maatschappelijke partners en belangenbehartigers, door in meerdere bijeenkomsten ideeën, wensen, beelden, ambities, visies en ervaringen met elkaar te delen en met elkaar te bespreken.

omgeving mag van mijn problemen weten en hoe doe ik dat? Hoe kan ik vragen en opmerkingen vermijden? Wat vertel ik mijn familie en naaste buren voor excuus? Binnen de integrale aanpak van armoede werken we aan het oplossen van de financiële en andere problemen én werken we aan het vergroten van de leefwereld.

Tijdens deze bijeenkomsten is door vrijwel alle deelnemers

bezig met overleven en de bedreigende vragen die

Het brede draagvlak tijdens de bijeenkomsten en

de noodzaak van een integrale aanpak van armoede

continu in het hoofd rondgaan: haal ik wel het eind van

gesprekken heeft geleid tot de subtitel van deze nota: “De

benoemd. We delen deze noodzaak. Het leven in

de week? Wat wanneer er morgen weer een aanmaning

wereld van inwoners vergroten”. Het is onze visie dat dit

armoede betekent voor inwoners namelijk niet alleen dat

en/of rekening binnen­komt? Kan ik mijn woning wel

één van de uitdagingen is waar we in gemeente Brummen

men niet of moeilijk financieel kan rondkomen. Het

behouden? Kom ik op straat te staan? Niemand in mijn

de komende periode samen aan willen werken.

beïnvloedt inwoners negatief in hun sociaal maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle andere belangrijke en essentiële onderdelen van het bestaan. Bestrijding van armoede kan in onze visie alleen

“Armoede is door de mens veroorzaakt en kan alleen door de mens worden overwonnen en uitgewist” Nelson Mandela

wanneer dit integraal en op elkaar afgestemd in de uitvoering plaatsvindt. Tijdens de bijeenkomsten hebben de deelnemers met verschillende voorbeelden laten zien waarom het belangrijk is om niet alleen aandacht te besteden aan het oplossen van het financiële probleem. Het is belangrijk om daarnaast ook actief in te zetten op het vergroten van de leefwereld van betrokken inwoners. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de leef- en belevingswereld van inwoners door het leven in armoede verkleind wordt. Inwoners in armoede zijn vrijwel 24/7

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 3

2. Bestaanszekerheid De afgelopen jaren is de term bestaanszekerheid – de

maar deze niet gebruikt. We mogen straks contact

zekerheid dat je over voldoende middelen beschikt om in

opnemen met deze inwoners en hen ondersteunen als zij

je levensonderhoud te voorzien – steeds vaker onderwerp

een aanvraag voor een uitkering of voorziening willen

van politiek debat en maatschappelijke discussie in

doen.

Nederland geworden.

Een evaluatieonderzoek in 2022 naar het minimabeleid

Aanleiding hiervoor zijn met name de effecten van de

heeft laten zien dat we ook moeten werken aan betere en

energiecrisis met hele hoge energiekosten voor inwoners

andere vormen van communicatie om inwoners te

geweest. Maar ook de continu hoge inflatie waardoor

bereiken en goed te informeren. Hier invulling aan geven

boodschappen en basisvoorzieningen voor inwoners niet

draagt in onze visie bij aan het versterken van de

meer betaalbaar waren. Vanuit de Rijksoverheid zijn er

bestaanszekerheid van onze inwoners.

maatregelen getroffen via onder andere de energietoeslag en andere ondersteunende inkomensmaatregelen. De Rijksoverheid heeft een aantal verdere inkomens- en belastingmaatregelen aangekondigd om de bestaanszekerheid van inwoners te verbeteren. In onze visie hebben we een belangrijke rol en verantwoordelijkheid om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten door inwoners actief te wijzen op uitkeringen, maatregelen en voorzieningen waar zij mogelijk recht op hebben. Aanvullend hebben wij in onze visie ook de taak om inwoners proactief goed te ondersteunen bij het aanvragen en beroep doen op maatregelen en voorzieningen. Een ingediend wetsvoorstel “Wet proactieve dienstverlening SZW” zal ons later hierbij helpen. Op basis van deze wetgeving kunnen we straks meer proactieve dienstverlening inzetten. De wetgeving betekent dat we straks mogen onderzoeken wie waarschijnlijk recht heeft op een uitkering of een andere ondersteunende voorziening,

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 4

3. Kaders vanuit de Rijksoverheid Binnen het integrale armoedebeleid zijn we als gemeente gebonden aan wettelijke kaders die door de Rijksoverheid zijn vastgesteld. De door de Rijksoverheid onder andere vastgestelde Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zijn daar belangrijke voorbeelden van. Van belang voor het integrale armoedebeleid is dat gemeenten geen inkomenspolitiek mogen voeren. De Rijksoverheid stelt bijvoorbeeld twee keer per jaar de hoogte van de Participatiewet uitkering vast. Als gemeenten zijn wij niet bevoegd om hiervan af te wijken door bijvoorbeeld inwoners in armoede een hogere uitkering te verstrekken. De Rijksoverheid heeft wetgeving aangekondigd die gaat bijdragen aan het versterken van de bestaanszekerheid van inwoners. De “Participatiewet in Balans” en een wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening zijn hier twee voorbeelden van. Wij vinden het belangrijk om ons op deze wetswijzigingen op tijd en goed voor te bereiden. In onze visie is het belangrijk om in de voorbereiding op de uitvoering van de nieuwe wetgeving de doelgroep en ervaringsdeskundigen en de Maatschappelijke Advies Raad goed en op tijd te betrekken. En bij hen te toetsen of de beoogde uitvoering ook aansluit bij de inwoner.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 5

4. Visie en uitgangspunten integraal armoedebeleid Afhankelijk van de gehanteerde definitie zijn er ver­

INTEGRAAL

Enkele aandachtspunten binnen de integrale aanpak en

schillende cijfers die genoemd worden om armoede in

Eerder in deze nota is beschreven dat armoede niet alleen

uitvoering (deze opsomming is niet volledig):

Nederland in een getal uit te drukken. Gemiddeld gaan

financiële problemen voor een inwoner betekent.

het Sociaal Cultureel Planbureau, het Centraal Bureau

Armoede heeft ook negatieve impact op het sociaal

 GEZONDHEID

voor de Statistiek en het NIBUD uit van 1 miljoen

maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle

Armoede heeft een aanzienlijke invloed op de gezondheid

inwoners.

andere belangrijke en essentiële onderdelen van het

van inwoners. Inwoners die in armoede leven, hebben

Het Centraal Bureau voor de Statistiek doet ook

bestaan.

vaker chronische ziekten zoals diabetes en hart- en

onderzoek naar het aantal huishoudens dat risico loopt

Om deze problemen aan te pakken en te werken aan

vaatziekten. Ze hebben ook een grotere kans op

om in armoede terecht te komen. Het landelijk percentage

oplossingen is een integrale aanpak en een integrale

overgewicht en andere gezondheidsproblemen. Armoede

ligt op 3% van de inwoners. Actuele exacte cijfers over

uitvoering noodzakelijk. Om tot een effectieve integrale

kan leiden tot chronische stress, depressie, angstklachten

inwoners/huishoudens in de gemeente Brummen zijn niet

uitvoering te komen en deze te borgen is regie nood­

en slaapproblemen. Mensen in armoede voelen zich vaak

beschikbaar.

zakelijk. In onze visie moeten we als gemeente deze

minder gelukkig en hebben een lager zelfvertrouwen.

We hebben wel goed zicht op het aantal inwoners/

regierol vervullen. In samenwerking met maatschappelijke

Inwoners met een laag inkomen hebben vaak een

huishoudens met een laag inkomen zoals bijvoorbeeld de

partners, de samenleving, het maatschappelijke midden­

ongezondere leefstijl. Ze eten minder gezond, bewegen

inkomensgrens van 130% voor het minimabeleid.

veld en professionals moeten we als gemeente zorgen dat

minder en roken vaker. Kinderen die in armoede

Uitgaande van de beschikbare cijfers over het aantal

inwoners een daadwerkelijke integrale aanpak ervaren. En

opgroeien, hebben vaker lichamelijke en psychische

inwoners met een laag inkomen en landelijke cijfers over

dat we problemen/knelpunten integraal en

klachten dan hun meer welvarende leeftijdsgenoten. Ze

inwoners/huishoudens in armoede, weten we dat

afgestemd op elkaar aanpakken.

hebben ook vaker hechtingsproblemen met hun ouders

armoede in de gemeente Brummen een actueel en

en zijn negatiever over hun leven en toekomst.

substantieel probleem is. In onze visie is iedere inwoner die in armoede leeft in de

 VERDUURZAMING EN ENERGIELASTEN

gemeente Brummen er één te veel.

Inwoners met een laag inkomen en inwoners in armoede wonen vaak in een sociale huurwoning. Maatregelen om de woning te verduurzamen zijn gezien het lage inkomen en/of schulden vrijwel niet door hen te betalen. Terwijl verduurzaming niet alleen het woongenot verbetert, maar ook zorgt voor lagere energielasten. Vanuit het Programma Klimaat en Duurzaamheid wordt de aanpak energie­armoede uitgevoerd om inwoners te ondersteunen bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 6

 TAALVAARDIGHEID EN BASISVAARDIGHEDEN Laaggeletterdheid is een groeiend probleem in Nederland en ook in de gemeente Brummen. Recente onderzoeken laten zien dat bij veel inwoners de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen onvoldoende ontwikkeld en aanwezig zijn. Inwoners met een laag inkomen zijn hierin oververtegenwoordigd. Het is belangrijk om in de bestrijding van armoede specifiek aandacht te besteden aan het verbeteren van de basisvaardigheden en taalvaardigheid, omdat anders het risico op terugval in armoede groot is.

 ONDERWIJS Het onderwijs heeft een hele belangrijke signalerende rol binnen armoedebestrijding. Het is daarom belangrijk om hierover met het onderwijs en de leerkrachten in de gemeente Brummen in gesprek te zijn en te blijven. Het is ook belangrijk om armoede op school meer bespreekbaar te maken. Onderzoek laat zien dat jonge kinderen soms al op jonge leeftijd met schulden te maken hebben. Daarom zullen we met de scholen werken aan educatie gericht op

geldt dat regie hierop voeren belangrijk is. Omdat het

huiverig geworden om bij de overheid - ook lokaal - een

het voorkomen van schulden en leren met geld om te

werken aan het vergroten van de leefwereld als

beroep te doen op een regeling/voorziening waar men als

gaan.

benadering nieuw is, neemt de gemeente hierin bij

inwoner recht op heeft. Hierdoor leven inwoners in

aanvang de regie. In een later stadium kijken we samen

armoede en dat moeten we voorkomen. We zijn ons er

DE WERELD VAN DE INWONER VERGROTEN

waar deze het beste kan komen te liggen.

van bewust dat we er met mooie woorden en

Ook eerder in deze nota is beschreven waarom het

vertrouwen krijgen in de lokale overheid wanneer we in

belangrijk is om binnen armoedebestrijding de wereld van

LESSEN TREKKEN UIT DE TOESLAGENAFFAIRE

de inwoner te vergroten. In onze visie kunnen we dit

De toeslagenaffaire dwingt ons ook om hier lessen uit te

waard zijn. Binnen de uitvoering van het armoedebeleid is

alleen in samenwerking met verschillende

trekken. Binnen de uitvoering van het armoedebeleid

het in onze visie van cruciaal belang om hier met alle

maatschappelijke partners, het maatschappelijk

zullen we lokaal het vertrouwen van de inwoner weer

uitvoerenden aan te werken.

middenveld en deskundige professionals doen. Ook hier

moeten terugwinnen. Een deel van de Inwoners is immers

beleidsvoornemens niet komen. Inwoners zullen pas weer ons handelen laten zien dat we het vertrouwen weer

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 7

5. Uitgangspunten integraal armoedebeleid A EEN INTEGRALE MULTIDISCIPLINAIRE

B DE WERELD VAN INWONERS

C INZETTEN OP PREVENTIE

AANPAK EN UITVOERING

VERGROTEN

Voorkomen is beter dan genezen. Dat geldt zeker in de

Eerder in dit document is beschreven dat armoede niet

Het is belangrijk om de wereld van onze inwoners die in

aanpak en bestrijding van armoede. Onderzoek heeft

alleen financiële problemen voor een inwoner betekent.

armoede leven te vergroten. Wij vinden het belangrijk dat

laten zien dat mede vanwege de meervoudige problemen

Armoede heeft negatieve impact op het sociaal

ook inwoners in armoede gelijkwaardig aan iedereen in

die binnen armoede aan de orde zijn, de maatschappelijke

maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle

onze samenleving mee kunnen doen. Dat iedereen in

kosten landelijk enorm zijn. In 2021 is berekend dat het

andere belangrijke en essentiële onderdelen van het

onze gemeente zich kan ontplooien en ontwikkelen.

om 11 miljard euro gaat.

bestaan. Om deze problemen aan te pakken en te werken aan oplossingen is een integrale aanpak en een integrale

D IEDEREEN, MET EXTRA AANDACHT

uitvoering noodzakelijk.

VOOR KINDEREN Ons armoedebeleid richt zich op iedereen die in armoede leeft; we maken geen onderscheid tussen bepaalde groepen, zoals alleenstaanden of werkenden met een laag inkomen. Wel richten we ons speciaal op kinderen. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het opgroeien in armoede in de kinderjaren zonder maatregelen leidt tot een levenslang negatief uitwerkend effect in de ontwikkeling van een kind. Onze visie is dat ieder kind ongeacht zijn/haar afkomst, gezinssituatie en inkomen thuis, het recht heeft om gelijkwaardig te kunnen opgroeien, ontwikkelen, ontplooien en meedoen.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 8

E MINDER ONNODIGE OVERBODIGE

G BEREIK REGELINGEN &

H

BUREAUCRATIE EN UITGAAN VAN VERTROUWEN

VOORZIENINGEN VERGROTEN

MEER KEUZEVRIJHEID BINNEN HET MINIMABELEID

Uit het KWIZ-rapport over uitvoering

Zowel uit het KWIZ-onderzoek naar de uitvoering van het

Eén van de lessen uit de toeslagenaffaire is dat we in

minimabeleid blijkt dat inwoners van de gemeente

minimabeleid als tijdens de bijeenkomsten is aangegeven

Nederland een complex bureaucratisch systeem hebben

Brummen en partners onbekend zijn met minima­

dat er behoefte is aan meer diversiteit en keuzevrijheid in

ingericht op het gebied van inkomensondersteuning en

regelingen en andere inkomensregelingen en

het pakket van onze minimaregelingen.

belastingen die inwoners niet kunnen volgen en begrijpen.

voorzieningen. Landelijk onderzoek laat zien dat niet alle

Binnen het sociaal domein vinden we eigen regie van de

Door de complex ingerichte procedures en regels is een

inwoners die recht hebben op een Participatiewet

inwoner belangrijk. Daarom is meer keuzevrijheid voor de

kleine fout zo gemaakt, met alle gevolgen die we kennen

uitkering deze ook daadwerkelijk aanvragen en

inwoner binnen het minimabeleid gewenst.

uit de toeslagenaffaire. Als les uit de toeslagenaffaire is het

ontvangen.

onze visie dat we richting inwoners moeten zorgen dat

Het is niet eenvoudig om inwoners, die behoren tot de

onnodige overbodige bureaucratie - zoals het meermaals

doelgroep maar nog niet in beeld zijn, te bereiken. Actief

moeten toesturen van inkomensgegevens - niet meer aan

en helder op B1 taalniveau communiceren over de

de orde is. Zeker wanneer we al over de noodzakelijke

voorzieningen en regelingen is belangrijk. Maar er is meer

gegevens voor de beoordeling van een aanvraag

nodig om ook deze doelgroep te bereiken.

beschikken. Als les uit de toeslagenaffaire gaan we binnen

Eerder in deze nota is aangegeven dat nieuwe wetgeving

de armoedebestrijding ook uit van vertrouwen in de

ons straks gaat helpen om proactief inwoners te

inwoner.

benaderen die wel recht hebben op voorzieningen en regelingen, maar er nog geen gebruik van maken.

F MENSELIJKE MAAT, DE “BEDOELING”

We zijn van mening dat onze netwerkpartners,

EN DE DOORBRAAKMETHODE

maatschappelijke organisaties en het maatschappelijk

Binnen de uitvoering van de wet- en regelgeving is onze

middenveld een belangrijke rol kunnen spelen in het

visie dat we binnen de wettelijke kaders de menselijke

vergroten van het bereik. Hier willen we samen met hen

maat en de bedoeling van de wetgever in de uitvoering

op inzetten. Aanvullend hebben we tijdens de

centraal stellen. Mede om die reden zijn we in 2024

verschillende bijeenkomsten van deelnemers geleerd dat

gestart met de invoering van de doorbraakmethode. De

we ook andere vormen van communicatie moeten

doorbraakmethode biedt, is onze visie, kansen en

onderzoeken en proberen.

mogelijkheden om armoede in de gemeente Brummen te bestrijden. Ingaande 2025 is de doorbraakmethode de uniforme werkwijze binnen de uitvoering van Team voor Elkaar en WerkFit Brummen. Daarmee is de doorbraak­ methode een belangrijk instrument om armoede te bestrijden.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 9

6. Een integrale aanpak van armoede Maar Het leven in armoede betekent voor inwoners namelijk niet alleen dat men niet/moeilijk financieel kan rondkomen. Het beïnvloedt inwoners negatief in hun sociaal-maatschappelijk leven, de ervaren gezondheid en alle andere belangrijke en essentiële onderdelen van het bestaan. Bestrijding van armoede kan in onze visie alleen wanneer dit integraal en op elkaar afgestemd in de uitvoering plaatsvindt.

 We bereiken niet alle inwoners die in armoede leven en die recht hebben op een regeling of voorziening.  Als netwerkpartners, maatschappelijk partners en gemeente werken we onvoldoende samen om preventief vroegtijdig dreigende armoede aan te pakken. Ook benutten we onvoldoende het

PIJLER 1 PREVENTIE

maatschappelijk middenveld.  De kennis over landelijke en lokale regelingen is bij

WE ZETTEN IN OP DE VOLGENDE PIJLERS: 1) Preventie

We zetten actief in op de preventie van armoede.

netwerkpartners, maatschappelijk partners en het

Voorkomen is beter (en goedkoper) dan genezen.

maatschappelijk middenveld onvoldoende om

Het is belangrijk om vroegtijdig inwoners met dreigende

adequaat armoede bij inwoners te voorkomen.

financiële problemen en armoede in beeld te krijgen.

Wat willen we bereiken? 2) Aandacht voor geldzorgen en problematische schulden 3) Mensgerichte benadering 4) Inkomensregelingen 5) Netwerkontwikkeling en samen verantwoordelijk

Wat doen we al?

 We willen inwoners op meerdere en verschillende

We zetten nu op verschillende manieren in op preventie:  We informeren onze inwoners, bijvoorbeeld met folders

manieren bereiken, zoals via vindplaatsen.

en berichten in GemeenteThuis en andere media.  In gesprek met de inwoner hebben consulenten van

komen, zoals dorpshuizen, scholen, huisartsen,

Team voor Elkaar in elk gesprek aandacht voor het

 We willen financiële problemen van inwoners samen

onderwerp “hoe gaat het met uw financiën, bent u

met onze netwerkpartners, maatschappelijke partners

bekend met regeling X en Y?”.  Inwoners kunnen bij de Voorzieningenwijzer van Stichting Welzijn Brummen (hierna SWB) een

Vindplaatsen zijn alle mogelijke plekken waar inwoners apotheek, sport- en culturele verenigingen.

en het maatschappelijk middenveld vroegtijdig in beeld krijgen, zodat we snel adequate hulp en ondersteuning kunnen bieden.

onafhankelijk advies krijgen over alle regelingen en

 We willen dat het bespreekbaar zijn van armoede en

toeslagen waar zij recht op kunnen hebben en krijgen

financiële problemen vergroot wordt en drempels

ondersteuning bij het aanvragen.  We ondersteunen inwoners met (taal)achterstanden,

wegnemen voor inwoners om problemen in een

bijvoorbeeld via het Taalhuis.  We ontzorgen inwoners financieel, bijvoorbeeld via een budgetcoach.

veilige omgeving te kunnen bespreken.  We willen een volledig en actueel overzicht van lokale, regionale en landelijk toegankelijke initiatieven gericht op armoedebestrijding.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 10

Wat gaan we daarvoor doen?

• We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

 We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

netwerkpartners, maatschappelijke partners en het

netwerkpartners en maatschappelijke partners een

maatschappelijk middenveld nieuwe preventieve

communicatieaanpak Armoede zodat we met elkaar

initiatieven, zoals financiële educatie op scholen. We

onze inwoners goed informeren en bereiken. We

betrekken hierbij ook de MAR voor advies.

PIJLER 2 AANDACHT VOOR GELDZORGEN EN PROBLEMATISCHE SCHULDEN Schulden kunnen onder andere ontstaan wanneer een

• We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

inwoner lange tijd moet rondkomen van een laag

(hierna MAR). We hanteren bij deze communicatie

netwerkpartners, maatschappelijke partners en het

inkomen. Onverwachte en onvoorziene financiële

eenvoudig en begrijpelijk taalgebruik (B1-niveau).  We ontwikkelen samenwerkingsafspraken tussen en

maatschappelijk middenveld initiatieven waarin we

tegenvallers kunnen dan niet meer opgevangen worden

anticiperen op ingrijpende levensgebeurtenissen

waardoor er problematische schulden ontstaan.

met netwerkpartners, maatschappelijke partners en

(ziekte, ontslag, overlijden) die invloed hebben op de

Schulden kunnen ook ontstaan bij inwoners met een

het maatschappelijk middenveld om te zorgen dat we

financiële situatie van inwoners. We betrekken hierbij

midden of hoog inkomen. Vaak zijn ingrijpende

ook de MAR voor advies.

levensgebeurtenissen zoals baanverlies, echtscheiding,

betrekken hierbij ook de Maatschappelijke Advies Raad

met elkaar eerder en sneller signalen van armoede beter herkennen.

• We ontwikkelen een praktisch overzicht waarin op

ziekte of het overlijden van een partner de reden

• We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen,

landelijk, regionaal en lokaal niveau de dienstverlening

waardoor schulden ontstaan. Ook ZZP’ers en inwoners

netwerkpartners, maatschappelijke partners en het

van maatschappelijke organisaties op het gebied van

met een eigen bedrijf hebben door teruglopend werk,

maatschappelijk middenveld initiatieven om armoede

financiën en schuldhulpverlening inzichtelijk is.

minder omzet of faillissement te maken met

meer bespreekbaar te maken. We betrekken hierbij

problematische schulden.

ook de MAR voor advies. Vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening hebben we de taak om inwoners schuldhulpverlening te bieden. Sinds 1 januari 2021 kunnen gemeenten eerder mensen helpen die door schulden in de problemen dreigen te komen. Dat is mogelijk door een wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Bepaalde bedrijven en instanties mogen in het kader van vroegsignalering sinds 1 januari 2021 gemeenten waarschuwen, als zij zien dat hun klanten hun rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. De bedrijven en instanties geven een signaal aan gemeenten als hun eigen

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 11

inspanningen betalingsachterstanden niet oplossen. Door

Wat doen we al?

Wat willen we bereiken?

deze vroegtijdig ontvangen signalen kunnen we als

 We benaderen onze inwoners actief met een

 Het aantal inwoners dat gebruik gaat maken van

gemeente met de inwoner in gesprek om te bespreken of

ondersteuningsaanbod bij signalen over

er ondersteuning nodig en gewenst is.

betalingsachterstanden van verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en

De fasen in de schuldhulpverlening in de gemeente Brummen zien er als volgt uit:

zorgverzekeraars (fase vroegsignalering).

in 2028 meer dan 40% (landelijk is dit nu 35%).  De gemiddelde schuld van inwoners bij de start van een gemeentelijke schuldentraject daalt van

 Inwoners met geldzorgen en financiële problemen

€ 47.845,- in 2023 naar € 45.000,- in 2026 en naar

worden door het Team voor Elkaar “warm en snel”

€ 40.000,- in 2028.  Onze inwoners met schuldhulpverleningsondersteu-

doorverwezen naar onze specialistische uitvoerende

VROEGSIGNALERING

hulpaanbod in de fase van vroegsignalering bedraagt

partners. Dit zijn Steunpunt Geld en Administratie

ning beoordelen de geboden mensgerichte dienstver-

Mensen met betalingsachterstanden actief

(binnen SWB) en Verdergroep (voorheen PLANgroep)

lening in 2028 met een 8.

hulp aanbieden

(fasen aanmelding, stabilisatie, oplossen van schulden).  Het lukt ons steeds beter via afspraken met



AANMELDING EN INTAKE

vormen van schuldhulpverlening te voorkomen.  Inwoners kunnen begeleid worden via een

na intake plan opstellen

budgetcoach of budgetbeheer (fase nazorg).  We bieden ondersteuning aan ondernemers met geldzorgen, bijvoorbeeld via de organisatie Over Rood

STABILISATIE

(een organisatie met vrijwilligers die ondernemers

Schulden in kaart,

bijstaan en ondersteunen).

Wat gaan we daarvoor doen?  We versterken onze vroegsignalering.  We continueren en bestendigen de samenwerking met onze specialistische uitvoerende partners. Dit zijn Steunpunt Geld en Administratie (binnen SWB) en Verdergroep (voorheen PLANgroep).  Om herhaling van financiële problemen bij inwoners proberen te voorkomen ontwikkelen we samen met

financiën in balans en schuldenrust



kunnen monitoren.

schuldeisers over betalingsregelingen zwaardere

Inwoner vraagt hulp,



 We willen de uitvoering schuldhulpverlening goed

Maar

ervaringsdeskundigen, netwerkpartners,

 Het aantal meldingen dat de gemeente ontvangt van

maatschappelijke partners en het maatschappelijk

OPLOSSEN VAN DE SCHULDEN

verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven,

middenveld initiatieven om de nazorg te verbeteren.

Passende oplossing voor schulden zoeken in

energieleveranciers en zorgverzekeraars over

We betrekken hierbij ook de MAR voor advies.

overleg met schuldeisers



NAZORG Klant waar nodig blijven ondersteunen

betalingsachterstanden stijgt.  De respons van inwoners op ons hulpaanbod bij

 We sluiten aan bij de Monitor Vroegsignalering Schulden van Divosa.

betalingsachterstanden is beperkt.  Het gemiddelde schuldbedrag bij aanvang van een schuldhulpverleningstraject neemt toe.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 12

PIJLER 3 MENSGERICHTE BENADERING EN WERKEN VANUIT DE BEDOELING Twee belangrijke uitgangspunten van ons armoedebeleid zijn:  Minder onnodige overbodige bureaucratie en uitgaan van vertrouwen.  Menselijke maat, de “bedoeling” en de doorbraak­ methode. Eerder is ook in deze nota aangegeven dat we ook lokaal

Maar

Wat gaan we daarvoor doen?

 Om het vertrouwen van inwoners weer terug te

 We heroverwegen en herijken in 2025 de

winnen is er veel meer nodig.  Het vertrouwen terugwinnen vraagt langdurige inzet.  Een mensgerichte benadering vraagt om

Hierin betrekken we actief ervaringsdeskundigen.  We herijken aanvraagprocedures met de opdracht om

heroverweging en herijking van de uitvoeringsregels

onnodige en overbodige bureaucratie te verminderen.

en richtlijnen voor de uitvoering.

Uitgangspunt is het werken vanuit vertrouwen. Hierin

 Een mensgerichte benadering vraagt om scholing en training van medewerkers in de uitvoering.  Ervaringsdeskundigen worden nu nog minimaal

in de gemeente Brummen lessen moeten trekken uit de

betrokken bij het opstellen van beleid en

toeslagenaffaire. Alleen door anders te doen en handelen

uitvoeringsregels, terwijl juist ervaringsdeskundigen

terugwinnen. In de bestrijding van armoede is dit cruciaal.

ons kunnen leren hoe een inwoner het ervaart.  Aanvraagformulieren en aanvraagprocedures zijn voor

Omdat we nu zien dat inwoners afzien van regelingen en

veel inwoners complex en niet goed te begrijpen.

kunnen we het vertrouwen van inwoners weer

 We zijn met een testfase gestart met de doorbraak­ methode.  We zijn met elkaar in de uitvoering in gesprek over de noodzaak om het anders te gaan doen.

betrekken we actief ervaringsdeskundigen.  We ontwikkelen een scholingsprogramma voor de uitvoering gericht op het werken vanuit een mensgerichte benadering en het werken vanuit de bedoeling.  We voeren de doorbraakmethode als standaard werkwijze in binnen het Team voor Elkaar en WerkFit Brummen.  We bereiden ons voor op de nieuwe wetgeving

voorzieningen.

Wat doen we al?

uitvoeringsregels en richtlijnen voor de uitvoering.

Wat willen we bereiken?

“Participatiewet in Balans”. Deze wet heeft tot doel

 We willen het vertrouwen van inwoners weer

om evenwicht te brengen tussen de drie kern­

terugwinnen.  We willen dat inwoners die recht hebben op een

elementen van de Participatiewet: bestaanszekerheid, participatie en handhaving. Als uitgangspunt om tot

regeling en voorziening geen drempel ervaren om

dit evenwicht te komen zetten we de mens centraal en

deze aan te vragen.

gaan we uit van vertrouwen.

 We verkennen mogelijkheden om onnodige

 De aanvraagprocedure is voor inwoners goed te

Ondanks dat de ingangsdatum van de wetgeving nog

overbodige bureaucratie te verminderen.

begrijpen.  Onnodige en overbodige bureaucratie is maximaal

onduidelijk is, werken we waar dit juridisch mogelijk is,

verminderd.

vanuit de bedoeling van deze aangekondigde uitgangspunten van deze nieuwe wetgeving.

 De uitvoering is geschoold en getraind in het werken vanuit een mensgerichte benadering en het werken vanuit de bedoeling.  Ervaringsdeskundigen zijn actief betrokken bij het opstellen van beleid en uitvoeringsregels.  De doorbraakmethode is ingaande 2025 de standaard werkwijze.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 13

PIJLER 4 VERBETEREN UITVOERING INKOMENSREGELINGEN EN MINIMAREGELINGEN

Onze uitgangspunten zijn hierbij:

Onderzoek in 2022 naar de uitvoering van onze minima­

 Minder onnodige overbodige bureaucratie en uitgaan

regelingen laat een aantal opvallende uitkomsten zien:  De bekendheid en het gebruik van de

van vertrouwen Alleen de landelijke overheid mag aan inkomenspolitiek doen. Recent heeft de Raad van State dit in een uitspraak

 De mensgerichte benadering  We werken vanuit de bedoeling

nogmaals bevestigd. Als gemeenten hebben wij de taak

minimaregelingen is relatief laag. Het landelijk gebruik van de minimaregeling ligt hoger dan in de gemeente Brummen.

om door de Rijksoverheid vastgestelde wetgeving

Lokaal hebben we als gemeente de bevoegdheid om

 Voor inwoners is bij veel regelingen onduidelijk wat

inkomensondersteuning goed en zorgvuldig uit te voeren.

minimaregelingen aan te bieden aan inwoners met een

In onze visie hebben we een belangrijke rol en

laag besteedbaar inkomen. Deze regelingen moeten

regelingen inhouden en voor wie ze bedoeld zijn.  De aanvraagprocedure is complex en moeilijk door

verantwoordelijkheid om de bestaanszekerheid van

gericht zijn op kunnen meedoen en participeren in de

inwoners te vergroten en armoede te bestrijden door

samenleving. Omdat we geen inkomenspolitiek mogen

inwoners actief te wijzen op uitkeringen, maatregelen en

voeren, is het niet mogelijk om geld beschikbaar te stellen

voorzieningen waar zij mogelijk recht op hebben.

met als doel het inkomen te verhogen.

Aanvullend hebben wij in onze visie ook de taak om inwoners proactief goed te ondersteunen bij het

inwoners te begrijpen.  Inwoners ervaren onnodige overbodige bureaucratie.  Inwoners ervaren wantrouwen vanwege het verplicht moeten overleggen van bonnen en bewijsstukken.  Inwoners ervaren geen keuzevrijheid in de minimaregelingen.

aanvragen en wanneer zij een beroep doen op maatregelen en voorzieningen.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 14

Wat doen we al?  We voeren de wetgeving inkomensondersteuning uit zoals de Participatiewet, individuele inkomenstoeslag, individuele studietoeslag en bijzondere bijstand.  We informeren inwoners over deze inkomens­

 Ervaringsdeskundigen denken mee en adviseren over de uitvoering minimaregelingen en inkomens­

deskundigen gaan we onnodige overbodige

regelingen inclusief communicatie.

bureaucratie in de aanvraagprocedure

 Er is een monitor minimaregelingen en inkomens­ regelingen.

minimaregelingen en inkomensregelingen verminderen. We betrekken hierbij ook de MAR voor advies.

ondersteuning.  We voeren de aanpak “energiearmoede” uit.

 Met input van en meedenken door ervarings­

Wat gaan we daarvoor doen?  Samen met ervaringsdeskundigen ontwikkelen we een

 Met input van en meedenken door ervaringsdeskundigen gaan we de uitvoering

Maar

plan van aanpak om onze communicatie over de

minimaregelingen samen met de uitvoering door de

 Het onderzoek in 2022 naar de uitvoering minima­

minimaregelingen en de uitvoering van de

gemeente Apeldoorn herijken gericht op werken

regelingen laat zien dat er veel verbeteringen in het

inkomensregelingen (Participatiewet, individuele

vanuit het vertrouwen in de inwoner. We betrekken

beleid en de uitvoering minimaregelingen noodzakelijk

inkomenstoeslag, individuele studietoeslag en

zijn.

bijzondere bijstand) te verbeteren. We betrekken

 Er is geen monitor minimaregelingen en inkomensregelingen.

hierbij ook de MAR voor advies. Dit plan van aanpak

hierbij ook de MAR voor advies.  We ontwikkelen een monitor minimaregelingen en inkomensregelingen.

wordt in 2025 in uitvoering gebracht.

 Ervaringsdeskundigen zijn niet betrokken.

Wat willen we bereiken?  Het gebruik van de minimaregelingen stijgt ten opzichte van 2023 met 20% in 2028.  Onze communicatie is gericht op de mensgerichte benadering en sluit aan bij de inwoner en vindt plaats op B1-taalniveau.  Onnodige overbodige bureaucratie in de aanvraagprocedure minimaregelingen en inkomensregelingen is maximaal verminderd.  De uitvoering minimaregelingen en inkomensregelingen vindt plaats op basis van vertrouwen in de inwoner.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 15

PIJLER 5 NETWERKONTWIKKELING EN SAMEN MET ELKAAR VERANTWOORDELIJK ZIJN VOOR DE BESTRIJDING VAN ARMOEDE

Maar

Wat gaan we daarvoor doen?

 Het maatschappelijk middenveld is nog onvoldoende

 We richten een structuur in voor een netwerk­

betrokken.  De afstemming en samenwerking met elkaar vindt nog te veel incidenteel en fragmentarisch plaats.

Het leven in armoede betekent voor inwoners niet alleen

 Maatschappelijke organisaties en professionals zijn

dat men niet/moeilijk financieel kan rondkomen. Het beïn-

onvoldoende op de hoogte van elkaars aanbod.

vloedt inwoners negatief in hun sociaal maatschappelijk

Ondersteuning, samenwerking en afstemming kan

leven, de ervaren gezondheid en alle andere belangrijke en essentiële onderdelen van het bestaan. Bestrijding van

beter.  Landelijke en regionale initiatieven die ook voor de

armoede kan in onze visie alleen wanneer dit integraal en

gemeente Brummen benut kunnen worden zijn

op elkaar afgestemd in de uitvoering plaatsvindt.

onvoldoende in beeld en worden onvoldoende benut.

In onze visie kunnen we alleen succesvol armoede bestrij-

samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke partners, maatschappelijk middenveld en professionals. Ook lokale inwonerinitiatieven maken onderdeel uit van de netwerksamenwerking.  We ontwikkelen uitvoeringsafspraken met input en meedenken van ervaringsdeskundigen om met elkaar in de uitvoering te werken aan het bestrijden van armoede. We betrekken hierbij ook de MAR voor advies.  We onderzoeken de mogelijkheid van een armoedepact.  We organiseren bijeenkomsten waarbij maatschappe­

den wanneer we als gemeente, maatschappelijke partners,

Wat willen we bereiken?

de samenleving, het maatschappelijke middenveld en pro-

 Een netwerksamenwerking tussen gemeente,

lijke organisaties, lokale initiatieven, professionals en

fessionals met elkaar verantwoordelijkheid nemen om dit

maatschappelijke partners, maatschappelijk

inwonerinitiatieven elkaar regelmatig ontmoeten en

integraal te doen.

middenveld en professionals met een structuur

kennis en ervaringen met elkaar kunnen delen.

Tijdens de interactieve bijeenkomsten in 2024 hebben we

waardoor we samen met elkaar integraal in de

ervaren dat het enthousiasme en de wil hiervoor aanwezig

uitvoering werken aan het bestrijden van armoede.  Er zijn uitvoeringsafspraken vastgelegd die borgen dat

is.

we in de uitvoering integraal met elkaar samenwerken.

Wat doen we al?

Ervaringsdeskundigen denken mee bij het opstellen

 We werken sinds 2024 met pilots gebiedsgericht

van deze uitvoeringsafspraken.

werken, waarin we samen met inwoners en

 Voor inwoners is duidelijk waar ze met welke

maatschappelijke organisaties de leefomgeving van

ondersteuningsvraag terechtkunnen.  Niet van het kastje naar de muur, maar een warme

onze inwoners verbeteren.  Er is afstemming en samenwerking tussen gemeente

ondersteuning en begeleiding naar de juiste plek.

en maatschappelijke organisaties over de uitvoering

 Maatschappelijke organisaties en professionals zijn

minimaregelingen en inkomensregelingen.  Er zijn in onze gemeente lokale initiatieven om armoede te bestrijden (zie bijlage 2 voor een overzicht van organisaties).

goed geïnformeerd over inkomensregelingen, minimaregelingen, voorzieningen en de uitvoering schuldhulpverlening.  Landelijke en regionale initiatieven die succesvol zijn worden lokaal benut.

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 16

Samenvatting resultaten bijeenkomsten over armoede

7. Bijlagen

2024

DEELNEMERS

OPBRENGST

3 bijeenkomsten

Sportverenigingen, dorpsraden, kerkgenootschappen, welzijnsinstellingen, voedselbank, MAR, huurdersvereniging, kinderopvang, goede doelen, politieke partijen, inwoners, gebruikers

Adviezen voor verbetering van steun aan mensen met een laag inkomen

BIJLAGE 1 RESULTATEN VAN DE CONFERENTIES OVER ARMOEDE De factsheet hiernaast biedt een samenvatting van de input die deelnemers tijdens de conferenties en bijeenkomsten hebben gegeven.

BIJEENKOMST 1 Partners

BIJEENKOMST 2 Kinderen & jongeren

44 aanwezigen | 22 organisaties

34 aanwezigen | 18 organisaties

Hoe kunnen we mensen met een laag inkomen beter steunen?

Wat kan beter in de samenwerking voor kinderen in armoede?

1. HULP VOOR KINDEREN • Kinderpanel om raad vragen • 1 pakket met keuzemogelijkheid • Promotie via clubs en scholen • Ouderbijdrage scholen aanpassen • Tegoed voor sport, cultuur en meedoen • Steun bij aankoop laptop of fiets • Deelnemen aan (jeugd)fondsen

1. MEER KINDEREN IN ARMOEDE BEREIKEN • Training ‘signaleren’ voor professionals • Minder en makkelijkere regels • Betere website en bereikbaarheid • Contact met scholen en clubs en maatschappelijk veld versterken • Infopakket delen op veel plekken • Ouders folder geven via scholen

2. GEZOND LEVEN • Gezond eten gratis of voordeliger • Sporten gratis voor kids • Sportregelingen bekender maken • Hulp bij stoppen roken en drinken

2. PAKKET VOOR KINDEREN • 1 pakket aanbieden, in plaats van losse regelingen • Eenvoudig aanvragen pakket: 1 loket • Meer gratis culturele activiteiten • Lunch of ontbijt aanbieden op school • Zorgpolis

3. DUURZAAM LEVEN • Ruilbeurs (sport)kleding • (Financiële) hulp verduurzamen woning • Gezamenlijk zon op dak • Subsidie Repair Café • Woningstichting helpt met zonnepanelen en isolatie 4. REGELINGEN BETER TOEGANKELIJK MAKEN • 1 Pas voor meedoen EN kortingen • Duidelijke taal gebruiken • Regelingen delen via scholen, clubs, bibliotheek, social media • Brief naar alle inwoners • Geen sancties of terugvorderingen • Maatwerk vanuit behoefte gebruikers

3. KANSENGELIJKHEID • Hoger bedrag fashioncheque • Aansluiten bij jeugdeducatiefonds • Duidelijk zijn over normbedrag • Zwemlessen helemaal betalen • Ook steun voor middelbare scholieren 4. SAMENWERKING • 1 loket om ouders naar te verwijzen • 1 boodschap en dezelfde informatie delen • Krachten bundelen van organisaties • Gebruik maken van vakmanschap scholen: kind centraal

BIJEENKOMST 3 Gebruikers 18 aanwezigen

Wat heeft u nodig? • Regelingen duidelijker omschrijven • Fietsen en hulp om fietsen te krijgen • Ouderbijdrage voor kind op middelbare school

• Meer regelingen voor volwassenen: Dagje uit of weekendje weg • 1 polis voor gemeentelijke heffingen • Bijdrage zorgverzekering en tandartskosten • Hulp bij mentale gezondheid • Steun en hulp door lotgenoten

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 17

BIJLAGE 2 OVERZICHT VAN ORGANISATIES DIE EEN ACTIEVE ROL SPELEN IN DE AANPAK VAN ARMOEDE  Inwoners met een buurtkastje  Cromhoutstichting  Dierenvoedselbank  Maakplaats the Villa  Noodfondsen van de kerken in de gemeente Brummen  Diaconieën  Stichting Kinderkleding Beurs Eerbeek  Stichting Onze DROOM  Stichting Tineke Hut  Stichting Welzijn Brummen  Bibliotheek en Taalhuis  Verdergroep (voorheen PLANgroep)  Voedselbank Zutphen-Brummen

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 18

BIJLAGE 3 ENKELE CIJFERS

OMVANG DOELGROEP MINIMAREGELINGEN

VROEGSIGNALERING SCHULDEN

10,1% van de huishoudens in de gemeente Brummen leeft van een inkomen tot 130% van het sociaal

811 signalen van betalings­

minimum. Landelijk gemiddelde is 14,6%.

achterstanden door verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven,

In grote(re) gemeenten wonen vrijwel altijd meer huishoudens met een laag inkomen dan in een

energieleveranciers en zorgverzekeraars.

plattelandsgemeente. Hierdoor is het landelijk gemiddelde hoger dan bij een plattelandsgemeente.

1435 inwoners in de gemeente Brummen hebben een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. 215 kinderen in de gemeente Brummen groeien op in een gezin met een inkomen tot 130% van het GEMIDDELDE SCHULD BIJ EEN WETTELIJK GEMEENTELIJK SCHULDHULP­ VERLENINGSTRAJECT

sociaal minimum.

De gemiddelde schuld is € 47.845,-.

TYPE INKOMEN 130% SOCIAAL MINIMUM

Landelijk gemiddelde is € 38.370,-.

32% heeft een Participatiewet uitkering. Landelijk is dit 40-45%.

23% heeft een AOW uitkering met optioneel een klein pensioentje. Landelijk is 20-25%.

45% heeft een overig inkomen met name uit werk. Landelijk is dit 35-40%.

Omvang doelgroep minimaregelingen Bron: BS&F, informatie doelgroep (2024) Type inkomen Bron: KWIZ, Herijking minimabeleid gemeente Brummen (2023) Vroegsignalering schulden Bron: Vindplaats voor Schulden van het BKR (2023) Gemiddelde schuld Bron: Verdergroep, Jaarverslag 2023

INTEGRAAL ARMOEDEBELEID 2025 – 2028 | 19